![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/baral-zapiski-20180319-poziom-e1521479221331-300x169.jpg\")
\nZapiski z wygnania
\nWydawnictwo Austeria, Krak\u00f3w – Budapeszt 2018<\/h4>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/span><\/strong> To niewielka ksi\u0105\u017ceczka… G\u00f3ra dwie \u2013 trzy godziny lektury, z przerwami na uspokojenie si\u0119 i ewentualne otarcie \u0142ez. Je\u015bli do tej pory tego nie zrobili\u015bcie (a by\u0142y ju\u017c trzy wydania…), teraz przeczytajcie koniecznie. I nie tylko z powod\u00f3w ceremonialnych, z okazji 50. rocznicy Marca ’68. Przede wszystkim dlatego, \u017ce to prawda. Ca\u0142a i tylko prawda… Nie szukajcie jej u herold\u00f3w i stra\u017cnik\u00f3w tzw. pami\u0119ci narodowej, bo to cyniczni fa\u0142szerze pierwszej wody, za\u0142gani \u201emarcowi docenci\u201d i ich nieodrodne \u201epotomstwo\u201d. Tylko \u015bwiadectwa bezpo\u015brednich uczestnik\u00f3w zdarze\u0144, je\u015bli nie s\u0105 emocjonaln\u0105 odp\u0142at\u0105 za krzywdy, s\u0105 cokolwiek warte… Sabina Baral na pewno jest \u015bwiadkiem rzetelnym; jej relacja jest wprawdzie niezwykle osobista, prywatna do ko\u015bci, ale pozbawiona z\u0142o\u015bci, nienawi\u015bci, pretensji… To tylko reakcja na pewn\u0105 Histori\u0119 \u2013 reakcja, kt\u00f3ra paradoksalnie staje si\u0119 nieod\u0142\u0105czn\u0105 tej Historii cz\u0119\u015bci\u0105. Sabina Baral musia\u0142a napisa\u0107 to, co napisa\u0142a, bo to by\u0142o co\u015b w rodzaju zobowi\u0105zania wobec wsp\u00f3\u0142uczestnik\u00f3w wyp\u0119dzenia. Napisa\u0142a prosto, bez emocji, bez anga\u017cowania wielkich s\u0142\u00f3w i wielkich kwantyfikator\u00f3w. Tylko o sobie i swoich najbli\u017cszych, typowych wygna\u0144cach pomarcowych. Zwyk\u0142ymi s\u0142owami, bez widocznych objaw\u00f3w wzruszenia ani innych emocji, Co nie znaczy, \u017ce beznami\u0119tnie \u2013 nie… Jest w tym pasja, ale to pasja reportera, spiesz\u0105cego si\u0119, by ocali\u0107 z pami\u0119ci jak najwi\u0119cej… To po\u015bpiech ze wszech miar usprawiedliwiony! Sabina Baral Zapiski z wygnania Wydawnictwo Austeria, Krak\u00f3w – Budapeszt 2018 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Bez usprawiedliwiania, bez wybaczania, bez wyrzucania z pami\u0119ci… To niewielka ksi\u0105\u017ceczka… G\u00f3ra dwie \u2013 trzy godziny lektury, z przerwami na uspokojenie si\u0119 i ewentualne otarcie \u0142ez. Je\u015bli do tej pory tego nie zrobili\u015bcie (a by\u0142y ju\u017c trzy wydania…), teraz przeczytajcie koniecznie. I nie tylko z powod\u00f3w ceremonialnych, z okazji 50. rocznicy Marca ’68. Przede wszystkim dlatego, \u017ce to prawda. Ca\u0142a i tylko prawda… Nie szukajcie jej u herold\u00f3w i stra\u017cnik\u00f3w tzw. pami\u0119ci narodowej, bo to cyniczni fa\u0142szerze pierwszej wody, za\u0142gani \u201emarcowi docenci\u201d i ich nieodrodne \u201epotomstwo\u201d. Tylko \u015bwiadectwa bezpo\u015brednich uczestnik\u00f3w zdarze\u0144, je\u015bli nie s\u0105 emocjonaln\u0105 odp\u0142at\u0105 za krzywdy, s\u0105 cokolwiek warte… Sabina Baral na pewno jest \u015bwiadkiem rzetelnym; jej relacja jest wprawdzie niezwykle osobista, prywatna do ko\u015bci, ale pozbawiona z\u0142o\u015bci, nienawi\u015bci, pretensji… To tylko reakcja na pewn\u0105 Histori\u0119 \u2013 reakcja, kt\u00f3ra paradoksalnie staje si\u0119 nieod\u0142\u0105czn\u0105 tej Historii cz\u0119\u015bci\u0105. Sabina Baral musia\u0142a napisa\u0107 to, co napisa\u0142a, bo to by\u0142o co\u015b w rodzaju zobowi\u0105zania wobec wsp\u00f3\u0142uczestnik\u00f3w wyp\u0119dzenia. Napisa\u0142a prosto, bez emocji, bez anga\u017cowania wielkich s\u0142\u00f3w i wielkich kwantyfikator\u00f3w. Tylko o sobie i swoich najbli\u017cszych, typowych wygna\u0144cach pomarcowych. Zwyk\u0142ymi s\u0142owami, bez widocznych objaw\u00f3w wzruszenia ani innych emocji,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":971,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[20,154],"tags":[180],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/969"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=969"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/969\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4716,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/969\/revisions\/4716"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/span><\/strong><\/p>\nBez usprawiedliwiania, bez wybaczania, bez wyrzucania z pami\u0119ci…<\/span><\/h2>\n
\nJestem r\u00f3wie\u015bnikiem Sabiny Baral; w 1968 roku te\u017c mia\u0142em dwadzie\u015bcia lat \u2013 w innym mie\u015bcie, na innej uczelni. W mie\u015bcie, z kt\u00f3rego w tym\u017ce roku wyp\u0119dzono najwi\u0119cej (po Warszawie) Polak\u00f3w pochodzenia \u017cydowskiego, w mie\u015bcie, gdzie wci\u0105\u017c na framugach drzwi do mieszka\u0144 w starych \u015br\u00f3dmiejskich kamienicach znale\u017a\u0107 mo\u017cna \u015blady po wyprutych mezuzach \u2013 zwitki pergaminowe z fragmentami Tory wyd\u0142ubano dawno, ale gdzieniegdzie kunsztowne blaszane foremki wci\u0105\u017c na drzwiach tkwi\u0105… W tym mie\u015bcie swoich \u017cydowskich koleg\u00f3w (na og\u00f3\u0142 niedawno poinformowanych o ich nowej to\u017csamo\u015bci…) \u017cegnali\u015bmy na peronach Fabrycznego (gdy musieli skomunikowa\u0107 si\u0119 z kolej\u0105 warszawsko-wiede\u0144sk\u0105) albo na starym Kaliskim, je\u015bli ruszali przez Kutno nach Berlin. Ten drugi punkt rozstajny mia\u0142 tak\u0105 zalet\u0119, \u017ce w restauracji Warsu mi\u0119dzy peronami mo\u017cna by\u0142o machn\u0105\u0107 strzemiennego czyst\u0105 gastronomiczn\u0105, nalewan\u0105 przez zblatowanego kelnera pod niewidz\u0105cym okiem znudzonego dy\u017curnego esbeka… Obok dworca po s\u0105siedzku, w knajpie \u201eLe\u015bniczanka\u201d u zbiegu Towarowej i Kopernika, mo\u017cna by\u0142o naj\u0105\u0107 wo\u017anic\u0119 z rolwag\u0105, by za umiarkowan\u0105 op\u0142at\u0105 (plus p\u00f3\u0142 litra obowi\u0105zkowo…) przewi\u00f3z\u0142 emigranckie mienie (w ilo\u015bci dozwolonej przez widzimisi\u0119 w\u0142adz celno-skarbowych) na kolej. Wi\u0119c klimaty marcowe i d\u0142ugo potem (ostatni kumpel wyjecha\u0142 jesieni\u0105 1970 roku) pami\u0119tam wci\u0105\u017c dobrze…
\nLektura \u201eZapisk\u00f3w z wygnania\u201d pozwala zobaczy\u0107 to samo, ale od \u015brodka. To wielki kawa\u0142 historii dw\u00f3ch narod\u00f3w. Kt\u00f3rej dzi\u0119ki temu tekstowi dzi\u015b nie da si\u0119 zafa\u0142szowa\u0107, cho\u0107 znam wielu takich, co wychodz\u0105 ze sk\u00f3ry, byle nada\u0107 faktom nowe znaczenie, bliskie ich fantasmagoriom. G\u0142ow\u0119 daj\u0119, \u017ce Sabina Baral napisa\u0142a prawd\u0119 \u2013 to Polacy napi\u0119tnowali i wygonili Polak\u00f3w, to zrobi\u0142o pa\u0144stwo w swym majestacie, przy aprobacie wi\u0119kszo\u015bci obywateli \u2013 nie tylko tych, kt\u00f3rzy odnie\u015bli bezpo\u015brednie korzy\u015bci, jak na przyk\u0142ad wspomniani ju\u017c marcowi docenci, czy nowi posiadacze opuszczonych mieszka\u0144 i odst\u0105pionego za bezcen mienia. To nie by\u0142o tak, jak \u0142askawie raczy\u0142 powiedzie\u0107 z wy\u017cyn swego urz\u0119du pewien niedouczony b\u0119cwa\u0142 \u201ehistoryk\u201d – \u017ce to na oczach w\u015bciek\u0142ego, zawstydzonego, ale zniewolonego narodu ca\u0142ej operacji dokonali jacy\u015b komunistyczni siepacze, wynarodowieni \u201ebom\u017ce\u201d – funkcjonariusze pa\u0144stwa, kt\u00f3rego zreszt\u0105 wtedy akurat podobno nie by\u0142o… Co napisawszy, informuj\u0119 wiadom\u0105 redut\u0119, \u017ce mo\u017ce mnie cmokn\u0105\u0107 w pomp\u0119. Szatek niewinnych dziewic nie znajdziecie w narodowym magazynie masek i kostium\u00f3w, drodzy rodacy…
\nSabina Baral wyjecha\u0142a z Polski g\u0142\u00f3wnym emigranckim szlakiem przez Wiede\u0144 i Rzym, by wyl\u0105dowa\u0107 w Detroit, gdzie… da\u0142a sobie rad\u0119. Podobnie jak tysi\u0105ce jej r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w \u2013 dzieci marcowych emigrant\u00f3w, wyrzuconych pospo\u0142u z rodzicami. Jeden z moich koleg\u00f3w wyk\u0142ada\u0142 prawo miedzynarodowe na uniwersytecie w Port Moresby… Rodzicom tak dobrze nie posz\u0142o; stare drzewa nie zakorzeniaj\u0105 si\u0119. Ale m\u0142odsi? Oni dali krajom, kt\u00f3re ich przyj\u0119\u0142y, naprawd\u0119 du\u017co. A to przecie\u017c by\u0142 polski kapita\u0142 intelektualny, polska inwestycja w przysz\u0142o\u015b\u0107. Nawet je\u015bli za\u0142o\u017cymy, \u017ce w warunkach tzw. realnego socjalizmu po\u0142owa tego kapita\u0142u nie zaowocowa\u0142aby, posz\u0142a na zmarnowanie (taki mamy klimat, sorry…), to i tak strata jest ogromna. Poniesiona ca\u0142kiem dobrowolnie. Z ma\u0142pi\u0105 powag\u0105, uporem nosoro\u017cca \u2013 pod szyldem narodowej jednorodno\u015bci, niemal\u017ce czysto\u015bci rasy.
\nPrzez p\u00f3\u0142 wieku marcowi emigranci jako\u015b u\u0142adzili swe osobiste stosunki z Polsk\u0105 \u2013 troch\u0119 wybaczyli, troch\u0119 zapomnieli… Najbardziej odporni fizyczne i psychicznie nawet zdecydowali si\u0119 wpa\u015b\u0107 do Starego Kraju na obchody 50-lecia nies\u0142awnych wydarze\u0144. Niekt\u00f3rzy pewnie chcieli zm\u00f3wi\u0107 kadisz przy grobach bliskich, korzystaj\u0105c z wywo\u0142anego rocznic\u0105 tolerancyjnego wzmo\u017cenia. I co zobaczyli? Zobaczyli, jak do drogi szykuje si\u0119 kolejna alija<\/em>, tym razem z zupe\u0142nych resztek narodu wybranego. Szukaj\u0105 na mapach miejsca dla siebie, rezerwuj\u0105 bilety, odnawiaj\u0105 kontakty z rodzinami, pisz\u0105 do JOINT-u. Bo w Polsce spuszczono z \u0142a\u0144cucha demona… Demona antysemityzmu…
\nAntysemityzm jest rezerw\u0105 strategiczn\u0105 rz\u0105dz\u0105cych prawicowc\u00f3w; w razie potrzeby \u0142atwo go uruchomi\u0107, bo wci\u0105\u017c jest do\u015b\u0107 p\u0142ytko zagrzebany w piaskach areny \u017cycia publicznego \u2013 jedno has\u0142o w przem\u00f3wieniu lidera (dok\u0142adnie tak, jak to z towarzyszem Wies\u0142awem si\u0119 zdarzy\u0142o w czerwcu 1967 roku na kongresie zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych…) i maszyneria rusza… Nawet na j\u0119zyku pojawiaj\u0105 si\u0119 parchy…
\nPo co im ta rezerwa? Gdy w\u0142asne g\u0142upie b\u0142\u0119dy polityczne (i nie tylko) wywo\u0142uj\u0105 uzasadnion\u0105 krytyk\u0119, trzeba wykreowa\u0107 wroga, by odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 od w\u0142asnej niekompetencji. Prezes tym razem musia\u0142 rezerw\u0119 uruchomi\u0107. Nie mia\u0142 innego pomys\u0142u. A antysemityzm w tradycyjnym uj\u0119ciu \u2013 takim wprost z \u201eProtoko\u0142\u00f3w m\u0119drc\u00f3w Syjonu\u201d (starej fa\u0142szywki carskiej ochrany, bez problem\u00f3w wci\u0105\u017c kolportowanej w parafialnych ksi\u0119garenkach) \u2013 jest wa\u017cnym sk\u0142adnikiem kulturowego kodu Polak\u00f3w; jego rudymenty rozumiemy bez obja\u015bnie\u0144 i potrzeby definiowania…
\nGdy ta ostatnia alija<\/em> ruszy, a coraz wi\u0119cej na to wskazuje, mimo pojednawczych gest\u00f3w rz\u0105dz\u0105cej kliki, b\u0119dziemy jedynym krajem na \u015bwiecie, gdzie antysemityzm kwitnie bez \u017byd\u00f3w, a na g\u0142ow\u0119 jednego (ostatniego i honoris causa) przedstawiciela narodu wybranego przypada najwi\u0119cej muze\u00f3w \u201ena temat\u201d. Ostatnio ministerialny pomys\u0142 zbudowania Muzeum Getta, po\u015bwi\u0119conego upami\u0119tnieniu o\u015bmiuset lat kohabitacji polsko-\u017cydowskiej na wsp\u00f3lnym terytorium jest diaboliczny, krety\u0144ski i obra\u017aliwy. Getto jako symbol wsp\u00f3\u0142istnienia? Trzeba by\u0107 grubosk\u00f3rnym idiot\u0105, by co\u015b takiego zaproponowa\u0107. Mo\u017ce s\u0142ynn\u0105 wielkanocn\u0105 karuzel\u0119 te\u017c postawicie za murem?
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(19 03 2018)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"