![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/gerritsen-sekret-20171109-poziom-e1510930917163-300x169.jpg\")
\nSekret, kt\u00f3rego nie zdradz\u0119
\nPrzek\u0142ad: Andrzej Szulc
\nWydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span> Kilka razy w\u015br\u00f3d mych rozrywkowych lektur znalaz\u0142y si\u0119 krymina\u0142y i thrillery autorstwa Tess Gerritsen, ale jako\u015b nie wywar\u0142y spodziewanego wra\u017cenia. Ot – mas\u00f3wka, jakiej wiele nieustannie pojawia si\u0119 na ch\u0142onnym i niespecjalnie wymagaj\u0105cym rynku angloj\u0119zycznej literatury za Atlantykiem, sk\u0105d prawem silniejszego infekuje ona ca\u0142y \u015bwiat. Mas\u00f3wka, ale troch\u0119 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca si\u0119, co nie znaczy, \u017ce z wy\u017cszej p\u00f3\u0142ki. Po prostu \u2013 nie tak ostentacyjnie grafoma\u0144ska. Poprawne rzemios\u0142o. Profesjonalne, bez zarzut\u00f3w: kryminalistycznych, medycznych, psychologicznych, policyjnych. Autorka, wcze\u015bniej b\u0119d\u0105c m\u0142od\u0105 lekark\u0105, ma kwalifikacje – wi\u0119c nic dziwnego. Czego zatem nie wiedzia\u0142a, to sobie doczyta\u0142a, zapyta\u0142a, przekonsultowa\u0142a, przepracowa\u0142a. Skrupulatno\u015b\u0107, rzetelno\u015b\u0107, technika, odpowiedzialno\u015b\u0107 – godne podziwu… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tess Gerritsen\u00a0 Sekret, kt\u00f3rego nie zdradz\u0119 Przek\u0142ad: Andrzej Szulc Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2017 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 dzieci z\u0142e… Kilka razy w\u015br\u00f3d mych rozrywkowych lektur znalaz\u0142y si\u0119 krymina\u0142y i thrillery autorstwa Tess Gerritsen, ale jako\u015b nie wywar\u0142y spodziewanego wra\u017cenia. Ot – mas\u00f3wka, jakiej wiele nieustannie pojawia si\u0119 na ch\u0142onnym i niespecjalnie wymagaj\u0105cym rynku angloj\u0119zycznej literatury za Atlantykiem, sk\u0105d prawem silniejszego infekuje ona ca\u0142y \u015bwiat. Mas\u00f3wka, ale troch\u0119 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca si\u0119, co nie znaczy, \u017ce z wy\u017cszej p\u00f3\u0142ki. Po prostu \u2013 nie tak ostentacyjnie grafoma\u0144ska. Poprawne rzemios\u0142o. Profesjonalne, bez zarzut\u00f3w: kryminalistycznych, medycznych, psychologicznych, policyjnych. Autorka, wcze\u015bniej b\u0119d\u0105c m\u0142od\u0105 lekark\u0105, ma kwalifikacje – wi\u0119c nic dziwnego. Czego zatem nie wiedzia\u0142a, to sobie doczyta\u0142a, zapyta\u0142a, przekonsultowa\u0142a, przepracowa\u0142a. Skrupulatno\u015b\u0107, rzetelno\u015b\u0107, technika, odpowiedzialno\u015b\u0107 – godne podziwu… Tess Gerritsen nie jest kr\u00f3low\u0105 kitu i fajerwerk\u00f3w. Jej precyzyjnie obmy\u015blone intrygi nie zalecaj\u0105 si\u0119 ani nadnaturaln\u0105, niepoj\u0119t\u0105 inteligencj\u0105 wywodu, ani finezyjn\u0105 lekko\u015bci\u0105 intrygi tudzie\u017c niewymuszonym dowcipem dialog\u00f3w, ani malownicz\u0105 scenografi\u0105 czy wymy\u015blnymi didaskaliami, a w\u0105tki uzupe\u0142niaj\u0105ce (osobliwie romansowy) s\u0105 takie jakie\u015b… Najodpowiedniejsze wydaje si\u0119 s\u0142\u00f3wko \u201eszare\u201d (jak w piosence Andrzeja Sikorowskiego – \u201elato by\u0142o jakie\u015b szare\u201d; o ten rodzaj szaro\u015bci mi chodzi…). Gerritsen nie tka koronki, t\u0142ucze cajg \u0142okie\u0107 za \u0142okciem \u2013…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":857,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[157],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/855"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=855"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":858,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/855\/revisions\/858"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/857"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\nSk\u0105d si\u0119 bior\u0105 dzieci z\u0142e…<\/span><\/h3>\n
\nTess Gerritsen nie jest kr\u00f3low\u0105 kitu i fajerwerk\u00f3w. Jej precyzyjnie obmy\u015blone intrygi nie zalecaj\u0105 si\u0119 ani nadnaturaln\u0105, niepoj\u0119t\u0105 inteligencj\u0105 wywodu, ani finezyjn\u0105 lekko\u015bci\u0105 intrygi tudzie\u017c niewymuszonym dowcipem dialog\u00f3w, ani malownicz\u0105 scenografi\u0105 czy wymy\u015blnymi didaskaliami, a w\u0105tki uzupe\u0142niaj\u0105ce (osobliwie romansowy) s\u0105 takie jakie\u015b… Najodpowiedniejsze wydaje si\u0119 s\u0142\u00f3wko \u201eszare\u201d (jak w piosence Andrzeja Sikorowskiego – \u201elato by\u0142o jakie\u015b szare\u201d; o ten rodzaj szaro\u015bci mi chodzi…). Gerritsen nie tka koronki, t\u0142ucze cajg \u0142okie\u0107 za \u0142okciem \u2013 w swoim gatunku niezniszczalny. I nawet \u2013 dacie wiar\u0119? – przyjemny dla oka, wygodny i solidny. Innymi s\u0142owy: fabrykantka mas\u00f3wki, kt\u00f3ra wspi\u0119\u0142a si\u0119 na wy\u017cyny zawodowstwa. Zapewne niechc\u0105cy, ale nie umia\u0142a inaczej \u2013 to kwestia wychowania i wyuczonego zawodu. A medycyna sprzyja precyzji, logice, dobrej organizacji i odpowiedzialno\u015bci. Odpowiedzialno\u015bci nie tylko za rezultat, ale i za procedury do rezultatu wiod\u0105ce. Gdyby w swym pierwszym, przedpisarskim wcieleniu, Gerritsen nie by\u0142a lekark\u0105, ale – dajmy na to \u2013 prawniczk\u0105, pewnie nie pisa\u0142aby gorzej, za to na pewno inaczej, mo\u017ce bli\u017cej Grishama… A gdyby by\u0142a nauczycielk\u0105? Dziennikark\u0105? Ekonomistk\u0105? Mo\u017ce tru\u0142aby i gaw\u0119dzi\u0142a jak sama Camilla L\u00e4ckberg?
\nNo, ale los da\u0142 nam pisz\u0105c\u0105 lekark\u0119. T\u0142umaczon\u0105 na przesz\u0142o dwadzie\u015bcia j\u0119zyk\u00f3w, wydan\u0105 w czterdziestu krajach, w \u0142\u0105cznym nak\u0142adzie ponad 50 milion\u00f3w egzemplarzy (w chwili, gdy to czytacie, kolejne dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ksi\u0105\u017cek Gerritsen trafiaj\u0105 do ksi\u0119gar\u0144; pisze szybciej, ni\u017c ktokolwiek zd\u0105\u017cy przeczyta\u0107 i si\u0119 nacieszy\u0107…).W sumie wi\u0119c los obszed\u0142 si\u0119 z nami i tak nie najgorzej…Bo samej pisarce z kolei udzieli\u0142 odrobiny talentu, tej iskry bo\u017cej, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce lektury nie wywo\u0142uj\u0105 odruchu odrzucenia. To i tak sporo. Oczywi\u015bcie mo\u017cna si\u0119 obej\u015b\u0107 bez Gerritsen \u2013 i niczego istotnego si\u0119 nie traci; nie jest to \u017cadn\u0105 miar\u0105 obowi\u0105zkowe sine qua non zorientowanego w istocie rzeczy, wsp\u00f3\u0142czesnego inteligentnego czytelnika… Ale te\u017c i nie obciach. Po prostu \u2013 standardowa rozrywka, dopuszczalna \u2013 pod warunkiem rozs\u0105dnego gospodarowania czasem wolnym…
\n\u201eSekret, kt\u00f3rego nie zdradz\u0119\u201d zapewne nie jest najlepszym jak dot\u0105d dzie\u0142em Gerritsen, ale tak\u017ce i nie jest najgorszym… Nale\u017cy do cyklu \u201eRizzoli & Isles\u201d, co ju\u017c jest \u015bwiadectwem pewnej jako\u015bci, albowiem cykl ten cieszy si\u0119 powodzeniem i \u2013 jako marka rynkowa \u2013 zaufaniem czytelniczym. Detektyw bosto\u0144skiej policji Jane Rizzoli i tamtejsza lekarka-patolog s\u0105dowy Maura Isles tworz\u0105 osobliwy duet \u015bledczy, zestawiony wedle subtelnych zasad poetyki magnetyzmu przeciwie\u0144stw, przyci\u0105gania si\u0119 pe\u0142nokrwistych kobiet, aczkolwiek r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 zasadniczo. Poza jednym: poza profesjonalizmem ze wszystkimi jego konsekwencjami… Gerritsen sportretowa\u0142a swe bohaterki ju\u017c dwana\u015bcie razy. Mo\u017cna zatem m\u00f3wi\u0107 o trwa\u0142ym sukcesie…
\nDo kt\u00f3rego walnie zreszt\u0105 przyczyni\u0142 si\u0119 serial \u201eRizzoli & Isles\u201d, u nas wy\u015bwietlany pod tytu\u0142em \u201ePartnerki\u201d, realizowany przez siedem sezon\u00f3w (2010 \u2013 2016), w 105 odcinkach dla koncernu Warner Bros. Gerritsen sprzeda\u0142a nie tylko prawa, ale i w\u0142asne scenariuszowe stories, fachowo poci\u0119te na kawa\u0142ki fabularne i zrealizowane przez tzw. kreatork\u0119 Janet Tamaro. W g\u0142\u00f3wnych rolach pojawi\u0142y si\u0119 Angie Harmon (Rizzoli) i Sasha Alexander (Isles); obok nich graj\u0105ca mam\u0119 Rizzoli Lorraine Bracco (nominowana do Oscara za rol\u0119 w \u201eCh\u0142opcach z ferajny\u201d w 1990 roku) \u2013 zapami\u0119tana z serialu \u201eRodzina Soprano\u201d gdzie kreowa\u0142a psychoterapeutk\u0119 doktor Jennifer Melfi (gra\u0142a w 86 odcinkach w latach 1999 \u2013 2007) i tam odwa\u017cy\u0142a si\u0119 zreplikowa\u0107 s\u0142awny greps Sharon Stone z \u201eNagiego instynktu\u201d. Nie wspomn\u0119, jaki to by\u0142 greps \u2013 \u017cadne s\u0142owa opisu (zw\u0142aszcza tylko te dozwolone przez surowsze jakby ostatnio prawid\u0142a obyczajno\u015bci…) nie oddadz\u0105 wyuzdanej urody tej ma\u0142ej gierki; a Lorraine nie by\u0142a w niej gorsza od Sharon…
\n\u201eSekret, kt\u00f3rego nie zdradz\u0119\u201d przywo\u0142uje \u2013 poza przyzwoitej jako\u015bci intryg\u0105 kryminaln\u0105 \u2013 nader osobliw\u0105 konstrukcj\u0119 konceptualn\u0105, zderzaj\u0105c\u0105 dwa do\u015b\u0107 od siebie odleg\u0142e obszary intelektualnej penetracji. Taki, sk\u0105din\u0105d do\u015b\u0107 powa\u017cny, test dla sprawno\u015bci umys\u0142owej detektywistycznych partnerek. Pierwszy z tych obszar\u00f3w to… hagiografia chrze\u015bcija\u0144ska, czyli \u017cywoty \u015bwi\u0119tych \u2013 ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem bogactwa form i sposob\u00f3w (plus dok\u0142adne opisy!) m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci, kt\u00f3rej doznali. Drugi za\u015b to psychologia rozwojowa wieku dzieci\u0119cego, z naciskiem na formowanie si\u0119 postaw socjo- i psychopatycznych. Innymi s\u0142owy: poszukiwanie odpowiedzi na odwieczne pytanie \u2013 sk\u0105d przychodzi, jak si\u0119 rodzi Z\u0142o… Postaram si\u0119 dotrzyma\u0107 naszej umowy i nie zdradzi\u0107 niuans\u00f3w intrygi, ale troch\u0119 uwagi tym wyzwaniom intelektualnym, kt\u00f3re przed swymi bohaterkami stawia Gerritsen (dokszta\u0142caj\u0105c przy okazji mimochodem swoich czytelnik\u00f3w) musz\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107… Zach\u0119caj\u0105c tym samym do lektury.
\nSprawa, kt\u00f3ra trafia na biurko Jane Rizzoli i st\u00f3\u0142 sekcyjny Maury Isles, zaczyna si\u0119 bowiem od serii morderstw, upozowanych na repliki m\u0119cze\u0144stwa wybranych \u015bwi\u0119tych ko\u015bcio\u0142a katolickiego. M\u0142oda, obiecuj\u0105ca, niezale\u017cna (za pieni\u0105dze tatusia) re\u017cyserka horror\u00f3w mia\u0142a wy\u0142upione oczy jak \u015bwi\u0119ta \u0141ucja, pewien ksi\u0119gowy \u2013 pier\u015b przeszyt\u0105 trzema strza\u0142ami z \u0142uku \u2013 jak \u015bwi\u0119ty Sebastian… A oboje we krwi alkohol i znieczulaj\u0105c\u0105 ketamin\u0119. \u017bmudne \u015bledztwo prowadz\u0105ce do ustalenia powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy ofiarami \u2013 opr\u00f3cz dopasowania do serii jeszcze jednej ofiary po\u017caru i jednego dziwnego zagini\u0119cia – doprowadzi\u0142o do ohydnej sprawy kryminalnej sprzed dwudziestu lat \u2013 molestowania dzieci przez rodzin\u0119 prowadz\u0105c\u0105 dzienny o\u015brodek opieki o wdzi\u0119cznej nazwie Jab\u0142onka (rodzaj \u015bwietlicy \u015brodowiskowej, pomagaj\u0105cej zapracowanym rodzicom w przechowaniu i wychowaniu potomstwa za umiarkowan\u0105 cen\u0119, dzi\u0119ki dotacjom gminnym zapewne…). I tu nast\u0119puje p\u0142ynne przej\u015bcie od kwestii seryjnych zbrodni inspirowanych detalicznie opisanymi okrucie\u0144stwami w hagiografiach do dylemat\u00f3w psychologii dzieci\u0119cej. A konkretnie: sk\u0105d si\u0119 w dzieciach bierze z\u0142o? Jak do g\u0142osu dochodz\u0105 i zyskuj\u0105 przewag\u0119 postawy socjopatyczne, moralna insania, zbrodnicze instynkta? Dlaczego u niekt\u00f3rych nie wykszta\u0142ca si\u0119 sumienie, dlaczego niekt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 kocha\u0107? Gdy kto\u015b w dzieci\u0144stwie wyrywa\u0142 muchom skrzyde\u0142ka, nadmuchiwa\u0142 \u017caby albo podpala\u0142 je\u017ce, to zostanie psychopatycznym zbrodniarzem? Czy decyduje osobliwa kombinacja uszkodzonych gen\u00f3w? Czy deficyt mi\u0142o\u015bci spowodowany jest brakiem w\u0142a\u015bciwych wzorc\u00f3w, czy przewag\u0105 wzorc\u00f3w nieodpowiednich? Dlaczego socjopaci od dziecka potrafi\u0105 udawa\u0107 (na og\u00f3\u0142 nader sugestywnie i naturalnie) r\u00f3\u017cne emocje, w rzeczywisto\u015bci wcale ich nie odczuwaj\u0105c? Gerritsen jest lekark\u0105 i wie, \u017ce jednoznacznej odpowiedzi na te pytania nie ma. Ba, nie ma nawet hipotezy przybli\u017caj\u0105cej rozwi\u0105zanie. Wszystko si\u0119 zdarzy\u0107 mo\u017ce \u2013 trzeba tylko pilnie i nieschematycznie obserwowa\u0107, by nie da\u0107 si\u0119 zwie\u015b\u0107… Tym pilniej, im mniej uda si\u0119 (w sensie procesowym) udowodni\u0107. W przypadku \u201eSekretu, kt\u00f3rego nie zdradz\u0119\u201d niemo\u017cno\u015b\u0107 udowodnienia staje si\u0119 mile brzmi\u0105c\u0105 zapowiedzi\u0105 naszego ulubionego ci\u0105gu dalszego… Bowiem to niemo\u017cno\u015b\u0107 tylko chwilowa, nieprawda\u017c?
\nNie musicie czyta\u0107 Gerritsen. A gdy ju\u017c czytacie, nie dziwcie si\u0119, \u017ce czasem przynudza i upraszcza. Mimo to przecie\u017c dobrze si\u0119 bawicie, czy\u017c nie? O to chodzi…
\nTomasz Sas
\n(17 11 2017)<\/p>\n
\n