![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/grygier-nie-mysl-poziom-300x169.jpg\")
\nNie my\u015bl, \u017ce znikn\u0105
\nWydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 2\/7<\/strong><\/span> Jakie\u015b p\u00f3\u0142tora roku temu, pisz\u0105c o kryminalnym debiucie Marcina Grygiera \u201eNie patrz w tamt\u0105 stron\u0119\u201d, tego w\u0142a\u015bnie porzekade\u0142ka (to bodaj\u017ce szlagwort z lwowskiego ba\u0142aku…) u\u017cy\u0142em jako kr\u00f3tkiego, syntetycznego podsumowania zawarto\u015bci i og\u00f3lnej wymowy ideowej (wszelako nie deprecjonuj\u0105c niczego…) dzie\u0142a. Dzi\u015b, gdy Grygier zdaje Test Drugiego Podej\u015bcia na pocz\u0105tku drogi do laur\u00f3w literackich, got\u00f3w jestem z ca\u0142\u0105 moc\u0105 powt\u00f3rzy\u0107: r\u0119ka, noga, m\u00f3zg na \u015bcianie, oko na widelcu… To wci\u0105\u017c dobre skwitowanie narratorskich umiej\u0119tno\u015bci wicedebiutanta… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Marcin Grygier Nie my\u015bl, \u017ce znikn\u0105 Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2017 Rekomendacja: 2\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 R\u0119ka, noga, m\u00f3zg na \u015bcianie… Jakie\u015b p\u00f3\u0142tora roku temu, pisz\u0105c o kryminalnym debiucie Marcina Grygiera \u201eNie patrz w tamt\u0105 stron\u0119\u201d, tego w\u0142a\u015bnie porzekade\u0142ka (to bodaj\u017ce szlagwort z lwowskiego ba\u0142aku…) u\u017cy\u0142em jako kr\u00f3tkiego, syntetycznego podsumowania zawarto\u015bci i og\u00f3lnej wymowy ideowej (wszelako nie deprecjonuj\u0105c niczego…) dzie\u0142a. Dzi\u015b, gdy Grygier zdaje Test Drugiego Podej\u015bcia na pocz\u0105tku drogi do laur\u00f3w literackich, got\u00f3w jestem z ca\u0142\u0105 moc\u0105 powt\u00f3rzy\u0107: r\u0119ka, noga, m\u00f3zg na \u015bcianie, oko na widelcu… To wci\u0105\u017c dobre skwitowanie narratorskich umiej\u0119tno\u015bci wicedebiutanta… Grygier, jak ka\u017cdy porz\u0105dny, perspektywicznie (i o sukcesie…) my\u015bl\u0105cy autor kryminalny, za\u0142o\u017cy\u0142 sobie, \u017ce walnie (i zdob\u0119dzie) czytelnika seri\u0105. Nie z ka\u0142acha \u2013 seri\u0105 wydawnicz\u0105. Do tego oczywi\u015bcie potrzebny jest \u2013 drugostronnie \u2013 ch\u0119tny wydawca, ale jak si\u0119 debiut sprzeda, negocjacje wydadz\u0105 si\u0119 ciut \u0142atwiejsze. A poza tym wydawcy te\u017c cz\u0119sto maj\u0105 przymusow\u0105 sytuacj\u0119: konkurencja spora i bezwzgl\u0119dna, wi\u0119c stale trzeba ryzykowa\u0107 w poszukiwaniu przysz\u0142ych pewniak\u00f3w. Powiedzmy zatem, \u017ce autor lub jego agent jako\u015b si\u0119 dogaduj\u0105. Teraz tylko podpisy na kwitach trzeba zdyskontowa\u0107. Narz\u0119dzia s\u0105 potrzebne \u2013 ot co… A najlepszym i nieodzownym wr\u0119cz narz\u0119dziem do oddania serii w czekaj\u0105cy t\u0142um jest bohater tak napisany,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[118],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/671"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=671"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/671\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":674,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/671\/revisions\/674"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\nR\u0119ka, noga, m\u00f3zg na \u015bcianie…<\/span><\/h3>\n
\nGrygier, jak ka\u017cdy porz\u0105dny, perspektywicznie (i o sukcesie…) my\u015bl\u0105cy autor kryminalny, za\u0142o\u017cy\u0142 sobie, \u017ce walnie (i zdob\u0119dzie) czytelnika seri\u0105. Nie z ka\u0142acha \u2013 seri\u0105 wydawnicz\u0105. Do tego oczywi\u015bcie potrzebny jest \u2013 drugostronnie \u2013 ch\u0119tny wydawca, ale jak si\u0119 debiut sprzeda, negocjacje wydadz\u0105 si\u0119 ciut \u0142atwiejsze. A poza tym wydawcy te\u017c cz\u0119sto maj\u0105 przymusow\u0105 sytuacj\u0119: konkurencja spora i bezwzgl\u0119dna, wi\u0119c stale trzeba ryzykowa\u0107 w poszukiwaniu przysz\u0142ych pewniak\u00f3w. Powiedzmy zatem, \u017ce autor lub jego agent jako\u015b si\u0119 dogaduj\u0105. Teraz tylko podpisy na kwitach trzeba zdyskontowa\u0107. Narz\u0119dzia s\u0105 potrzebne \u2013 ot co… A najlepszym i nieodzownym wr\u0119cz narz\u0119dziem do oddania serii w czekaj\u0105cy t\u0142um jest bohater tak napisany, wymy\u015blony, ufryzowany i sprzedany, by mo\u017cna by\u0142o go powieli\u0107 \u2013 przynajmniej kilkakrotnie. Obrotny zatem autor ju\u017c podczas debiutu preparuje sobie tak\u0105 seryjn\u0105 posta\u0107. A poniewa\u017c chodzi o fabu\u0142\u0119 kryminaln\u0105, to musi by\u0107 detektyw. Przest\u0119pca nie \u2013 w \u017cadnym wypadku! Przecie z\u0142ota regu\u0142a literatury kryminalnej g\u0142osi, \u017ce zbrodnia musi by\u0107 zdemaskowana \u2013 jak nie za pierwszym razem, to najdalej za trzecim, Niezwykle rzadko zdarzaj\u0105 si\u0119 autorzy kryminalni, potrafi\u0105cy zrobi\u0107 i sprzeda\u0107 towar z morderc\u0105 w roli g\u0142\u00f3wnej. Raz tak, ale seryjnie \u2013 nie… Poza tym masowy czytelnik chyba takiego chytrego wybiegu nie aprobuje. Bardziej rafinowani \u2013 to i owszem, ale nie g\u0142\u00f3wny target, kt\u00f3ry lubi, gdy sprawiedliwo\u015b\u0107 zwyci\u0119\u017ca. Wi\u0119c do seryjnej literatury trzeba mie\u0107 seryjnego bohatera. Na to wpad\u0142 ju\u017c pewien szkocki lekarz z Edynburga (sir Arthur Conan Doyle si\u0119 zwa\u0142…), gdy zabra\u0142 si\u0119 do uprawiania literatury par excellence rozrywkowej…
\nGrygier w swym debiucie (\u201eNie patrz w tamt\u0105 stron\u0119\u201d) sprokurowa\u0142 sobie tak\u0105 perspektywiczn\u0105 posta\u0107 \u2013 policjanta Romana Waltera z komendy sto\u0142ecznej, wpuszczaj\u0105c go (nie wiem – mo\u017ce na pr\u00f3b\u0119?) w niez\u0142e tarapaty z m\u015bciwym gangsterem Miot\u0142\u0105, wyka\u0144czaj\u0105cym \u017con\u0119 i c\u00f3rk\u0119 nadkomisarza. Walter jest alkoholikiem, ofiar\u0105 stresu pourazowego, psychicznie niestabilnym nerwusem, wpadaj\u0105cym w zab\u00f3jczy sza\u0142 poza kontrol\u0105 \u015bwiadomo\u015bci (w stylu skandynawskich berserker\u00f3w), domagaj\u0105cym si\u0119 d\u0142ugiej terapii w leczniczym zak\u0142adzie zamkni\u0119tym. Superposta\u0107… Taki konstrukt nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 przecie\u017c jednorazowo zu\u017cy\u0107 i zmarnowa\u0107. Autor wyposa\u017cy\u0142 go przy okazji w cech\u0119 wielokrotnego u\u017cytku: zab\u00f3jczo inteligentn\u0105 skuteczno\u015b\u0107 (w sensie policyjnym). Nadkomisarz Walter po nied\u0142ugiej kwarantannie w Drohiczynie, zako\u0144czonej awanturk\u0105 z dilerem, dostaje misj\u0119 w wydziale kryminalnym komendy wojew\u00f3dzkiej w Katowicach…
\nTak si\u0119 zaczyna \u201eNie my\u015bl, \u017ce znikn\u0105\u201d – od sprawy zab\u00f3jstwa lokalnego kilkubran\u017cowego biznesmena (ostatnio umoczonego w handel ukrai\u0144skim, a w\u0142a\u015bciwie separatystycznym w\u0119glem z Donbasu). Nad okaleczonymi zw\u0142okami w chorzowskim parku kultury Walter spotyka prokuratora Jarz\u0105bka i jako\u015b sz\u00f3stym zmys\u0142em wyczuwa, \u017ce b\u0119dzie on jego \u015bl\u0105sk\u0105 Nemezis \u2013 Przeznaczeniem, pl\u0105cz\u0105cym \u015bcie\u017cki i \u015blady… Konstrukcja debiutu Grygiera w kwestii samej intrygi by\u0142a zdecydowanie wyrafinowana, wi\u0119c teraz musia\u0142 przynajmniej sprosta\u0107 tamtemu udanemu wyzwaniu. Nie spos\u00f3b opisywa\u0107, o co w intrydze chodzi, bo nie mam w zwyczaju odbiera\u0107 czytelnikom (je\u015bli si\u0119 ju\u017c jacy\u015b na lektur\u0119 zdecyduj\u0105…) przyjemno\u015bci samodzielnego rozprawiczenia zagadki. A jest si\u0119 nad czym pog\u0142owi\u0107, cho\u0107 zaznaczony \u015bwie\u017c\u0105 farb\u0105 trop od po\u0142owy co najmniej tekstu bardzo jest wyra\u017any… Dla czytelnika, bo dla \u015bledczego Waltera, jego policyjnych kumpli i bratanicy Luizy ju\u017c nie. Czytelnik, je\u015bli uwa\u017cnie czyta, wie wi\u0119cej…
\nMog\u0119 za to z przekonaniem powiedzie\u0107, \u017ce Grygier zda\u0142 test drugiego podej\u015bcia \u2013 przynajmniej w zakresie jako\u015bci samej zagadki. Oczywi\u015bcie jest wykoncypowana jakby troszk\u0119 zbyt fiku\u015bnie, a i motyw wydaje si\u0119 spreparowany nieco na wyrost. Ale przecie\u017c w literaturze kryminalnej nie o to chodzi, by intryga by\u0142a koniecznie podobna do realnych zdarze\u0144, z jakimi wci\u0105\u017c ma do czynienia policja. Do tego wystarcz\u0105 gazety. W ksi\u0105\u017cce mo\u017cna, nawet nale\u017cy, dopu\u015bci\u0107 do g\u0142osu wyobra\u017ani\u0119, fantazj\u0119, kreatywno\u015b\u0107. Zgodno\u015b\u0107 z rzeczywisto\u015bci\u0105 nie jest do niczego potrzebna, a prawdopodobie\u0144stwo nie jest \u017cadnym istotnym kryterium oceny… Wa\u017cne, \u017ce jest zemsta z g\u0142\u0119bokim powodem, spreparowana na zimno, zgodnie z regu\u0142ami sztuki. I \u017ceby nie by\u0142o za \u0142atwo, dolepiono do g\u0142\u00f3wnej ga\u0142\u0119zi dodatkowe gmatwacze, kieruj\u0105ce uwag\u0119 nadkomisarza Waltera zn\u00f3w w stron\u0119 przesz\u0142o\u015bci (co zapowiedzi\u0105 jest naszego ulubionego ci\u0105gu dalszego…).
\nInne elementy testu drugiego podej\u015bcia te\u017c wygl\u0105daj\u0105 niezgorzej. J\u0119zyk, struktura samego opowiadania, wtr\u0119ty czasoprzestrzenne i retrospekcje, \u015bl\u0105skie didaskalia i dekoracje…Wiele zatem wskazuje na to, \u017ce z Grygiera czytelnicy krymina\u0142\u00f3w b\u0119d\u0105 mieli niebawem pociech\u0119. Rozprawa Waltera z Miot\u0142\u0105 (uciek\u0142 z pierdla w Strzelcach Opolskich; du\u017ca sztuka…) mo\u017ce by\u0107 satysfakcjonuj\u0105cym wyzwaniem.
\nTomasz Sas
\n(25 07 2017)<\/p>\n
\n