![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/kolodko-ko\u017ami\u0144ski20171015_poziom-300x169.jpg\")
\nNowy pragmatyzm kontra nowy nacjonalizm
\nWydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Grzegorz W. Ko\u0142odko oraz Andrzej K. Ko\u017ami\u0144ski \u2013 nominalnie dwaj profesorowie ekonomii (z tym, \u017ce pierwszy w zakresie tzw. strategii rozwoju, drugi \u2013 zarz\u0105dzania; i do tego jeszcze socjolog). Ale personalne znaczenie ka\u017cdego z nich z osobna daleko wykracza poza w\u0105sko pojmowany \u201eportfel\u201d ekonomicznej nauki i ekonomicznej praktyki. Innymi s\u0142owy: to nie s\u0105 spece od \u017conglowania PKB, deficytem bud\u017cetowym, stop\u0105 kredytow\u0105 czy fluktuacjami \u015brednioterminowymi Dow-Jonesa… Chocia\u017c to oczywi\u015bcie potrafi\u0105, jakby co. Obaj s\u0105 intelektualistami wysokiej pr\u00f3by, interdyscyplinarnymi liderami, z ogromnym do\u015bwiadczeniem teoretycznym i praktycznym (oraz politycznym: Ko\u0142odko by\u0142 wicepremierem i ministrem finans\u00f3w…), tudzie\u017c wyszlifowanym w najlepszych uniwersytetach \u015bwiata talentem komunikatywnego, przekonuj\u0105cego argumentowania oraz \u2013 nolens volens \u2013 talentem erystycznym. No i z wyobra\u017ani\u0105 wysokich lot\u00f3w. Wi\u0119c gdy dwaj takiego kalibru uczeni siadaj\u0105 do dysputy o ni mniej, ni wi\u0119cej, tylko o przysz\u0142o\u015bci \u015bwiata, wypada dobrze si\u0119 wczyta\u0107 w jej zapis, zapami\u0119ta\u0107 jak najwi\u0119cej. Jakby si\u0119 uda\u0142o co\u015b zrobi\u0107, by\u0142oby jeszcze lepiej. Ale to naiwne, magiczne i historycznie nieuprawnione mniemanie… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Grzegorz W. Ko\u0142odko, Andrzej K. Ko\u017ami\u0144ski\u00a0 Nowy pragmatyzm kontra nowy nacjonalizm Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2017 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Du\u017cy drink bo kot ma racj\u0119, czyli jak dwaj profesorowie obja\u015bniaj\u0105 \u015bwiat i przewiduj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 Grzegorz W. Ko\u0142odko oraz Andrzej K. Ko\u017ami\u0144ski \u2013 nominalnie dwaj profesorowie ekonomii (z tym, \u017ce pierwszy w zakresie tzw. strategii rozwoju, drugi \u2013 zarz\u0105dzania; i do tego jeszcze socjolog). Ale personalne znaczenie ka\u017cdego z nich z osobna daleko wykracza poza w\u0105sko pojmowany \u201eportfel\u201d ekonomicznej nauki i ekonomicznej praktyki. Innymi s\u0142owy: to nie s\u0105 spece od \u017conglowania PKB, deficytem bud\u017cetowym, stop\u0105 kredytow\u0105 czy fluktuacjami \u015brednioterminowymi Dow-Jonesa… Chocia\u017c to oczywi\u015bcie potrafi\u0105, jakby co. Obaj s\u0105 intelektualistami wysokiej pr\u00f3by, interdyscyplinarnymi liderami, z ogromnym do\u015bwiadczeniem teoretycznym i praktycznym (oraz politycznym: Ko\u0142odko by\u0142 wicepremierem i ministrem finans\u00f3w…), tudzie\u017c wyszlifowanym w najlepszych uniwersytetach \u015bwiata talentem komunikatywnego, przekonuj\u0105cego argumentowania oraz \u2013 nolens volens \u2013 talentem erystycznym. No i z wyobra\u017ani\u0105 wysokich lot\u00f3w. Wi\u0119c gdy dwaj takiego kalibru uczeni siadaj\u0105 do dysputy o ni mniej, ni wi\u0119cej, tylko o przysz\u0142o\u015bci \u015bwiata, wypada dobrze si\u0119 wczyta\u0107 w jej zapis, zapami\u0119ta\u0107 jak najwi\u0119cej. Jakby si\u0119 uda\u0142o co\u015b zrobi\u0107, by\u0142oby jeszcze lepiej. Ale to naiwne, magiczne i historycznie nieuprawnione mniemanie… Mo\u017cna te\u017c oczywi\u015bcie popr\u00f3bowa\u0107…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":822,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[146],"tags":[148,147],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/820"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=820"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":823,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/820\/revisions\/823"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/822"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nDu\u017cy drink bo kot ma racj\u0119, czyli jak dwaj profesorowie
\nobja\u015bniaj\u0105 \u015bwiat i przewiduj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107<\/span><\/h3>\n
\nMo\u017cna te\u017c oczywi\u015bcie popr\u00f3bowa\u0107 ostro\u017cnej polemiki. Ch\u0119tni si\u0119 znajd\u0105… A w\u015br\u00f3d obro\u0144c\u00f3w tzw. neoliberalizmu, czyli zespo\u0142u pogl\u0105d\u00f3w teoretycznych w dziedzinie ekonomii i innych nauk spo\u0142ecznych, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 dominowa\u0107 w drugiej po\u0142owie XX stulecia i w decyduj\u0105cym stopniu ukszta\u0142towa\u0142 praktyk\u0119 organizowania \u017cycia publicznego , a osobliwie stosunk\u00f3w gospodarczych – polemi\u015bci znajd\u0105 si\u0119 na pewno. Obaj panowie profesorowie zapraszaj\u0105, jak si\u0119 wydaje…
\nObaj te\u017c uwa\u017caj\u0105, \u017ce neoliberalizm si\u0119 sko\u0144czy\u0142 i skompromitowa\u0142 (w zasadzie definitywnie) wraz z kryzysem 2008 roku, upadkiem Lehman Brothers i demaskacj\u0105 spekulacyjnych narz\u0119dzi finansowych, kreuj\u0105cych ekonomiczne byty wirtualne o warto\u015bci substandardowej. Innymi s\u0142owy: oszuka\u0144cze piramidy i inne derywaty gry kapita\u0142owej, jako \u017cywo przypominaj\u0105ce holendersk\u0105 s\u0142ynn\u0105 XVII-wieczn\u0105 gor\u0105czk\u0119 tulipanow\u0105… Neoliberalizm wszak\u017ce (zauwa\u017cmy z grubsza: im mniej wstawionych do systemu gospodarki instrument\u00f3w regulacyjnych narzuconych przez w\u0142adz\u0119 pa\u0144stwow\u0105, tym dla gospodarki lepiej…) nie ze wszystkim zdech\u0142; wci\u0105\u017c ma liczne zast\u0119py wyznawc\u00f3w, g\u0142\u0119boko przekonanych, \u017ce gospodarka to wolno\u015b\u0107, pa\u0144stwo to opresja, \u017ce bogiem jest zysk, globalizacja (upostaciowiona przez anonimowe fundusze inwestycyjne…) jego \u015bwi\u0105tyni\u0105 i wyznaniem wiary zarazem, a kap\u0142anami \u2013 dziarska, kreatywna, zwarta i jednomy\u015blna dru\u017cyna CEO wielkich korporacji. Obaj profesorowie, zgodni w kwestii kompromitacji neoliberalizmu (nawet je\u015bli jeden z nich tylko ad usum dysputy…), r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w ocenie tego, co dalej…
\nProfesor Ko\u017ami\u0144ski zauwa\u017ca, \u017ce na gruzach neoliberalizmu (a by\u0142 sk\u0142onny opowiedzie\u0107 si\u0119 za niekt\u00f3rymi imponderabiliami tej doktryny…) wyrastaj\u0105 nowe (ca\u0142kiem nowe albo odrodzone) nacjonalizmy: systemy totalitarne, agresywne, zaborcze, rewindykacyjne, ob\u0142\u0119dne, czasem troch\u0119 autarkizuj\u0105ce lub co najmniej protekcjonistyczne, wykorzystuj\u0105ce niepewno\u015b\u0107 i og\u00f3lny chaos w \u015bwiecie warto\u015bci, wzniecaj\u0105ce populistyczne zachcianki swoich spo\u0142ecze\u0144stw, rozpowszechniaj\u0105ce \u0142atwe szowinistyczne recepty na szcz\u0119\u015bcie i bezpiecze\u0144stwo. Profesor Ko\u0142odko ten pogl\u0105d podziela ca\u0142kowicie. Ale profesor Ko\u017ami\u0144ski w tym miejscu diagnozy si\u0119 zatrzymuje, przyznaj\u0105c, \u017ce nie wie, jak \u015bwiat si\u0119 dalej potoczy. A w gruncie rzeczy \u2013 chyba sam z siebie nie wie, jak potoczy\u0107 si\u0119 powinien… Dlatego roboczo profesor Ko\u017ami\u0144ski przyjmuje tezy profesora Ko\u0142odki i got\u00f3w jest debatowa\u0107 nad doktryn\u0105 nowego pragmatyzmu, czyli eklektycznego systemu zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju gospodarki globalnej i globalnego spo\u0142ecze\u0144stwa – systemu opartego o racjonalne, oszcz\u0119dne i tw\u00f3rcze wykorzystanie zasob\u00f3w; bez szale\u0144stw i ekstrawagancji \u2013 systemu w pewnym sensie samopow\u015bci\u0105gaj\u0105cego si\u0119… W tym miejscu nie mog\u0119 si\u0119 powstrzyma\u0107 od wrzucenia cwiszenrufu mego w\u0142asnego zreszt\u0105 pomys\u0142u. Jak jest zasadnicza r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy pesymist\u0105 a optymist\u0105? R\u00f3\u017cnica wieku… I fakt: obu profesor\u00f3w dzieli osiem lat; a to Ko\u0142odko jest ten m\u0142odszy…
\nCz\u0119\u015b\u0107 diagnozy dotycz\u0105ca nowych nacjonalizm\u00f3w jest niezwykle interesuj\u0105ca, osobliwie za\u015b pogl\u0105d, i\u017c mog\u0105 one zak\u0142\u00f3ci\u0107 proces globalizacji. Profesor Ko\u0142odko mniema (a profesor Ko\u017ami\u0144ski si\u0119 przy\u0142\u0105cza), \u017ce to proces spontaniczny, wielow\u0105tkowy i nieodwo\u0142alny. Innymi s\u0142owy: \u015bwiat z natury rzeczy d\u0105\u017cy do integracji. Ale globalizacja w epoce neoliberalizmu wyprodukowa\u0142a rzesze przegranych (aczkolwiek w skali ca\u0142ej ludzko\u015bci s\u0105 oni… mniejszo\u015bci\u0105, tylko z powodu poczucia krzywdy \u2013 g\u0142o\u015bniejsz\u0105 i ch\u0119tniej si\u0119 organizuj\u0105c\u0105). Ot\u00f3\u017c ci przegrani, odrzuceni albo sami aktywnie wzniecaj\u0105 nacjonalizmy, albo staj\u0105 si\u0119 ich najwierniejszymi klientami. Ze strachu. Kt\u00f3rego to \u017cadn\u0105 miar\u0105 lekcewa\u017cy\u0107 nie nale\u017cy. Suma wywodz\u0105cych si\u0119 z tego podzia\u0142u zak\u0142\u00f3ce\u0144 globalizacji zapewne d\u0105\u017cy do poziomu masy krytycznej, powy\u017cej kt\u00f3rej zahamowanie globalizacji i rozwoju (uto\u017csamianego czasem z post\u0119pem…) przestaje mie\u0107 charakter lokalnych wyrw czy nieci\u0105g\u0142o\u015bci \u2013 staje si\u0119 zjawiskiem masywnym, maj\u0105cym potencjaln\u0105 moc odwracania trend\u00f3w.
\nJak temu zaradzi\u0107? Profesor Ko\u0142odko proponuje, a profesor Ko\u017ami\u0144ski jej nie oprotestowuje, strategi\u0119 nowego pragmatyzmu, czyli ostro\u017cnego, zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju (w skali globalnej \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107…) posi\u0142kuj\u0105cego si\u0119 post\u0119pem technicznym i powszechnie akceptowanymi narz\u0119dziami trwa\u0142ej, niekoniunkturalnej integracji, wolnego od ideologii (w wymiarze politycznym), ale zakotwiczonego w pewnym systemie warto\u015bci, w kt\u00f3rym g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 jednak sprawiedliwo\u015b\u0107 (w sferze podzia\u0142u…) i dba\u0142o\u015b\u0107 o przysz\u0142o\u015b\u0107.
\nAha, czy nie wydaje si\u0119 wam to wszystko utopi\u0105, marzeniem, ba – wr\u0119cz snem idealisty? Bo mnie si\u0119 wydaje… Ale sk\u0142onny jestem opowiedzie\u0107 si\u0119 za. Bo doprawdy nic innego z a m i a s t nie ma. Nikt chyb na serio nie my\u015bli o opresyjnym anarchosyndykalizmie, albo o projekcie urz\u0105dzenia \u015bwiata wed\u0142ug programu pewnej partii, kt\u00f3ra wbrew nazwie zawsze porusza si\u0119 osobno. Nie wydaje si\u0119 te\u017c mo\u017cliwe, by zwolennicy neoliberalizmu, czyli ciep\u0142ej wody w kranie, na powr\u00f3t kogokolwiek przekonali, \u017ce ich teoria i praktyka nadal zawiera cudowne panaceum ozdrowie\u0144cze, kt\u00f3re postawi na nogi gospodark\u0119 i ca\u0142\u0105 reszt\u0119…
\nW kwestii w\u0142a\u015bnie ciep\u0142ej wody w kranie mam do powiedzenia tyle, \u017ce to jedno z najg\u0142upszych hase\u0142-symboli (innymi s\u0142owy: skr\u00f3t\u00f3w my\u015blowych) politycznych, jakie s\u0142ysza\u0142em czy widzia\u0142em w \u017cyciu. A by\u0142o ich wiele… Jego znany powszechnie autor w momencie, gdy je sformu\u0142owa\u0142, straci\u0142 ca\u0142e moje poparcie intelektualne i resztki sympatii, obudzi\u0142 za\u015b g\u0142uch\u0105 w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 wobec kompletnego niezrozumienia (a mo\u017ce tylko lekcewa\u017cenia…) swej spo\u0142ecznej roli premiera.
\nOd ciep\u0142ej wody to ja mam administracj\u0119 wsp\u00f3lnoty mieszkaniowej i dymi\u0105c\u0105 po s\u0105siedzku elektrociep\u0142owni\u0119 (zamkni\u0119t\u0105 zreszt\u0105 ostatnio jakoby na skutek zu\u017cycia technologicznego). Przez d\u0142ugie 57 lat (gdy zamieszka\u0142em jako nieletnie pachol\u0119 na moim osiedlu) wszystko dzia\u0142a\u0142o bez zarzutu (nawet podczas tzw. zimy stulecia) i ani razu nie musia\u0142em wzywa\u0107 pomocy Cyrankiewicza, Jaroszewicza, Rakowskiego, Mazowieckiego, madame Suchockiej, Cimoszewicza, Buzka, Millera, weso\u0142ego Kazia Marcinkiewicza czy rzeczonego Tuska (o pomniejszych nie wspominaj\u0105c i nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c nic o Szydle…). Na tym to polega \u2013 od ciep\u0142ej wody s\u0105 fachowcy odpowiedniego szczebla. Premier za\u015b nie od tego!
\nA od czego? Tusk zarzeka\u0142 si\u0119, \u017ce nie od wizji, \u017ce gdy kto\u015b ma wizj\u0119, to trzeba wzywa\u0107 lekarza. Poniek\u0105d s\u0142usznie. Cho\u0107 w ten spos\u00f3b w ekipie Tuska nie znalaz\u0142by miejsca cho\u0107by taki Martin Luther King, Jacek Kuro\u0144, Mahatma b\u0105d\u017a ka\u017cda inna posta\u0107 polityki por\u00f3wnywalnego kalibru. Ale mo\u017ce to i lepiej…
\nJa nie oczekuj\u0119 od premiera, \u017ce b\u0119dzie pilnowa\u0142 kranu w mej \u0142azience, \u017ce mi urz\u0105dzi komfortowe, s\u0142odkie \u017cycie. O to potrafi\u0119 zadba\u0107 sam. Wizje kosmiczne i strategiczne na slajdach w power poincie te\u017c nie s\u0105 mi potrzebne, je\u015bli uzna\u0107, \u017ce to niesk\u0142adny strumie\u0144 chaotycznej my\u015bli poza kontrol\u0105 intelektu, z kt\u00f3rego na ko\u0144cu wy\u0142ania si\u0119 fantasmagoryczna kraina Shangri-La: szcz\u0119\u015bliwa, bogata, z wielkim lotniskiem, szybk\u0105 kolej\u0105, przekopan\u0105 mierzej\u0105, ufortyfikowana po z\u0119by, ciesz\u0105ca si\u0119 szacunkiem krewnych i s\u0105siad\u00f3w, wzbudzaj\u0105ca strach, u kogo trzeba, \u015bci\u0105gaj\u0105ca daniny wdzi\u0119czno\u015bci za swe rany, po\u015bwi\u0119cenia i przesz\u0142e upokorzenia, otoczona \u0142ask\u0105 osobliw\u0105 si\u0142 nadprzyrodzonych…
\nPremier zasi\u0119 i rz\u0105d (poza potocznym administrowaniem sprawami publicznymi) maj\u0105 si\u0119 zaj\u0105\u0107 wizjami innego rodzaju. Jakimi\u015b takimi bardziej pragmatycznymi \u2013 wyborem \u015bcie\u017cek rozwoju, wyszukiwaniem zagro\u017ce\u0144, ekstrapolacj\u0105 (czyli obliczaniem skutk\u00f3w ekonomicznych, spo\u0142ecznych i wszelakich innych…) proponowanych rozwi\u0105za\u0144, obmy\u015blaniem skutecznym, sk\u0105d bra\u0107 pieni\u0105dze… Innymi s\u0142owy: strategi\u0105, planowaniem (cho\u0107 to poj\u0119cie ska\u017cone przez komun\u0119, ergo jako takie powszechnie znienawidzone…) \u017cycia, funkcjonowania pa\u0144stwa tudzie\u017c jego obywateli. I to w perspektywie odleglejszej nieco ni\u017c trwanie jednej kadencji parlamentarnej. Po to mi rz\u0105d \u2013 \u017ceby widzia\u0142, my\u015bla\u0142 i robi\u0142 co\u015b po\u017cytecznego dalej ni\u017c ja to robi\u0119. To kwestia bezpiecze\u0144stwa…
\nPrzepraszam, unios\u0142em si\u0119. Profesorowie Ko\u0142odko i Ko\u017ami\u0144ski s\u0142usznie jednomy\u015blnie mniemaj\u0105, \u017ce ca\u0142y ten proces racjonalizacji (gdyby mia\u0142 si\u0119 dokonywa\u0107 w trybie demokratycznej dyskusji), b\u0142yskawicznie ugrz\u0119\u017anie z powodu emocji w\u0142a\u015bnie, proponuj\u0105 zatem studzi\u0107 emocje. Mi\u0119dzy nimi dwoma du\u017cy drink (albo dwa, mo\u017ce trzy; pod warunkiem, \u017ce zacnej whisky…) pewnie wystarczy. Ale emocji zbiorowych tak si\u0119 nie da. Czy d\u0142ugofalowo emocje da si\u0119 uspokoi\u0107 si\u0142\u0105 racjonalnych argument\u00f3w (innymi s\u0142owy: prawdy)? Czy mo\u017ce lepiej wygasi\u0107 je szybciej – innymi, sterowanymi w przeciwnym kierunku emocjami? A w og\u00f3le czy drog\u0105 od zrozumienia do naprawienia \u015bwiata da si\u0119 przej\u015b\u0107? I czy dostatecznie szybko, by d\u0105\u017cy\u0107 przed kolapsem i ma\u0142e \u201econieco\u201d uratowa\u0107?
\nDysputa obu profesor\u00f3w to ambitne wyzwanie dla czytelnik\u00f3w, ale \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie jest hermetyczne ani nad wyraz naukowe. Ani pretensjonalne. Za to kr\u00f3tkie, dobitne i pouczaj\u0105ce. Wypada zna\u0107…
\nTomasz Sas
\n(20 10 2017)<\/p>\n
\n