![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/vance-elegia20180224-poziom-e1519834603766-300x169.jpg\")
\nElegia dla bidok\u00f3w
\nPrzek\u0142ad: Tomasz S. Ga\u0142\u0105zka
\nWydawnictwo Marginesy, Warszawa 2018<\/h3>\n
Rekomendacja:4\/7<\/strong><\/span> [Autor tej ksi\u0105\u017cki J.D. Vance ma powa\u017cne szanse (wykorzystane, niestety – dopisek z 6 listopada 2024 roku), by zosta\u0107 kolejnym wiceprezydentem USA (w tandemie z Donaldem Trumpem) – tote\u017c przypominam rekomendacj\u0119 „Elegii dla bidok\u00f3w” z 28 lutego 2018 roku…]<\/strong><\/p>\n Uog\u00f3lniona opinia analityk\u00f3w ameryka\u0144skiego \u017cycia politycznego podstawow\u0105 przyczyn\u0119 zwyci\u0119stwa Donalda Trumpa odkry\u0142a w powolnym, niemal niedostrzegalnym \u201eprzebiegunowaniu\u201d opinii, postaw i wymaga\u0144 obywateli USA, zamieszkuj\u0105cych tzw. Pas Rdzy, czyli uprzemys\u0142owiony do\u015b\u0107 intensywnie w nieodleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci (lata 50. i 60. ubieg\u0142ego stulecia) region od Wielkich Jezior po Massachusetts, obejmuj\u0105cy m.in. stany Michigan, Ohio, Pensylwani\u0119, Indian\u0119, Wirgini\u0119 Zachodni\u0105… Czyli tam, gdzie dosz\u0142o do zmiany preferencji wyborczych mi\u0119dzy Demokratami a Republikanami (drugi taki rejon to stan Wisconsin…). Region ten w ko\u0144cu lat 40. i na pocz\u0105tku lat 50. zasiedli\u0142a fala przybysz\u00f3w z g\u00f3rskich region\u00f3w Appalach\u00f3w, bia\u0142ych tubylc\u00f3w, Szkoto-Irlandczyk\u00f3w, do tej pory pracuj\u0105cych w appalachijskim g\u00f3rnictwie, kiepsko wykszta\u0142conych, z aspiracjami nie przekraczaj\u0105cymi poziomu standardowej klasy \u015bredniej \u2013 domek na przedmie\u015bciu (na kredyt oczywi\u015bcie), niewielki kapita\u0142 rezerwowy w banku, ford albo chevy na podje\u017adzie… No i sta\u0142a robota – w samochodach, stali albo maszyn\u00f3wce, jednak l\u017cejsza ni\u017c w kopalni. A jak nie robota (od trzech dekad jej tam po prostu nie ma; wyemigrowa\u0142a do Chin…), to przyzwoity socjal. I ubezpieczenie. Ka\u017cdy, kto to obieca, wygrywa. Gdy dawali demokraci, to wygrywali. Gotowi byli dawa\u0107 nadal (i wi\u0119cej), ale sromotnie przer\u017cn\u0119li prezydenck\u0105 elekcj\u0119. Ich konkurent bowiem do\u0142o\u017cy\u0142 co\u015b niematerialnego i nie z w\u0142asnej kieszeni \u2013 dorzuci\u0142 godno\u015b\u0107, szacunek i obietnic\u0119 powrotu niegdysiejszej koniunktury… J.D. Vance Elegia dla bidok\u00f3w Przek\u0142ad: Tomasz S. Ga\u0142\u0105zka Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2018 Rekomendacja:4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Zardzewia\u0142y wsiok skar\u017cy si\u0119 na los \u2013 czyli dlaczego Trump wygra\u0142 wybory… [Autor tej ksi\u0105\u017cki J.D. Vance ma powa\u017cne szanse (wykorzystane, niestety – dopisek z 6 listopada 2024 roku), by zosta\u0107 kolejnym wiceprezydentem USA (w tandemie z Donaldem Trumpem) – tote\u017c przypominam rekomendacj\u0119 „Elegii dla bidok\u00f3w” z 28 lutego 2018 roku…] Uog\u00f3lniona opinia analityk\u00f3w ameryka\u0144skiego \u017cycia politycznego podstawow\u0105 przyczyn\u0119 zwyci\u0119stwa Donalda Trumpa odkry\u0142a w powolnym, niemal niedostrzegalnym \u201eprzebiegunowaniu\u201d opinii, postaw i wymaga\u0144 obywateli USA, zamieszkuj\u0105cych tzw. Pas Rdzy, czyli uprzemys\u0142owiony do\u015b\u0107 intensywnie w nieodleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci (lata 50. i 60. ubieg\u0142ego stulecia) region od Wielkich Jezior po Massachusetts, obejmuj\u0105cy m.in. stany Michigan, Ohio, Pensylwani\u0119, Indian\u0119, Wirgini\u0119 Zachodni\u0105… Czyli tam, gdzie dosz\u0142o do zmiany preferencji wyborczych mi\u0119dzy Demokratami a Republikanami (drugi taki rejon to stan Wisconsin…). Region ten w ko\u0144cu lat 40. i na pocz\u0105tku lat 50. zasiedli\u0142a fala przybysz\u00f3w z g\u00f3rskich region\u00f3w Appalach\u00f3w, bia\u0142ych tubylc\u00f3w, Szkoto-Irlandczyk\u00f3w, do tej pory pracuj\u0105cych w appalachijskim g\u00f3rnictwie, kiepsko wykszta\u0142conych, z aspiracjami nie przekraczaj\u0105cymi poziomu standardowej klasy \u015bredniej \u2013 domek na przedmie\u015bciu (na kredyt oczywi\u015bcie), niewielki kapita\u0142 rezerwowy w banku, ford albo chevy na podje\u017adzie… No i sta\u0142a robota…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":942,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[134,128,25],"tags":[175],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/940"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=940"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4994,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/940\/revisions\/4994"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/942"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nZardzewia\u0142y wsiok skar\u017cy si\u0119 na los \u2013 czyli dlaczego
\nTrump wygra\u0142 wybory…<\/span><\/h2>\n
\nAmeryka\u0144ski prawnik (dyplom z Yale \u2013 jednej z trzech najlepszych \u2013 obok Harvardu i Stanforda \u2013 szk\u00f3\u0142 prawniczych w USA), publicysta i biznesmen J.D. Vance (rocznik 1984) wywodzi si\u0119 z rozga\u0142\u0119zionej familii appalachijskich g\u00f3rali, zasiedlaj\u0105cych jedn\u0105 z \u201edulin\u201d w Kentucky.
\nW tym miejscu pozwol\u0119 sobie z\u0142o\u017cy\u0107 dygresyjny (ale zas\u0142u\u017cony) ho\u0142d dla maestrii t\u0142umacza. Dulina to oczywi\u015bcie dolina \u2013 j\u0119zykowa oboczno\u015b\u0107 appalachijskiego dialektu bidok\u00f3w. Znale\u017a\u0107 oddaj\u0105cy ducha tej gwary polski odpowiednik to spory sukces translatorski. Podobnie jak urokliwe s\u0142\u00f3wko \u201ewuja\u201d (oczywi\u015bcie wuj, wujek…) czy kilka innych…
\nW ko\u0144cu lat 40. dzieciaki z dw\u00f3ch biednych, ale honornych rodzin g\u00f3ralskich z Jackson w Kentucky \u2013 Jim Vance i Bonnie Blanton – pobrali si\u0119 i za namow\u0105 werbownik\u00f3w ruszyli drog\u0105 numer dwaj\u015bcia czy (dwadzie\u015bcia trzy) na p\u00f3\u0142noc do Ohio, do miasta Middletown, gdzie na Jima czeka\u0142a robota w stalowni Armco. Jim i Bonnie, zwani przez autora appalachijskim obyczajem Papaw i Mamaw, to jego dziadkowie \u2013 prawdziwe z krwi i ko\u015bci g\u00f3rskie bidoki. Vance rekonstruuje ich \u017cycie szczeg\u00f3\u0142owo, skrupulatne, szczerze, obiektywnie i bez sentyment\u00f3w \u2013 a nawet brutalnie, nie pomijaj\u0105c kulturowych tudzie\u017c intelektualnych deficyt\u00f3w, patologii, zgubnych na\u0142og\u00f3w i utrudniaj\u0105cych zrozumienie rzeczywisto\u015bci konserwatywnych kompleks\u00f3w…. Bev – biologiczna matka J.D., c\u00f3rka Jima i Bonnie, okaza\u0142a si\u0119 psychicznie i intelektualnie niezdolna do pe\u0142nienia roli matki \u2013 wychowuj\u0105cej opiekunki (w\u00f3da, prochy, nieumiarkowane zwi\u0105zki z bezwarto\u015bciowymi facetami itp.). Biologiczny tata J.D. w og\u00f3le gdzie\u015b znikn\u0105\u0142 (zdaje si\u0119, \u017ce by\u0142 normalnym facetem, ale przy okazji religijnym, pobo\u017cnie \u017cyj\u0105cym i praktykuj\u0105cym fundamentalist\u0105). W tej sytuacji Mamaw i Papaw przej\u0119li faktyczn\u0105 piecz\u0119 nad wnukiem; on sam traktowa\u0142 ich jako opieku\u0144czych Terminator\u00f3w w obliczu zagro\u017cenia… Wydaje si\u0119 nawet, jakby mniema\u0142, \u017ce dziadkowie (cho\u0107 odnotowuje ich niedoskona\u0142o\u015bci i niedostatki) maj\u0105 jakie\u015b moce nadprzyrodzone. A w ka\u017cdym razie tak ich wspomina…
\nWspomina to mo\u017ce zbyt daleko id\u0105ce s\u0142owo – c\u00f3\u017c bowiem mo\u017ce wspomina\u0107 m\u0142odzieniec ledwie 34-letni? Ambicj\u0105 J.D. Vance’a jest raczej deszyfra\u017c kod\u00f3w kulturowych, zrozumienie wzor\u00f3w kultury swoich wsp\u00f3\u0142plemie\u0144c\u00f3w (wedle metodologii Ruth Benedict, ameryka\u0144skiej antropolo\u017cki, kt\u00f3ra bada\u0142a Japo\u0144czyk\u00f3w oraz p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich Indian…). A poniek\u0105d tak\u017ce uchwycenie ich zmienno\u015bci in statu nascendi<\/em>. Dlatego szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0142 swoj\u0105 osobist\u0105 karier\u0119 \u2013 od liceum poprzez czteroletni kontrakt w korpusie Piechoty Morskiej (w tym wojna w Iraku…) studia na Uniwersytecie Stanowym Ohio w Columbus i w szkole prawa elitarnego uniwersytetu Ivy League w Yale. Vance, pierwszy i jak dot\u0105d jedyny absolwent swego liceum w Middletown, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 jedn\u0105 z uczelni Ligi Bluszczowej, potraktowa\u0142 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 swego losu bez zahamowa\u0144, relacjonuj\u0105c kulturowe, psychiczne bariery na swej drodze. Z podziwu godn\u0105 szczero\u015bci\u0105, odwag\u0105, a nawet ekshibicjonistyczn\u0105 otwarto\u015bci\u0105. No \u2013 ale inaczej nie dowi\u00f3d\u0142by, \u017ce jest bidokiem. Przedstawicielem przepoczwarzaj\u0105cej si\u0119 bia\u0142ej klasy robotniczej. Jednym z tych, kt\u00f3rzy poprzez przewarto\u015bciowanie swych oczekiwa\u0144 i postaw dowie\u017ali Trumpa do prezydentury…
\nNotabene nazwisko czterdziestego pi\u0105tego prezydenta USA w \u201eElegii dla bidok\u00f3w\u201d nie pada ani razu, co dodaje ksi\u0105\u017cce ponadczasowej powagi, wzmocnionej przez solidny naukowy \u2013 socjologiczny, antropologiczny, psychologiczny i polityczny – background. Vance pokaza\u0142, jak marzenie o powrocie roboty do Pasa Rdzy, jak pilna potrzeba dumy z w\u0142asnego kraju zmieni\u0142y oczekiwania wobec przyw\u00f3dztwa. Robota i godno\u015b\u0107 \u2013 to wystarczy, by si\u0119 lepiej poczu\u0107 i p\u00f3j\u015b\u0107 za tym, kt\u00f3ry obieca powr\u00f3t tradycyjnych warto\u015bci. Powr\u00f3t wzorc\u00f3w starej, oswojonej kultury. A \u017ce to akurat by\u0142 Trump? No c\u00f3\u017c \u2013 spiritus flat ubi vult…<\/em> Matka Natura lubi p\u0142ata\u0107 takie psikusy (o czym niebawem…). Przenikliwa szczero\u015b\u0107 Vance’a godna jest podziwu, a lektura \u201eElegii dla bidok\u00f3w\u201d \u2013 obowi\u0105zkowa… Niedawno rekomendowa\u0142em w tym blogu \u201eSzorstkie wino\u201d Jean-Claude Carri\u00e8re’a \u2013 tekst podobnego gatunku. Ale Vance jest znacznie wa\u017cniejszy…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(28 02 2018)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"