![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/krajewski-zlodzieje-20261021-pozom-1-300x221.jpg\")
Z\u0142odzieje trup\u00f3w
Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2026<\/b><\/h3>\n
Rekomendacja: 5\/7 No i wreszcie Wa\u0142brzych (w niekt\u00f3rych kr\u0119gach znany pod pieszczotliwym mianem Wa\u0142brzuch) ma swoje pi\u0119\u0107 minut! Krajewski nader serio potraktowa\u0142 zobowi\u0105zanie literackie odp\u0142acenia si\u0119 miastu za rezydencj\u0119-go\u015bcin\u0119 tw\u00f3rcz\u0105. No i mamy ci\u0105g dalszy wa\u0142brzyskiej serii \u2013 mo\u017ce tylko trylogii, bo nie wiem, czy bud\u017cet miasta sta\u0107 na wi\u0119cej \u2013 ale je\u015bli dobrze si\u0119 rozkr\u0119ci, to kto wie… Mo\u017ce pisanie samo na siebie zarobi?<\/p>\n Bo te\u017c i jest o czym pisa\u0107. Wa\u0142brzych (dawniejszy Waldenburg \u2013 za Niemca…) to w ko\u0144cu du\u017ce (w Rzeszy mia\u0142o jakie\u015b 100 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w, podobnie jak dzi\u015b) miasto g\u00f3rniczo-przemys\u0142owe (kopalnie w\u0119gla, koksownie, fabryki porcelany), do tego otoczone wie\u0144cem uzdrowisk oraz uroczych instalacji historyczno-sentymentalnych (zamek Ksi\u0105\u017c na przyk\u0142ad!) tudzie\u017c martyrologicznych (Gross-Rosen i tajne hitlerowskie kompleksy nie-wiadomo-dok\u0142adnie-czego w G\u00f3rach Sowich). No i ta historia, g\u0119sta od zdarze\u0144 tyle\u017c niezwyk\u0142ych, co i niesamowitych. Nie wspominam ju\u017c o topografii \u2013 dzielnice w dolinach, oddzielonych poka\u017anymi g\u00f3rkami, wymuszaj\u0105cymi pokr\u0119tn\u0105 zabudow\u0119 tudzie\u017c infrastruktur\u0119. I w og\u00f3le urbanistyka podporz\u0105dkowana naturze, aczkolwiek tu i \u00f3wdzie j\u0105 ignoruj\u0105ca lub zgo\u0142a pr\u00f3buj\u0105ca z natur\u0105 walczy\u0107 \u2013 w my\u015bl kanon\u00f3w panuj\u0105cych w okresie s\u0142usznie minionym…<\/p>\n Niewiele brakowa\u0142o, a by\u0142bym si\u0119 tam urodzi\u0142, albowiem memu ojcu zaproponowano (na szcz\u0119\u015bcie nie w trybie nakazu pracy, tylko mniej zobowi\u0105zuj\u0105cego zaproszenia, po linii, powiedzmy, partyjno-towarzyskiej, lecz nie pepeerowskiej tylko pepeesowskiej; to by\u0142o jeszcze przed tzw. zjednoczeniem ruchu robotniczego) znacz\u0105cy udzia\u0142 w rekultywacji tamtejszych struktur medialnych. Ale by\u0142em ju\u017c w drodze, wi\u0119c rodzina si\u0119 nie zdecydowa\u0142a. W sumie szkoda, bo po tej odmowie ojciec na kilka lat musia\u0142 rozsta\u0107 si\u0119 z dziennikarstwem, imaj\u0105c si\u0119 zaj\u0119\u0107 osobliwych (jako to inspektora skupu w bran\u017cy drobiarskiej czy kierownika cegielni).<\/p>\n W ka\u017cdym razie Wa\u0142brzych to kopalnia prawdziwa (nomen omen, cho\u0107 w\u0119gla si\u0119 ju\u017c tam od dawna nie fedruje) fabu\u0142 prozatorskich r\u00f3\u017cnego gatunku, wi\u0119c i Krajewski ze swym pierwszorz\u0119dnym kryminalnym warsztatem si\u0119 tam zmie\u015bci \u2013 ba, miejsce zajmie poczesne jako pionier i lider niek\u0142amany. Z kolei za\u015b jego legendarna dok\u0142adno\u015b\u0107, wr\u0119cz jubilerska precyzja w bebeszeniu wszelkich dost\u0119pnych \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 cho\u0107 czasem prze\u0142adowanie szczeg\u00f3\u0142ami (z oryginaln\u0105 toponimi\u0105 w\u0142\u0105cznie) wydaje si\u0119 niezno\u015bne zgo\u0142a, wr\u0119cz upierdliwe \u2013 daje gwarancj\u0119 dobrej zabawy. Po to czyta si\u0119 krymina\u0142y (i thrillery innych rodzaj\u00f3w), by si\u0119 wszystko zgadza\u0142o. A gdy czytelnik wpada w pu\u0142apk\u0119 niedor\u00f3bek intelektualnych, wkurza si\u0119 (by nie u\u017cy\u0107 grubszego s\u0142owa). Przy lekturze Krajewskiego w zasadzie taki stan umys\u0142owej prostracji nikomu nie grozi.<\/p>\n Co do zasady Krajewski nadal eksploatuje tu fabularnie wykreowan\u0105 niedawno w spos\u00f3b pe\u0142ny figur\u0119 Herberta Anwaldta \u2013 medyka po studiach w Tybindze, kt\u00f3rego los (a g\u0142\u00f3wnie przes\u0142anki natury materialnej) rzuci\u0142 do \u015bl\u0105skiego Waldenburga, miasta, co tu kry\u0107, prowincjonalnego w gruncie rzeczy, aczkolwiek z pretensjami metropolitalnymi. Zadomowi\u0142 si\u0119, zaliczy\u0142 pierwsze traumy mi\u0142osne i zawodowe, opr\u00f3cz posady w szpitalu podj\u0105\u0142 prywatn\u0105 praktyk\u0119 \u2013 no i w og\u00f3le sta\u0142 si\u0119 pe\u0142noprawnym wa\u0142brzyszaninem w sensie towarzyskim. Rok si\u0119 zrobi\u0142 1927 i wiele wskazywa\u0142o na to, i\u017c status Anwaldta pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem b\u0119dzie tylko r\u00f3s\u0142…<\/p>\n Ale przecie o tym thriller by\u0107 nie mo\u017ce! Szcz\u0119\u015bciem najwi\u0119kszy lokalny przedsi\u0119biorca pogrzebowy uwik\u0142a\u0142 si\u0119 w afer\u0119 z piek\u0142a rodem: w trakcie poch\u00f3wku na jednym z cmentarzy dosz\u0142o do wypadku \u2013 \u017ca\u0142obnik si\u0119 potkn\u0105\u0142 i z trumny wypad\u0142y zw\u0142oki… dorodnej \u015bwini. W\u015bciekli uczestnicy konduktu rozpocz\u0119li awantur\u0119 z grabarzami, a ta \u2013 dzi\u0119ki rosn\u0105cemu udzia\u0142owi bojowo nastrojonych wyznawc\u00f3w i skorych do rozr\u00f3by lokalnych meneli \u2013 przeistoczy\u0142a si\u0119 w zamieszki, zwie\u0144czone spontanicznym rozkopaniem wszystkich mogi\u0142 na feralnym cmentarzu. A tu w ka\u017cdym grobie \u015bwinia…<\/p>\n Nieszcz\u0119sny biznesmen funeralny skry\u0142 si\u0119 za granic\u0105. Podminowani awanturnicy nie bardzo mieli na kim skupi\u0107 sw\u00f3j s\u0142uszny gniew, wi\u0119c cmentarna ruchawka zmierza\u0142a chybcikiem w stron\u0119 ma\u0142ej rewolucji o zabarwieniu klasowym, a udzia\u0142 si\u0142 politycznych, w tym naturalnie NSDAP i boj\u00f3wek komunistycznych, by\u0142 oczekiwany i bliski urzeczywistnienia. Policja nie mia\u0142a wyra\u017anych wytycznych z centrali, wi\u0119c zachowywa\u0142a si\u0119 niezwykle pow\u015bci\u0105gliwie. Tym bardziej pow\u015bci\u0105gliwie, im bardziej miejscowi notable zacz\u0119li zdradza\u0107 zainteresowanie afer\u0105, wykraczaj\u0105ce poza zwyk\u0142e w takich razach gapiostwo i niezdrowe podniecenie. W zasadzie jednak opinia publiczn\u0105 j\u0119\u0142a sk\u0142ania\u0107 si\u0119 ku mniemaniu, \u017ce oto na jaw wysz\u0142y jakie\u015b niecne knowania jednej z licznie wtedy rozmno\u017conych tajnych diabolicznych sekt religijnych. Mistyka \u015bmierci to wszak niez\u0142e podglebie dla wynaturzonych praktyk metafizycznych czy schizmy zgo\u0142a…<\/p>\n Nasz przyjaciel Anwaldt oczywi\u015bcie nie uleg\u0142 psychozie t\u0142umu, a jego detektywistyczne sk\u0142onno\u015bci skierowa\u0142y go na \u015bcie\u017ck\u0119 dochodzenia do prawdy. Co go na tej drodze spotka\u0142o \u2013 to ju\u017c literalnie opowiedziane by\u0107 nie mo\u017ce; wszak nasza dorozumiana umowa o unikaniu spojlerowania tre\u015bci natury kryminalnej i pochodnych nadal obowi\u0105zuje. Godzi si\u0119 wszelako napomkn\u0105\u0107, i\u017c w trakcie post\u0119p\u00f3w dochodzenia afera \u201e\u015bwi\u0144skich grob\u00f3w\u201d z demoniczno-mistycznej awantury sekciarskiej przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w trywialn\u0105 (chocia\u017c ci\u0105gle do\u015b\u0107 tajemnicz\u0105) machlojk\u0119 gospodarcz\u0105 (a konkretnie: przemys\u0142ow\u0105) z pod\u0142o\u017cem zbrodniczym wprawdzie, lecz zorganizowan\u0105 dla zysku. Bez podtekst\u00f3w metafizycznych \u2013 a ca\u0142y sztafa\u017c demoniczny pos\u0142u\u017cy\u0107 mia\u0142 tylko skuteczniejszemu zamaskowaniu istoty przedsi\u0119wzi\u0119cia. Napomkn\u0119 przeto, nie nara\u017caj\u0105c si\u0119 zbytnio na zarzut zdemaskowania intrygi, i\u017c kr\u0119ci si\u0119 ona w delikatnym, wr\u0119cz kruchym, \u015bwiatku porcelany (st\u0105d ten cytat z Mi\u0142osza \u2013 ale to pewnie rozpoznali\u015bcie – w tytule!), a w zasadzie biznesu porcelanowego (kt\u00f3ry ju\u017c taki delikatny nie jest).<\/p>\n Na tym porcelanowym tle losy medicusa<\/i> Anwaldta zaczynaj\u0105 nabiera\u0107 bardziej krwistych (to nie odniesienie do rzeczywisto\u015bci \u2013 raczej metafora…) kszta\u0142t\u00f3w. Krajewski wzbogaca swoj\u0105 now\u0105 figur\u0119 bohatera fabularnego w co nieco traumatycznych do\u015bwiadcze\u0144 (z oczekiwan\u0105 kremacj\u0105 an \u017cywca w\u0142\u0105cznie) i trosk egzystencjalnych, ucz\u0142owieczaj\u0105c Herberta w kierunku, z kt\u00f3rego nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107 literackiego wykorzystania tej kreacji w tzw. dalszym ci\u0105gu \u2013 oczekiwanym i obiecuj\u0105cym. Krajewski zwyk\u0142 bowiem swych bohater\u00f3w eksploatowa\u0107 ad nauseam<\/i> (znaczy do porzygania). Anwaldta mo\u017cna (w sensie czysto literackim, fabularnym) teraz, u progu kariery, pchn\u0105\u0107 w wielu kierunkach. Nadaje si\u0119 na policjanta, na konsultanta-profilera, na tajnego agenta s\u0142u\u017cb wywiadowczych… Mi\u0119dzy innymi. A mo\u017ce czeka nas wyprawa tropami tajemniczej pacjentki-samob\u00f3jczyni na Archipelag Bismarcka, w poszukiwaniu kakadu niebieskookiej? Nie wiem, jak\u0105 mu drog\u0119 wyznaczy Krajewski, jaki obierze kierunek ewolucji postaci. Ale to wszystko jedno \u2013 b\u0119dzie ciekawie…<\/p>\n Jakkolwiek potocz\u0105 si\u0119 losy doktora Anwaldta (osobi\u015bcie obstawia\u0142bym karier\u0119 w Abwehrze), to przed Krajewskim ciekawe zadanie \u2013 taki spin-off<\/i> (u\u017cywam terminu b\u0119d\u0105cego w obrocie intelektualnym u scenarzyst\u00f3w i producent\u00f3w serialowych) zobowi\u0105zuje do najwy\u017cszej staranno\u015bci. Rozbudzone nadzieje czytelnik\u00f3w nie dadz\u0105 si\u0119 zby\u0107 byle czym. Ale Krajewski w tej mierze na og\u00f3\u0142 nie zawodzi \u2013 mo\u017cna polega\u0107 na jego kreatywnych talentach i fabularnej bieg\u0142o\u015bci. Czas oczekiwania mo\u017cna sobie zatem skr\u00f3ci\u0107, pr\u00f3buj\u0105c odgadn\u0105\u0107, gdzie te\u017c los zawlecze Herberta Anwaldta? Obstawia\u0142bym, \u017ce na razie pozostanie w Waldenburgu lub najbli\u017cszej okolicy (mo\u017ce na zamku Hochberg\u00f3w) \u2013 bo przecie\u017c Krajewski musi si\u0119 wywi\u0105za\u0107 z umowy rezydencjonalnej z w\u0142adzami miasta…<\/p>\n Tomasz Sas Marek Krajewski\u00a0 Z\u0142odzieje trup\u00f3w Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2026 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Niczego mi prosz\u0119 pana tak nie \u017cal jak porcelany… No i wreszcie Wa\u0142brzych (w niekt\u00f3rych kr\u0119gach znany pod pieszczotliwym mianem Wa\u0142brzuch) ma swoje pi\u0119\u0107 minut! Krajewski nader serio potraktowa\u0142 zobowi\u0105zanie literackie odp\u0142acenia si\u0119 miastu za rezydencj\u0119-go\u015bcin\u0119 tw\u00f3rcz\u0105. No i mamy ci\u0105g dalszy wa\u0142brzyskiej serii \u2013 mo\u017ce tylko trylogii, bo nie wiem, czy bud\u017cet miasta sta\u0107 na wi\u0119cej \u2013 ale je\u015bli dobrze si\u0119 rozkr\u0119ci, to kto wie… Mo\u017ce pisanie samo na siebie zarobi? Bo te\u017c i jest o czym pisa\u0107. Wa\u0142brzych (dawniejszy Waldenburg \u2013 za Niemca…) to w ko\u0144cu du\u017ce (w Rzeszy mia\u0142o jakie\u015b 100 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w, podobnie jak dzi\u015b) miasto g\u00f3rniczo-przemys\u0142owe (kopalnie w\u0119gla, koksownie, fabryki porcelany), do tego otoczone wie\u0144cem uzdrowisk oraz uroczych instalacji historyczno-sentymentalnych (zamek Ksi\u0105\u017c na przyk\u0142ad!) tudzie\u017c martyrologicznych (Gross-Rosen i tajne hitlerowskie kompleksy nie-wiadomo-dok\u0142adnie-czego w G\u00f3rach Sowich). No i ta historia, g\u0119sta od zdarze\u0144 tyle\u017c niezwyk\u0142ych, co i niesamowitych. Nie wspominam ju\u017c o topografii \u2013 dzielnice w dolinach, oddzielonych poka\u017anymi g\u00f3rkami, wymuszaj\u0105cymi pokr\u0119tn\u0105 zabudow\u0119 tudzie\u017c infrastruktur\u0119. I w og\u00f3le urbanistyka podporz\u0105dkowana naturze, aczkolwiek tu i \u00f3wdzie j\u0105 ignoruj\u0105ca lub zgo\u0142a pr\u00f3buj\u0105ca z natur\u0105 walczy\u0107 \u2013 w my\u015bl kanon\u00f3w panuj\u0105cych w okresie s\u0142usznie minionym… Niewiele…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5761,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[10,351,5],"tags":[54],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5758"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5758"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5762,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5758\/revisions\/5762"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5761"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/b><\/span><\/p>\nNiczego mi prosz\u0119 pana tak nie \u017cal
jak porcelany…<\/b><\/u><\/span><\/h2>\n
(14 11 2026)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"