![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/carriere-wino20171103-poziom-e1509927936186-300x169.jpg\")
\nSzorstkie wino
\nPrzek\u0142ad: Wiktor D\u0142uski
\nWydawnictwo Drzewo Babel, Warszawa 2017<\/h3>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Francuskie pobrze\u017ce \u015br\u00f3dziemnomorskie dzieli si\u0119 na dziedziny lepsze i gorsze. To wszystko, co mi\u0119dzy Menton\u0105 a uj\u015bciem Rodanu – z Marsyli\u0105 i Tulonem, z Prowansj\u0105 jako per\u0142\u0105 w koronie \u2013 jest lepsze. Mi\u0119dzy uj\u015bciem Rodanu, Montpellier a Perpignan – to nieco gorsza Langwedocja. Nie \u017ceby zaraz podlejszego sortu, bo pi\u0119kna, niezno\u015bnie w Histori\u0119 bogata i wa\u017cna. Ale mniej znana w \u015bwiecie, mniej szcz\u0119\u015bciem dotkni\u0119ta po prostu… Na Prowansj\u0119 rzucili si\u0119 zdumieni, uszcz\u0119\u015bliwieni i poniek\u0105d troch\u0119 bezczelni cudzoziemcy \u2013 osobliwie Anglicy \u2013 ale te\u017c pary\u017canie (zdaniem miejscowych gorsi ni\u017c obcy…). I rozs\u0142awili niechc\u0105cy, zw\u0142aszcza ci w\u0142adaj\u0105cy pi\u00f3rem. Mieli po drodze na Lazurowe Wybrze\u017ce \u2013 do Nicei, Cannes, Antibes, Saint-Tropez \u2013 wi\u0119c czemu nie? Poza tym kraina prowansalska jest dobrze skomunikowana z reszt\u0105 \u015bwiata. Langwedocja le\u017cy na uboczu, komunikacj\u0119 ma gorsz\u0105, \u017cadnych kurort\u00f3w nadmorskich, ma co prawda par\u0119 osza\u0142amiaj\u0105cych staroci (Carcassonne, Nimes…), ale nie s\u0142ynie z dobrej kuchni, a tameczne wina… No c\u00f3\u017c. Langwedocja to najwi\u0119kszy francuski region winiarski; ale jako\u015bciowo… Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tamtejszej produkcji to popularne wina sto\u0142owe albo zgo\u0142a proletariacko-kloszardowskie \u201epinardy\u201d. Polski odpowiednik nazewniczy to chyba by\u0142aby alpaga (z tym, \u017ce jednak nie jab\u0142kowa, ale szlachetna \u2013 z winogron), je\u015bli kto\u015b jeszcze pami\u0119ta takie s\u0142owo z codziennego obiegu… Na szcz\u0119\u015bcie powoli ich jako\u015b\u0107 si\u0119 poprawia \u2013 z rocznika na rocznik; a wina z langwedockiej apelacji Corbi\u00e8res to ju\u017c doprawdy \u015bwiatowa ekstraklasa \u2013 mo\u017ce jeszcze nie C\u00f4tes du Rh\u00f4ne, ale szybko doganiaj\u0105… Jean-Claude Carri\u00e8re Szorstkie wino Przek\u0142ad: Wiktor D\u0142uski Wydawnictwo Drzewo Babel, Warszawa 2017 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Dyskretny urok, niezno\u015bna lekko\u015b\u0107 prowincji… Francuskie pobrze\u017ce \u015br\u00f3dziemnomorskie dzieli si\u0119 na dziedziny lepsze i gorsze. To wszystko, co mi\u0119dzy Menton\u0105 a uj\u015bciem Rodanu – z Marsyli\u0105 i Tulonem, z Prowansj\u0105 jako per\u0142\u0105 w koronie \u2013 jest lepsze. Mi\u0119dzy uj\u015bciem Rodanu, Montpellier a Perpignan – to nieco gorsza Langwedocja. Nie \u017ceby zaraz podlejszego sortu, bo pi\u0119kna, niezno\u015bnie w Histori\u0119 bogata i wa\u017cna. Ale mniej znana w \u015bwiecie, mniej szcz\u0119\u015bciem dotkni\u0119ta po prostu… Na Prowansj\u0119 rzucili si\u0119 zdumieni, uszcz\u0119\u015bliwieni i poniek\u0105d troch\u0119 bezczelni cudzoziemcy \u2013 osobliwie Anglicy \u2013 ale te\u017c pary\u017canie (zdaniem miejscowych gorsi ni\u017c obcy…). I rozs\u0142awili niechc\u0105cy, zw\u0142aszcza ci w\u0142adaj\u0105cy pi\u00f3rem. Mieli po drodze na Lazurowe Wybrze\u017ce \u2013 do Nicei, Cannes, Antibes, Saint-Tropez \u2013 wi\u0119c czemu nie? Poza tym kraina prowansalska jest dobrze skomunikowana z reszt\u0105 \u015bwiata. Langwedocja le\u017cy na uboczu, komunikacj\u0119 ma gorsz\u0105, \u017cadnych kurort\u00f3w nadmorskich, ma co prawda par\u0119 osza\u0142amiaj\u0105cych staroci (Carcassonne, Nimes…), ale nie s\u0142ynie z dobrej kuchni, a tameczne wina… No c\u00f3\u017c. Langwedocja to najwi\u0119kszy francuski region winiarski; ale jako\u015bciowo… Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tamtejszej produkcji to popularne wina sto\u0142owe albo zgo\u0142a proletariacko-kloszardowskie \u201epinardy\u201d. Polski odpowiednik nazewniczy to chyba by\u0142aby alpaga (z…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":848,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[134,154],"tags":[155],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/846"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=846"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/846\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3830,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/846\/revisions\/3830"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\nDyskretny urok, niezno\u015bna lekko\u015b\u0107 prowincji…<\/span><\/h2>\n
\nTa winogradnicza tradycja Langwedocji znalaz\u0142a swe rytualne odbicie w tytule biograficzno-antropologicznego eseju wspomnieniowego Jeana-Claude’a Carri\u00e8re. Tradycja, wywiedziona wprost z pracy w winnicy i cave – piwnicy, \u201eszorstkim winem\u201d nazywa p\u0142yn jeszcze pracuj\u0105cy, \u015bwie\u017cy, nieukszta\u0142towany, poszukuj\u0105cy swej szaty i bukietu, zostawiaj\u0105cy specyficzny dra\u017cni\u0105cy posmak na j\u0119zyku i podniebieniu \u2013 zlewany na pr\u00f3b\u0119 do butelek w listopadzie i ze znawstwem degustowany przez bezpo\u015brednich wytw\u00f3rc\u00f3w (i ich s\u0105siad\u00f3w), pr\u00f3buj\u0105cych okre\u015bli\u0107 jego walory tudzie\u017c odgadn\u0105\u0107 przysz\u0142e szanse na rynku. \u201eSzorstkie wino\u201d to po francusku \u201ele vin bourru\u201d… Notabene tysi\u0105ce kilometr\u00f3w od Francji, znacznie bli\u017cej nas, bo za po\u0142udniow\u0105 granic\u0105, na S\u0142owacji m\u0142ode winko, niedofermentowane, nazywa si\u0119 burczak. Leksykalne podobie\u0144stwo zadziwiaj\u0105ce… Kto nie przedawkowa\u0142 (bardzo \u0142atwo to zrobi\u0107, w zasadzie bezwiednie…) burczaka w kt\u00f3rej\u015b z piwniczek w Modrej wedle Bratys\u0142awy, ten ma powa\u017cne luki w enologicznej edukacji i czas na uzupe\u0142nienie do ko\u0144ca listopada. Ewentualnie mo\u017ce te\u017c by\u0107 austriacki sturm…
\nAle wino to tylko niewielka w sumie cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki Carri\u00e8re’a. On sobie dok\u0142adnie przypomnia\u0142, zapisa\u0142, skomentowa\u0142 wszystko, co go w dzieci\u0144stwie ukszta\u0142towa\u0142o \u2013 od 1931 do 1945 roku, gdy na sta\u0142e porzuci\u0142 Langwedocj\u0119 dla Pary\u017ca… Powsta\u0142 niezwykle sumienny obraz wsi francuskiej, uchwycony w zasadzie w ostatniej chwili przed cywilizacyjnym skokiem europejskiej prowincji po II wojnie \u015bwiatowej. Skokiem, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 homogenizacj\u0119 obyczaju, reali\u00f3w \u017cycia codziennego, wzor\u00f3w zachowa\u0144 rodzinnych i spo\u0142ecznych, narz\u0119dzi i technik wiejskiego bytowania…
\nCarri\u00e8re w literaturze i kulturze francuskiej nie jest byle kim… To bodaj najwybitniejszy scenarzysta francuskiego kina, laureat Oscara. Z tym, \u017ce \u201ew boju\u201d czyli bezpo\u015bredniej konfrontacji tylko raz: w 1963 roku za kr\u00f3tki film \u201eHeureux anniversaire\u201d (do sp\u00f3\u0142ki z Pierrem Etaix…); trzykrotnie mia\u0142 nominacje za najlepszy scenariusz: \u201eDyskretny urok bur\u017cuazji\u201d (1972), \u201eMroczny przedmiot po\u017c\u0105dania\u201d (1977) \u2013 oba Bu\u00f1uela – oraz za \u201eNiezno\u015bn\u0105 lekko\u015b\u0107 bytu\u201d (1988) Philipa Kaufmana, wed\u0142ug powie\u015bci Milana Kundery. W ko\u0144cu dosta\u0142 Oscara w 2014 roku za ca\u0142okszta\u0142t \u2013 podobnie jak Wajda, z kt\u00f3rym Carri\u00e8re zrobi\u0142 dwa filmy: \u201eDantona\u201d i \u201eBiesy\u201d. W og\u00f3le napisa\u0142 145 scenariuszy (zrealizowanych!), w tym (opr\u00f3cz ju\u017c wspomnianych) inne niew\u0105tpliwe arcydzie\u0142a: \u201eDziennik panny s\u0142u\u017c\u0105cej\u201d, \u201eViva Maria!\u201d, \u201ePi\u0119kno\u015b\u0107 dnia\u201d, \u201eBlaszany b\u0119benek\u201d… Dla Petera Brooka zrobi\u0142 adaptacj\u0119 tekstu s\u0142ynnej dziewi\u0119ciogodzinnej inscenizacji hinduskiego eposu \u201eMahabharata\u201d. Opr\u00f3cz \u015bwiadczenia us\u0142ug scenariuszowych, adaptatorskich, realizatorskich i nawet aktorskich, pisze te\u017c inne teksty – \u0142\u0105cznie ponad osiemdziesi\u0105t \u2013 powie\u015bci, eseje podr\u00f3\u017cnicze, dialogi filozoficzne. S\u0142owem; niemal wszystko…
\nCarri\u00e8re urodzi\u0142 si\u0119 19 wrze\u015bnia 1931 roku, w samym \u015brodku gor\u0105czkowego sezonu winobrania, we wsi Colombi\u00e8res-sur-Orb, w jednej z g\u00f3rskich dolin langwedockiego departamentu H\u00e9rault, nad rzek\u0105 Orb, jak sama nazwa wskazuje… Rodzice byli rolnikami, w\u0142a\u015bcicielami sporego, ekonomicznie samowystarczalnego (a w niekt\u00f3rych sezonach wyra\u017anie dochodowego…) gospodarstwa o dw\u00f3ch zasadniczych specjalizacjach: uprawie winoro\u015bli i terasowych plantacjach kasztanowca (jadalnego, gatunku marron…). Jean-Claude by\u0142 jedynakiem (co nie znaczy, \u017ce rozpieszczanym…) – niezwyk\u0142ym i utalentowanym, co nie znaczy\u0142o, \u017ce jako\u015b specjalnie traktowanym. Przeciwnie: ojciec i matka, dziadkowie i dalsi krewni ka\u017cd\u0105 chwil\u0119 wykorzystywali na wdro\u017cenie malca do umiej\u0119tno\u015bci niezb\u0119dnych, by zapewni\u0107 bezpieczny byt rodzinie, w stosownym czasie przejmuj\u0105c gospodarstwo. Wszyscy mieli wyznaczone funkcje, tote\u017c zak\u0142\u00f3cenie kt\u00f3rejkolwiek z nich grozi\u0142o egzystencji rodziny. Edukacja by\u0142a skuteczna; Carri\u00e8re dzi\u015b swobodnie wydoi koz\u0119, zetnie sierpem lucern\u0119 dla kr\u00f3lik\u00f3w, z\u0142apie ptaka w sid\u0142a, nar\u0105bie drew, wyzbiera grzyby pod kasztanami, z\u0142apie r\u0119k\u0105 ryb\u0119 w strumyku, ur\u017cnie kurczakowi \u0142eb, kamienny murek u\u0142o\u017cy bez zaprawy… Pami\u0119\u0107 mi\u0119\u015bniowa? Zapewne tak… Ale bez \u015bwiadomo\u015bci \u2013 po co? – niewiele by z tego zosta\u0142o…
\nZwiedzaj\u0105c w latach 80. wiejski skansen na drugim kra\u0144cu Francji, w Alzacji, pisarz u\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce nagle wr\u00f3ci\u0142 do domu, \u017ce pami\u0119ta i wie co do czego \u2013 s\u0142u\u017cy, pasuje, gra… Postanowi\u0142 systematycznie odnowi\u0107 sw\u0105 pami\u0119\u0107, spisuj\u0105c co si\u0119 da\u0142o metod\u0105 dokumentacji filmowej bez ma\u0142a. By nie zosta\u0142o nic zatracone… Wykorzysta\u0142 pami\u0119\u0107 swej matki, p\u00f3ki \u017cy\u0142a, skrupulatnie rozpyta\u0142 swych koleg\u00f3w \u2013 r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w z wiejskiej szk\u00f3\u0142ki w Colombi\u00e8res, kt\u00f3rzy zostali na miejscu w odziedziczonych gospodarstwach, przepatrzy\u0142 rodzinne i publiczne dokumenty, fotografie, ocalone drobiazgi, r\u0119kodzielnicze artefakty… U\u017cy\u0142 te\u017c swoich w\u0142asnych zasob\u00f3w i umiej\u0119tno\u015bci, by w rezultacie osi\u0105gn\u0105\u0107 efekt por\u00f3wnywalny do tego, co Matka Natura (tylko znacznie wolniej…) potrafi zrobi\u0107 z owadem, kt\u00f3ry nieostro\u017cnie przylgn\u0105\u0142 do kropelki \u017cywicy i zosta\u0142 zamkni\u0119ty w okruchu bursztynu… \u201eSzorstkie wino\u201d jest jak \u017cywica z langwedockiego d\u0119bu lub buka. Powolutku otorbiaj\u0105ca pami\u0119\u0107 pisarza.
\nCarriere opowiedzia\u0142 swoj\u0105 wiejsk\u0105 pami\u0119\u0107 poprzez rodzin\u0119, dok\u0142adnie opisuj\u0105c nie tylko ludzi \u2013 przodk\u00f3w, rodzic\u00f3w, krewnych, ale przede wszystkim ich rytm \u017cycia i pracy, rozrywki i wiary, obowi\u0105zk\u00f3w i przyjemno\u015bci. Spisa\u0142, jak si\u0119 kochali, jak zachowywali si\u0119 przy stole, jak \u015bwi\u0119towali, jak wychowywali dzieci, jak si\u0119 leczyli, jak uprawiali seks, jak robili wino, jak bili \u015bwinie, jak uczyli si\u0119 prowadzi\u0107 samoch\u00f3d (u\u017cywany kabriolet rosengart, nabyty w 1937 roku za korzystnie sprzedany plon kasztan\u00f3w…), jak polowali, jak \u0142owili ryby \u017cakiem, z czego si\u0119 utrzymywali, na czym zarabiali, na czym tracili, jak umierali… Wszystko ze szczeg\u00f3\u0142ami (naturalia non sunt turpia…<\/em>). W ten spos\u00f3b Colombi\u00e8res sta\u0142o si\u0119 Francj\u0105 w pigu\u0142ce, Francj\u0105, kt\u00f3rej ju\u017c nie ma. Nad czym zreszt\u0105 Carri\u00e8re nie ubolewa. Opowiedzia\u0142, bo czu\u0142, \u017ce jest by\u0107 mo\u017ce ostatnim, kt\u00f3ry potrafi. W ko\u0144cu jest zawodowcem. Wi\u0119c zrobi\u0142 sw\u00f3j prywatny film ze s\u0142\u00f3w i powidok\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci. Film pi\u0119kny. I wci\u0105\u017c mo\u017cliwy do zobaczenia. Wystarczy kieliszek (a mo\u017ce lepiej kilka) kt\u00f3rego\u015b z vins de pays d’Oc. I zamkni\u0119te szeroko oczy…
\nDawno tak fenomenalnej pochwa\u0142y prowincji nie czyta\u0142em. Lektura Carri\u00e8re’a jest jak rzeczowa wyprawa archeologiczna \u2013 w przesz\u0142o\u015b\u0107 bez zb\u0119dnych sentyment\u00f3w. Po francusku, kartezja\u0144sku, bez emocjonalnych westchnie\u0144. Naturalnie, bez skr\u0119powania konwenansami. To lektura o zdumiewaj\u0105cej sile. B\u0119dziecie wzmocnieni…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(6 11 2017)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"