![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/harasimowicz-saga-20171123-poziom-e1513197213711-300x169.jpg\")
\nSaga. Czyli fili\u017canka, kt\u00f3rej nie ma
\nGrupa Wydawnicza Foksal \u2013 Wydawnictwo WAB, Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Niczego mi prosz\u0119 pana tak nie \u017cal, jak porcelany…<\/em> W Pa\u0144stwowym Stadzie Ogier\u00f3w w Bogus\u0142awicach ko\u0142o podpiotrkowskiego Wolborza (tego samego, co to Frycz Modrzewski…) – jak w ka\u017cdym ko\u0144skim przedsi\u0119biorstwie, zorganizowanym na wz\u00f3r paramilitarny: z hierarchi\u0105, mundurami, stopniami s\u0142u\u017cbowymi, rozkazami, meldowaniem i salutowaniem \u2013 wieczorow\u0105 por\u0105, osobliwie latem, kwit\u0142o mniej formalne \u017cycie towarzyskie (w gruncie rzeczy integracyjne) z udzia\u0142em personelu i licznych cywilnych aficionados hippiki, przyci\u0105ganych przez osobowo\u015b\u0107 (i smyka\u0142k\u0119 do interes\u00f3w) wielkiego, wspania\u0142ego dyrektora Andrzeja Osadzi\u0144skiego. R\u00f3\u017cne tam p\u0142yn\u0119\u0142y p\u0142yny, rozmaite plot\u0142y si\u0119 gadki i legendy. Ale zawsze wspominano… szar\u017c\u0119 trzeciego szwadronu Pierwszego Pu\u0142ku Szwole\u017cer\u00f3w Gwardii Cesarskiej na prze\u0142\u0119cz (i cztery baterie artylerii…) pod Somosierr\u0105. W sensie \u015bcis\u0142ym: nie rozprawiano o militarnej akcji lekkokonnych (chevau-l\u00e9gers) Kozietulskiego, Dziewanowskiego, Krzy\u017canowskiego i Niegolewskiego 30 listopada 1808 roku. Wspominano szar\u017c\u0119 z udzia\u0142em bogus\u0142awickich koni i je\u017ad\u017ac\u00f3w wykonan\u0105 dla potrzeb artystycznych, czyli do filmu \u201ePopio\u0142y\u201d Andrzeja Wajdy jesieni\u0105 1964 roku. T\u0119 szar\u017c\u0119 przed kamerami, ale w kompletnym sztafa\u017cu historycznym, z pe\u0142n\u0105 pirotechnik\u0105, ze strzelaj\u0105c\u0105 artyleri\u0105, poprowadzi\u0142 je\u017adziec w mundurze wachmistrza 1. Pu\u0142ku, ucharakteryzowany na starego wiarusa. W kostiumie jecha\u0142, wyprosiwszy to sobie u Wajdy, ko\u0144ski konsultant filmu polskiego major Adam Kr\u00f3likiewicz, przedwojenny olimpijczyk (br\u0105z, Pary\u017c 1924), niedo\u015bcigniony mistrz WKKW (wszechstronnego konkursu konia wierzchowego), kawaler Virtuti Militari. Niestety, wierzchowiec ugrz\u0105z\u0142 w nierozpoznanym zawczasu sp\u0142achetku mi\u0119kkiej ziemi, zrolowa\u0142 i wyrzuci\u0142 je\u017ad\u017aca z siod\u0142a przez \u0142eb. Po tym upadku major z po\u0142amanym kr\u0119gos\u0142upem ju\u017c nie stan\u0105\u0142 na w\u0142asnych nogach i niespe\u0142na dwa lata p\u00f3\u017aniej zmar\u0142. Jak to na wojence \u0142adnie, kiedy u\u0142an z konia spadnie… Cezary Harasimowicz Saga. Czyli fili\u017canka, kt\u00f3rej nie ma Grupa Wydawnicza Foksal \u2013 Wydawnictwo WAB, Warszawa 2017 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Rodzina polska \u2013 kr\u00f3tki zarys (z uwzgl\u0119dnieniem szczeg\u00f3lnej roli konia)… Niczego mi prosz\u0119 pana tak nie \u017cal, jak porcelany… Czes\u0142aw Mi\u0142osz \u201ePiosenka o porcelanie\u201d W Pa\u0144stwowym Stadzie Ogier\u00f3w w Bogus\u0142awicach ko\u0142o podpiotrkowskiego Wolborza (tego samego, co to Frycz Modrzewski…) – jak w ka\u017cdym ko\u0144skim przedsi\u0119biorstwie, zorganizowanym na wz\u00f3r paramilitarny: z hierarchi\u0105, mundurami, stopniami s\u0142u\u017cbowymi, rozkazami, meldowaniem i salutowaniem \u2013 wieczorow\u0105 por\u0105, osobliwie latem, kwit\u0142o mniej formalne \u017cycie towarzyskie (w gruncie rzeczy integracyjne) z udzia\u0142em personelu i licznych cywilnych aficionados hippiki, przyci\u0105ganych przez osobowo\u015b\u0107 (i smyka\u0142k\u0119 do interes\u00f3w) wielkiego, wspania\u0142ego dyrektora Andrzeja Osadzi\u0144skiego. R\u00f3\u017cne tam p\u0142yn\u0119\u0142y p\u0142yny, rozmaite plot\u0142y si\u0119 gadki i legendy. Ale zawsze wspominano… szar\u017c\u0119 trzeciego szwadronu Pierwszego Pu\u0142ku Szwole\u017cer\u00f3w Gwardii Cesarskiej na prze\u0142\u0119cz (i cztery baterie artylerii…) pod Somosierr\u0105. W sensie \u015bcis\u0142ym: nie rozprawiano o militarnej akcji lekkokonnych (chevau-l\u00e9gers) Kozietulskiego, Dziewanowskiego, Krzy\u017canowskiego i Niegolewskiego 30 listopada 1808 roku. Wspominano szar\u017c\u0119 z udzia\u0142em bogus\u0142awickich koni i je\u017ad\u017ac\u00f3w wykonan\u0105 dla potrzeb artystycznych, czyli do filmu \u201ePopio\u0142y\u201d Andrzeja Wajdy jesieni\u0105 1964 roku. T\u0119 szar\u017c\u0119 przed kamerami, ale w kompletnym sztafa\u017cu historycznym, z pe\u0142n\u0105 pirotechnik\u0105, ze strzelaj\u0105c\u0105 artyleri\u0105, poprowadzi\u0142 je\u017adziec w…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":893,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[20],"tags":[167],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/891"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=891"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1937,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/891\/revisions\/1937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nRodzina polska \u2013 kr\u00f3tki zarys
\n(z uwzgl\u0119dnieniem szczeg\u00f3lnej roli konia)..<\/span>.<\/h3>\n
\nCzes\u0142aw Mi\u0142osz \u201ePiosenka o porcelanie\u201d<\/p>\n
\nNie mia\u0142em wszak\u017ce poj\u0119cia, \u017ce wnukiem majora Kr\u00f3likiewicza jest scenarzysta filmowy, aktor (ale niepraktykuj\u0105cy…) dramaturg i pisarz Cezary Harasimowicz… (Swoj\u0105 drog\u0105 nazwisko Harasimowicz, jak si\u0119 wydaje, sygnalizuje po mieczu korzenie ormia\u0144skie wzgl\u0119dnie z Tatar\u00f3w polskich, ale raczej to pierwsze…). Mama pana Cezarego, aktorka Krystyna Kr\u00f3likiewicz, to w\u0142a\u015bnie c\u00f3rka majora – legendy \u015bwiatowego je\u017adziectwa… To dla niej i dzi\u0119ki niej Harasimowicz spisa\u0142 \u201eSag\u0119\u201d, by schwyta\u0107 uciekaj\u0105ce kawa\u0142ki, okruszki z jej pami\u0119ci. Tylko tytu\u0142owej fili\u017canki po napoleo\u0144skim \u017co\u0142nierzu Mi\u0142ob\u0119dzkim, zawieruszonej we wspomnieniach pani Krystyny Kr\u00f3likiewicz, odnale\u017a\u0107, cho\u0107by symbolicznie, si\u0119 nie uda\u0142o… Ale to oczywiste \u2013 przecie\u017c porcelana… Porcelana \u2013 pierwsza ofiara Historii. Niemal ka\u017cda polska rodzina ma tak\u0105 swoj\u0105 legendarn\u0105 porcelan\u0119 \u2013 rozw\u0142\u00f3czon\u0105, rozkruszon\u0105 i wdeptan\u0105 w ziemi\u0119 na wszystkich wojennych i niewojennych traktach, majdanach, pobojowiskach, cmentarzyskach, ruinach, pogorzeliskach, zap\u0142ociach, miedzach i uroczyskach. Od Rygi i Dyneburga po Bukowin\u0119 i Odess\u0119, od Pas-de-Calais, Berlina i Westfalii po Kazachstan, A\u0142taj, Sachalin i Harbin. I oby to by\u0142o ostatni raz, pani Historio!
\nHarasimowicz cofn\u0105\u0142 si\u0119 o pi\u0119\u0107 pokole\u0144 zaledwie; z wygrzebanych wspomnie\u0144 i archiwali\u00f3w wy\u0142oni\u0142a si\u0119 rodzina arcypolska \u2013 wspania\u0142a i zdumiewaj\u0105co r\u00f3\u017cnorodna (cho\u0107 nie dla dzisiejszych, ortodoksyjnych, samozwa\u0144czych Stra\u017cnik\u00f3w Krwi, kt\u00f3rych si\u0119 ostatnio namno\u017cy\u0142o niczym mend). Bo oto mamy Mi\u0142ob\u0119dzkich i \u017b\u00f3\u0142towskich (z hrabiowskimi pretensjami, a jak\u017ce!) \u2013 obywateli ziemskich guberni p\u0142ockiej, zubo\u017ca\u0142ych (definitywnie zapewne po powstaniu styczniowym) i zmieszczania\u0142ych w Warszawie. Oto mamy zacn\u0105 famili\u0119 lubelskich (ale wywodz\u0105cych si\u0119 z… \u015brodkowopolskiej \u0141\u0119czycy) \u017byd\u00f3w \u2013 Lilienstern\u00f3w, mocno spolonizowanych (acz trzymaj\u0105cych si\u0119 swej religii), kt\u00f3rych syn zosta\u0142 in\u017cynierem cukrownikiem po szkole politechnicznej Wawelberga i Rotwanda (obaj filantropi zreszt\u0105 byli z rodzin\u0105 Lilienstern\u00f3w spowinowaceni…). I mamy mieszcza\u0144sk\u0105, lwowsk\u0105 od pokole\u0144 rodzin\u0119 Kr\u00f3likiewicz\u00f3w \u2013 z korzeniami w ziemi tarnowskiej i zapewne stru\u017ckami krwi ormia\u0144skiej oraz rusi\u0144skiej. A to Polska w\u0142a\u015bnie! Zgorszenie, w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 i k\u0142amliwe frazesy stra\u017cnik\u00f3w krwi narodowej, nieproszonych weryfikator\u00f3w, rozdaj\u0105cych \u015bwiadectwa arcypolactwa niech w tym miejscu i momencie szlag trafi. Ich samych zreszt\u0105 te\u017c…
\n26 grudnia 1919 roku c\u00f3rka Lilienstern\u00f3w Tomis\u0142awa i syn Kr\u00f3likiewicz\u00f3w Adam bior\u0105 \u015blub w ko\u015bciele parafialnym w Glinojecku (tam\u017ce ojciec panny m\u0142odej by\u0142 szefem cukrowni Izabelin) w powiecie ciechanowskim. Zaraz po \u2013 m\u0142ody podporucznik 1. pu\u0142ku szwole\u017cer\u00f3w rusza na wojn\u0119 bolszewick\u0105, dostaje Virtuti, zaczyna na serio trenowa\u0107 jazd\u0119 konn\u0105 na poziomie sportowym; dzi\u0119ki Ja\u015bkowi \u2013 wspania\u0142emu w\u0119gierskiemu, dojrza\u0142emu wierzchowcowi kawaleryjskiemu i jego zmiennikowi, \u201eamerykaninowi\u201d Picadorowi \u2013 zdobywa br\u0105zowy medal olimpijski w Pary\u017cu w 1924 roku. Aha, 7 czerwca 1921 roku przychodzi na \u015bwiat Krystyna \u2013 c\u00f3rka Tomis\u0142awy i Adama, matka autora \u201eSagi\u201d…
\nReszt\u0119 sobie tam doczytacie. Ba, jak\u0105 reszt\u0119? Przecie\u017c to dopiero pocz\u0105tek. Przed nimi \u017cycie ca\u0142e. Obfituj\u0105ce w wydarzenia \u2013 jak to w Polsce w XX wieku \u2013 raczej dramatyczne. Harasimowicz odtwarza wszystko, co si\u0119 da odtworzy\u0107, nader pieczo\u0142owicie, skrupulatnie i wiernie. Ale nie uk\u0142ada niczego wedle formalnej regu\u0142y biograficznej \u2013 chronologicznie, logicznie i konsekwentnie. Jego saga to raczej cykl gaw\u0119d rodzinnych przy kominku, nad herbatk\u0105 z wi\u015bniow\u0105 nalewk\u0105 i domowym ciastem dro\u017cd\u017cowym, w zimowe wieczory. Gaw\u0119d wywo\u0142anych przez jakie\u015b pojedyncze wspomnienie, sprowokowanych pami\u0105tkowym przedmiotem (nie, napoleo\u0144skiej fili\u017canki Mi\u0142ob\u0119dzkiego nadal w\u015br\u00f3d tych artefakt\u00f3w rodzinnych nie ma…). Bez szczeg\u00f3lnej dba\u0142o\u015bci o nast\u0119pstwo czasu na osi dziej\u00f3w. Raczej temat ni\u017c kalendarz tym rytmem rz\u0105dzi. Harasimowicz poddaje si\u0119 tej logice, bo pami\u0119\u0107, umykaj\u0105ca pami\u0119\u0107 jego mamy ma w\u0142a\u015bnie charakter nieliniowy. To raczej wyspy, ca\u0142y ich archipelag, zreszt\u0105 rozmywany przez fale zapomnienia. Trzeba mi\u0119dzy nimi intensywnie \u017ceglowa\u0107 w t\u0119 i z powrotem, by wy\u0142owi\u0107 wszystkie drobiazgi. Nie wed\u0142ug planu, ale wedle odgadywania zamiar\u00f3w ducha, kt\u00f3ry \u2013 jak wiadomo \u2013 flat ubi vult…
\nCezary Harasimowicz dobrze wykorzysta\u0142 sw\u00f3j talent narracyjny. Balansuj\u0105c ca\u0142y czas na granicy mi\u0119dzy \u201ewiem\u201d a \u201enie wiem\u201d – ze strony \u201ewiem\u201d ocali\u0142 i ewakuowa\u0142 w ekstremalnych warunkach niezwykle wiele wa\u017cnego, bezcennego tworzywa. Na scenariusz, kt\u00f3ry jednak b\u0119dzie musia\u0142 poczeka\u0107 na inne (czy lepsze?) czasy. A na razie \u201eSaga\u201d… Krzepi\u0105ca to lektura. W czasach og\u00f3lnego, obezw\u0142adniaj\u0105cego zw\u0105tpienia pozwala nie w\u0105tpi\u0107 w par\u0119 podstawowych imponderabili\u00f3w polskich. Wbrew prostackim uproszczeniom, urojeniom i pretensjom…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(13 12 2017)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"