![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/ligocka-rado\u015b\u010720171117-poziom-e1511403132279-300x169.jpg\")
\nRado\u015b\u0107 \u017cycia
\nWydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Dwie \u2013 mo\u017ce lepiej trzy godziny absolutnego spokoju i butelka wina (ostatecznie mo\u017ce by\u0107 dostojnie zb\u0105blona cava, ale stosowniejsza b\u0119dzie arcywytrawna rioja, najch\u0119tniej Valpiedra \u2013 w cenie por\u00f3wnywalnej z t\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0105…). To do\u015b\u0107, by zn\u00f3w zakocha\u0107 si\u0119 w Ligockiej… Figuralnie, symbolicznie i platonicznie \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107. Staruszkom jak ja inaczej nie uchodzi, a w razie czego \u0142atwiej si\u0119 opowiada, a nie odpowiada. Przymiotnik\u00f3w w zasobie leksykalnym starczy, a o czasowniki ba\u0107 si\u0119 nie trzeba… Wypada bowiem ostro\u017cnie si\u0119 obchodzi\u0107 z tym deklarowaniem mi\u0142o\u015bci. Ale ja ju\u017c nie pierwszy raz, wi\u0119c mam troch\u0119 niezb\u0119dnej wprawy. Czy wystarczaj\u0105co \u2013 to si\u0119 oka\u017ce… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Roma Ligocka Rado\u015b\u0107 \u017cycia Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2017 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Zbieraczka emocjonalnych okruszk\u00f3w na \u0142owach Dwie \u2013 mo\u017ce lepiej trzy godziny absolutnego spokoju i butelka wina (ostatecznie mo\u017ce by\u0107 dostojnie zb\u0105blona cava, ale stosowniejsza b\u0119dzie arcywytrawna rioja, najch\u0119tniej Valpiedra \u2013 w cenie por\u00f3wnywalnej z t\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0105…). To do\u015b\u0107, by zn\u00f3w zakocha\u0107 si\u0119 w Ligockiej… Figuralnie, symbolicznie i platonicznie \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107. Staruszkom jak ja inaczej nie uchodzi, a w razie czego \u0142atwiej si\u0119 opowiada, a nie odpowiada. Przymiotnik\u00f3w w zasobie leksykalnym starczy, a o czasowniki ba\u0107 si\u0119 nie trzeba… Wypada bowiem ostro\u017cnie si\u0119 obchodzi\u0107 z tym deklarowaniem mi\u0142o\u015bci. Ale ja ju\u017c nie pierwszy raz, wi\u0119c mam troch\u0119 niezb\u0119dnej wprawy. Czy wystarczaj\u0105co \u2013 to si\u0119 oka\u017ce… Roma Ligocka nie jest pisark\u0105 z tych zawodowych \u2013 dam utrzymuj\u0105cych si\u0119 z pisania i zaj\u0119\u0107 oko\u0142oliterackich, w tym z bywania na salonach, brylowania w telewizjach i pisywania felieton\u00f3w w pismach lajfstajlowych z wy\u017cszej p\u00f3\u0142ki. Roma Ligocka jest malark\u0105 po studiach w krakowskiej Akademii, zawodowo zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 kostiumem (ubiera aktor\u00f3w w teatrze, filmie i telewizji) oraz scenografi\u0105; troch\u0119 maluj\u0105c\u0105, rysuj\u0105c\u0105, fotografuj\u0105c\u0105 \u2013 ale raczej na u\u017cytek w\u0142asny i troch\u0119 dla przyjaci\u00f3\u0142. Pisa\u0107 zacz\u0119\u0142a pod wp\u0142ywem impulsu, kt\u00f3rego dostarczy\u0142 jej… Steven Spielberg…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":865,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[161,154],"tags":[159],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/863"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=863"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/863\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":867,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/863\/revisions\/867"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=863"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=863"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=863"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\nZbieraczka emocjonalnych okruszk\u00f3w na \u0142owach<\/span><\/h3>\n
\nRoma Ligocka nie jest pisark\u0105 z tych zawodowych \u2013 dam utrzymuj\u0105cych si\u0119 z pisania i zaj\u0119\u0107 oko\u0142oliterackich, w tym z bywania na salonach, brylowania w telewizjach i pisywania felieton\u00f3w w pismach lajfstajlowych z wy\u017cszej p\u00f3\u0142ki. Roma Ligocka jest malark\u0105 po studiach w krakowskiej Akademii, zawodowo zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 kostiumem (ubiera aktor\u00f3w w teatrze, filmie i telewizji) oraz scenografi\u0105; troch\u0119 maluj\u0105c\u0105, rysuj\u0105c\u0105, fotografuj\u0105c\u0105 \u2013 ale raczej na u\u017cytek w\u0142asny i troch\u0119 dla przyjaci\u00f3\u0142. Pisa\u0107 zacz\u0119\u0142a pod wp\u0142ywem impulsu, kt\u00f3rego dostarczy\u0142 jej… Steven Spielberg swoj\u0105 obsypan\u0105 Oscarami \u201eList\u0105 Schindlera\u201d. W filmie czarno-bia\u0142ym, artystycznie niezwykle ascetycznym, pojawia si\u0119 jeden akcent kolorystyczny: kilkuletnia dziewczynka w czerwonym p\u0142aszczyku (w scenie z getta na krakowskim Podg\u00f3rzu zagra\u0142a j\u0105 krakowianka Oliwia D\u0105browska). W gettowej rzeczywisto\u015bci dziewczynka w czerwonym p\u0142aszczyku istnia\u0142a naprawd\u0119: nazywa\u0142a si\u0119 Roma Liebling (rocznik 1938), c\u00f3rka Dawida i Teofili Liebling\u00f3w. Prze\u017cy\u0142a getto, pod nazwiskiem Ligocka ukrywa\u0142a si\u0119 w polskiej rodzinie, potem sko\u0144czy\u0142a studia, zosta\u0142a artystk\u0105, \u017con\u0105, matk\u0105… Po obejrzeniu \u201eListy…\u201d co\u015b si\u0119 w niej odblokowa\u0142o i napisa\u0142a autobiograficzn\u0105 \u201eDziewczynk\u0119 w czerwonym p\u0142aszczyku\u201d (Znak 2001; tekst po niemiecku – \u201eDas M\u00e4dchen im Roten Mantel\u201d – ukaza\u0142 si\u0119 w wydawnictwie Droemer w Monachium w 2000 roku…). Dobrze jej to pisanie posz\u0142o, wi\u0119c pisa\u0142a dalej, oczywi\u015bcie nie rezygnuj\u0105c ze swej podstawowej aktywno\u015bci artystycznej. Wci\u0105\u017c pisze. Pisze coraz lepiej…
\n\u201eRado\u015b\u0107 \u017cycia\u201d to ju\u017c jej dwunasta ksi\u0105\u017cka. W sensie formalnym s\u0105 to notatki z \u017cycia \u2013 rozproszone, pogubione, zapomniane, albo przeciwnie: wryte w pami\u0119\u0107 na zawsze. I wreszcie zebrane w osobnym tomiku, by si\u0119 ju\u017c nie zgubi\u0142y nigdy \u2013 by si\u0119 pami\u0119ta\u0142y. Bo s\u0105 wa\u017cne. Przepis na owocow\u0105 nalewk\u0119 Rumtopf. Wiecz\u00f3r flamenco u znajomych gej\u00f3w w Maladze. Gar\u015b\u0107 wspomnie\u0144 o Tadeuszu \u0141omnickim. Awantury kostiumowe. Ciotka Sabina. Marcowi emigranci w Wiedniu. Przepis na zup\u0119 \u017cycia. Wiersz Herberta, podarowany przez autora. Pichcenie paelli z synem rami\u0119 w rami\u0119. Inne drobiazgi, sentencje, obserwacje. S\u0142owa \u2013 takie jak \u201emi\u0142o\u015b\u0107’ i \u201ezgoda\u201d. I to motto z profesora Tadeusza Gadacza: \u201eDop\u00f3ki b\u0119d\u0119 \u017cy\u0142 \u2013 b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142\u201d.
\n\u201eRado\u015b\u0107 \u017cycia\u201d to \u015bwiadectwo pasji. Na pierwszy rzut oka \u2013 kolekcjonerskiej, z w\u0142a\u015bciwie zbierackiej, kt\u00f3rej istot\u0105 jest tworzenie zestawu przedmiot\u00f3w, powidok\u00f3w, tekst\u00f3w; zbioru pomagaj\u0105cego \u017cy\u0107. Chodzi w nim tylko o to, by z kosmicznego porz\u0105dku \u015bwiata wyj\u0105\u0107 par\u0119 drobiazg\u00f3w, ocali\u0107 i przechowa\u0107 dla siebie. To przecie\u017c nie jest wysmakowana, wyrafinowana kolekcja \u2013 to podr\u0119czny zbi\u00f3r esencjonalnych przypraw, amulet\u00f3w, szama\u0144skich zakl\u0119\u0107, kobiecych, matczynych, przyjacielskich przes\u0105d\u00f3w i obrz\u0105dk\u00f3w. Uzbiera\u0142o si\u0119 tego troch\u0119. W kieszeniach i plecaku albo torebce miejsca zbraknie. A tu z ca\u0142ym tym baga\u017cem trzeba by\u0107, przemieszcza\u0107 si\u0119, obs\u0142ugiwa\u0107 \u015bwiat. \u017bonglerk\u0105 to ca\u0142e \u017cycie, ot co.
\nWiem, pisarstwo Romy Ligockiej to nie jest mistrzostwo \u015bwiata. Ewa Lipska czy Olga Tokarczuk \u2013 bez por\u00f3wnywania. Ale obejdzie si\u0119… Ligocka to literacka amatorka, za to \u015bci\u015ble trzymaj\u0105ca si\u0119 ram gatunku, zreszt\u0105 przez siebie wymy\u015blonego: notatnika egzystencjalnego, polepionego z emocjonalnych okruszk\u00f3w, tu i \u00f3wdzie inkrustowanego jakim\u015b obrazkiem niezwyk\u0142ym, metafor\u0105 jakby skradzion\u0105 z malowide\u0142 w ko\u015bci\u00f3\u0142kach Montepulciano czy Cortony (Fra Angelico!), ocz\u0119tami niepokoj\u0105cymi niczym \u017carliwe rysuneczki Monsiela lub demoniczne postmodernistyczne \u201ema\u015bluszczaki\u201d.
\nLigocka przecie\u017c nie tylko zbiera; Ligocka niepor\u00f3wnanie wi\u0119cej rozdaje. To, co pisze, ma jak\u0105\u015b warto\u015b\u0107 kaloryczn\u0105 tudzie\u017c terapeutyczn\u0105. Mo\u017ce nie dla wszystkich. Ale dla tych, co ma \u2013 to ju\u017c ma! Wi\u0119c warto po przeczytaniu w te i nazad trzyma\u0107 \u201eRado\u015b\u0107 \u017cycia\u201d pod r\u0119k\u0105, na wszelki wypadek. Nie \u017ceby si\u0119ga\u0107 nieustannie \u2013 inne ksi\u0119gi w tym celu wymy\u015blono i napisano. Mie\u0107, jak si\u0119 ma zapasow\u0105 chusteczk\u0119, zapalniczk\u0119 czy niezb\u0119dnik do fajki – albo taki sprytny szwajcarski scyzoryk. Albo lupk\u0119 do czytania. Albo wiersza jaki\u015b u\u0142amek w pami\u0119ci. Mo\u017ce piosenki… \u0141usk\u0119 wigilijnego karpia, pierwsz\u0105 zarobion\u0105 st\u00f3w\u0119, zdj\u0119cie ukochanej.
\nAle najpierw Ligock\u0105 przeczytajcie. \u017baden trud, sama rado\u015b\u0107…
\nTomasz Sas
\n(23 11 2017)<\/p>\n
\n