![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/swiderski-szklane-poziom-300x169.jpg\")
\nSzklane \u017c\u0105d\u0142o
\nWydawnictwo Muza SA, Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 2\/7<\/strong><\/span> Zaprawd\u0119, powiadam wam: intryg\u0119 kryminaln\u0105 n\u00f3wk\u0119 sztuk\u0119, niebit\u0105, nieklepan\u0105 (Niemiec p\u0142aka\u0142, jak sprzedawa\u0142…) strasznie trudno, ekstremalnie trudno jest wykoncypowa\u0107. Nie bez powodu m\u0119drzec ben Akiba mawia\u0142 w nierzadkich przyst\u0119pach iluminacji, \u017ce wszystko ju\u017c by\u0142o… Ben Akiba racj\u0119 mia\u0142… Prawie, bo takiego na przyk\u0142ad ko\u0144ca \u015bwiata jeszcze nie by\u0142o. Ale przecie\u017c wszystko (lub bardzo wiele) robimy, by nasta\u0142 \u2013 i przed zapisanym w Ksi\u0119dze Przeznaczenia terminem… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bart\u0142omiej \u015awiderski Szklane \u017c\u0105d\u0142o Wydawnictwo Muza SA, Warszawa 2017 Rekomendacja: 2\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Strasznie g\u0142o\u015bno, perwersyjnie i… m\u0119tnie, czyli jak rz\u0105dz\u0105 \u017c\u0105dze Zaprawd\u0119, powiadam wam: intryg\u0119 kryminaln\u0105 n\u00f3wk\u0119 sztuk\u0119, niebit\u0105, nieklepan\u0105 (Niemiec p\u0142aka\u0142, jak sprzedawa\u0142…) strasznie trudno, ekstremalnie trudno jest wykoncypowa\u0107. Nie bez powodu m\u0119drzec ben Akiba mawia\u0142 w nierzadkich przyst\u0119pach iluminacji, \u017ce wszystko ju\u017c by\u0142o… Ben Akiba racj\u0119 mia\u0142… Prawie, bo takiego na przyk\u0142ad ko\u0144ca \u015bwiata jeszcze nie by\u0142o. Ale przecie\u017c wszystko (lub bardzo wiele) robimy, by nasta\u0142 \u2013 i przed zapisanym w Ksi\u0119dze Przeznaczenia terminem… Wszystko ju\u017c by\u0142o, ale ci\u0105gle pojawiaj\u0105 si\u0119 \u015bwie\u017caki w bran\u017cy, kt\u00f3re o tym nie wiedz\u0105. I co powiecie? Wymy\u015blaj\u0105! To, co rzekomo ju\u017c by\u0142o, ale jakby wymy\u015blaj\u0105 nieco inaczej… Taki Bart\u0142omiej \u015awiderski na przyk\u0142ad \u2013 dziennikarz, pisarz (fantasy, romans obyczajowy itp.) i scenarzysta serialowy (oraz autor dialog\u00f3w do tych\u017ce; w dorobku m.in. \u201eBrzydula\u201d, \u201eNa Wsp\u00f3lnej: i \u201ePierwsza mi\u0142o\u015b\u0107\u201d). Swoj\u0105 intryg\u0119 kryminaln\u0105 zawiesi\u0142 w trudnym, wymagaj\u0105cym \u015brodowisku crime passionnel – a u\u015bci\u015blaj\u0105c: nie tyle o afekt chodzi, nawet mi\u0142osny, co o niepohamowan\u0105, perwersyjn\u0105 \u017c\u0105dz\u0119… Do tego trzeba sporej odwagi, obfitego wokabularza specjalistycznego, nieposkromionej wyobra\u017ani albo r\u00f3\u017cnorodnej, bogatej praktyki (a w zasadzie i jednego, i drugiego: wyobra\u017ani i do\u015bwiadczenia…). No i jeszcze trzeba to…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":678,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[119],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=676"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":679,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions\/679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\nStrasznie g\u0142o\u015bno, perwersyjnie i… m\u0119tnie,
\nczyli jak rz\u0105dz\u0105 \u017c\u0105dze<\/span><\/h3>\n
\nWszystko ju\u017c by\u0142o, ale ci\u0105gle pojawiaj\u0105 si\u0119 \u015bwie\u017caki w bran\u017cy, kt\u00f3re o tym nie wiedz\u0105. I co powiecie? Wymy\u015blaj\u0105! To, co rzekomo ju\u017c by\u0142o, ale jakby wymy\u015blaj\u0105 nieco inaczej… Taki Bart\u0142omiej \u015awiderski na przyk\u0142ad \u2013 dziennikarz, pisarz (fantasy, romans obyczajowy itp.) i scenarzysta serialowy (oraz autor dialog\u00f3w do tych\u017ce; w dorobku m.in. \u201eBrzydula\u201d, \u201eNa Wsp\u00f3lnej: i \u201ePierwsza mi\u0142o\u015b\u0107\u201d). Swoj\u0105 intryg\u0119 kryminaln\u0105 zawiesi\u0142 w trudnym, wymagaj\u0105cym \u015brodowisku crime passionnel – a u\u015bci\u015blaj\u0105c: nie tyle o afekt chodzi, nawet mi\u0142osny, co o niepohamowan\u0105, perwersyjn\u0105 \u017c\u0105dz\u0119… Do tego trzeba sporej odwagi, obfitego wokabularza specjalistycznego, nieposkromionej wyobra\u017ani albo r\u00f3\u017cnorodnej, bogatej praktyki (a w zasadzie i jednego, i drugiego: wyobra\u017ani i do\u015bwiadczenia…). No i jeszcze trzeba to umie\u0107 napisa\u0107, by rzecz jasno wy\u0142o\u017cy\u0107, zgorszenia przy tym nie czyni\u0105c. No, ale je\u015bli kto\u015b jest autorem scenariuszy i dialog\u00f3w do polskich tasiemcowych \u201eoper mydlanych\u201d, mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce wszelkie niezb\u0119dne kwalifikacje posiada. Nawet je\u015bli nie ma zbyt wielu okazji, by ca\u0142ej ich palety u\u017cy\u0107. Cho\u0107by raz, a dobrze…
\n\u015awiderski tak to sobie u\u0142o\u017cy\u0142… Gdzie\u015b w szuwarach wykwintnego akwenu Lago di Zegrze (mo\u017ce nawet wedle kultowej drogi na Ostro\u0142\u0119k\u0119…) przy jednym z setek anonimowych drewnianych pomost\u00f3w udaj\u0105cych eleganckie keje kt\u00f3rej\u015b \u015br\u00f3dziemnomorskiej mariny, cumuje jacht motorowy niez\u0142ej klasy i urody, nowocze\u015bnie i ekstrawagancko wyposa\u017cony, nosz\u0105cy oryginaln\u0105, tajemnicz\u0105, dwuznaczn\u0105 nazw\u0119 \u201eSzklane \u017b\u0105d\u0142o\u201d. W kabinie na wielkim \u0142o\u017cu nagie zw\u0142oki: kobieta przypi\u0119ta kajdankami (z futerkiem), podtopiona, poci\u0119ta i zak\u0142uta. W toalecie obok ranny, zakrwawiony, zszokowany, milcz\u0105cy facet z odgryzionym uchem (nie ca\u0142ym…). Masakr\u0119 odkryli rodzice milcz\u0105cego… Do roboty wzi\u0119\u0142a si\u0119 ekipa \u015bledcza z komendy policji w Legionowie, z komisarzem o popularnym na \u015brodkowym Mazowszu (osobliwie w \u0141om\u017cy\u0144skiem) nazwisku Wyszy\u0144ski. I tyle szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Wi\u0119cej \u2013 to by\u0142aby zdrada, gwa\u0142t na kanonach recenzenckiej uczciwo\u015bci. Czytelnik wszak musi mie\u0107 przyjemno\u015b\u0107 pod\u0105\u017cania za tropem. Chyba \u017ce jest z tych (nielicznych na szcz\u0119\u015bcie) umys\u0142owo rozleniwionych dewiant\u00f3w, kt\u00f3rzy od razu zagl\u0105daj\u0105 na ostatnie strony krymina\u0142u. Ale my na pewno nie z takich, nieprawda\u017c?
\nI to si\u0119 dobrze sk\u0142ada, bo intryga \u201eSzklanego \u017c\u0105d\u0142a\u201d jest krojona w sam raz pod potrzeby intelektualne dociekliwych cynik\u00f3w, kt\u00f3rych ju\u017c prawie nic nie zbrzydzi, a babranie si\u0119 w perwersjach jest zno\u015bnym, akceptowanym sposobem sp\u0119dzania czasu wolnego. \u015awiderski rzuca na plan pierwszy – w postaci g\u0119sto utkanych wtr\u0119t\u00f3w podmiotu lirycznego, czyli tego niedor\u017cni\u0119tego go\u015bcia z jachtu – opis drogi do degrengolady, dezintegracji, depresji przez wyboiste wertepy ostrego sadomasochistycznego seksu (za obop\u00f3ln\u0105 zgod\u0105, nawet obwarowan\u0105 umownymi znakami do zaprzestania akcji, gdyby zasz\u0142o nieporozumienie w kwestii granic…). Szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nam nie szcz\u0119dzi \u2013 w ko\u0144cu literatura winna by\u0107 dok\u0142adna i staranna w zamiarze d\u0105\u017cenia do spe\u0142nienia… kryterium prawdy. Przy \u015awiderskim wieloksi\u0105g o Greyu autorstwa pani James (w\u0142a\u015bciwie Mitchell) niech si\u0119 schowa (na p\u00f3\u0142k\u0119 z literatur\u0105 dla dzieci \u2013 mi\u0119dzy Muminkami a Panem Samochodzikiem). Przy \u015awiderskim brytyjska \u201egorszycielka\u201d jest nudna, pruderyjna i monotonna: bardziej nawet ni\u017c osobowy z Ma\u0142kini do \u0141ap. Tak\u0105 mocarn\u0105 mamy literatur\u0119!
\nTyle \u017ce nic z tego nie wynika… Ja wiem \u2013 je\u015bli kto\u015b latami lata na uwi\u0119zi poprawno\u015bci dialogowej w serialach do familijnego ogl\u0105dania, to gdy si\u0119 z uwi\u0119zi uwolni, got\u00f3w jest na wszystko. Ale przez te lata latania na uwi\u0119zi zd\u0105\u017cy\u0142 zapomnie\u0107: po co ten ostry seks? Perwersyjna natura wi\u0119zi Olafa i Agnieszki dla istoty zbrodni ma znaczenie poboczne, drugoplanowe. W zasadzie s\u0142u\u017cy tylko zamaskowaniu, ukryciu motywu w sztafa\u017cu, przywodz\u0105cym na my\u015bl hipotez\u0119 o nieuchronno\u015bci zab\u00f3jstwa. Tam, gdzie mamy ostr\u0105 patologi\u0119 seksualn\u0105, poza granicami wyobra\u017ani typowego, ograniczonego w swej erotycznej eksperiencji samca hetero, logiczne i ca\u0142kiem do pomy\u015blenia wydaje si\u0119 zab\u00f3jstwo w nast\u0119pstwie… I prawdziwego sprawcy szukaj jak wiatru w polu! Aby z perwersji zrobi\u0107 taki i tylko taki zwornik akcji, nie trzeba by\u0142o prze\u0142adowywa\u0107 powie\u015bciowej materii t\u0105 tre\u015bci\u0105. Ale po co ja si\u0119 \u015awiderskiego czepiam? Chcia\u0142, to i napisa\u0142. Ja go rozumiem i popieram w zasadzie, bo napisane to jest dobrze. Rozumiem, \u017ce musia\u0142 odreagowa\u0107 swoist\u0105 niewol\u0119 poprawno\u015bci familijnego serialu w prajmtajmie (wszystko jedno, czy w tv publicznej, czy w komercyjnych…), gdzie regu\u0142y s\u0105 zapewne surowsze ni\u017c ameryka\u0144ski filmowy kodeks Haysa. No i sobie odreagowa\u0142… T\u0119 okoliczno\u015b\u0107 akurat pojmuj\u0119 i usprawiedliwiam poniek\u0105d.
\nNo i to arcyzabawne dogmatwanie sprawy infrad\u017awi\u0119kami. Piekielna maszyneria elektroakustyczna na pok\u0142adzie jachtu na Zegrzy\u0144skim Zalewie, akuratna w sam raz do p\u0142oszenia \u017cab, zrywania string\u00f3w z dziewczy\u0144skich po\u015bladk\u00f3w i zatrzymywania rozrusznik\u00f3w serc u starszych pan\u00f3w… To jest overdosing \u2013 przedawkowanie, ozdobnik wiod\u0105cy donik\u0105d… Ale co tam. \u015awiderski to lubi, \u015awiderskiego na to sta\u0107 – i ma… A o czytelnicze samopoczucie mniejsza. Mniejsza? Zawsze wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce powinno by\u0107: wi\u0119ksza. Ale mo\u017ce jestem w mylnym b\u0142\u0119dzie. W ko\u0144cu to \u017cadna nowina: autor, kt\u00f3ry ma gdzie\u015b preferencje swych potencjalnych sojusznik\u00f3w \u2013 czytelnik\u00f3w czyli. I tak mimo wszystko od lektury nie odstr\u0119czam. Starczy na jeden wakacyjny wiecz\u00f3r. W ostateczno\u015bci mo\u017cna egzemplarzem t\u0142uc komary…
\nPrzy okazji par\u0119 drobnych uwag… Na stronie 33 \u201ewzbi\u0142 si\u0119 w powietrze zielono-czerwony ptak. Zimorodek.\u201d To kolorystyczne uproszczenie. W rzeczywisto\u015bci zimorodek (Alcedo atthis) brzuszek ma pomara\u0144czowy, na pewno nie czerwony. Grzbiecik, ogonek i skrzyde\u0142ka za\u015b raczej niebieskie (z drobnym bia\u0142ym rzucikiem) ni\u017c zielone (cho\u0107 gwoli prawdy zielonkawe odcienie te\u017c w pi\u00f3rkach s\u0105…); fachowcy ornitolodzy nazywaj\u0105 t\u0119 szat\u0119 turkusow\u0105…
\nNa stronie 201 pojawia si\u0119 za\u015b ochroniarz zdejmuj\u0105cy skarpety na pomo\u015bcie, na kolejnej stronie zdemaskowany jako… emerytowany sier\u017cant z drobnicowca \u201eKarpacz\u201d (p\u0142ywa\u0142 taki pod bander\u0105 PLO). Ki diabe\u0142? Sier\u017cant to stopie\u0144 wojskowy (podoficerski) w wojskach l\u0105dowych i lotnictwie, u\u017cywany te\u017c w innych formacjach zmilitaryzowanych i umundurowanych – np. policyjnych. Drobnicowiec za\u015b to jednostka morska, statek marynarki handlowej, przeznaczony do transportowania, jak nazwa wskazuje, \u0142adunk\u00f3w o niewielkich gabarytach jednostkowych zr\u00f3\u017cnicowanych w formie, wadze i obj\u0119to\u015bci, wymagaj\u0105cych skomplikowanych czasem sposob\u00f3w sztauowania. Morski odpowiednik wojskowego stopnia sier\u017canta w marynarce wojennej to bosman. W marynarce handlowej i innych s\u0142u\u017cbach morskich tak\u017ce znany i maj\u0105cy podobne znaczenie s\u0142u\u017cbowe. Istnieje tylko jedna, w\u0105t\u0142a i raczej teoretyczna mo\u017cliwo\u015b\u0107 zainstalowania sier\u017canta na drobnicowcu. W marynarce handlowej w epoce PRL w za\u0142ogach p\u0142ywaj\u0105cych s\u0142u\u017cyli (tajnie, ale co to za przeszkoda informacyjna…) funkcjonariusze SB, wi\u0119c jaki\u015b sier\u017cant m\u00f3g\u0142 si\u0119 trafi\u0107. Lecz na og\u00f3\u0142 byli oni zakonspirowani, wi\u0119c wyst\u0119powali w stopniach i funkcjach odpowiednich dla marynarki. Skrajnie zatem nieprawdopodobna ta koincydencja sier\u017canta z drobnicowcem… Czy Muza przesta\u0142a zatrudnia\u0107 fachowych redaktor\u00f3w?
\nTomasz Sas
\n(29 07 2017)<\/p>\n
\n