![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/deaver-poca\u0142unek-stali20180119-poziom-e1520695296711-300x169.jpg\")
\nPoca\u0142unek stali
\nPrze\u0142o\u017cy\u0142 \u0141ukasz Praski
\nWydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2018<\/h4>\n
Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span> Krwio\u017cercze schody ruchome w centrum handlowym, eksploduj\u0105ca kuchenka mikrofalowa, kuchnia gazowa z instynktem piromana, wybuchowe bezpieczniki elektryczne, ob\u0142\u0105kane sterowniki ruchu na skrzy\u017cowaniach… Ka\u017cde urz\u0105dzenie ma na koncie \u015bmierteln\u0105 ofiar\u0119. Ale to nie samoistny bunt maszyn. Wszystkie urz\u0105dzenia mia\u0142y wbudowany inteligentny sterownik uniwersalny tej samej firmy. Ka\u017cdy sterownik by\u0142 podatny na zhakowanie i zdalne przej\u0119cie kontroli poza wiedz\u0105 u\u017cytkownika, a producent, cho\u0107 rozes\u0142a\u0142 linki do \u0142atek \u201eceruj\u0105cych\u201d dziur\u0119 w systemie, to nie potraktowa\u0142 ca\u0142ej historii priorytetowo. Wi\u0119c w taki wyrafinowany spos\u00f3b nieznany sprawca, kt\u00f3remu policja nada\u0142a kryptonim NS 40, pope\u0142ni\u0142 kilka zab\u00f3jstw, przejmuj\u0105c kontrol\u0119 nad inteligentnymi sprz\u0119tami; cho\u0107 gwoli prawdy zaznaczy\u0107 nale\u017cy, \u017ce u\u017cywa\u0142 te\u017c… zwyk\u0142ego m\u0142otka o kulistym zako\u0144czeniu obucha, co nad wyraz urozmaica\u0142o prac\u0119 \u015bledczych i badaczy kryminalistycznych \u015blad\u00f3w… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jeffery Deaver Poca\u0142unek stali Prze\u0142o\u017cy\u0142 \u0141ukasz Praski Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2018 Rekomendacja: 3\/7 Ocen ok\u0142adki: 3\/5 Uwa\u017cajcie na k\u0142api\u0105ce szcz\u0119ki eskalator\u00f3w… Krwio\u017cercze schody ruchome w centrum handlowym, eksploduj\u0105ca kuchenka mikrofalowa, kuchnia gazowa z instynktem piromana, wybuchowe bezpieczniki elektryczne, ob\u0142\u0105kane sterowniki ruchu na skrzy\u017cowaniach… Ka\u017cde urz\u0105dzenie ma na koncie \u015bmierteln\u0105 ofiar\u0119. Ale to nie samoistny bunt maszyn. Wszystkie urz\u0105dzenia mia\u0142y wbudowany inteligentny sterownik uniwersalny tej samej firmy. Ka\u017cdy sterownik by\u0142 podatny na zhakowanie i zdalne przej\u0119cie kontroli poza wiedz\u0105 u\u017cytkownika, a producent, cho\u0107 rozes\u0142a\u0142 linki do \u0142atek \u201eceruj\u0105cych\u201d dziur\u0119 w systemie, to nie potraktowa\u0142 ca\u0142ej historii priorytetowo. Wi\u0119c w taki wyrafinowany spos\u00f3b nieznany sprawca, kt\u00f3remu policja nada\u0142a kryptonim NS 40, pope\u0142ni\u0142 kilka zab\u00f3jstw, przejmuj\u0105c kontrol\u0119 nad inteligentnymi sprz\u0119tami; cho\u0107 gwoli prawdy zaznaczy\u0107 nale\u017cy, \u017ce u\u017cywa\u0142 te\u017c… zwyk\u0142ego m\u0142otka o kulistym zako\u0144czeniu obucha, co nad wyraz urozmaica\u0142o prac\u0119 \u015bledczych i badaczy kryminalistycznych \u015blad\u00f3w… Deaver \u2013 tw\u00f3rca kultowej postaci wybitnego badacza kryminalistycznego Lincolna Rhyme’a \u2013 przykutego do w\u00f3zka, dotkni\u0119tego ograniczonymi mo\u017cliwo\u015bciami komunikowania si\u0119 z otoczeniem, za to ciesz\u0105cego si\u0119 niemal nadprzyrodzonymi walorami analitycznego umys\u0142u \u2013 nadal w formie… Od czasu \u201eKolekcjonera ko\u015bci\u201d (1997), gdzie wykreowa\u0142 Rhyme’a i jego partnerk\u0119, detektyw nowojorskiej policji Ameli\u0119 Sachs, trzyma pewien artystyczny poziom: umiarkowane b\u0142yskotliwy, ale…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":955,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[177],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/953"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=953"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/953\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":956,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/953\/revisions\/956"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/955"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcen ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nUwa\u017cajcie na k\u0142api\u0105ce szcz\u0119ki eskalator\u00f3w…<\/span><\/h3>\n
\nDeaver \u2013 tw\u00f3rca kultowej postaci wybitnego badacza kryminalistycznego Lincolna Rhyme’a \u2013 przykutego do w\u00f3zka, dotkni\u0119tego ograniczonymi mo\u017cliwo\u015bciami komunikowania si\u0119 z otoczeniem, za to ciesz\u0105cego si\u0119 niemal nadprzyrodzonymi walorami analitycznego umys\u0142u \u2013 nadal w formie… Od czasu \u201eKolekcjonera ko\u015bci\u201d (1997), gdzie wykreowa\u0142 Rhyme’a i jego partnerk\u0119, detektyw nowojorskiej policji Ameli\u0119 Sachs, trzyma pewien artystyczny poziom: umiarkowane b\u0142yskotliwy, ale za to r\u00f3wny, a w sensie rozrywkowym \u2013 satysfakcjonuj\u0105cy… Pomys\u0142y fabularne Deavera wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 intelektualnie dopracowanymi konstrukcjami o strukturze gry logicznej, najbli\u017cszej chyba szachom. Ale autor z lubo\u015bci\u0105 wplata w przebieg akcji sytuacje i koncepty, \u015bwiadcz\u0105ce, \u017ce nieobca jest mu tak\u017ce sztuka improwizacji fabularnej \u2013 potrafi porzuci\u0107 intryg\u0119, zaci\u0105gn\u0105\u0107 czytelnika w \u015blep\u0105 uliczk\u0119, mylne podsun\u0105\u0107 tropy… Lecz tych umiej\u0119tno\u015bci nie nadu\u017cywa. Jeden, najwy\u017cej dwa poboczne w\u0105tki, odci\u0105gaj\u0105ce uwag\u0119, ale zrozumia\u0142e \u2013 zwa\u017cywszy na wymogi kontynuacji cyklu. Deaver nie skupia si\u0119 na intrydze \u2013 jego ambicj\u0105 jest stworzenie zwartego mikrokosmosu interakcji, \u015bwiata, w kt\u00f3rym bohaterowie maj\u0105 zdefiniowan\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, swoje problemy egzystencjalne (poza g\u0142\u00f3wnym nurtem intrygi…) i silne wyobra\u017cenia w kwestii w\u0142asnej przysz\u0142o\u015bci…
\nMikrokosmos geniusza kryminalistyki Lincolna Rhyme’a jest, zwa\u017cywszy na jego ograniczenia fizyczne, bezlito\u015bnie wypunktowane przez Deavera, konstrukcj\u0105 o wysublimowanej naturze, ca\u0142kowicie zale\u017cn\u0105 od technologii i… zasilania w pr\u0105d zmienny 220 V 60 Hz w nowojorskiej sieci energetycznej. Dla zbudowania takiej scenografii i opisania didaskali\u00f3w potrzeba sporej wiedzy in\u017cynierskiej lub zaufanego konsultanta. Albo jednego i drugiego. Nieco inaczej rzecz si\u0119 ma z zagadkami kryminalistycznymi. Tutaj Deaver p\u0142ynie w jednym nurcie ze scenarzystami popularnych tak\u017ce i u nas seriali typu \u201eforensic\u201d czyli \u201eCSI Las Vegas\u201d, \u201eCSI Miami\u201d,albo \u201eCSI New York\u201d. Laboratoryjne bystrzaki, wyjadacze technik kryminalistycznych i medycy-patolodzy na etatach koroner\u00f3w rozwi\u0105zuj\u0105 zagadki o dowolnej trudno\u015bci od r\u0119ki, z u\u015bmieszkiem wy\u017cszo\u015bci na ustach (celuje w tym ekipa z Florydy…) i oczywi\u015bcie \u201ena wczoraj\u201d. Deaver te\u017c tak ma. I naturalnie przekonywanie, \u017ce nie ma to nic wsp\u00f3lnego z kryminalistyczn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, zda si\u0119 psu na bud\u0119. Publiczno\u015b\u0107 uwielbia, gdy dobrzy s\u0105 g\u00f3r\u0105, a \u017ali dostaj\u0105 w dup\u0119 \u2013 nawet je\u015bli to bajka w fantazyjnych \u201eniby-naukowych\u201d dekoracjach…
\nOczywi\u015bcie z sam\u0105 \u201ego\u0142\u0105\u201d intryg\u0105 rzeczy si\u0119 maj\u0105 inaczej… Zgodnie z umow\u0105 nie wyjawi\u0119, o co chodzi, by potencjalnych czytelnik\u00f3w \u201ePoca\u0142unku stali\u201d nie pozbawia\u0107 przyjemno\u015bci samodzielnego tropienia. Ale wykreowana przez Deavera osobowo\u015b\u0107 seryjnego mordercy wymaga s\u0142\u00f3wka komentarza… Samotny m\u015bciciel, samotny wojownik to typ ikoniczny w literaturze ameryka\u0144skiej. Socjopata i paranoik zafiksowany na misji ocalenia \u015bwiata od demona konsumpcji, od drapie\u017cnego kapitalizmu, od post\u0119pu technicznego, uwolnienia od przemocy s\u0142u\u017cb specjalnych i wywiadu, od policyjnej opresji. Takich postaci literackich powstaje mn\u00f3stwo \u2013 dzi\u0119ki inspiruj\u0105cym dokonaniom prawdziwych zbrodniarzy jak prawicowy ekstremista Timothy McVeigh albo \u201eUnabomber\u201d Ted Kaczynski… Bohater \u201ePoca\u0142unku stali\u201d te\u017c jest samotnym m\u015bcicielem i naprostowywaczem \u015bcie\u017cek technoman\u00f3w (tak nazywa\u0142 niewolnik\u00f3w post\u0119pu technologicznego i u\u0142atwiaj\u0105cych \u017cycie gad\u017cet\u00f3w typu smart…). W ameryka\u0144skich realiach spo\u0142ecznych to zjawisko o powi\u0119kszaj\u0105cym si\u0119 ci\u0119\u017carze gatunkowym. Samozwa\u0144czych \u201eguru\u201d przybywa, a niekt\u00f3rzy po prostu si\u0119gaj\u0105 po bro\u0144, by wdro\u017cy\u0107 sw\u0105 misj\u0119. To naprawd\u0119 nie jest problem wymy\u015blony przy biurku przez przenikliwego pisarza; Deaver nie antycypuje, Deaver reaguje i opisuje…
\nNo i bardzo dobrze… Pisarz z takimi umiej\u0119tno\u015bciami czysto fabularnymi potrafi z prawdziwego problemu spo\u0142ecznego zrobi\u0107 kawa\u0142ek przyzwoitej literatury \u2013 realistycznej i trzymaj\u0105cej w napi\u0119ciu. A te wszystkie kryminalistyczne \u201ecuda wianki\u201d ju\u017c tak bardzo nie przeszkadzaj\u0105. Ani nie \u015bmiesz\u0105… Bo w \u201ePoca\u0142unku stali\u201d kryminalistyczne didaskalia niewa\u017cne s\u0105, cho\u0107 chy\u017co popychaj\u0105 akcj\u0119 do przodu. Naprawd\u0119 istotne s\u0105 aspekty kryminologiczne: profil psychologiczny sprawcy, motywy dzia\u0142ania, modus operandi. I w tym aspekcie intrygi Deaver dobrze wywi\u0105zuje si\u0119 z zadania \u2013 metod\u0105 znan\u0105 w literaturze od dawna, czyli tzw. unikiem \u201ez drugiej strony\u201d. Oddaje g\u0142os sprawcy, tn\u0105c na kawa\u0142ki akcj\u0119 fragmentami jego monologu wewn\u0119trznego. Rezultat zadowalaj\u0105cy; dzi\u0119ki temu szamotaninie detektyw\u00f3w przygl\u0105damy si\u0119 z dystansem i mo\u017cemy monitorowa\u0107 losy pojedynczych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w \u015bledztwa. Czy to sprytna manipulacja autora, manipulacja nastrojami czytelnika? Zapewne, ale przecie\u017c bior\u0105c do r\u0119ki dowolny krymina\u0142 pozwalamy sob\u0105 sterowa\u0107 od pierwszego zdania \u2013 je\u015bli akceptujemy \u015bwiat stworzony przez autora. A dobra literatura trzyma nas w szachu…Deaver wie, jak to si\u0119 robi.
\nPrzy okazji mo\u017ce te\u017c zmieni si\u0119 nasz bezkrytyczny stosunek do \u015bwiata smart. Mo\u017ce nie zaufamy bezgranicznie ruchomym schodom, kuchenkom mikrofalowym, drzwiom gara\u017cowym na pilota, komputerom pok\u0142adowym w naszych ukochanych hybrydach. No i bezpiecznikom instalacji elektrycznej. Zw\u0142aszcza bezpiecznikom. Oraz mi\u0142ym obcym facetom \u2013 troch\u0119 zagubionym, ale pe\u0142nym dobrych intencji…
\nTomasz Sas
\n(10 03 2018)<\/p>\n
\n