![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eco-pape-satan-poziom-e1506899460220-300x169.jpg\")
\nPape Sat\u00e0n aleppe. Kroniki p\u0142ynnego spo\u0142ecze\u0144stwa
\nPrzek\u0142ad: Alicja Bru\u015b
\nDom Wydawniczy Rebis, Pozna\u0144 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Trudno si\u0119 to czyta ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce wi\u0119cej Eco ju\u017c nie b\u0119dzie. Nic w papierach ponad to ani nie ukryto, ani nie odkryto. Chyba. Mo\u017ce s\u0105 gdzie\u015b jakie\u015b iuvenilia i inedita, jak cho\u0107by te wiersze m\u0142odzie\u0144cze, kt\u00f3re Umberto za swoje niemanie talentu skaza\u0142 na eksterminacj\u0119 (ale mo\u017ce to by\u0142a tylko ekstradycja?). Nad skompletowaniem tego tomu z wybranych pod k\u0105tem \u201ep\u0142ynnego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d (czyli koncepcji sformu\u0142owanej przez Zygmunta Baumana) felieton\u00f3w drukowanych w tygodniku \u201el’Espresso\u201d Eco pracowa\u0142 do ostatnich dni \u017cycia. Mo\u017cna zatem przyj\u0105\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie trzymamy w r\u0119ku co\u015b w rodzaju testamentu filozofa, na dodatek potwornie aktualnego, dotycz\u0105cego procesu przemian dziej\u0105cych si\u0119 tu i teraz \u2013 wedle Baumana: sumy kryzys\u00f3w, tocz\u0105cych (z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w, ale jednocze\u015bnie) zastany, w miar\u0119 trwa\u0142y obraz \u015bwiata. To, co si\u0119 z kryzys\u00f3w wy\u0142ania, na razie nie da si\u0119 opisa\u0107 wedle ustalonego porz\u0105dku, jasno i zrozumiale; a osobliwie za\u015b nie da si\u0119 nic pewnego przewidzie\u0107, co si\u0119 z tym czym\u015b stanie… Powiedzie\u0107, \u017ce Eco zostawi\u0142 nas z r\u0119k\u0105 w nocniku, to nic nie powiedzie\u0107. Ale jedna przynajmniej wskaz\u00f3wka jest jasna: czytajcie, zapami\u0119tujcie, szukajcie. Szukajcie tych cholernych narz\u0119dzi, bez kt\u00f3rych nie zrozumiecie, jak t\u0119 p\u0142ynno\u015b\u0107 przyhamowa\u0107 cho\u0107by troch\u0119. Mo\u017ce potem uda si\u0119 co\u015b ocali\u0107, co\u015b ustali\u0107, mo\u017ce nawet zestali\u0107? Umberto Eco Pape Sat\u00e0n aleppe. Kroniki p\u0142ynnego spo\u0142ecze\u0144stwa Przek\u0142ad: Alicja Bru\u015b Dom Wydawniczy Rebis, Pozna\u0144 2017 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Testament filozofa, czyli zapami\u0119tajcie chocia\u017c odrobin\u0119 z tego, com powiedzia\u0142… Trudno si\u0119 to czyta ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce wi\u0119cej Eco ju\u017c nie b\u0119dzie. Nic w papierach ponad to ani nie ukryto, ani nie odkryto. Chyba. Mo\u017ce s\u0105 gdzie\u015b jakie\u015b iuvenilia i inedita, jak cho\u0107by te wiersze m\u0142odzie\u0144cze, kt\u00f3re Umberto za swoje niemanie talentu skaza\u0142 na eksterminacj\u0119 (ale mo\u017ce to by\u0142a tylko ekstradycja?). Nad skompletowaniem tego tomu z wybranych pod k\u0105tem \u201ep\u0142ynnego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d (czyli koncepcji sformu\u0142owanej przez Zygmunta Baumana) felieton\u00f3w drukowanych w tygodniku \u201el’Espresso\u201d Eco pracowa\u0142 do ostatnich dni \u017cycia. Mo\u017cna zatem przyj\u0105\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie trzymamy w r\u0119ku co\u015b w rodzaju testamentu filozofa, na dodatek potwornie aktualnego, dotycz\u0105cego procesu przemian dziej\u0105cych si\u0119 tu i teraz \u2013 wedle Baumana: sumy kryzys\u00f3w, tocz\u0105cych (z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w, ale jednocze\u015bnie) zastany, w miar\u0119 trwa\u0142y obraz \u015bwiata. To, co si\u0119 z kryzys\u00f3w wy\u0142ania, na razie nie da si\u0119 opisa\u0107 wedle ustalonego porz\u0105dku, jasno i zrozumiale; a osobliwie za\u015b nie da si\u0119 nic pewnego przewidzie\u0107, co si\u0119 z tym czym\u015b stanie… Powiedzie\u0107, \u017ce Eco zostawi\u0142 nas z r\u0119k\u0105 w nocniku, to nic nie powiedzie\u0107. Ale jedna przynajmniej…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":794,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[134,24],"tags":[73],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/792"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=792"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1612,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/792\/revisions\/1612"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/<\/strong><\/span>5<\/p>\nTestament filozofa, czyli zapami\u0119tajcie chocia\u017c odrobin\u0119 z tego, com powiedzia\u0142…<\/span><\/h3>\n
\nTytu\u0142 ksi\u0105\u017cki nie stanowi tajemnicy dla \u017cadnego chyba posiadacza w\u0142oskiej matury humanistycznej, albowiem pochodzi z \u201eLa Divina Commedia\u201d Dantego Alighieri \u2013 dzie\u0142a fundamentalnego dla w\u0142oskiej edukacji filologicznej; bezlito\u015bnie wa\u0142kowanego w szko\u0142ach lata ca\u0142e. A tego nie da si\u0119 z niczym znanym z naszego gruntu por\u00f3wna\u0107 \u2013 to, dajmy na to, tak, jakby (nie przymierzaj\u0105c zbyt drobiazgowo…) ca\u0142ego Mickiewicza ze S\u0142owackim do kupy szczeg\u00f3\u0142owej podda\u0107 egzegezie przez dziesi\u0119\u0107 lat (z dwunastu…) obowi\u0105zku szkolnego. Pape Satan aleppe to pocz\u0105tek pie\u015bni si\u00f3dmej \u201ePiek\u0142a\u201d – pierwszej cz\u0119\u015bci w\u0119dr\u00f3wki przez \u015bwiat umar\u0142ych. \u201ePape Satan, Pape Satan, aleppe! – zarycza\u0142 Plutus ze swej chryp\u0142ej krtani;\u201d<\/em> (\u201eBoska komedia\u201d – wydanie PIW z 1965 roku; przek\u0142ad Edwarda Por\u0119bowicza). Nie wiadomo, co to znaczy dok\u0142adnie, bowiem Dante zapisa\u0142 to w wymy\u015blonym przez siebie j\u0119zyku niby-piekielnym. Egzegeci w zasadzie s\u0105 zgodni, \u017ce stra\u017cnik otch\u0142ani \u2013 Plutus (mo\u017ce chodzi o Plutona, mo\u017ce nie?) chcia\u0142 przestraszy\u0107, zbi\u0107 z tropu w\u0119drowc\u00f3w \u2013 poet\u00f3w: Dantego i jego mentora Wergiliusza… Bardzo by\u0107 mo\u017ce; w ka\u017cdym razie Eco wyzna\u0142, \u017ce u\u017cy\u0142 tego cytatu w roli tytu\u0142u, bo doskonale pasuje do wszystkiego, co chcia\u0142by powiedzie\u0107…
\nEco by\u0142 felietonist\u0105 pracowitym, regularnym. Zacz\u0105\u0142 w 1985 roku. Teksty do 2000 roku wykorzysta\u0142 w zbiorach \u201eZapisk\u00f3w na pude\u0142kach od zapa\u0142ek\u201d (\u015bci\u015blej: na dw\u00f3ch wewn\u0119trznych niezadrukowanych stronach ok\u0142adek papierowych zapa\u0142ek ksi\u0105\u017ceczkowych marki Minerva….). P\u00f3\u017aniej cz\u0119\u015b\u0107 felieton\u00f3w \u2013 takich \u015bmieszniejszych i \u015bmielszych nieco, a traktuj\u0105cych o filozoficznych zagadkach \u017cycia codziennego \u2013 zebra\u0142 w tomie \u201eJak podr\u00f3\u017cowa\u0107 z \u0142ososiem\u201d (rekomendowanym w tym blogu 22 stycznia 2017 roku). Z pozosta\u0142ych il professore Umberto u\u0142o\u017cy\u0142 ksi\u0119g\u0119 zbieraj\u0105c\u0105 do kupy jego narastaj\u0105c\u0105 fascynacj\u0119 koncepcj\u0105 Baumana. Felietony okaza\u0142y si\u0119 tworzywem idealnym. W p\u0142ynnym sk\u0105din\u0105d \u015bwiecie takie pilne pisanie to rzadki przymiot; powa\u017cny tekst nie o byle czym co dwa tygodnie przez pi\u0119tna\u015bcie lat (2000 – 2015). Mia\u0142 z czego wybiera\u0107… Wybra\u0142 teksty roztropne, pod pozorem pal\u0105cej aktualno\u015bci jednak ponadczasowe, pomna\u017caj\u0105ce kapita\u0142 obrotowy my\u015bli ludzkiej.
\nW sumie chodzi\u0142o mu o to, by do poznawczo gro\u017anej p\u0142ynnej rzeczywisto\u015bci, wi\u0119c w gruncie rzeczy do jej p\u0142ynnych element\u00f3w \u2013 nie do ca\u0142o\u015bci – podej\u015b\u0107 na tyle naukowo (empirycznie i analitycznie), na ile si\u0119 da. Ka\u017cdy uchwycony i przeanalizowany felietonow\u0105 metod\u0105 drobiazg, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 na obraz p\u0142ynnego, Baumanowskiego \u015bwiata, zosta\u0142 u\u0142o\u017cony w odpowiadaj\u0105cej mu sekwencji, zestawiony z podobnymi tematycznie. Ergo: zaprz\u0119gni\u0119ty do zdiagnozowania kt\u00f3rego\u015b z problem\u00f3w p\u0142ynno\u015bci… Jest tego sporo, co oznacza, \u017ce Eco przej\u0105\u0142 si\u0119 koncepcj\u0105 Baumana, autentycznie zaniepokoi\u0142 i poszukiwa\u0142 dr\u00f3g wyj\u015bcia. Nie zestrzeli\u0142y mu si\u0119 one w jednolit\u0105, elegancko sformu\u0142owan\u0105 teori\u0119, ale by\u0142 ju\u017c blisko… Pytanie tylko \u2013 czy tej teorii chcia\u0142? Moim zdaniem jeszcze nie… Wydaje si\u0119, \u017ce wci\u0105\u017c bardziej zaprz\u0105ta\u0142y go czynno\u015bci \u015bledcze. Segreguj\u0105c na r\u00f3\u017cne sposoby swoje felietony w ko\u0144cu odnalaz\u0142 kilkana\u015bcie idei, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych da\u0142o si\u0119 je pogrupowa\u0107. To nie jest \u0142atwa robota: przecie\u017c pisz\u0105c z tygodnia na tydzie\u0144 czy co dwa tygodnie jakie\u015b aktualne teksty, nie m\u00f3g\u0142 zak\u0142ada\u0107, co z nimi p\u00f3\u017aniej zrobi. Wydawca \u201el’Espresso\u201d zdecydowanie oczekiwa\u0142 (zapewne nie formu\u0142uj\u0105c tego \u017c\u0105dania wprost, otwarcie…) bie\u017c\u0105cej i dos\u0142ownej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. A i sam autor nie zamierza\u0142 by\u0107 jednostajny. Troch\u0119 znam t\u0119 elitarn\u0105 grup\u0119 zawodow\u0105 \u2013 mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119 felietonist\u00f3w. To ambitne bestie; a ka\u017cda z nich za punkt honoru uwa\u017ca by\u0107 bardziej erudycyjn\u0105, bardziej wszechstronn\u0105, bardziej dowcipn\u0105, bardziej zorientowan\u0105, bardziej z\u0142o\u015bliw\u0105, bardziej cyniczn\u0105 ni\u017c kt\u00f3rykolwiek z konkurent\u00f3w. Czy s\u0142yszeli\u015bcie kiedy\u015b o prawdziwej przyja\u017ani mi\u0119dzy felietonistami? Bo ja nie… W tej sytuacji nie spos\u00f3b sobie wyobrazi\u0107 rasowego felietonisty, kt\u00f3ry regularnie publikuje kolejne rozdzia\u0142y swej planowanej pieczo\u0142owicie ksi\u0119gi filozoficznej, traktatu o arcywa\u017cnych sprawach, problemach kosmicznych i egzystencjalnych. No nie! Nie do pomy\u015blenia!
\nAle gdy wybitny profesor selekcjonuje swe ulotne dzie\u0142ka z margines\u00f3w, drobiazgi z zapa\u0142czanych ksi\u0105\u017ceczek (cho\u0107 w rzeczywisto\u015bci wcale tak o nich nie my\u015bla\u0142 \u2013 przeciwnie: traktowa\u0142 nader serio…), by nada\u0107 im jeszcze wi\u0119cej sensu, by przem\u00f3wi\u0142y nieco inaczej ni\u017c mia\u0142y wtedy, gdy by\u0142y pisane… No, to robi si\u0119 ciekawie! Autor wy\u0142uska\u0142 176 felieton\u00f3w, jego zdaniem zdatnych do ponownego u\u017cycia, by\u0107 mo\u017ce podda\u0142 je lekkiemu recyklingowi (chcia\u0142bym wierzy\u0107, \u017ce nie; ale ostatecznie wszelkie poprawki got\u00f3w jestem zaakceptowa\u0107), uzdatni\u0142 i posegregowa\u0142 \u2013 do czternastu rozdzia\u0142\u00f3w, grupuj\u0105cych g\u0142\u00f3wne (aczkolwiek nie wszystkie!) dylematy p\u0142ynnego Baumanowskiego kosmosu: od rozwa\u017ca\u0144 o religii, filozofii, rasizmie, \u015bmierci i nienawi\u015bci \u2013 po telefony kom\u00f3rkowe, teorie spiskowe, mass media i dobre wychowanie… I co tam jeszcze cywilizacja wymy\u015bli\u0142a i skomplikowa\u0142a na tyle, \u017ce warto si\u0119 tym zaj\u0105\u0107 w druku…
\n176 felieton\u00f3w gazetowych (wi\u0119c tekst\u00f3w z definicji o kr\u00f3tkotrwa\u0142ym terminie \u201espo\u017cycia\u201d) dosta\u0142o od autora powo\u0142anie mobilizacyjne \u2013 z archiwalnej rezerwy na pierwsz\u0105 lini\u0119 frontu. Jedne z nich s\u0105 ostrzelane, wymusztrowane i sprawne. Inne nabra\u0142y przymiot\u00f3w gnu\u015bnego rezerwisty (oporno\u015b\u0107 wobec kwestii poprawnego celowania, mi\u0119\u015bniowo-brzuszna oci\u0119\u017ca\u0142o\u015b\u0107 sylwetki i niedow\u0142ad ko\u0144czyn…). Jedne s\u0105 uniwersalne po wsze czasy (na przyk\u0142ad tekst o Harrym Potterze…), inne wpad\u0142y w odm\u0119ty historii i bez solidnego aparatu przypis\u00f3w rozszyfrowa\u0107 si\u0119 ich nie da. Zreszt\u0105 z natury rzeczy Eco jest autorem italocenrycznym; mimo \u015bwiatowej og\u0142ady i intelektualnej zaborczo\u015bci terytorialnej, koncentruje sw\u00f3j wysi\u0142ek umys\u0142owy na zjawiskach o charakterze mniej wi\u0119cej lokalnym, w\u0142oskim. I tego nie przeskoczymy. W\u015br\u00f3d polskich czytelnik\u00f3w znajomo\u015b\u0107 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 z\u0142o\u017cono\u015bci w\u0142oskiego \u017cycia kulturalnego, politycznego, naukowego \u2013 jego ferment\u00f3w, meandr\u00f3w, polemik, awantur – jest nieznaczna. I tego sk\u0105pe przypisy t\u0142umaczki i wydawcy raczej nie poprawi\u0105. Wszelako, ograniczenia te pomin\u0105wszy, lektura felieton\u00f3w Eco to przygoda umys\u0142owa niepor\u00f3wnanej klarowno\u015bci \u2013 \u0142agodna, g\u0142\u0119boka i buduj\u0105ca… Nawet je\u015bli nie wszystko przemawia z r\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105. Ale gdy czytam kilka tekst\u00f3w o dyktaturce populizmu medialnego niejakiego Silvia Berlusconiego, nabieram pewno\u015bci w kwestii profetycznych talent\u00f3w Eco, bo czytam w istocie rzeczy o Trumpie, Orbanie i volens nolens Kaczy\u0144skim… Si\u0142a wiedzy filozofa i antropologa, ot co!
\nEco czyta\u0107 warto zawsze i wsz\u0119dzie. I wszystko, co napisa\u0142. A te felietony osobliwie… Zw\u0142aszcza po wst\u0119pnym jego wyznaniu, \u017ce b\u0119dzie pisa\u0142 o wszystkim, co mu tylko przyjdzie do g\u0142owy. A do takiej g\u0142owy przychodzi\u0142o wiele. To by\u0142 doprawdy jeden z czo\u0142\u00f3wki globalnej elity (ale nielicznej) intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rym wierzy\u0142o si\u0119 (i nadal wierzy) na s\u0142owo. Nie spos\u00f3b zreszt\u0105 by\u0142oby nie wierzy\u0107 komu\u015b, kto napisa\u0142 \u201eImi\u0119 r\u00f3\u017cy\u201d.
\nTomasz Sas
\n(2 10 2017)<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"