![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/rankin-psy-poziom-300x169.jpg\")
\nNawet zdzicza\u0142e psy
\nPrzek\u0142ad: Andrzej Szulc
\nWydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Jak wygl\u0105da\u0142by \u015bwiat klasycznej powie\u015bci kryminalnej, gdyby w miejscu zajmowanym przez Iana Rankina tkwi\u0142a czarna dziura? Dok\u0142adniej: gdyby nikogo nie by\u0142o zamiast? Albo gdyby nie by\u0142o Mankella, Grishama, Nesb\u00f8 czy niegdy\u015b Chandlera i Simenona, gdyby u nas nie pisa\u0142 Krajewski… Kiepsko i smutno. Szkocki autor krymina\u0142\u00f3w (urodzony w hrabstwie Fife, mieszkaj\u0105cy po drugiej stronie zatoki Firth of Forth, w Edynburgu…) zacz\u0105\u0142 trzydzie\u015bci lat temu i pomalutku (sam tak twierdzi; w rzeczywisto\u015bci obiektywnej, poza pisarskim umys\u0142em, posz\u0142o to szybciej znacznie…) dobija\u0142 si\u0119 do drzwi s\u0142awy. A jak ju\u017c si\u0119 dobi\u0142, wywali\u0142 je z \u0142omotem, zajmuj\u0105c najwy\u017cszy podest w galerii mistrz\u00f3w tartan noir \u2013 osobliwej odmiany literatury kryminalnej, kt\u00f3rej wyr\u00f3\u017cnikiem, wbrew nazwie, nie jest pisanie w kratk\u0119 (cho\u0107by i szkock\u0105…), lecz mocny, \u201egor\u0105cy\u201d, cierpki i brutalny styl wywodzenia tudzie\u017c prowadzenia kryminalnej intrygi… Je\u015bli gdzie\u015b jest osobny Parnas autor\u00f3w krymina\u0142\u00f3w, jeden z Ojc\u00f3w Za\u0142o\u017cycieli tego wy\u015bmienitego gatunku, rodak Rankina z Edynburga (jego pomnik pewnie pisarz mija za ka\u017cdym razem, gdy chce si\u0119 z centrum wybra\u0107 do Leith czy Portobello lub na odwr\u00f3t…) wielki sir Arthur Conan Doyle cieszy si\u0119 tam wysoko niepomiernie z podtrzymania dziedzictwa (no i jeszcze ma w odwodzie Petera Maya…). Ian Rankin Nawet zdzicza\u0142e psy Przek\u0142ad: Andrzej Szulc Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2017 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/7 Ten Rebus jest nie do rozwi\u0105zania, czyli emerytura po szkocku Jak wygl\u0105da\u0142by \u015bwiat klasycznej powie\u015bci kryminalnej, gdyby w miejscu zajmowanym przez Iana Rankina tkwi\u0142a czarna dziura? Dok\u0142adniej: gdyby nikogo nie by\u0142o zamiast? Albo gdyby nie by\u0142o Mankella, Grishama, Nesb\u00f8 czy niegdy\u015b Chandlera i Simenona, gdyby u nas nie pisa\u0142 Krajewski… Kiepsko i smutno. Szkocki autor krymina\u0142\u00f3w (urodzony w hrabstwie Fife, mieszkaj\u0105cy po drugiej stronie zatoki Firth of Forth, w Edynburgu…) zacz\u0105\u0142 trzydzie\u015bci lat temu i pomalutku (sam tak twierdzi; w rzeczywisto\u015bci obiektywnej, poza pisarskim umys\u0142em, posz\u0142o to szybciej znacznie…) dobija\u0142 si\u0119 do drzwi s\u0142awy. A jak ju\u017c si\u0119 dobi\u0142, wywali\u0142 je z \u0142omotem, zajmuj\u0105c najwy\u017cszy podest w galerii mistrz\u00f3w tartan noir \u2013 osobliwej odmiany literatury kryminalnej, kt\u00f3rej wyr\u00f3\u017cnikiem, wbrew nazwie, nie jest pisanie w kratk\u0119 (cho\u0107by i szkock\u0105…), lecz mocny, \u201egor\u0105cy\u201d, cierpki i brutalny styl wywodzenia tudzie\u017c prowadzenia kryminalnej intrygi… Je\u015bli gdzie\u015b jest osobny Parnas autor\u00f3w krymina\u0142\u00f3w, jeden z Ojc\u00f3w Za\u0142o\u017cycieli tego wy\u015bmienitego gatunku, rodak Rankina z Edynburga (jego pomnik pewnie pisarz mija za ka\u017cdym razem, gdy chce si\u0119 z centrum wybra\u0107 do Leith czy Portobello lub na odwr\u00f3t…) wielki…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":711,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[127],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/709"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=709"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3022,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/709\/revisions\/3022"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/7<\/strong><\/span><\/p>\nTen Rebus jest nie do rozwi\u0105zania,
\nczyli emerytura po szkocku<\/span><\/h2>\n
\nDebiutuj\u0105c przed laty Rankin (co sam przyznaje…) niewiele wiedzia\u0142 o pisaniu w og\u00f3le, za\u015b krymina\u0142\u00f3w szczeg\u00f3lnie. Mia\u0142 tylko pomys\u0142. Jak si\u0119 okaza\u0142o \u2013 dobry. No i pewne \u017cyciowe przygotowanie… Po dyplomie z literatury angielskiej na uniwersytecie w Edynburgu nie od razu zabra\u0142 si\u0119 za pisanie. Wyjecha\u0142 do Francji, gdzie by\u0142 sezonowym zbieraczem winogron, \u015bwiniopasem, testerem wina mi\u0119dzy innymi – a po powrocie do Szkocji pracowa\u0142 jako poborca podatkowy, gra\u0142 w kapeli punkowej Ta\u0144cz\u0105ce \u015awinie (pogrywa zreszt\u0105 amatorsko nadal…) oraz pisywa\u0142 regularne recenzje sprz\u0119tu hi-fi w niszowych magazynach muzycznych. Powie\u015bciowy debiut (\u201eThe Flood\u201dw 1986 roku) mia\u0142 charakter socjologiczny (o upadaj\u0105cym g\u00f3rniczym miasteczku). Ale ju\u017c rok p\u00f3\u017anej \u201eSupe\u0142ki i krzy\u017cyki\u201d to pe\u0142nokrwisty thriller kryminalny (zab\u00f3jstwa dw\u00f3ch dziewcz\u0105t, maj\u0105ce cechy mordu rytualnego…), wprowadzaj\u0105cy na scen\u0119 po raz pierwszy nieortodoksyjnego, cynicznego i konfliktowego (g\u0142\u00f3wnie w zwarciu z szefostwem i regulaminami…) policjanta Johna Rebusa. Dla nas ciekawostka etniczno-patriotyczna: Rebus ma polskie korzenie, o co w Szkocji po wojnie by\u0142o nietrudno, albowiem stacjonuj\u0105ce tam\u017ce kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy wojak\u00f3w z armii Sikorskiego (a po ustaniu dzia\u0142a\u0144 wojennych \u2013 z tzw. korpusu przysposobienia i rozmieszczenia…) z du\u017cym upodobaniem zajmowa\u0142o si\u0119 dystrybucj\u0105 s\u0142owia\u0144skiej puli genetycznej \u2013 za entuzjastycznym oczywi\u015bcie przyzwoleniem autochtonicznej p\u0142ci odmiennej… St\u0105dci Rebus p\u00f3\u0142-Polakiem zosta\u0142. Ale w zasadzie dla jego policyjnej osobowo\u015bci to sprawa bez znaczenia, pomin\u0105wszy mo\u017ce i\u015bcie nadwi\u015bla\u0144ski potencja\u0142 alkoholowy (sk\u0105din\u0105d picie whisky czyni permanentny trening w tej materii zaj\u0119ciem nader przyjemnym…) i paskudny charakter pryncypialnego, upartego i samodzielnego sukinsyna, czym raczej nie przypomina zbyt wielu naszych \u015brodkowo- i wschodnioeuropejskich bohater\u00f3w \u2013 nie tylko literackich… Ale gdyby poszpera\u0107, mo\u017ce paru S\u0142owian w te cechy wyposa\u017conych da\u0142oby si\u0119 znale\u017a\u0107…
\nFabryka Rankina ruszy\u0142a z impetem: do ko\u0144ca ubieg\u0142ego roku wyprodukowa\u0142 21 \u201erebus\u00f3w\u201d. Mia\u0142 ju\u017c czas jaki\u015b temu sko\u0144czy\u0107, odsy\u0142aj\u0105c swego bohatera na zas\u0142u\u017con\u0105 wilegiatur\u0119, ale wzgl\u0119dy sentymentalne i praktyczne (wydawca chcia\u0142 dalej zarabia\u0107…) sk\u0142oni\u0142y pisarza do sporz\u0105dzenia nowej figury Rebusa \u2013 emerytowanego konsultanta policji edynburskiej, pozbawionego wielu formalnych atrybut\u00f3w w\u0142adzy i przywilej\u00f3w, al w zamian obdarzonego swobod\u0105 dzia\u0142ania, bez gorsetu kr\u0119puj\u0105cych procedur. No i fajnie… \u201eNawet zdzicza\u0142e psy\u201d to w\u0142a\u015bnie produkt tej nowej konstelacji rebusologicznej, nieco mocniej akcentuj\u0105cej postacie pani detektyw Siobhan Clarke i \u015bledczego z wydzia\u0142u spraw wewn\u0119trznych Malcolma Foxa, ale w istocie nie odbiegaj\u0105cej od tradycyjnej dla Rankina struktury fabularnej, sprawdzonej przez 20 poprzednich opowie\u015bci. W centrum jednak zawsze Rebus…
\nW tej historii zaz\u0119biaj\u0105 si\u0119 (i strz\u0119pi\u0105 nawzajem o siebie…) dwa w\u0105tki kryminalne, dwie intrygi. O szczeg\u00f3\u0142ach \u017cadnej z nich nawet nie wspomnimy, oczywi\u015bcie by nie psu\u0107 zabawy. Wypada wszak\u017ce napomkn\u0105\u0107, \u017ce jedna to ponura historia z podtekstem seksualnej przemocy i korzeniach w dalszej nieco przesz\u0142o\u015bci, za\u015b druga tyczy (pos\u0142u\u017cmy si\u0119 w tym momencie banalnym okre\u015bleniem protokolarnym, idealnie zacieraj\u0105cym istot\u0119 rzeczy) pewnych nieprawid\u0142owo\u015bci, mo\u017ce nawet na granicy patologii, podczas zwalczania przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej. Wolny elektron Rebus rozwi\u0105zuje zagadki \u2013 beznadziejnie spl\u0105tane jak \u0142a\u0144cuchy na kotwicowisku po jesiennym sztormie \u2013 dzi\u0119ki nieskr\u0119powanej wymogami regulaminu wsp\u00f3\u0142pracy z padrino edynburskiej gangsterki, niejakim Du\u017cym Gerem Caffertym (co zreszt\u0105 w ca\u0142ym cyklu Rebusowym nowo\u015bci\u0105 nie jest…). Bo \u015bwiat nie jest czarno-bia\u0142y, lecz szary, a jasna strona mocy od ciemnej strony mocy w zasadzie tylko nieznacznie si\u0119 r\u00f3\u017cni i to w niuansach dostrzegalnych tylko dla fachowc\u00f3w. Ca\u0142y po\u017cytek z tw\u00f3rczo\u015bci Rankina (pomijaj\u0105c oczywist\u0105 przyjemno\u015b\u0107 z lektury \u2013 tak to sprawnie i inteligentnie jest napisane…) polega na u\u015bwiadomieniu, \u017ce Dobra i Z\u0142a nie da si\u0119 zdefiniowa\u0107 kategorycznie, ani nawet od siebie oddzieli\u0107. Poza jednym: skurwysyna dopa\u015b\u0107 trzeba, nawet gdy w trakcie tego dopadania sami si\u0119 troch\u0119 zeskurwysynimy. Niedu\u017co… Nic takiego, czego nie zmy\u0142aby szklaneczka taliskera. Albo dwie. Bez lodu. Rankin to kataplazm na bolesne poczucie, \u017ce zn\u00f3w co\u015b si\u0119 nie uda\u0142o. Uda\u0142o si\u0119, tylko o tym nie wiesz, bo za du\u017co oczekiwa\u0142e\u015b, za mocno wierzy\u0142e\u015b w sw\u0105 omnipotencj\u0119. Troch\u0119 wyluzuj i dalej r\u00f3b, co mo\u017cliwe…
\nTomasz Sas
\n(23 08 2017)<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"