![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/flagg-ca\u0142e-miasto-20180328-poziom-e1522280374158-300x169.jpg\")
\nCa\u0142e miasto o tym m\u00f3wi
\nPrze\u0142o\u017cy\u0142a Dorota Dziewo\u0144ska
\nWydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2018<\/h4>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Koncept literacki do\u015b\u0107 stary, ale nie nadu\u017cywany: odda\u0107 g\u0142os umar\u0142ym… Mistrzowskim, szczytowym osi\u0105gni\u0119ciem realizacji tego pomys\u0142u jest oczywi\u015bcie jest zbi\u00f3r epickich epitafi\u00f3w ameryka\u0144skiego poety Edgara Lee Mastersa, z jednej strony obna\u017caj\u0105cych ma\u0142omiasteczkow\u0105 hipokryzj\u0119 i obskurantyzm, a jednocze\u015bnie zaskakuj\u0105co lirycznych, sentymentalnych i nami\u0119tnych \u2013 poemat \u201eUmarli ze Spoon River\u201d (1915). To wielka poezja; wydany 50 lat temu przez nieod\u017ca\u0142owany, zmieciony przez transformacj\u0119 ustrojow\u0105 \u201enies\u0142uszny\u201d PIW (w niezapomnianej, cudownej serii \u201ecelofanowej\u201d) tomik w przek\u0142adach Leszka Elektorowicza, Jana Prokopa, Micha\u0142a Sprusi\u0144skiego, Jerzego Niemojowskiego i Marka Skwarnickiego trzymam w bibliotece jak jaki skarb… A przy okazji: m\u00f3wi\u0105, \u017ce Pa\u0144stwowy Instytut Wydawniczy podobno zmartwychwsta\u0142 – jako tzw. pa\u0144stwowa instytucja kultury podleg\u0142a ministrowi-wicepremierowi Gli\u0144skiemu (co i tak dobrze nie wr\u00f3\u017cy…). Fannie Flagg Ca\u0142e miasto o tym m\u00f3wi Prze\u0142o\u017cy\u0142a Dorota Dziewo\u0144ska Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2018 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Cmentarne ploteczki Koncept literacki do\u015b\u0107 stary, ale nie nadu\u017cywany: odda\u0107 g\u0142os umar\u0142ym… Mistrzowskim, szczytowym osi\u0105gni\u0119ciem realizacji tego pomys\u0142u jest oczywi\u015bcie jest zbi\u00f3r epickich epitafi\u00f3w ameryka\u0144skiego poety Edgara Lee Mastersa, z jednej strony obna\u017caj\u0105cych ma\u0142omiasteczkow\u0105 hipokryzj\u0119 i obskurantyzm, a jednocze\u015bnie zaskakuj\u0105co lirycznych, sentymentalnych i nami\u0119tnych \u2013 poemat \u201eUmarli ze Spoon River\u201d (1915). To wielka poezja; wydany 50 lat temu przez nieod\u017ca\u0142owany, zmieciony przez transformacj\u0119 ustrojow\u0105 \u201enies\u0142uszny\u201d PIW (w niezapomnianej, cudownej serii \u201ecelofanowej\u201d) tomik w przek\u0142adach Leszka Elektorowicza, Jana Prokopa, Micha\u0142a Sprusi\u0144skiego, Jerzego Niemojowskiego i Marka Skwarnickiego trzymam w bibliotece jak jaki skarb… A przy okazji: m\u00f3wi\u0105, \u017ce Pa\u0144stwowy Instytut Wydawniczy podobno zmartwychwsta\u0142 – jako tzw. pa\u0144stwowa instytucja kultury podleg\u0142a ministrowi-wicepremierowi Gli\u0144skiemu (co i tak dobrze nie wr\u00f3\u017cy…). Fannie Flagg nie jest ani genialn\u0105 poetk\u0105, ani monumentaln\u0105 prozaiczk\u0105… Co najwy\u017cej porz\u0105dny z niej rzemie\u015blnik. Wyrobnica pierwszorz\u0119dnej literatury rozrywkowej z nut\u0105 liryczn\u0105; do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 \u201eSma\u017cone, zielone pomidory\u201d – o kobiecej przyja\u017ani, znakomicie sfilmowane przez Jona Avneta \u2013 z Jessic\u0105 Tandy, Mary Stuart Masterson, Kathy Bates i Mary Louise Parker… Ameryka\u0144skie kluby ksi\u0105\u017cki (pot\u0119ga na tamtejszym rynku wydawniczym!) ceni\u0105 i promuj\u0105 ten typ literatury \u2013…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":988,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[17],"tags":[183],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/985"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=985"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3228,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/985\/revisions\/3228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\nCmentarne ploteczki<\/span><\/h2>\n
\nFannie Flagg nie jest ani genialn\u0105 poetk\u0105, ani monumentaln\u0105 prozaiczk\u0105… Co najwy\u017cej porz\u0105dny z niej rzemie\u015blnik. Wyrobnica pierwszorz\u0119dnej literatury rozrywkowej z nut\u0105 liryczn\u0105; do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 \u201eSma\u017cone, zielone pomidory\u201d – o kobiecej przyja\u017ani, znakomicie sfilmowane przez Jona Avneta \u2013 z Jessic\u0105 Tandy, Mary Stuart Masterson, Kathy Bates i Mary Louise Parker… Ameryka\u0144skie kluby ksi\u0105\u017cki (pot\u0119ga na tamtejszym rynku wydawniczym!) ceni\u0105 i promuj\u0105 ten typ literatury \u2013 odwo\u0142uj\u0105cej si\u0119 do tradycyjnych warto\u015bci, piel\u0119gnuj\u0105cej tradycje i bogobojne wzorce American way of life<\/em>. Fannie Flagg (prawdziwe nazwisko: Patricia Neal z Alabamy) jest faworytk\u0105 konwencjonalnej publiczno\u015bci literackiej, cho\u0107 sama w sobie nie nadaje si\u0119 na wz\u00f3r do na\u015bladowania… Ale to temat na inne opowiadanie.
\nA nasze opowiadanie zaczyna si\u0119 w 1889 roku, gdy Lordor Nordstrom, emigrant ze Szwecji i lider zwartej, zgranej spo\u0142eczno\u015bci osadnik\u00f3w (przewa\u017cnie tako\u017c jak on lutera\u0144skich Szwed\u00f3w i innych Skandynaw\u00f3w) w po\u0142udniowym Missouri, hodowca kr\u00f3w i mleczarz, obdarowa\u0142 swych s\u0105siad\u00f3w pi\u0119knie po\u0142o\u017conym wzg\u00f3rkiem z satysfakcjonuj\u0105cym, ciesz\u0105cym oczy widokiem \u2013 z przeznaczeniem na… lokalny cmentarz, od razu nazwany Spokojne \u0141\u0105ki… W ten spos\u00f3b opowie\u015b\u0107 Flagg zyska\u0142a punkt odniesienia, miejsce koncentracji akcji i osobliwy… klub towarzyski, komentuj\u0105cy \u017cycie po \u017cyciu w Elmwood Springs, gdy\u017c tak\u0105 nazw\u0119 przybra\u0142o miasteczko, kt\u00f3re miejscowi sami sobie zbudowali, sprowadzaj\u0105c podstawowe urz\u0105dzenia cywilizacyjne – ko\u015bci\u00f3\u0142, kilka sklep\u00f3w i dom\u00f3w \u2013 w cz\u0119\u015bciach do zmontowania. Wytyczyli ulice, postawili obiekty infrastrukturalne i dali og\u0142oszenie do gazet na wschodnim wybrze\u017cu, \u017ce poszukuj\u0105 specjalist\u00f3w \u2013 lekarza, dentysty, kupc\u00f3w i pastora…
\nMiasteczko ros\u0142o szybko, a wszyscy byli m\u0142odzi, wi\u0119c na Spokojnych \u0141\u0105kach na razie by\u0142o pusto. Ale Natura jest nieub\u0142agana. Jako pierwszy na cmentarzu spocz\u0105\u0142 Lordor \u2013 lider spo\u0142eczno\u015bci Elmwood Springs, Ojciec-Za\u0142o\u017cyciel, burmistrz i hodowca kr\u00f3w; pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej obok spocz\u0119\u0142a jego \u017cona Katrina. I wtedy objawi\u0142a si\u0119 osobliwa w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 cmentarza: nie do\u015b\u0107, \u017ce zmarli s\u0142yszeli wszystko, co m\u00f3wili odwiedzaj\u0105cy, ale mogli rozmawia\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105 .Gdy Katrina i Lordor wymieniali informacje, odezwa\u0142 si\u0119 do nich kto\u015b trzeci – niejaki Chapman, stary traper ustrzelony z \u0142uku przez Indianina (dosta\u0142 w w\u0105trob\u0119…). I tak we troje umilali sobie pogaw\u0119dkami czas oczekiwania, a\u017c G\u0142os Pana wezwie wszystkich na S\u0105d… Gdy \u201epopulacja\u201d Spokojnych \u0141\u0105k z mocy nieub\u0142aganych wyrok\u00f3w Natury ros\u0142a, zasady \u201e\u017cycia towarzyskiego\u201d si\u0119 petryfikowa\u0142y, a swoisty cmentarny savoir-vivre nabiera\u0142 wyrafinowania… Nowi przybysze byli sk\u0142aniani przez starszych sta\u017cem pensjonariuszy do sk\u0142adania relacji z dziej\u00f3w miasteczka i \u015bwiata, do dopowiadania dalszych ci\u0105g\u00f3w historii, kt\u00f3rych sami ju\u017c nie poznali, do opowiadania plotek. Wyja\u015bnia\u0142y si\u0119 tajemnice, nieporozumienia i spory, pojawia\u0142y si\u0119 sprostowania i uzupe\u0142nienia…. S\u0142owem; historia Wi\u0105zowych \u0179r\u00f3de\u0142 zyskiwa\u0142a pe\u0142ni\u0119 wymiaru transcendentalnego.
\nFantazja Fannie Flagg sprosta\u0142a wyzwaniu konceptu gadatliwych (i ciekawskich) nieboszczyk\u00f3w. Opowiadanie przez ni\u0105 historyjki nie nosz\u0105 pi\u0119tna zombicznego horroru, nie s\u0105 cmentarnymi dowcipasami po\u015bledniej jako\u015bci. To ciep\u0142e, pe\u0142ne sympatii opowiastki o ludziach prowincjonalnej Ameryki \u2013 pe\u0142nych swoistego uroku, a przynajmniej integralnej dignit\u0101tis<\/em> \u2013 niezale\u017cnie od \u201estanu skupienia\u201d, w jakim aktualnie przebywaj\u0105 wewn\u0105trz narracji Flagg: jako rzeczywi\u015bci ludzie, czy jako duchy…
\n\u201eCa\u0142e miasto o tym m\u00f3wi\u201d to zaskakuj\u0105co liryczna i pe\u0142na niewymuszonego humoru epicka opowie\u015b\u0107 o Ameryce, kt\u00f3ra w zasadzie ju\u017c odesz\u0142a. Gdyby miasteczko Elmwood Springs przetrwa\u0142o w narracji Flagg do dzi\u015b, chyba \u017caden z jego mieszka\u0144c\u00f3w (a zw\u0142aszcza obywatelek) nie g\u0142osowa\u0142by na Trumpa; taki czyn wydawa\u0142by si\u0119 tym prostolinijnym, uczciwym, robotnym potomkom skandynawskich ch\u0142op\u00f3w – czym\u015b wysoce niestosownym, g\u0142\u0119boko sprzecznym z ich ocalonym, zakonserwowanym w wielopokoleniowych rodzinach etosem, sprzecznym z ka\u017cd\u0105 z katalogu ewangelicznych cn\u00f3t, kt\u00f3re wyznawali…
\nAle tego si\u0119 nie dowiemy. Flagg wygasi\u0142a swoje miasteczko, a cmentarz ucich\u0142. Ko\u0144c\u00f3wka jej narracji wydaje si\u0119 nieco… dziwna, a przynajmniej zaskakuj\u0105ca. Ja w ka\u017cdym razie odt\u0105d b\u0119d\u0119 si\u0119 uwa\u017cnie przygl\u0105da\u0142 ka\u017cdej kawce, wiewi\u00f3rce, motylkowi, \u015blimakowi… No i w obecno\u015bci zwierz\u0105tek raczej dochowam pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci w mowie… Tak b\u0119dzie roztropniej. Na wszelki wypadek.
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(29 03 2018)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"