![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/giordano-poldi-poziom-e1505698198110-300x169.jpg\")
\nCiotka Poldi i sycylijskie lwy
\nPrzek\u0142ad: Agnieszka Hofmann
\nWydawnictwo Initium, Krak\u00f3w 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 2\/7<\/strong><\/span> Kolejna ods\u0142ona uniwersalnej figury literatury rozrywkowej, czyli \u201ewyj\u0105cej pi\u0119\u0107dziesi\u0105tki\u201d (bo ju\u017c dawno nie \u201erycz\u0105cej czterdziestki\u201d…) z pretensjami \u2013 ju\u017c to estetycznymi (na w\u0142asnym punkcie przynajmniej), ju\u017c to erotycznymi, ju\u017c to intelektualnymi b\u0105d\u017a towarzyskimi, ze sk\u0142onno\u015bci\u0105 do trunk\u00f3w w zasadzie mocniejszych ni\u017c piwo (cho\u0107 i tym nie gardzi…), z niepohamowan\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 \u017cycia po swojemu, apetytem na facet\u00f3w, przygody i seks, k\u0142amliw\u0105 i niezr\u00f3wnowa\u017con\u0105 emocjonalnie, wype\u0142nion\u0105 po kokard\u0119 przywidzeniami, z\u0142udzeniami, idiosynkrazjami oraz sk\u0142onno\u015bci\u0105 do fanfaronady \u2013 je\u015bli nie m\u00fcnchhausenowskiej, to sowizdrzalskiej na pewno, w\u015bcibsk\u0105, \u0142atwowiern\u0105, z trudem oddzielaj\u0105c\u0105 fantazj\u0119 od rzeczywisto\u015bci, usi\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 odci\u0105\u0107 od baga\u017cy przesz\u0142o\u015bci (czasem kr\u0119puj\u0105cych, czasem heroicznych…). Ale z sercem na d\u0142oni, otwartymi ramionami i bezkompromisow\u0105 zdolno\u015bci\u0105 do walenia prosto z mostu i mi\u0119dzy oczy. Literatur p\u0119ka wr\u0119cz od takich kreacji. Typowy stopie\u0144 pokrewie\u0144stwa z autorkami b\u0105d\u017a autorami: ciotka. Wygodny, bo lekko dystansuj\u0105cy; matka czy babunia by\u0142yby dla autorki\/ra bardziej zobowi\u0105zuj\u0105ce i kr\u0119puj\u0105ce… A ciotk\u0119 mo\u017cna bezpiecznie obarczy\u0107 zespo\u0142em cech akurat dla przeprowadzenia lub rozwoju intrygi najbardziej po\u017c\u0105danych. Z ciotki mo\u017cna ulepi\u0107 wszystko; ale najlepiej wychodz\u0105 wspomniane tu figury piwotalne, czyli osiowe, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych obraca si\u0119 akcja, kt\u00f3re notabene w\u0142asnymi, dynamicznymi obrotami akcj\u0119 tak\u0105 potrafi\u0105 nap\u0119dza\u0107. Ciotka mo\u017ce by\u0107 jak elektrownia – sama z siebie na\u0142adowana energi\u0105, kt\u00f3r\u0105 daje fantazja p\u0142ciowa, po\u0142\u0105czona z \u0142apczyw\u0105 konsumpcj\u0105 whisky, ginu, baccardi i grappy. Ciotka to punkt orientacyjny (i kontrolny…) literackiej nawigacji w krainie sensacji i w pejza\u017cu z lekka \u015bmiesznym… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mario Giordano Ciotka Poldi i sycylijskie lwy Przek\u0142ad: Agnieszka Hofmann Wydawnictwo Initium, Krak\u00f3w 2017 Rekomendacja: 2\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 \u015aledztwo pod wp\u0142ywem czyli bawarska hipiska na lawie wygas\u0142ych uczu\u0107 Kolejna ods\u0142ona uniwersalnej figury literatury rozrywkowej, czyli \u201ewyj\u0105cej pi\u0119\u0107dziesi\u0105tki\u201d (bo ju\u017c dawno nie \u201erycz\u0105cej czterdziestki\u201d…) z pretensjami \u2013 ju\u017c to estetycznymi (na w\u0142asnym punkcie przynajmniej), ju\u017c to erotycznymi, ju\u017c to intelektualnymi b\u0105d\u017a towarzyskimi, ze sk\u0142onno\u015bci\u0105 do trunk\u00f3w w zasadzie mocniejszych ni\u017c piwo (cho\u0107 i tym nie gardzi…), z niepohamowan\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 \u017cycia po swojemu, apetytem na facet\u00f3w, przygody i seks, k\u0142amliw\u0105 i niezr\u00f3wnowa\u017con\u0105 emocjonalnie, wype\u0142nion\u0105 po kokard\u0119 przywidzeniami, z\u0142udzeniami, idiosynkrazjami oraz sk\u0142onno\u015bci\u0105 do fanfaronady \u2013 je\u015bli nie m\u00fcnchhausenowskiej, to sowizdrzalskiej na pewno, w\u015bcibsk\u0105, \u0142atwowiern\u0105, z trudem oddzielaj\u0105c\u0105 fantazj\u0119 od rzeczywisto\u015bci, usi\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 odci\u0105\u0107 od baga\u017cy przesz\u0142o\u015bci (czasem kr\u0119puj\u0105cych, czasem heroicznych…). Ale z sercem na d\u0142oni, otwartymi ramionami i bezkompromisow\u0105 zdolno\u015bci\u0105 do walenia prosto z mostu i mi\u0119dzy oczy. Literatur p\u0119ka wr\u0119cz od takich kreacji. Typowy stopie\u0144 pokrewie\u0144stwa z autorkami b\u0105d\u017a autorami: ciotka. Wygodny, bo lekko dystansuj\u0105cy; matka czy babunia by\u0142yby dla autorki\/ra bardziej zobowi\u0105zuj\u0105ce i kr\u0119puj\u0105ce… A ciotk\u0119 mo\u017cna bezpiecznie obarczy\u0107 zespo\u0142em cech akurat dla przeprowadzenia lub rozwoju intrygi najbardziej po\u017c\u0105danych. Z ciotki mo\u017cna ulepi\u0107 wszystko; ale najlepiej wychodz\u0105 wspomniane tu figury…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":775,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[136],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/773"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=773"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/773\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":776,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/773\/revisions\/776"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\n\u015aledztwo pod wp\u0142ywem czyli bawarska hipiska na lawie
\nwygas\u0142ych uczu\u0107<\/span><\/h3>\n
\nMario Giordano, niemiecki pisarz i scenarzysta telewizyjny (\u201eTatort\u201dczyli \u201eMiejsce zbrodni\u201d, \u201eTelefon 110\u201d), najbardziej znany jest jako autor powie\u015bci sensacyjnej \u201eEksperyment\u201d ( w oryginale \u201eBlack Box\u201d, wydana w 1999 roku, sfilmowana – \u201eDas Experiment\u201d – w 2001 roku przez Olivera Hirschbiegela), sfabularyzowanej wersji s\u0142ynnego eksperymentu wi\u0119ziennego Philipa Zimbardo, przerwanego w skandalicznych okoliczno\u015bciach z powodu gro\u017anej dla \u017cycia uczestnik\u00f3w, niekontrolowanej eskalacji wydarze\u0144… Zarabia na \u017cycie uprawianiem literatury r\u00f3\u017cnego rodzaju, nawet pisze ksi\u0105\u017cki i scenariusze dla dzieci, bajki i tym podobne… \u201eCiotka Poldi…\u201d nie jest produktem ubocznym, tylko pr\u00f3b\u0105 (dodajmy od razu, \u017ce udatn\u0105…) odnalezienia si\u0119 w gatunku krymina\u0142u \u015bmiesznego, satyrycznego, czyli lekkiego, \u0142atwego i przyjemnego \u2013 bez nadmiernego epatowania seksem, brutalizmem i wulgaryzmami. One naturalnie s\u0105, ale dawkowane rozs\u0105dnie w odmierzonych, delikatnych porcjach \u2013 pikantnych tylko do granicy \u0142agodnego oburzenia (w\u0142a\u015bciwie udawanego…), miarkowanego towarzysk\u0105 poprawno\u015bci\u0105.
\nGdyby nie nadu\u017cywany przez ciotk\u0119 Isolde Oberreiter (Poldi to figlarne, poufa\u0142e zdrobnienie) ekspresyjny zwrot \u201ejapierdol\u0119\u201d (w\u0142a\u015bnie tak – w ci\u0105gu, na jednym oddechu, bez spacji…), w zasadzie mo\u017cna by\u0142oby ca\u0142o\u015b\u0107 poleci\u0107 jako lektur\u0119 rekreacyjn\u0105 w wy\u017cszych klasach katolickich szk\u00f3\u0142 dla panienek (z internatem) w Bawarii. Gdyby nie jej sk\u0142onno\u015b\u0107 do alkoholu i hipisowska przesz\u0142o\u015b\u0107 (zna Ringo Starra i m\u0119sk\u0105 po\u0142ow\u0119 kwartetu ABBA…), gdyby nie grzeszna fascynacja m\u0142odymi, umundurowanymi funkcjonariuszami s\u0142u\u017cb wszelakich (ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem policjant\u00f3w w\u0142oskiej drog\u00f3wki…), gdyby nie ha\u0142a\u015bliwa werbalna (wzbogacona zawstydzaj\u0105co sugestywn\u0105 gr\u0105 cia\u0142em, najch\u0119tniej nagim…) afirmacja \u017cycia w jej wykonaniu \u2013 sk\u0105din\u0105d pe\u0142na soczystych przekle\u0144stw i dialog\u00f3w z duchami, przedmiotami, zwierzakami. Gdyby, gdyby… Zaprawd\u0119, sporz\u0105dzony przez Giordano mi\u0142osny zgo\u0142a portret ciotki Poldi rozsadza ramy opowie\u015bci, w kt\u00f3rej zosta\u0142 umieszczony. Na szcz\u0119\u015bcie nie na tyle, by wywo\u0142ywa\u0107 jaki\u015b dominuj\u0105cy nad narracj\u0105 dysonans poznawczy \u2013 wielka oceaniczna \u017ceglarka halsuje w ka\u0142u\u017cy, wielka szefowa kuchni od Ritza pichci chi\u0144sk\u0105 zupk\u0119 w kocio\u0142ku na biwaku skaut\u00f3w, wielka krawcowa haute couture szyje fartuszki w przytu\u0142ku w Kalkucie… Takiego zgrzytu Giordano unikn\u0105\u0142, cho\u0107 by\u0142o blisko. Na szcz\u0119\u015bcie pozosta\u0142ym personom dramatu po\u015bwi\u0119ci\u0142 te\u017c sporo uwagi i wycyzelowa\u0142, jak, umia\u0142…
\nSiebie samego te\u017c umie\u015bci\u0142 sprytnie. Porte-parole autora jest bowiem siostrzeniec cioteczki Poldi, on\u017ce obiecuj\u0105cy niemiecki pisarz (uwa\u017cany przez ciotk\u0119 za nieudacznika i pr\u00f3\u017cniaka), kt\u00f3ry pomaga w przeprowadzce z Monachium do sadyby na via Baronessa w Torre Archirafi – miasteczku u podn\u00f3\u017ca Etny. A potem zostaje przez ciotk\u0119 obdarowany nieograniczonym prawem wilegiatury w pokoju go\u015bcinnym (z osobn\u0105 \u0142azienk\u0105) w rezydencji – w celu oczywi\u015bcie sporz\u0105dzenia prze\u0142omowego dzie\u0142a literackiego w godnych warunkach, sprzyjaj\u0105cych procesowi tworzenia. I co powiecie? Dzie\u0142o takie powstaje, czego dowodem jest ta ksi\u0105\u017ceczka i jej osobliwa, wielostylowa narracja… Wspomnia\u0142em ju\u017c, \u017ce ciotka jest popularn\u0105 figur\u0105, cz\u0119sto spotykan\u0105 kreacj\u0105 literatury rozrywkowej. Giordano jednak t\u0119 kreacj\u0119 wywindowa\u0142 na szczyt. Mo\u017cliwo\u015bci. Percepcyjnych \u2013 nawet u wyszkolonego czytelnika. Wi\u0119kszej ni\u017c u Poldi dawki \u201eg\u0119stego\u201d budulca postaci ju\u017c nie da\u0142oby si\u0119 znie\u015b\u0107… Giordano jest raczej nieprzekraczalny.
\nHistoria zaczyna si\u0119, gdy nagle znika pewien zab\u00f3jczo przystojny, bezczelnie m\u0142ody, uroczo onie\u015bmielony sycylijski m\u0142odzieniec, niejaki Valentino \u2013 pomagaj\u0105cy cioci Poldi w drobnych k\u0142opotach \u017cycia codziennego. Ciotka, pop\u0119dzana wzmo\u017con\u0105 i bezinteresown\u0105, ma si\u0119 rozumie\u0107, opieku\u0144czo\u015bci\u0105, wszczyna poszukiwania w i\u015bcie policyjnym stylu. I c\u00f3\u017c \u2013 po paru dniach znajduje na kamienistej pla\u017cy kadawera z bu\u017ak\u0105 zmasakrowan\u0105 ogniem lupary z bliskiej odleg\u0142o\u015bci, w i\u015bcie mafijnym (cyt – nie wymawiajcie tego imienia nadaremno; na Sycylii \u017cadnej mafii nigdy nie by\u0142o, nie ma i nie b\u0119dzie!) stylu. Ci\u0105gu dalszego opowiadania kryminalnej intrygi oczywi\u015bcie kontynuowa\u0107 tu nie b\u0119dziemy, z powod\u00f3w, kt\u00f3re ju\u017c w tym blogu przywo\u0142ywa\u0142em wielokrotnie \u2013 nie ma nikt prawa odbiera\u0107 czytelnikowi rado\u015bci obcowania z zagadk\u0105 w stanie niepokalanym aluzjami recenzenta!
\nWi\u0119c niech si\u0119 stanie zado\u015b\u0107… Pozwol\u0119 sobie tylko zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 szanownych pa\u0144stwa na aspekt, o kt\u00f3rym ju\u017c napomkn\u0105\u0142em. A mianowicie o innych figurach intrygi… Zaprawd\u0119 Giordano si\u0119 przy\u0142o\u017cy\u0142. Taki commissario Vito Montana to kreacja pe\u0142nokrwista na tyle, \u017ce w innych okoliczno\u015bciach przyrody spokojnie (z tym zasobem informacji o nim samym) m\u00f3g\u0142by wskoczy\u0107 na pierwszoplanowe miejsce prowadz\u0105cego fabu\u0142\u0119. Niewielkiego doszlifowania wymaga\u0142by podejrzany i tajemniczy plantator palm, ogrodnik Italo Russo; podobnie jak m\u0142oda ziemianka i s\u0105siadka Russo \u2013 Val\u00e9rie Raisi di Belfiore, \u017ce ju\u017c nie wspomn\u0119 o drobnych poprawkach do figurynki mi\u0142o\u015bnika H\u00f6lderlina, arystokraty Mim\u00ec \u2013 Domenica Pastorelli di Belfiore, bo ten ju\u017c si\u0119 nam do niczego nie przyda… Ale jest jeszcze kilka postaci o obiecuj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bciach dramaturgicznych, cho\u0107by taka na przyk\u0142ad z pozoru bezbarwna signora Cocuzza, w\u0142a\u015bcicielka gelaterii.
\nNo c\u00f3\u017c, Mario Giordano nie jest Andre\u0105 Camilleri, kt\u00f3rego komisarz Montalbano rozs\u0142awi\u0142 Sycyli\u0119 jako aren\u0119 akcji ca\u0142kiem dobrych powie\u015bci kryminalnych. Ale t\u0119dy droga! Ciotka Poldi naturalnie nie zajmie miejsca Montalbana, lecz gdzie\u015b tam wysoko w peletonie sycylijskiej hierarchii literackiej si\u0119 uplasuje. W tej sytuacji czas po\u015bwi\u0119cony lekturze nie wydaje si\u0119 stracony, albowiem obietnica naszego ulubionego ci\u0105gu dalszego zarysowa\u0142a si\u0119 wyrazi\u015bcie. Sycylia jest tak wielka i pi\u0119kna, \u017ce wytrzyma wszystko \u2013 tak\u017ce erupcj\u0119 lawy z pok\u0142ad\u00f3w talentu Maria Giordano. Tylko konceptu z wybuchem Etny niech ju\u017c raczej on nie powtarza…
\nTomasz Sas
\n(18 09 2017)<\/p>\n
\n