![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/szczerek-mi\u0119dzymorze-20171126-poziom-e1512724040292-300x169.jpg\")
\nMi\u0119dzymorze
\nWydawnictwo Agora, Warszawa 2017
\n\u2013 Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Czasem wydaje mi si\u0119, \u017ce to nie twarda rzeczywisto\u015b\u0107 \u2013 \u017ce Europa to tylko taka gra, kt\u00f3r\u0105 steruje uszkodzony algorytm, generuj\u0105cy wy\u0142\u0105cznie chaos, zap\u0119tlony i rozmyty, specjalnie tak zafiksowany, by nikogo na wy\u017cszy poziom nie wpuszcza\u0107. K\u0142opot \u2013 bo rozmyte warto\u015bci, przenicowane hierarchie, barach\u0142o na wierzchu (jak to po rozbi\u00f3rce…), wyprzeda\u017c tradycji, tysi\u0105ce s\u0142\u00f3w szukaj\u0105cych sensu (nowego albo starego), autostrady bez ostrze\u017cenia przechodz\u0105ce w pasterskie percie… Ale to nie dotyczy tzw. Zachodu Europy \u2013 starej, zwalistej, okrzep\u0142ej konstrukcji spo\u0142ecznej, politycznej i wszelkiej innej. Widzieli\u015bcie kiedy\u015b normandzkie opactwo Mont Saint-Michel albo wysp\u0119 Reichenau na Jeziorze Bode\u0144skim, pili\u015bcie espresso doppio (koniecznie senza zucchero…) na Piazza Navona albo taliskera na Canongate w Edynburgu? To jest TA Europa. Ale TAMTA dla nas. Nasza Europa to Mitteleuropa \u2013 co\u015b tak jakby przed Rosj\u0105. Krainy dzikie, trudne do poj\u0119cia, brzydkie, nienazwane, \u017cywio\u0142owe, nieprzewidywalne, niebezpieczne. Jedyna z nich korzy\u015b\u0107 dla tamtej EUROPY taka jest, \u017ce j\u0105 oddzielaj\u0105 od Rosji. A tej si\u0119 boj\u0105, t\u0119 podziwiaj\u0105, t\u0119 pragn\u0105 oswoi\u0107 i z ni\u0105 pohandlowa\u0107. Bo przecie\u017c biznes jest istot\u0105 cywilizacji, czy\u017c nie? Ziemowit Szczerek Mi\u0119dzymorze Wydawnictwo Agora, Warszawa 2017 \u2013 Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2017 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/7 My wsie Jewropiejcy, czyli mitologia \u015brodka… Czasem wydaje mi si\u0119, \u017ce to nie twarda rzeczywisto\u015b\u0107 \u2013 \u017ce Europa to tylko taka gra, kt\u00f3r\u0105 steruje uszkodzony algorytm, generuj\u0105cy wy\u0142\u0105cznie chaos, zap\u0119tlony i rozmyty, specjalnie tak zafiksowany, by nikogo na wy\u017cszy poziom nie wpuszcza\u0107. K\u0142opot \u2013 bo rozmyte warto\u015bci, przenicowane hierarchie, barach\u0142o na wierzchu (jak to po rozbi\u00f3rce…), wyprzeda\u017c tradycji, tysi\u0105ce s\u0142\u00f3w szukaj\u0105cych sensu (nowego albo starego), autostrady bez ostrze\u017cenia przechodz\u0105ce w pasterskie percie… Ale to nie dotyczy tzw. Zachodu Europy \u2013 starej, zwalistej, okrzep\u0142ej konstrukcji spo\u0142ecznej, politycznej i wszelkiej innej. Widzieli\u015bcie kiedy\u015b normandzkie opactwo Mont Saint-Michel albo wysp\u0119 Reichenau na Jeziorze Bode\u0144skim, pili\u015bcie espresso doppio (koniecznie senza zucchero…) na Piazza Navona albo taliskera na Canongate w Edynburgu? To jest TA Europa. Ale TAMTA dla nas. Nasza Europa to Mitteleuropa \u2013 co\u015b tak jakby przed Rosj\u0105. Krainy dzikie, trudne do poj\u0119cia, brzydkie, nienazwane, \u017cywio\u0142owe, nieprzewidywalne, niebezpieczne. Jedyna z nich korzy\u015b\u0107 dla tamtej EUROPY taka jest, \u017ce j\u0105 oddzielaj\u0105 od Rosji. A tej si\u0119 boj\u0105, t\u0119 podziwiaj\u0105, t\u0119 pragn\u0105 oswoi\u0107 i z ni\u0105 pohandlowa\u0107. Bo przecie\u017c biznes jest istot\u0105 cywilizacji, czy\u017c nie? Tej rdzennej, korzennej Europie…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":884,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[25,22],"tags":[164],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/882"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=882"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2463,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/882\/revisions\/2463"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/7<\/strong><\/span><\/p>\nMy wsie Jewropiejcy, czyli mitologia \u015brodka…<\/span><\/h3>\n
\nTej rdzennej, korzennej Europie \u015br\u00f3dziemnomorsko-atlantyckiej chodzi o bezpieczny kontakt z Rosj\u0105. Wielk\u0105, nieobliczaln\u0105, gro\u017an\u0105, tajemnicz\u0105 i… poci\u0105gaj\u0105c\u0105. Tak to trwa od czasu, gdy hanzeatyccy, flamandzcy i angielscy kupcy na targowiskach Nowogrodu i Moskwy na wyprz\u00f3dki kontraktowali dostawy muskowitu (nie wiecie, co to takiego? no to sprawd\u017acie sobie \u2013 wiecie, gdzie…) i podziwiali soroki futer soboli, gronostaj\u00f3w i popielic. Rosja, p\u00f3\u0142nocna brama do jeszcze bardziej gro\u017anej, tajemniczej i po\u017c\u0105danej Azji, to by\u0142o co\u015b… Ale mi\u0119dzy nami a nimi to pogranicze \u2013 wietrzne, b\u0142otniste, brudne, pijane, mgliste, jako\u015b nieokre\u015blone, gadaj\u0105ce szeleszcz\u0105cymi j\u0119zykami, nieo\u015bwiecone, nieucywilizowane, z pretensjami, k\u0142\u00f3tliwe, niezdolne do poj\u0119cia wy\u017cszych (czyli naszych) interes\u00f3w, niekulturalne. I szerokie \u2013 zwi\u0119kszaj\u0105ce dystans. I koszty. Tak to si\u0119 pulta\u0142o par\u0119 wiek\u00f3w, a\u017c tu nagle \u2013 s\u0142uchajcie, s\u0142uchajcie! – oni tam, w tym PRZEJ\u015aCIU, w tym MITTE, utrzymuj\u0105, \u017ce te\u017c s\u0105 Europ\u0105. I \u017ce ju\u017c ponad ich g\u0142owami (chyba ty\u0142kami, bo przecie\u017c mordami stale ryj\u0105 w b\u0142ocie, po pijaku…) z Rosj\u0105 nie pogadamy, ani si\u0119 nie ugadamy. Bo oni s\u0105 wa\u017cnym MI\u0118DZYMORZEM, wstali w\u0142a\u015bnie z kolan i koniec z tym protekcjonalnym poklepywaniem. A za krzywdy \u2013 ka\u017c\u0105 sobie p\u0142aci\u0107… Niewiarygodne!
\nJak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce \u015brodkowa Europa \u2013 podzielona, szarpana sprzecznymi interesikami, sk\u0142\u00f3cona, wzajemnie wypominaj\u0105ca urojone i prawdziwe krzywdy, podsycaj\u0105ca terytorialne roszczenia i za sob\u0105 nawet prywatnie nieprzepadaj\u0105ca \u2013 nagle aspiruje do odgrywania wsp\u00f3lnie roli przeciwwagi, arbitra, depozytariusza pokoju. Prawda to? A mo\u017ce hucpa, mistyfikacja, mo\u017ce mira\u017c, marzycielski fantazmat, utopijna nowa szlarafia, mo\u017ce kolejna pretensja s\u0142owia\u0144skiego \u017cywio\u0142u? Dzielny i przenikliwy reporter Szczerek ze \u015brodka Polski ruszy\u0142 dylemat Mi\u0119dzymorza zobaczy\u0107, namaca\u0107 i opisa\u0107. Ku zabawie, ku pomy\u015blunkowi, ku przestrodze wreszcie; aby\u015bmy wyzbyli si\u0119 z\u0142udze\u0144.
\nSzczerek ma dusz\u0119 w\u0119drowca, co to zajrzy w ka\u017cd\u0105 dziur\u0119, sumiennie obada, pogwarzy o tym i owym, z lokalsami ch\u0119tnie si\u0119 napije czego\u015b mocniejszego. Szczerek dobrze patrzy, Szczerkowi z oczu dobrze patrzy. Lubi\u0105 go w tej Mitteleuropie… Otwieraj\u0105 drzwi, otwieraj\u0105 butelki. Otwieraj\u0105 g\u0142owy i serca. Otwieraj\u0105 granice. Wszystkie. Wi\u0119c hula sobie Szczerek od Budziszyna po \u0141uga\u0144sk, od Sankt Petersburga po Kosowsk\u0105 Mitrowic\u0119, szukaj\u0105c wsp\u00f3lnego mianownika. Mo\u017ce jednak co\u015b \u0142\u0105czy piaszczyste, smagane wiatrem pla\u017ce pras\u0142owia\u0144skiej Rugii z galaktycznym b\u0142ockiem karpackich pustaci? Mo\u017ce ko\u0142acze si\u0119 cho\u0107by cie\u0144 wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzy wymuskanym po nordycku, wedle idei hygge albo lagom Tallinem a kiczowato, \u201eantycznie\u201d przestrojonym Skopje? Co takiego jest w Ba\u0144skiej Bystrzycy, co mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w Linzu, Mostarze albo Nowogrodzie Wielkim? Czy co\u015b, poza pokrajcowanym losem \u0142\u0105czy we wsp\u00f3lnot\u0119 esto\u0144skiego Rosjanina z paszportem drugiej kategorii i Roma w rz\u0105dzonym przez \u017cupana-faszyst\u0119 Mariana Kotleb\u0119 jednym z okr\u0119g\u00f3w administracyjnych S\u0142owacji? Szczerek dwoi si\u0119 i troi, by zada\u0107 wszystkie mo\u017cliwe na tym terytorium pytania i zapisa\u0107 dok\u0142adnie odpowiedzi. Robi z tej krz\u0105taniny, pozornie tylko bez\u0142adnej, wielki reporta\u017c w stylu gonzo, daj\u0105cy \u015bwiadectwo jego niepo\u015bledniej sprawno\u015bci pisarskiej, wra\u017cliwo\u015bci na pejza\u017c, s\u0142owo, gest, b\u00f3l istnienia, stan ducha po witkacowsku zwany gl\u0105tw\u0105… Dobra stara szko\u0142a, wzbogacona o ca\u0142kiem wsp\u00f3\u0142czesne techniki reporterskiego survivalu. Kto jeszcze z pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 polskim s\u0142owem z r\u00f3wnym mistrzostwem co Szczerek, potrafi\u0142by tak niewieloma celnymi metaforami opisa\u0107 pans\u0142owia\u0144ski, panhungarski, pantransylwa\u0144ski, panturecki odwieczny i efektowny, monumentalny rozpi\u017adziaj Mi\u0119dzymorza? No, kto? Szczerek only…
\nReporterski plon \u0142az\u0119gi Szczerka to kawa\u0142 s\u0105\u017cnistej, solidnej literatury. Innej oczywi\u015bcie ni\u017c ta, kt\u00f3r\u0105 na tym samym terytorium uprawia Stasiuk \u2013 mniej refleksyjnej, nie tak g\u0142\u0119bokiej, natchnionej ani duszeszczypatielnej. Mo\u017ce powierzchownej nieco, pospiesznej, gwa\u0142c\u0105cej z\u0142ot\u0105 zasad\u0119 decorum: jedno\u015bci formy i tre\u015bci, stylu i przekazu intelektualnego… Ale to akurat nie problem; chodzi przecie\u017c wy\u0142\u0105cznie o klarowno\u015b\u0107 pewnej istotnej publicystycznej tezy: Mi\u0119dzymorze to mit, utopia, urojenie. NIEMO\u017bLIWE fantazmaty zatroskanych, ale niezbyt trze\u017awych umys\u0142\u00f3w. Na realnym gruncie Pogranicza (rusko-europejskiego) rozkrojonego na kilkana\u015bcie dziedzin, kieruj\u0105cych si\u0119 nacjonalistycznymi hase\u0142kami, idiosynkrazjami i zwidami, gotowych sobie o byle co do garde\u0142 skoczy\u0107 \u2013 jakie\u015b wyidealizowane, mlekiem i miodem p\u0142yn\u0105ce Mi\u0119dzymorze? Pijacki sen wyobcowanego demiurga? Wystarczy zreszt\u0105 przyjrze\u0107 si\u0119 uwa\u017cniej mapce na wyklejkach, obrazuj\u0105cej nak\u0142adanie si\u0119 pretensyj terytorialnych na mi\u0119dzymorskim gruncie…
\nSzczerek zatrzyma\u0142 si\u0119 w po\u0142owie drogi… Zrobi\u0142 z idei Mi\u0119dzymorza drug\u0105 Borduri\u0119, wykreowan\u0105 niegdy\u015b na cywilizowanym Zachodzie krain\u0119 bagiennych las\u00f3w, b\u0142otnistych bezdro\u017cy, dzikich, wiecznie pijanych plemion, agresywnych, nieobliczalnych, prymitywnych, t\u0142uk\u0105cych si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 bez powodu, skorumpowanych, rozwi\u0105z\u0142ych i g\u0142upich. Tak to tak, panie Szczerku. Szczera to prawda. Ale niemo\u017cno\u015b\u0107 porozumienia si\u0119 w Mi\u0119dzymorzu (wyj\u0105wszy mo\u017ce ad hoc sojusze antyeuropejskie…) to tylko po\u0142owa problemu, uniewa\u017cniaj\u0105cego ca\u0142y ten koncept. Jestem g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce ca\u0142a ta idea (zw\u0142aszcza jej osobliwa mutacja, zak\u0142adaj\u0105ca zak\u0142adanie Mi\u0119dzymorza pod \u015bwiat\u0142ym przewodnictwem Warszawy…) to wytw\u00f3r towarzystwa wzajemnej adoracji t\u0119gich… socjopat\u00f3w, manipulator\u00f3w, oszust\u00f3w i prestidigitator\u00f3w politycznych. Tw\u00f3r ten dwoist\u0105 ma natur\u0119. Pomy\u015blany jest jako zapora dla Rosji z jednej, a przeciwwaga dla \u201ej\u0105dra\u201d starej Europy \u2013 z drugiej strony. Wsp\u00f3lnota ideowa bez wsp\u00f3lnoty interes\u00f3w. Nic dziwnego, \u017ce Szczerkowe pytania w tej kwestii w terenie powszechnie kwitowano (w najdelikatniejszej formule) wzruszeniem ramion.
\nCo o przyw\u00f3dztwie Warszawy s\u0105dzi sam Szczerek \u2013 expressis verbis nie wiemy. Ale dwa reporterskie obrazki z Polski chyba spraw\u0119 przes\u0105dzaj\u0105… Pierwszy to relacja z \u201eniepodleg\u0142o\u015bciowego\u201d marszu narodowc\u00f3w, neofaszyst\u00f3w i kiboli. Drugi \u2013 zamykaj\u0105cy w\u0119dr\u00f3wk\u0119 reportera po Mitteleuropie \u2013 to zapiski z wizyty w Licheniu… To oferujemy mi\u0119dzymorskim ludom? Tupot ksenofobicznych glan\u00f3w i kiczowat\u0105 poz\u0142otk\u0119 wiary? W co? Przecie\u017c nie w m\u0105drego, uniwersalnego Boga wszystkich chrze\u015bcijan… To wiara w marzenie o polskiej wyj\u0105tkowo\u015bci i przewadze nad innymi. Komu z s\u0105siad\u00f3w bli\u017cszych i dalszych chcia\u0142oby si\u0119 co\u015b takiego zaakceptowa\u0107? Ziemowit Szczerek wie: nikomu. Wi\u0119c sobie poczytajcie…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(8 12 2017)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"