![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/troost-sex-kanibali-poziom-300x169.jpg\")
\n\u017bycie seksualne kanibali
\nPrzek\u0142ad: Ma\u0142gorzata Glasenapp
\nGrupa Wydawnicza Foksal – Wydawnictwo WAB, Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Gdy w Europie (g\u0142\u00f3wnie, ale nie tylko tu…) szala\u0142a Wielka Wojna, nazwana p\u00f3\u017aniej pierwsz\u0105 \u015bwiatow\u0105, le\u017c\u0105cy na Morzu Salomona (niedaleko Nowej Gwinei, takiej wyspy ca\u0142kiem sporej…) archipelag Wysp Trobrianda sta\u0142 si\u0119 aren\u0105 naukowej penetracji polskiego antropologa Bronis\u0142awa Malinowskiego. Dzielny \u00f3w uczony, nie bacz\u0105c na ekstremalnie odbiegaj\u0105ce od europejskich standardy lokalnej egzystencji tropikalnej, uporczywie bada\u0142 obyczaje, zachowania i kultur\u0119 autochton\u00f3w \u2013 plemienia, kt\u00f3re samo si\u0119 zwie Kiriwina, a nale\u017cy do rodziny lud\u00f3w melanezyjskich. W rezultacie nasz rodak okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 uczonym \u015bwiatowej miary, wybitnym teoretykiem i nauczycielem antropologii, autorem prac o prze\u0142omowym znaczeniu, zw\u0142aszcza fundamentalnego \u201e\u017bycia seksualnego dzikich\u201d. Do dzisiaj inni uczeni w tej bran\u017cy czerpi\u0105 pe\u0142nymi gar\u015bciami z dorobku mistrza; od czasu do czasu tylko wzniecaj\u0105c nierozstrzygni\u0119ty wci\u0105\u017c sp\u00f3r, czy osza\u0142amiaj\u0105ce rezultaty bada\u0144 terenowych Malinowskiego to efekt dok\u0142adnych obserwacji, czy te\u017c mo\u017ce tzw. obserwacji uczestnicz\u0105cej na wielk\u0105 skal\u0119… Jak tam by\u0142o, tak by\u0142o… W ka\u017cdym razie dzie\u0142o Malinowskiego to fundament antropologii wsp\u00f3\u0142czesnej, por\u00f3wnywalny chyba tylko z dorobkiem p\u00f3\u017aniejszego o pokolenie badacza francuskiego, strukturalisty Claude’a Levi-Straussa, autora wiekopomnego \u201eSmutku tropik\u00f3w\u201d… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" J. Maarten Troost \u017bycie seksualne kanibali Przek\u0142ad: Ma\u0142gorzata Glasenapp Grupa Wydawnicza Foksal – Wydawnictwo WAB, Warszawa 2017 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Archipelag-Nieustannego-Deficytu-Wszystkiego (z budz\u0105cymi zdumienie wyj\u0105tkami…) Gdy w Europie (g\u0142\u00f3wnie, ale nie tylko tu…) szala\u0142a Wielka Wojna, nazwana p\u00f3\u017aniej pierwsz\u0105 \u015bwiatow\u0105, le\u017c\u0105cy na Morzu Salomona (niedaleko Nowej Gwinei, takiej wyspy ca\u0142kiem sporej…) archipelag Wysp Trobrianda sta\u0142 si\u0119 aren\u0105 naukowej penetracji polskiego antropologa Bronis\u0142awa Malinowskiego. Dzielny \u00f3w uczony, nie bacz\u0105c na ekstremalnie odbiegaj\u0105ce od europejskich standardy lokalnej egzystencji tropikalnej, uporczywie bada\u0142 obyczaje, zachowania i kultur\u0119 autochton\u00f3w \u2013 plemienia, kt\u00f3re samo si\u0119 zwie Kiriwina, a nale\u017cy do rodziny lud\u00f3w melanezyjskich. W rezultacie nasz rodak okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 uczonym \u015bwiatowej miary, wybitnym teoretykiem i nauczycielem antropologii, autorem prac o prze\u0142omowym znaczeniu, zw\u0142aszcza fundamentalnego \u201e\u017bycia seksualnego dzikich\u201d. Do dzisiaj inni uczeni w tej bran\u017cy czerpi\u0105 pe\u0142nymi gar\u015bciami z dorobku mistrza; od czasu do czasu tylko wzniecaj\u0105c nierozstrzygni\u0119ty wci\u0105\u017c sp\u00f3r, czy osza\u0142amiaj\u0105ce rezultaty bada\u0144 terenowych Malinowskiego to efekt dok\u0142adnych obserwacji, czy te\u017c mo\u017ce tzw. obserwacji uczestnicz\u0105cej na wielk\u0105 skal\u0119… Jak tam by\u0142o, tak by\u0142o… W ka\u017cdym razie dzie\u0142o Malinowskiego to fundament antropologii wsp\u00f3\u0142czesnej, por\u00f3wnywalny chyba tylko z dorobkiem p\u00f3\u017aniejszego o pokolenie badacza francuskiego, strukturalisty Claude’a Levi-Straussa, autora wiekopomnego \u201eSmutku tropik\u00f3w\u201d… A samo \u201e\u017bycie seksualne…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":651,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[23],"tags":[114],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/649"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=649"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":788,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/649\/revisions\/788"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nArchipelag-Nieustannego-Deficytu-Wszystkiego
\n(z budz\u0105cymi zdumienie wyj\u0105tkami…)<\/span><\/h3>\n
\nA samo \u201e\u017bycie seksualne dzikich\u201d to od dawna nie jest ju\u017c tylko tytu\u0142 solennego dzie\u0142a naukowego. Sta\u0142o si\u0119 zwrotem potocznym, funkcjonuj\u0105cym w r\u00f3\u017cnych kontekstach, czasem bardzo odmiennych, odleg\u0142ych od tekstualnego – tego w sensie \u015bcis\u0142ym. Rozpatruj\u0105c jego istot\u0119 w kategoriach wsp\u00f3\u0142czesnej teorii komunikacji mi\u0119dzyosobniczej \u2013 to po prostu mem lub co\u015b w tym rodzaju. Przybieraj\u0105cy rozmaite znaczenia, modyfikowany na r\u00f3\u017cne sposoby. Jan Maarten Troost, niderlandzko-czeski (ale wykszta\u0142cony na uniwersytetach w Bostonie i Waszyngtonie) pisarz, podr\u00f3\u017cnik, eseista (a tak\u017ce… konsultant Banku \u015awiatowego), sp\u0119dziwszy par\u0119 lat \u017cycia w pacyficznych pa\u0144stwach Kiribati, Vanuatu i Fid\u017ci (czyli okruszkach ska\u0142, piasku, koralowc\u00f3w i… g\u00f3wna po\u015brodku Wielkiego B\u0142\u0119kitnego Niczego, zwanego dla niepoznaki Oceanem Spokojnym lub \u0142adniej: Pacyfikiem), postanowi\u0142 nie marnowa\u0107 bezrozumnie (i za darmo…) tamtejszych do\u015bwiadcze\u0144, obserwacji i emocji. Napisa\u0142 \u2013 z pasj\u0105, talentem i humorem \u2013 par\u0119 ksi\u0105\u017cek (zakwalifikowanych pochopnie jako podr\u00f3\u017cnicze), a w tytule pierwszej z nich u\u017cy\u0142 w\u0142a\u015bnie zmodyfikowanej frazy Malinowskiego (\u015bwiadomie, b\u0105d\u017a nie…).
\nTroost to dziwny facet… Trafi\u0142 na Kiribati przypadkiem – jako doros\u0142y ju\u017c, ale leniwy, niepozbierany (a nawet rozmem\u0142any) bezrobotny \u0142az\u0119ga, kompletnie nie\u015bwiadom tego, co chce w \u017cyciu robi\u0107 i z czego si\u0119 utrzymywa\u0107 (najch\u0119tniej: wygodnie paso\u017cytowa\u0107…). Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce akurat nie mia\u0142 nic innego ciekawszego do roboty i zar\u0119czy\u0142 si\u0119 z Amerykank\u0105, kt\u00f3rej pewna fundacja pozarz\u0105dowa na rzecz rozwoju spo\u0142ecze\u0144stw Po\u0142udniowego Pacyfiku zaproponowa\u0142a stanowisko dyrektora krajowego w Republice Kiribati. Panna Sylvia zdecydowa\u0142a si\u0119 zabra\u0107 \u201enarzeczonego\u201d w roli nadbaga\u017cu. I \u2013 jak si\u0119 wydaje \u2013 by\u0142a to decyzja rozs\u0105dna, perspektywiczna i owocna. Jan Maarten Troost z rozlaz\u0142ego nieroba i nieudanego, niezbyt fortunnego dziennikarza (by\u0142 nawet korespondentem zachodniej prasy w Pradze…) przedzierzgn\u0105\u0142 si\u0119 w osobliwego, ale przenikliwego, bystrego obserwatora, niez\u0142ego analityka i dowcipnego, utalentowanego pisarza. I to mu ju\u017c chyba zostanie. No c\u00f3\u017c, za jego karier\u0105 na rynku ksi\u0105\u017cki stoi przecie\u017c wielkie snobistyczne i obrzydliwie bogate nowojorskie wydawnictwo Barnes & Noble z Pi\u0105tej Alei.
\nA za karier\u0105 Kiribati w \u015brodowisku mi\u0119dzynarod\u00f3wki w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w, tramp\u00f3w, obie\u017cy\u015bwiat\u00f3w stoi w\u0142a\u015bnie Troost. Wprawdzie nazwy wysp w jednym z archipelag\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad tej pacyficznej republiki zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci Amerykan\u00f3w ju\u017c w 1942 i 43 roku w komunikatach wojennych US Navy, bo wtedy w\u0142a\u015bnie dzielni wojacy z korpusu piechoty morskiej zacz\u0119li po kolei odbija\u0107 opanowane przez Japo\u0144czyk\u00f3w atole w brytyjskim w\u00f3wczas przyr\u00f3wnikowym Archipelagu Gilberta: Makin, Butaritari i Taraw\u0119 (szczeg\u00f3lnie krwawy desant por\u00f3wnywalny z Guadalcanal i Okinaw\u0105…), by szybko budowa\u0107 pasy startowe, sk\u0105d lataj\u0105ce fortece B-17 a p\u00f3\u017aniej B-24 mog\u0142y panowa\u0107 nad wodami i wyspami Pacyfiku, obezw\u0142adniaj\u0105c flot\u0119 japo\u0144sk\u0105 (a niebawem tak\u017ce same Wyspy…). Ale po tym wojennym epizodzie zapomniano o Kiribati; niewielu ludzi na \u015bwiecie obesz\u0142o, \u017ce w 1979 roku kr\u00f3lowa El\u017cbieta II oficjalnie zrzek\u0142a si\u0119 praw Korony w tym rejonie, a narodzona w ten spos\u00f3b republika 20 lat p\u00f3\u017aniej wst\u0105pi\u0142a do ONZ i nawet dzia\u0142a w ruchu olimpijskim…
\nC\u00f3\u017c zatem a\u017c tak ciekawego jest na Kiribati? Nic, albo prawie nic. To kawa\u0142 Pacyfiku: niemal regularny (lekko tylko powyginany) prostok\u0105t le\u017c\u0105cy wzd\u0142u\u017c r\u00f3wnika: 4 tysi\u0105ce kilometr\u00f3w ze wschodu na zach\u00f3d i jakie\u015b 2 tysi\u0105ce z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie; czyli oko\u0142o 8 milion\u00f3w kilometr\u00f3w kwadratowych wody z 33 wysepkami i atolami koralowymi \u2013 suchego l\u0105du w tym jest tylko 811 kilometr\u00f3w kwadratowych. W prze\u0142owionym przez chi\u0144skiej i japo\u0144skie floty rybackie oceanie jest jeszcze troch\u0119 tu\u0144czyk\u00f3w i innych mniej jadalnych ryb, zasoby nawoz\u00f3w fosforowych (czyli ptasiego g\u00f3wna) ju\u017c wyeksploatowane, co roku niezjedzona zostaje pewna nadwy\u017cka kokos\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 da si\u0119 wyeksportowa\u0107… Czyli te circa sto tysi\u0119cy Kiribatczyk\u00f3w zas\u0142uguje na pomoc rozwojow\u0105 i mi\u0119dzynarodow\u0105? Jak najbardziej…
\nTroost podszed\u0142 do dylematu Kiribati nie jak badacz z zewn\u0105trz \u2013 wynios\u0142y, uzbrojony w Racj\u0119 Bia\u0142ego Cz\u0142owieka, zdystansowany i zimny. Zachowa\u0142 si\u0119 jak wyrozumia\u0142y wsp\u00f3lnik, a gdy nabra\u0142 \u015bmia\u0142o\u015bci, przyswoi\u0142 sobie niemal w ca\u0142o\u015bci wyspiarski system warto\u015bci .Wyj\u0105wszy mo\u017ce upodobane do srania wprost w lagun\u0119 i wywalania \u015bmieci, gdzie popadnie, za\u015b zu\u017cytych pampers\u00f3w g\u0142\u00f3wnie pod drzwi Przybysza, czyli w miejscowym j\u0119zyku I-Matang… A do reszty si\u0119 przyzwyczai\u0142. Najtrudniej posz\u0142o z brakiem wody \u2013 takiej zwyk\u0142ej, s\u0142odkiej: do picia, kultywowania higieny osobistej na minimalnym poziomie, a w szczeg\u00f3lnych przypadkach \u2013 do zrobienia lodu w kostkarce (je\u015bli akurat by\u0142 pr\u0105d…). Tarawa i inne wyspy Kiribati nie maj\u0105 tzw. w\u00f3d powierzchniowych ani \u017ar\u00f3de\u0142ek, troch\u0119 wody pa\u0142\u0119ta si\u0119 w gruncie (tote\u017c optymi\u015bci dr\u0105\u017c\u0105 p\u0142ytkie studzienki…); niemal ca\u0142y potencja\u0142 \u017cyciodajnego p\u0142ynu pochodzi z… deszczu. Co znaczy, \u017ce trzeba \u0142apa\u0107 i zbiera\u0107 prostym jak drut systemem: pochy\u0142y dach z falistej blachy + dro\u017cne rynny + zbiornik blaszany (spory). Pada co kilka miesi\u0119cy, wi\u0119c wod\u0119 ze zbiornika (na herbat\u0119; kawa na Kiribati w handlu nie wyst\u0119puje…) gotuje si\u0119 dwadzie\u015bcia minut, by wygra\u0107 z krzepk\u0105 flor\u0105 i faun\u0105 zasiedlaj\u0105c\u0105 ka\u017cd\u0105 bek\u0119 z wod\u0105. Nader cz\u0119sto w handlu objawia si\u0119 szczeg\u00f3lnie dokuczliwy deficyt piwa, mi\u0119so przybywa rzadko w postaci przeterminowanych australijskich corned-beef\u00f3w i konserw z kangura. Dlatego wa\u0142\u0119saj\u0105ce si\u0119 stadami psy tubylcy oceniaj\u0105 s\u0142owem kang-kang (smaczne…). I tak dalej… Szczeg\u00f3\u0142y, podlane sosem wisielczego dowcipu najwy\u017cszej pr\u00f3by, na ka\u017cdej niemal stronie ksi\u0105\u017cki Troosta. Zwolennikom cywilizacji rzeczy szczeg\u00f3lnie polecam regu\u0142y obyczaju bubuti. Co to takiego? Je\u015bli kto\u015b pami\u0119ta Ruth Benedict i jej opis rytua\u0142u potlacz u Kwakiutl\u00f3w \u2013 wie z grubsza, o co chodzi…
\nNajwa\u017cniejsza wszelako \u2013 z punktu widzenia dziej\u00f3w globalnej cywilizacji gatunku ludzkiego \u2013 wydaje si\u0119 b\u0142yskotliwa analiza ca\u0142ego systemu tzw. reliefu. Czyli zr\u00f3wnowa\u017conej pomocy rozwojowej, humanitarnej, ekonomicznej, socjalnej i wszelkiej innej… Troost to widzia\u0142 z bliska, mia\u0142 to w domu, m\u00f3wi\u0105c trywialnie. I z tego wycinka zrobi\u0142 celn\u0105 ekstrapolacj\u0119 \u015bwiatowego trendu. Ujawni\u0142 mianowicie, \u017ce najpowa\u017cniejszymi (by nie rzec: jedynymi…) beneficjentami wszelkich system\u00f3w, funduszy i struktur tzw. pomocy zinstytucjonalizowanej s\u0105… pomoc t\u0119 nios\u0105cy, czyli urz\u0119dnicy, wolontariusze, emisariusze, konsultanci, instruktorzy, doradcy, bankierzy, eksperci, nauczyciele i w og\u00f3le wszyscy uczestnicy mi\u0119dzynarod\u00f3wki pomocowej \u2013 nie tylko arystokracja systemu, ale te\u017c jego proletariusze… Wi\u0119c gdy nadarzy si\u0119 okazja, lepiej zapro\u015bcie Kiribatczyka na piwo. Zamiast przelewa\u0107 drobniaki na konto dowolnej fundacji pomocowej…
\nTomasz Sas
\n(13 07 2017)<\/p>\n
\n