![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/spolsky-20261108-poziom-300x221.jpg\")
Gruba Chuda M\u0105dra G\u0142upia
Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa 2026<\/b><\/h3>\n
Rekomendacja: 4\/7 \u201e\u017baden fragment tej ksi\u0105\u017cki nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany do szkolenia system\u00f3w sztucznej inteligencji.\u201d<\/i> Jak byk tak stoi w kolofonie (pewnie wiecie, co to jest?) \u201eGrubej Chudej M\u0105drej G\u0142upiej\u201d. Szkoda! Dowolny algorytm AI, nakarmiony \u201ekontentem\u201d dzie\u0142ka Mery Spolsky, szybko zwariowa\u0142by niechybnie, a poniewa\u017c to przypad\u0142o\u015b\u0107 zara\u017aliwa (mam nadziej\u0119), wariactwo roznios\u0142oby si\u0119 pandemicznie na wszystkie inne algorytmy, na ca\u0142y globalny zbi\u00f3r algorytm\u00f3w, k\u0142ad\u0105c w ten ma\u0142o wyrafinowany, ale skuteczny spos\u00f3b kres eksperymentowi znanemu pod nazw\u0105 \u201esztuczna inteligencja\u201d.<\/p>\n Marzenie… No, ale gdyby kto\u015b z\u0142ama\u0142 zakaz, wprowadzi\u0142by do systemu AI prawdziwego konia troja\u0144skiego o randze i\u015bcie apokaliptycznej. Mery Spolsky bowiem to gigantyczna bomba od\u0142amkowa z niewyregulowanym zapalnikiem \u2013 ra\u017c\u0105ca dookolnie kiedy i k\u0119dy chce, z op\u00f3\u017anieniem albo i bez – ka\u017cdego, kto lekkomy\u015blnie wystawi \u0142eb lub dup\u0119 zza zas\u0142ony i zbli\u017cy si\u0119 do epicentrum. Znaczy \u2013 tego pi\u017adziejewa, kt\u00f3re panienka Mery raczy wok\u00f3\u0142 siebie \u0142askawie roztacza\u0107. Spolsky nale\u017cy bowiem do tych okaz\u00f3w przyrody \u017cywej, kt\u00f3re bez ceregieli moszcz\u0105 si\u0119 w pejza\u017cu; jest jak ta ro\u015blinka, kt\u00f3ra ledwie mu\u015bni\u0119ta, strzyka nasieniem (to metafora, nie \u017caden realny widok…) na dziesi\u0105tki, ba \u2013 setki metr\u00f3w, chichocz\u0105c przy tym przera\u017aliwie.<\/p>\n Mery Spolsky \u2013 jak si\u0119 dowiaduj\u0119 z sieci i dost\u0119pnych tam leksykon\u00f3w oraz innych \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 nazywa si\u0119 naprawd\u0119 Marysia \u017bak i w zasadzie z zawodu jest muzykiem \u2013 matur\u0119 zagra\u0142a na skrzypcach \u2013 ale ponadto licencjatem filologii angielskiej i magistrem amerykanistyki. Czyli os\u00f3bk\u0105 wszechstronnie i gruntownie wyedukowan\u0105 \u2013 co w jej pokoleniu cho\u0107 formalnie cz\u0119ste, wcale takie serio i akuratne nie jest (bo mo\u017cna wszak mie\u0107 licencjat z kosmetologii i magisterk\u0119 z turyzmu). Lecz c\u00f3\u017c \u2013 gruntowne i wszechstronne wykszta\u0142cenie wesp\u00f3\u0142 z wyniesionym z domu poka\u017anym kapita\u0142em kulturowym w przypadku Mery wyra\u017anie wida\u0107. Przynajmniej w tym, jak potrafi pisa\u0107… Ze wstydem bowiem niema\u0142ym przyzna\u0107 musz\u0119, i\u017c dorobek muzyczny Mery Spolsky jest mi niemal ca\u0142kowicie obcy. To znaczy nie w\u0105tpi\u0119, \u017ce s\u0142ysza\u0142em to i owo z jej muzyki, ale nie potrafi\u0142bym niczego ani wskaza\u0107, ani nazwa\u0107. Ani wyodr\u0119bni\u0107 z t\u0142a d\u017awi\u0119kowego. W samochodzie s\u0142ucham radia, kt\u00f3re na swoich ca\u0142odobowych playlistach na pewno nie prowadzi i nie serwuje Spolskiej, a w domu s\u0142ucham radia, kt\u00f3re nie gra \u017cadnych nut, tylko gada. Na koncerty nie chodz\u0119 od lat \u2013 ze strachu teraz chyba. Zatrzyma\u0142em si\u0119 w fazie Grechuty, Zauchy, Sikorowskiego, Wysockiego, Ciechowskiego, Andrzejczaka czy Markowskiego. Zreszt\u0105 i tak zawsze wola\u0142em oper\u0119. Od panny Spolsky oddziela mnie zatem warstwa paru graj\u0105cych swoje pokole\u0144 \u2013 plandeka nieprzemakalna i d\u017awi\u0119koszczelna jak syberyjska kufajka.<\/p>\n Na szcz\u0119\u015bcie Marysia pos\u0142uguje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c s\u0142owem pisanym – i to arcysprawnie, czego dowody objawi\u0142y si\u0119 opinii publicznej w 2021 roku, gdy opublikowa\u0142a pierwszy sw\u00f3j esej autobiograficzny pod tytu\u0142em \u201eJestem Marysia i chyba si\u0119 zabij\u0119 dzisiaj\u201d. Rekomendowa\u0142em ten tekst w swoim blogu (entuzjastycznie, nie powiem…) 20 czerwca wspomnianego 2021 roku. Pi\u0119\u0107 lat temu bowiem Marysia osi\u0105gn\u0119\u0142a szczytowy poziom mistrzowski, wi\u0119c pojawi\u0142o si\u0119 naturalne pytanie \u2013 co to b\u0119dzie dalej? Ano, nic nie b\u0119dzie \u2013 panna Spolsky ani na krok nie zlaz\u0142a z tamtego K2. Wspi\u0119\u0142a si\u0119 jeszcze wy\u017cej, w g\u00f3rne warstwy atmosfery, cho\u0107 mniej tam tlenu i zagra\u017ca hipoksja hipobaryczna. Ale jej w to graj. Ma na wszystko wywalone, a z g\u00f3ry lepiej wida\u0107 \u2013 na co konkretnie. Co ma wywalone? Przede wszystkim j\u0119zor… Mery Spolsky jest bowiem mistrzyni\u0105 mowy polskiej \u2013 tak zawyrokowa\u0142em pi\u0119\u0107 lat temu i ten werdykt z ca\u0142ej mocy podtrzymuj\u0119. Cho\u0107 wulgaryzm\u00f3w typu ostrego (chuj, pizda, kurwa na przyk\u0142ad jako pierwsze z brzegu) wi\u0119cej w nim ni\u017c rodzynek w keksie. Cho\u0107 globalizm\u00f3w (na og\u00f3\u0142 anglicyzm\u00f3w) i nalecia\u0142o\u015bci sieciowych w nim tyle, ile krowich plack\u00f3w na pastwisku. Cho\u0107 ekshibicjonizm j\u0119zykowy to jej druga sk\u00f3ra, zro\u015bni\u0119ta z pierwsz\u0105 jak mech z betonem na Linii Maginota…<\/p>\n Mistrzostwo Mery polega oczywi\u015bcie na dawaniu rzeczy w\u0142a\u015bciwego s\u0142owa. Gdy si\u0119 ma do dyspozycji a\u017c tak bogaty wokabularz, wystarczy tylko wiedzie\u0107, co do czego pasuje i nie nadu\u017cywa\u0107 fantazji kreacyjnej; za to trzeba umie\u0107 celowa\u0107. Mery ma dobre oko i ucho do s\u0142\u00f3w. Niekt\u00f3re z jej fraz \u2013 jak \u201edorabianie pi\u017adzie uszu\u201d (metafora; w zasadzie chodzi chyba o uszlachetnianie rzeczywisto\u015bci) czy \u201eobt\u0142uszczone nadpi\u017adzie\u201d (anatomia podbrzusza) wejd\u0105 na zawsze do skarbnicy mowy polskiej, cokolwiek sobie o tym my\u015bl\u0105 profesorowie Bralczyk oraz Miodek razem i ka\u017cdy z osobna.<\/p>\n Zatem c\u00f3\u017c takiego tym razem panna Mery sporz\u0105dzi\u0142a dzi\u0119ki swym rozlicznym talentom? Formalnie \u201eGruba Chuda M\u0105dra G\u0142upia\u201d to zn\u00f3w esej autobiograficzny \u2013 jak tamta \u201eJestem Marysia…\u201d – ale zapisany w strukturze osobliwego dziennika: dniom tygodnia przyporz\u0105dkowano po kilka takich niby-felietonik\u00f3w tematycznych, mniej wi\u0119cej sp\u00f3jnych ideowo i sensualnie. Za to kompletnie niezgodnie z ruchem wskaz\u00f3wek zegara \u2013 jak si\u0119 wydaje. Ale to nic nie szkodzi. Bo o co innego, ni\u017c odnotowywanie (rozpaczliwe!) up\u0142ywu czasu tu chodzi. Panna Mery jest bowiem obsesjonatk\u0105 losu siebie samej jako wzorcowej dziewczyny krajowego chowu, uwik\u0142anej w banalne przygody egzystencjalne (plus jej muzyka, kt\u00f3ra przecie\u017c nie jest ani typowa, ani powszechna jako spos\u00f3b \u017cycia). Innymi s\u0142owy: Mery Spolsky pisze o Mery Spolsky, bo tylko (no, prawie \u2013 i to jest jaka\u015b usprawiedliwiaj\u0105ca r\u00f3\u017cnica) Mery Spolsky j\u0105 interesuje, chocia\u017c deklaruje przywi\u0105zanie do Taty, deklaruje, \u017ce Polsk\u0119 kocha i facet\u00f3w paru (nie razem i jednocze\u015bnie \u2013 po kolei, jak wynikn\u0119\u0142o z harmonogramu p\u0142odozmianu), kocha pieski i peda\u0142owanie na welocypedzie.<\/p>\n No i tak to si\u0119 mo\u017cemy buja\u0107! Nawet po odrzuceniu pewnego procentu masy na konto bezczelnej prowokacji pozostaje wykreowany przez Mery \u0142adunek intelektualny, oznaczony jako zas\u00f3b jej to\u017csamo\u015bci i \u015bwiadomo\u015bci, posag ideowy bez ma\u0142a… To naprawd\u0119 daje ju\u017c jakie takie poj\u0119cie o kondycji umys\u0142owej kobiety trzydziestoletniej (cho\u0107 w tym przypadku powo\u0142ywanie si\u0119 na r\u00f3\u017cnic\u0119 p\u0142ci wydaje si\u0119 zabiegiem niegrzecznym i nieprawdziwym). Mery Spolsky oczywi\u015bcie nie nosi cech statystycznej typowo\u015bci \u2013 nie mo\u017cna po nawet drobiazgowym ogl\u0105dzie jej jestestwa i ducha postawi\u0107 jakiejkolwiek uprawnionej tezy z wielkim kwantyfikatorem, tezy odnosz\u0105cej si\u0119 do pokolenia czy mniejszej (ale dono\u015bnie krzykliwej) grupy \u2013 na przyk\u0142ad wielkomiejskich kobiet po trzydziestce, w lu\u017anych zwi\u0105zkach, grupy wykszta\u0142conej i lewicowo-liberalnej, skorej do niepodleg\u0142o\u015bci tudzie\u017c spontanicznej. Mery nie jest reprezentatywna.<\/p>\n Co do zasady bowiem nale\u017cy do mikroskopijnej mniejszo\u015bci \u201e\u015bwiergol\u0105cych trzydziestek\u201d (tak\u0105 kategori\u0119 pozwalam sobie do\u0142\u0105czy\u0107 do zaczerpni\u0119tych z locji nawigacyjnych \u201erycz\u0105cych czterdziestek\u201d i \u201ewyj\u0105cych pi\u0119\u0107dziesi\u0105tek\u201d), kt\u00f3rych status zgo\u0142a inny jest ni\u017c przyt\u0142aczaj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci dam r\u00f3wie\u015bnych. Ot\u00f3\u017c Mery nie ma \u017cadnych trosk materialnych, kt\u00f3re ogranicza\u0142yby jej zasi\u0119gi i horyzonty. Dzi\u0119ki rozs\u0105dnej monetyzacji talent\u00f3w danych od Matki Natury… Konto w Zaiksie ro\u015bnie z automatu, management dostarcza nowe kontrakty, wystawia faktury i rozprowadza bilety. A tymczasem wi\u0119kszo\u015b\u0107 jej r\u00f3wie\u015bniczek (r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w pewnie te\u017c) \u017cyje na kraw\u0119dzi, na kredyt, od wyp\u0142aty do mamusinej zrywki. Macie poj\u0119cie, jak to ogranicza mo\u017cliwo\u015bci, nie m\u00f3wi\u0105c o marzeniach i fantazjach? Dlatego czytajcie Mery jak reporta\u017c z wypadu do egzotycznej krainy w stylu Shangri La, gdzie wszystko wolno – w warunkach swobodnego dost\u0119pu do d\u00f3br tudzie\u017c w rygorach umiarkowanego post\u0119pu w granicach prawa (lub co\u015b nieco\u015b poza nimi, lecz tak, by nie narazi\u0107 si\u0119 na k\u0142opoty z wymiarem sprawiedliwo\u015bci).<\/p>\n Nie mam nic przeciw temu.<\/b> Ochotnik\u00f3w, zach\u0119conych do lektury dzie\u0142ka panny Mery, wzywam wszelako do wzmo\u017conej czujno\u015bci i ostro\u017cno\u015bci. Pami\u0119tajcie, \u017ce jej b\u00f3l istnienia to nie jest wasz b\u00f3l istnienia. Ale dobra rozrywka – czemu nie; Mery Spolsky gwarantuje, \u017ce si\u0119 oderwiecie. Wiecie od czego. Tylko si\u0119 nie uto\u017csamiajcie…<\/p>\n Tomasz Sas Mery Spolsky\u00a0 Gruba Chuda M\u0105dra G\u0142upia Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa 2026 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 \u017bycie nas kocha \u201e\u017baden fragment tej ksi\u0105\u017cki nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany do szkolenia system\u00f3w sztucznej inteligencji.\u201d Jak byk tak stoi w kolofonie (pewnie wiecie, co to jest?) \u201eGrubej Chudej M\u0105drej G\u0142upiej\u201d. Szkoda! Dowolny algorytm AI, nakarmiony \u201ekontentem\u201d dzie\u0142ka Mery Spolsky, szybko zwariowa\u0142by niechybnie, a poniewa\u017c to przypad\u0142o\u015b\u0107 zara\u017aliwa (mam nadziej\u0119), wariactwo roznios\u0142oby si\u0119 pandemicznie na wszystkie inne algorytmy, na ca\u0142y globalny zbi\u00f3r algorytm\u00f3w, k\u0142ad\u0105c w ten ma\u0142o wyrafinowany, ale skuteczny spos\u00f3b kres eksperymentowi znanemu pod nazw\u0105 \u201esztuczna inteligencja\u201d. Marzenie… No, ale gdyby kto\u015b z\u0142ama\u0142 zakaz, wprowadzi\u0142by do systemu AI prawdziwego konia troja\u0144skiego o randze i\u015bcie apokaliptycznej. Mery Spolsky bowiem to gigantyczna bomba od\u0142amkowa z niewyregulowanym zapalnikiem \u2013 ra\u017c\u0105ca dookolnie kiedy i k\u0119dy chce, z op\u00f3\u017anieniem albo i bez – ka\u017cdego, kto lekkomy\u015blnie wystawi \u0142eb lub dup\u0119 zza zas\u0142ony i zbli\u017cy si\u0119 do epicentrum. Znaczy \u2013 tego pi\u017adziejewa, kt\u00f3re panienka Mery raczy wok\u00f3\u0142 siebie \u0142askawie roztacza\u0107. Spolsky nale\u017cy bowiem do tych okaz\u00f3w przyrody \u017cywej, kt\u00f3re bez ceregieli moszcz\u0105 si\u0119 w pejza\u017cu; jest jak ta ro\u015blinka, kt\u00f3ra ledwie mu\u015bni\u0119ta, strzyka nasieniem (to metafora, nie \u017caden realny widok…) na dziesi\u0105tki, ba \u2013 setki metr\u00f3w, chichocz\u0105c przy tym…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5752,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[482,512,5],"tags":[331],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5750"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5750"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5750\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5753,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5750\/revisions\/5753"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5752"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/b><\/span><\/p>\n\u017bycie nas kocha<\/b><\/u><\/span><\/h2>\n
(11 11 2026)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"