![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/pietrasik-co\u015b-z-t\u0105-polsk\u0105-20180313-poziom-e1521159109101-300x169.jpg\")
\nCo\u015b z t\u0105 Polsk\u0105. Przewodnik po rodakach
\nWydawnictwo POLITYKA sp. z o.o., Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Przyjaciele z zespo\u0142u \u201ePolityki\u201d bezpretensjonalnie i m\u0105drze uczcili pami\u0119\u0107 swego zmar\u0142ego prawie dok\u0142adnie rok temu (25 kwietnia 2017) kolegi Zdzis\u0142awa Pietrasika, wieloletniego kierownika dzia\u0142u kultury i recenzenta filmowego tudzie\u017c teatralnego. Zebrali w jednym tomie jego najlepsze teksty i wydali. Ale nie jest to zbiorek recenzji z kina czy sceny. To by\u0142by g\u0142upi pomys\u0142. Krytyczne, wnikliwe, b\u0142yskotliwe, a nawet ironiczne,wredne i z\u0142o\u015bliwe recenzje oczywi\u015bcie wytrzymuj\u0105 pr\u00f3b\u0119 czasu. Mo\u017cna je edytowa\u0107 w zbiorach, bo po latach niczego ze swych walor\u00f3w nie trac\u0105 \u2013 co wi\u0119cej: nabieraj\u0105 mocy i warto\u015bci dokumentalnej. Cho\u0107 takie niby ulotne… Ale wymagaj\u0105 osadzenia w kontek\u015bcie, znajomo\u015bci \u201eokoliczno\u015bci towarzysz\u0105cych i towarzyskich\u201d, odczytania imponderabili\u00f3w i znak\u00f3w czasu. To jest dopiero prawdziwy k\u0142opot! My wydamy, a rzesze zainteresowanych zaczn\u0105 si\u0119 zastanawia\u0107: a dlaczego ten tekst a nie inny, co mieli na uwadze, przypominaj\u0105c akurat o tym zdarzeniu artystycznym, co si\u0119 za tym kryje, jaki w tym mieli interes… Tak, recenzje przypomniane nawet po latach, to nie tylko niewinne pami\u0105tki, to potencjalne zarzewie odnowy starych konflikt\u00f3w, swar\u00f3w, niesnasek, foch\u00f3w… Po co to komu? <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zdzis\u0142aw Pietrasik Co\u015b z t\u0105 Polsk\u0105. Przewodnik po rodakach Wydawnictwo POLITYKA sp. z o.o., Warszawa 2017 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/7 Testament zatroskanego inteligenta Przyjaciele z zespo\u0142u \u201ePolityki\u201d bezpretensjonalnie i m\u0105drze uczcili pami\u0119\u0107 swego zmar\u0142ego prawie dok\u0142adnie rok temu (25 kwietnia 2017) kolegi Zdzis\u0142awa Pietrasika, wieloletniego kierownika dzia\u0142u kultury i recenzenta filmowego tudzie\u017c teatralnego. Zebrali w jednym tomie jego najlepsze teksty i wydali. Ale nie jest to zbiorek recenzji z kina czy sceny. To by\u0142by g\u0142upi pomys\u0142. Krytyczne, wnikliwe, b\u0142yskotliwe, a nawet ironiczne,wredne i z\u0142o\u015bliwe recenzje oczywi\u015bcie wytrzymuj\u0105 pr\u00f3b\u0119 czasu. Mo\u017cna je edytowa\u0107 w zbiorach, bo po latach niczego ze swych walor\u00f3w nie trac\u0105 \u2013 co wi\u0119cej: nabieraj\u0105 mocy i warto\u015bci dokumentalnej. Cho\u0107 takie niby ulotne… Ale wymagaj\u0105 osadzenia w kontek\u015bcie, znajomo\u015bci \u201eokoliczno\u015bci towarzysz\u0105cych i towarzyskich\u201d, odczytania imponderabili\u00f3w i znak\u00f3w czasu. To jest dopiero prawdziwy k\u0142opot! My wydamy, a rzesze zainteresowanych zaczn\u0105 si\u0119 zastanawia\u0107: a dlaczego ten tekst a nie inny, co mieli na uwadze, przypominaj\u0105c akurat o tym zdarzeniu artystycznym, co si\u0119 za tym kryje, jaki w tym mieli interes… Tak, recenzje przypomniane nawet po latach, to nie tylko niewinne pami\u0105tki, to potencjalne zarzewie odnowy starych konflikt\u00f3w, swar\u00f3w, niesnasek, foch\u00f3w… Po co to komu? Przyjaciele Pietrasika na lepszy wpadli…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":961,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[25],"tags":[178],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/959"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=959"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/959\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":962,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/959\/revisions\/962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/961"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=959"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=959"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=959"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/7<\/strong><\/span><\/p>\nTestament zatroskanego inteligenta<\/span><\/h3>\n
\nPrzyjaciele Pietrasika na lepszy wpadli koncept. Zebrali i wybrali teksty nie mniej ni\u017c recenzje istotne w jego dorobku, ale spoza g\u0142\u00f3wnego nurtu zainteresowa\u0144. To publicystyka, eseistyka polityczna. W sensie \u015bcis\u0142ym. Aczkolwiek produkowana cha\u0142upniczo. Obok furkocz\u0105cych, wiecznie pod napi\u0119ciem warsztat\u00f3w nale\u017c\u0105cych do zawodowych, namaszczonych komentator\u00f3w politycznych tygodnika. Wyobra\u017cam sobie, jak ci patentowani, koncesjonowani publicy\u015bci nie przepadali za konkurencj\u0105 filmowego recenzenta… Ale \u201ePolityka\u201d zawsze by\u0142a firm\u0105, w kt\u00f3rej bardziej liczy\u0142o si\u0119, co przynosisz, ni\u017c jak\u0105 masz wizyt\u00f3wk\u0119. Z tego te\u017c powodu drukowano teksty polityczne Pietrasika, dzi\u0119ki czemu mamy dzi\u015b wysmakowan\u0105 eseistyczn\u0105 uczt\u0119…
\nWi\u0119c co takiego przynosi\u0142 do redakcji Pietrasik spoza zakresu swych recenzencko-komentatorskich obowi\u0105zk\u00f3w w sferze kultury? Tym \u201eproduktem ubocznym\u201d by\u0142y troskliwie wycyzelowane eseje (w zbiorze zdecydowano si\u0119 pomie\u015bci\u0107 28 tekst\u00f3w) o kondycji Polski i Polak\u00f3w, o \u017cyciu publicznym, o \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej i kontrowersyjnych aspektach aktywno\u015bci rodak\u00f3w (osobliwie za\u015b elit intelektualnych…) na polu kultury \u2013 i nie tylko. Gdy si\u0119 je czyta jeden po drugim, my\u015bl si\u0119 pojawia taka: musia\u0142y by\u0107 napisane w podobny spos\u00f3b \u2013 w ci\u0105gu, jeden po drugim, jako rozdzia\u0142y zwartej ksi\u0105\u017cki o jednorodnym zamy\u015ble konstrukcyjnym. Takie robi\u0105 wra\u017cenie. Jednak w rzeczywisto\u015bci pierwszy tekst powsta\u0142 wiosn\u0105 1983 roku, a ostatni \u2013 p\u00f3\u017anym latem 2016 roku. Ale jeden i drugi ( zreszt\u0105 fenomen dotyczy wszystkich, dowolnie zestawionych konfiguracji tekst\u00f3w…) czyta si\u0119 jak \u015bwie\u017cy produkt \u2013 rezultat jednorodnych i nieodleg\u0142ych w czasie przemy\u015ble\u0144, mo\u017ce nawet nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na siebie. Ta sp\u00f3jno\u015b\u0107 jest zdumiewaj\u0105ca; to zapewne rezultat stara\u0144 autor\u00f3w zbioru, lecz przecie\u017c bez podatno\u015bci (i przydatno\u015bci) materii intelektualnej esej\u00f3w ten chwyt redaktorski by sczez\u0142 bez powodzenia…
\nC\u00f3\u017c zatem zajmowa\u0142o Pietrasika? Ano, kondycja umys\u0142owa Polaka rodaka. Jego wzorce kulturowe, szyfry i \u201eregulaminy\u201d \u017cycia codziennego, jego aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczna, model konsumpcji kultury elitarnej i popularnej, jego potrzeby, pragnienia, skrywane t\u0119sknoty. No i pytanie, czy rodakowi Polakowi starcza si\u0142y ducha, by to wszystko ogarn\u0105\u0107, czy te\u017c od razu rodak Polak przechodzi do kategorii odrzuconych. Bo tak samo jak istnieje kategoria odrzuconych z przyczyn ekonomicznych, powstaje kategoria odrzuconych kulturowo. Ich pog\u0142owia s\u0105 niemal to\u017csame, ale wyj\u0105tk\u00f3w sporo, zw\u0142aszcza wyklucze\u0144 kulturowych w sferze, kt\u00f3rej si\u0119 ekonomicznie powiod\u0142o. Przy czym w zasadzie s\u0105 to samowykluczenia: nie czytam, nie chodz\u0119, nie ogl\u0105dam, nie s\u0142ucham i wcale si\u0119 tego nie wstydz\u0119. Bo mnie to nie obchodzi; za to lubi\u0119 mecz, piwko, pornola i grilla. I co mi zrobicie? To stosunkowo nowe zjawisko zajmowa\u0142o badawczy umys\u0142 Pietrasika. Jak to jest: kiedy\u015b cham si\u0119 maskowa\u0142, wspina\u0142 na paluszki, a teraz wbi\u0142 dupsko w \u201ewypoczynek\u201d i popierduj\u0105c, trawi kark\u00f3wk\u0119 popijan\u0105 \u017cubrem \u2013 jawnie, na widoku… odpowiedzi szukajcie w \u201eCo\u015b z t\u0105 Polsk\u0105\u201d…
\nA je\u015bli gdzie\u015b w \u015brodku tego zbiorku natkniecie si\u0119 na tekst \u201ePark rozrywki polskiej\u201d (z p\u00f3\u017anego lata 1999), przeczytajcie uwa\u017cnie. Ta profetyczna bez ma\u0142a wizja spe\u0142nia si\u0119 na naszych oczach \u2013 brutalnie i nieodwo\u0142alnie. To \u201erekonstrukcja\u201d edukacji obywatelskiej modo<\/em> \u201edobra zmiana\u201d – do obejrzenia ju\u017c wkr\u00f3tce (je\u015bli nie od razu…) na toru\u0144skich \u0142\u0119gach, liche\u0144skich kartofliskach, kalwaryjskich dr\u00f3\u017ckach w dowolnym sanktuarium. Albo tu\u017c obok… Prosz\u0119 nie pcha\u0107 si\u0119 do kasy \u2013 kasa (pardon \u2013 taca…) sama si\u0119 do was dopchnie. Nie wchodzi\u0107 z czerwonymi balonikami, bo si\u0119 kojarz\u0105. W gabinecie figur wojskowych (prosz\u0119 o wybaczenie \u2013 woskowych…) nie dotyka\u0107 obiektu w kurtce we wzory maskuj\u0105ce z zapas\u00f3w mobilizacyjnych, w osobliwym bereciku (w stylu Che Guevary) albo kaszkieciku, z wylenia\u0142\u0105 siw\u0105 br\u00f3dk\u0105, zaszyfrowanego pod kryptonimem \u201edon Antonio\u201d… Mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 \u017cywa ta figurynka, bo pierwowz\u00f3r lubi si\u0119 ponapawa\u0107 patriotyczn\u0105 atmosfer\u0105 w\u015br\u00f3d swoich, wzorem Haruna al-Raszida…
\nSk\u0105d Pietrasik wiedzia\u0142, \u017ce tak to wszystko b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142o naprawd\u0119? Bo by\u0142 zdyscyplinowanym obserwatorem i umia\u0142 wyci\u0105ga\u0107 wnioski. Gdybym by\u0142 dyrektorem agencji wywiadu, kogo\u015b takiego zrobi\u0142bym g\u0142\u00f3wnym analitykiem strategicznym. Ale poprzesta\u0107 trzeba na tym, co zostawi\u0142 na pi\u015bmie. Dowiemy si\u0119 przynajmniej, dlaczego \u201eCo\u015b z t\u0105 Polsk\u0105\u201d jest nie tak. Bo \u017ce jest, to wida\u0107 go\u0142ym okiem. Co zobaczyliby\u015bmy, gdyby to oko by\u0142o uzbrojone w przenikliwo\u015b\u0107 i talent Zdzis\u0142awa Pietrasika? A\u017c strach pomy\u015ble\u0107…
\nTomasz Sas
\n(16 03 2018)<\/p>\n
\n