![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/kuydowicz-sta\u0142o-si\u0119-20180119-pozion-e1516677857720-300x169.jpg\")
\nSta\u0142o si\u0119. Komedia kryminalna
\nWydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski
\ni S-ka, Warszawa 2018<\/h4>\n
Rekomendacja: 1\/7<\/strong><\/span> Na pstrokatych peryferiach ameryka\u0144skiego przemys\u0142u rozrywkowego funkcjonuje w najlepsze obfita biosfera organizm\u00f3w paso\u017cytniczych, karmi\u0105cych si\u0119 znacznymi i wci\u0105\u017c smacznymi z\u0142o\u017cami odpadk\u00f3w po ucztach bog\u00f3w. Funkcjonuj\u0105ce w rozrywkowym biznesie poj\u0119cia takie jak covery czy evergreeny ju\u017c same w sobie zawieraj\u0105 pierwiastek wt\u00f3rno\u015bci. Ergo: sygnalizuj\u0105, \u017ce kto\u015b by\u0142 pierwszy, \u017ce kto\u015b ju\u017c to co\u015b wcze\u015bniej wymy\u015bli\u0142… Ale si\u0119ganie po pojedyncze cudze utwory w celu odtworzenia na w\u0142asny rachunek to nic – drobiazg, rzec mo\u017cna – wobec wcale nierzadkich przypadk\u00f3w kanibalizacji nie tylko wizerunku z otoczk\u0105, ale ca\u0142ej legendy gwiazdy. Nie mia\u0142em na przyk\u0142ad poj\u0119cia, ile tysi\u0119cy wciele\u0144 Kurta Cobaina mo\u017ce si\u0119 pojawi\u0107 na wspominkowej imprezie w Seattle… Zamurowa\u0142o mnie dos\u0142ownie, gdy podpatrzy\u0142em gdzie\u015b relacj\u0119 z mistrzostw \u015bwiata w najwierniejszym odtworzeniu s\u0142ynnego \u201emoonwalku\u201d – wi\u0105zanki estradowych kroczk\u00f3w tego nieszcz\u0119snego Michaela Jacksona. Zdumiewa mnie, \u017ce s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy po\u015bwi\u0119caj\u0105 ca\u0142y sw\u00f3j czas, ambicje i zdrowy rozs\u0105dek tak ja\u0142owemu, odm\u00f3\u017cd\u017caj\u0105cemu zaj\u0119ciu. Ale niech tam… Jak im to daje szcz\u0119\u015bcie czy zgo\u0142a nirwan\u0119 – czemu nie? Magda Kuydowicz Sta\u0142o si\u0119. Komedia kryminalna Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2018 Rekomendacja: 1\/7 Ocena ok\u0142adki : 2\/7 Nic si\u0119 nie sta\u0142o, czytelnicy, nic si\u0119 nie sta\u0142o, czyli Elvis \u017cyje… Na pstrokatych peryferiach ameryka\u0144skiego przemys\u0142u rozrywkowego funkcjonuje w najlepsze obfita biosfera organizm\u00f3w paso\u017cytniczych, karmi\u0105cych si\u0119 znacznymi i wci\u0105\u017c smacznymi z\u0142o\u017cami odpadk\u00f3w po ucztach bog\u00f3w. Funkcjonuj\u0105ce w rozrywkowym biznesie poj\u0119cia takie jak covery czy evergreeny ju\u017c same w sobie zawieraj\u0105 pierwiastek wt\u00f3rno\u015bci. Ergo: sygnalizuj\u0105, \u017ce kto\u015b by\u0142 pierwszy, \u017ce kto\u015b ju\u017c to co\u015b wcze\u015bniej wymy\u015bli\u0142… Ale si\u0119ganie po pojedyncze cudze utwory w celu odtworzenia na w\u0142asny rachunek to nic – drobiazg, rzec mo\u017cna – wobec wcale nierzadkich przypadk\u00f3w kanibalizacji nie tylko wizerunku z otoczk\u0105, ale ca\u0142ej legendy gwiazdy. Nie mia\u0142em na przyk\u0142ad poj\u0119cia, ile tysi\u0119cy wciele\u0144 Kurta Cobaina mo\u017ce si\u0119 pojawi\u0107 na wspominkowej imprezie w Seattle… Zamurowa\u0142o mnie dos\u0142ownie, gdy podpatrzy\u0142em gdzie\u015b relacj\u0119 z mistrzostw \u015bwiata w najwierniejszym odtworzeniu s\u0142ynnego \u201emoonwalku\u201d – wi\u0105zanki estradowych kroczk\u00f3w tego nieszcz\u0119snego Michaela Jacksona. Zdumiewa mnie, \u017ce s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy po\u015bwi\u0119caj\u0105 ca\u0142y sw\u00f3j czas, ambicje i zdrowy rozs\u0105dek tak ja\u0142owemu, odm\u00f3\u017cd\u017caj\u0105cemu zaj\u0119ciu. Ale niech tam… Jak im to daje szcz\u0119\u015bcie czy zgo\u0142a nirwan\u0119 – czemu nie? Najwi\u0119kszego paso\u017cyta artystycznego – wr\u0119cz spotwornia\u0142\u0105, gigantyczn\u0105 hub\u0119 \u2013 kultura…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":930,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[173],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/928"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=928"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1979,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/928\/revisions\/1979"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki : 2\/7<\/strong><\/span><\/p>\nNic si\u0119 nie sta\u0142o, czytelnicy, nic si\u0119 nie sta\u0142o, czyli Elvis \u017cyje…<\/span><\/h3>\n
\nNajwi\u0119kszego paso\u017cyta artystycznego – wr\u0119cz spotwornia\u0142\u0105, gigantyczn\u0105 hub\u0119 \u2013 kultura masowa wyhodowa\u0142a w postaci tzw. elvisomanii… I nie chodzi tylko o wci\u0105\u017c rosn\u0105c\u0105 sprzeda\u017c nagra\u0144 Presleya, o milionowy przemys\u0142 pami\u0105tek i gad\u017cet\u00f3w, ani o masowe pielgrzymki do sanktuarium w Gracelandzie, ani nawet o wiar\u0119 w to, \u017ce Elvis wci\u0105\u017c \u017cyje… Idzie o gigantyczne hordy na\u015bladowc\u00f3w Elvisa \u2013 osobliwy element ameryka\u0144skiego snu. Ka\u017cdy chyba widzia\u0142 cho\u0107by kawa\u0142ek takiego show w telewizji: facecik na og\u00f3\u0142 t\u0142ustawy, wypasiony w fast-foodach, obleczony w przyciasny stylowy elvisowski kostium nafaszerowany cekinami, \u201epoz\u0142otkiem\u201d, pajetami, kamuszkami ze szkie\u0142ek; fryzurka oczywi\u015bcie typu elvis (jedni specjalnie zapuszczaj\u0105 plerezy i formuj\u0105 u wyspecjalizowanych fryzjer\u00f3w, farbuj\u0105c na kolor orygina\u0142u; inni kupuj\u0105 kunsztowne peruki). Gostek ma w \u0142apkach \u201eautentycznego\u201d gibsona accoustic, szarpie par\u0119 akord\u00f3w i ryczy nie\u015bmiertelne przeboje Kr\u00f3la – Jailhouse Rock, Love Me Tender wzgl\u0119dnie Blue Suede Shoes… Niekt\u00f3rzy latami ucz\u0105 si\u0119 \u015bpiewu, by imitowa\u0107 niepodrabialny w zasadzie wokal mistrza. Ali\u015bci nie \u015bpiew, nie podobie\u0144stwo, nie kostium, ale choreografia jest istot\u0105 udanego elvisowego show… St\u0105d te wszystkie trz\u0119s\u0105ce si\u0119 grube kupry, obwis\u0142e zadki, te wpadaj\u0105ce w niekontrolowan\u0105 rotacj\u0119 ot\u0142uszczone bioderka, rozwibrowane stawy kolanowe. Dopiero razem taki show daje poj\u0119cie, czym jest ameryka\u0144ska kultura masowa i dlaczego jest a\u017c tak \u017cenuj\u0105ca… Jak ka\u017cde zreszt\u0105 na\u015bladownictwo…
\nW tym miejscu pora ujawni\u0107, dlaczego wspominam Elvisa i t\u0119 imitatorsk\u0105, parodystyczn\u0105 \u017cenad\u0119. Dopad\u0142o mnie po lekturze komedii kryminalnej (naprawd\u0119?) Magdy Kuydowcz \u201eSta\u0142o si\u0119\u201d – wraz ze wszystkimi didaskaliami, a osobliwie \u2013 entuzjastycznymi blurbami: tak bezczelnie, ostentacyjnie pochwalnymi, \u017ce a\u017c podejrzewam, i\u017c maj\u0105 to by\u0107 jadowite persyfla\u017ce… Ot\u00f3\u017c autorka Kuydowicz wprost, otwarcie i bez zahamowa\u0144, z pe\u0142n\u0105 dezynwoltur\u0105 wyznaje, \u017ce pisa\u0142a w duchu i pod wezwaniem Joanny Chmielewskiej. Ta \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci pisarka, niekwestionowana mistrzyni komediowej, a nawet satyrycznej powie\u015bci kryminalnej, dysponowa\u0142a iskr\u0105 bo\u017c\u0105 o niepospolitych rozmiarach i r\u00f3wnie niepospolitej energii elektrowni jakie\u015b circa 2000 MW. Napisa\u0142a kilkadziesi\u0105t ksi\u0105\u017cek, t\u0142umaczonych na wiele j\u0119zyk\u00f3w \u2013 osobliwie za\u015b na rosyjski. Co ma swoje konsekwencje… Ale si\u0142a Chmielewskiej polega\u0142a ( i nadal pewnie polega…) na poczuciu humoru, atrakcyjnej sugestywno\u015bci frazy j\u0119zykowej, na inteligentnej intrydze, zgrabnie sk\u0105din\u0105d opowiadanej. Ale przede wszystkim na niezachwianym i demonstrowanym co i rusz przekonaniu o bezapelacyjnej wy\u017cszo\u015bci kobiecego umys\u0142u, intelektu, dedukcji, wra\u017cliwo\u015bci i empatii \u2013 nad wszystkim, co w tej mierze potrafi wystawi\u0107 w szranki rodzaj m\u0119ski, ta upo\u015bledzona druga p\u0142e\u0107 gatunku ludzkiego…Ten garnitur przymiot\u00f3w przes\u0105dzi\u0142 o nieprzemijaj\u0105cej popularno\u015bci polskiej kr\u00f3lowej krymina\u0142u. Dzi\u015b \u201echmielewsk\u0105\u201d pisz\u0105 ca\u0142e \u017ce\u0144skie bataliony na\u015bladowczy\u0144. Tu i za Bugiem. Nie wiem czy kojarzycie tak\u0105 pisark\u0119 Dasz\u0119 Doncow\u0105 i jej bohaterk\u0119 Jew\u0142ampi\u0119 Romanow\u0105. To \u201echmielewska\u201d w stanie czystym. Daria Doncowa zreszt\u0105 ani swej fascynacji, ani inspiracji nie ukrywa. No i fajnie \u2013 daj jej Boh s\u0142awu, szczastie i mnogo zdorowia!
\nCzas jaki\u015b temu zawzi\u0119cie tropi\u0142em \u201echmielewszczyzn\u0119\u201d w populacji PT Pisarek Polskich, osobliwie zn\u0119caj\u0105c si\u0119 nad pani\u0105 Olg\u0105 Rudnick\u0105, kt\u00f3ra sw\u00f3j autentyczny pomy\u015blunek, wyczucie j\u0119zykowe, s\u0142uch i ostre poczucie humoru (znacie jej \u201eCzy ten rudy kot to pies?\u201d) chwilowo tylko, rzec by mo\u017cna okazjonalnie, z\u0142o\u017cy\u0142a na o\u0142tarzu w\u0105tpliwego na\u015bladownictwa idolki. Pani Olgo, przepraszam stokrotnie, ryj\u0105c kolanami w \u015bniegu. Pani wypady w stron\u0119 \u201echmielewszczyzny\u201d jawi\u0105 mi si\u0119 teraz jako niewinne igraszki stadka z\u0142otych rybek.
\nJa naprawd\u0119 w tym transie pani Kuydowicz zobaczy\u0142em Elvisa… Z przera\u017ceniem. Nie podejrzewa\u0142em bowiem w najgorszych snach, \u017ce co\u015b takiego w og\u00f3le jest mo\u017cliwe… Co\u015b czyli seans spirytystyczny \u2013 ho\u0142d dla ducha pisarki przy pomocy wiernego na\u015bladownictwa, sformatowanego na serio, bez przymru\u017cenia oka. Lektura \u201eSta\u0142o si\u0119\u201d jest jak wizyta w zakurzonym, pachn\u0105cym naftalin\u0105 muzeum literatury prowincjonalnej, jak sentymentalna eskapada machin\u0105 czasu kilka dekad wstecz. Oczywi\u015bcie \u2013 nic w tym zdro\u017cnego ani nagannego nie ma. Na\u015bladownictwo to stary koncept literacki, a szerzej: artystyczny… Na\u015bladownictwa sklasyfikowa\u0107 mo\u017cna wedle zamiaru sprawcy, ale wtedy lista formu\u0142ek definicyjnych robi si\u0119 niesko\u0144czenie d\u0142uga. Prostsza jest technika proporcjonalna, zale\u017cna od stosunku orygina\u0142u do imitacji. Lista ma tylko z grubsza trzy pozycje: jeden do jednego, jeden do p\u00f3\u0142tora i jeden do zero przecinek osiem… Ta pierwsza oznacza maksymaln\u0105, idealn\u0105 zgodno\u015b\u0107 z duchem orygina\u0142u, ale nie kopi\u0119, tylko towar nadaj\u0105cy si\u0119 na przyk\u0142ad na apokryf. Tak si\u0119 rodz\u0105 kolejne \u201eludlumy\u201d czy \u201emillenia\u201d- z pobudek wy\u0142\u0105cznie komercyjnych. Oczywi\u015bcie nie s\u0105dz\u0119, aby nasza imitatorka sposobi\u0142a si\u0119 do zarobku w tak niecny spos\u00f3b, cho jej rezultat w zasadzie spe\u0142nia wymogi jeden do jednego. Oczywi\u015bcie b\u0142ysn\u0119\u0142o mi podejrzenie, ale r\u0119k\u0119 da\u0142bym sobie uci\u0105\u0107 (bez obaw o integralno\u015b\u0107 mojej anatomii: to tylko taka sobie hiperbola…), \u017ce z \u0142aci\u0144skiej paremii natura horror vacui wywiod\u0142a zamys\u0142, aby zasiedzie\u0107 opuszczony tron kr\u00f3lowej, dzi\u0119ki dostarczeniu na rynek towaru o zapachu, smaku i kolorze identycznym jak prawdziwy…
\nDruga proporcja: jeden do p\u00f3\u0142tora w istocie oznacza parodi\u0119 materia\u0142u wyj\u015bciowego, nadreprezentacj\u0119 \u015brodk\u00f3w wyrazu \u2013 co\u015b w rodzaju \u201eNa ustach grzechu\u201d Magdaleny Samozwaniec. Oczywi\u015bcie z niczym takim teraz nie mamy do czynienia… Natomiast proporcja jeden do zero przecinek osiem oznacza inspiracj\u0119 \u2013 bardzo pog\u0142\u0119bion\u0105, ale tylko inspiracj\u0119… Po namy\u015ble sk\u0142aniam si\u0119 ku \u0142agodno\u015bci… Chyba z takim przypadkiem tutaj si\u0119 spotykamy, co oczywi\u015bcie \u017cadnym usprawiedliwieniem nie jest; ale jako okoliczno\u015b\u0107 \u0142agodz\u0105ca mo\u017ce by\u0107.
\nNatomiast obci\u0105\u017ca sumienie pani Magdy technologia doboru obsady. Jej dramatis personae s\u0105 schematyczne, papierowe i przewidywalne jak niegdy\u015b niepor\u00f3wnany smak zupy pomidorowej w krakowskim barze \u201eSmok\u201d przy dworcu. Wspominany tu z \u0142ezk\u0105 \u00f3w przybytek przez ca\u0142e dekady PRL-u dzier\u017cy\u0142 palm\u0119 pierwsze\u0144stwa w eksperymentalnym programie badawczym teoretyk\u00f3w i praktyk\u00f3w gastronomii po\u015bwi\u0119conym ujednoliceniu smaku zupy. Chodzi\u0142o oczywi\u015bcie o postulowane przez ludno\u015b\u0107 urozmaicenie oferty. Gdy si\u0119 mia\u0142o bazow\u0105 zup\u0119 jednolit\u0105, mo\u017cna j\u0105 by\u0142o mianowa\u0107 kremem z rakowych szyjek z kaparami czy cebulow\u0105 z truflami a’la Pomian Po\u017cerski…
\nWedle receptury podpatrzonej u Chmielewskiej g\u0142\u00f3wna bohaterka jest \u201erycz\u0105c\u0105 czterdziestk\u0105\u201d po przej\u015bciach, monumentalnie, imponuj\u0105co i irytuj\u0105co… g\u0142upi\u0105, ale nie przeszkadza to zbytnio, albowiem g\u0142upota owa rozpo\u015bciera si\u0119 horyzontalnie na sporym terytorium, ale nie zak\u0142\u00f3ca percepcji \u2013 tyle o ile, ma si\u0119 rozumie\u0107… G\u0142\u00f3wna bohaterka bywa na og\u00f3\u0142 alter ego autorki – tylko z nieco wi\u0119kszym ego: superego. Ma ci ona te\u017c przyjaci\u00f3\u0142k\u0119 serdeczn\u0105, powiernic\u0119, wulkan pomys\u0142\u00f3w, szalon\u0105 prowokatork\u0119 i niewinn\u0105 pod\u017cegaczk\u0119. Jest te\u017c infernalna mamusia, toksyczna jak krzak datury. Jest Z\u0142y Ch\u0142opiec, kt\u00f3ry \u0142amie serce bohaterce i porzuca j\u0105 w rozterce, po drodze wci\u0105gaj\u0105c w przest\u0119pcze bagno… No i jest oczywi\u015bcie On \u2013 supermen, opoka, wybawca i anio\u0142 str\u00f3\u017c od g\u0142upoty wszelakiej. Mamcia-datura go uwielbia, zamierzaj\u0105c c\u00f3rce bez pytania urz\u0105dzi\u0107 wesele i \u017cycie. Nie wiem, co z tego wyjdzie, bo wedle opisu pani Magdy to kaprawy, \u0142ysy chuderlak z zaczesk\u0105, co od razu oznacza, \u017ce stuprocentowy… dupek. Prawdziwy m\u0119\u017cczyzna bowiem z pokor\u0105 i bez buntu przyjmuje zrz\u0105dzenia losu: nie farbuje w\u0142os\u00f3w, nie smaruje ubytk\u00f3w cudownymi miksturami (pami\u0119tacie banfi hajszesz?). A poza tym porucznik Kude\u0142ka nie istnieje; w policji od dawna stopnie oficerskie odpowiadaj\u0105ce z grubsza niegdysiejszemu podporucznikowi i porucznikowi to podkomisarz i komisarz…
\nO intrydze zgodne z przyrzeczeniem nie napisz\u0119 ani s\u0142owa – poza tym mo\u017ce, \u017ce g\u0142upawa… Handel \u017cywym towarem do burdeli w Szwecji? Kt\u00f3r\u0119dy? Promem spod latarni morskiej w Mielenku? S\u0142owa uznania mam dla autorki tylko za w\u0105tek wczas\u00f3w odchudzaj\u0105cych w pensjonacie \u201eOsa\u201d. Jako wielokrotny wi\u0119zie\u0144 podobnych zgrupowa\u0144 terrorystycznych ten masochistyczny klimat relacji autorki pami\u0119tam dobrze \u2013 okupiony potem, g\u0142odem i licznymi przypadkami kanibalizmu…
\nW tej trudnej, acz nie ca\u0142kiem beznadziejnej sytuacji, mog\u0119 tylko pani Kuydowicz zaleci\u0107 pr\u0119dkie odszukane wajchy temporalnej skrzyni bieg\u00f3w w jej machinie czasu i powr\u00f3t do II dekady XXI wieku. I to jak najszybciej. Niech napisze co\u015b od siebie, na w\u0142asny rachunek… Gdyby zechcia\u0142a przyst\u0105pi\u0107 do Testu Drugiego Podej\u015bcia, gwarantuj\u0105cego rozpoznanie mania- lub niemania talentu \u2013jestem do dyspozycji…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(23 01 18)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"