![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/bitwa-morze-koralowe-20260501-poziom-1-300x228.jpg\")
Bitwa na Morzu Koralowym
Wydawnictwo Znak Horyzont, Krak\u00f3w 2026<\/b><\/h3>\n
Rekomendacja: 4\/7 Buntaicho<\/i> za sterami kambaku<\/i>… Chutai kanko<\/i> szuka CV… MO Kido Butai wysy\u0142a meldunki kiboteki kansoku<\/i>, a 5. Koku Sentai nie chce by\u0107 d\u0142u\u017cej mekake no ko<\/i>… Bez specjalnego s\u0142ownika lektura dzie\u0142a doktora Piegzika, profesora z Yokohamy, nie jest mo\u017cliwa. Zag\u0119szczenie japo\u0144skiej terminologii wymaga nieustannego konfrontowania tekstu z zestawieniami skr\u00f3t\u00f3w, nazw i definicji taktycznych Nippon Kaigun (zgadujecie, co to jest?). Na szcz\u0119\u015bcie autor zamieszcza stosowne s\u0142owniczki i obja\u015bnienia na pocz\u0105tku i na ko\u0144cu opas\u0142ego tomiska \u201eBitwy…\u201d – co i tak sprawia fizyczny b\u00f3l w trakcie lektury i wygl\u0105da nieco \u2013 hm, minoderyjnie. Doktor Piegzik szafuje bowiem sw\u0105 znajomo\u015bci\u0105 j\u0119zyka nihongo<\/i> bez umiarkowania i ponad potrzeb\u0119 (jakby nigdy nie s\u0142ysza\u0142 o Ockhamie i jego brzytwie). Nawet za\u0142o\u017cenie (sk\u0105din\u0105d zasadne i chwalebne), i\u017c w swej monografii doktor Piegzik prezentuje g\u0142\u00f3wnie japo\u0144ski punkt widzenia i wytworzone przez tamtejsze sztaby dokumenty, raporty oraz relacje uczestnik\u00f3w, s\u0142abo usprawiedliwia j\u0119zykowe rozpasanie autora. I nie jest dowodem jakiego\u015b wtajemniczenia rzekomo wy\u017cszego rz\u0119du, jeno przyk\u0142adem dziarskiego… nieliczenia si\u0119 z obci\u0105\u017ceniami i przyzwyczajeniami czytelnika.<\/p>\n Ale pomin\u0105wszy ten japo\u0144ski zgrzyt j\u0119zykowy, zauwa\u017cy\u0107 nale\u017cy, i\u017c mamy do czynienia z doskona\u0142\u0105 monografi\u0105 bitwy morskiej \u2013 kompletn\u0105, kompetentn\u0105 i dok\u0142adn\u0105. Ilustrowan\u0105 niezb\u0119dnymi mapami, tabelami i przypisami. Ale dlaczego akurat ta bitwa \u2013 sk\u0105din\u0105d solennie opisana w literaturze \u2013 i naukowej, i popularnej \u2013 obu walcz\u0105cych stron (i nie tylko)? Starcie flot japo\u0144skiej i ameryka\u0144skiej (z niewielkim udzia\u0142em wojennej marynarki australijskiej) na Morzu Koralowym \u2013 sporym akwenie na po\u0142udnie od Nowej Gwinei, Archipelagu Bismarcka i Wysp Salomona, na wsch\u00f3d od p\u00f3\u0142nocno-wschodniej \u201e\u0107wiartki\u201d wybrze\u017cy Australii (mi\u0119dzy Cie\u015bnin\u0105 Torresa a Brisbane), na zach\u00f3d od wysp Fid\u017ci, na p\u00f3\u0142noc od Morza Tasmana \u2013 mia\u0142o bowiem wszelkie objawy i parametry operacyjne tzw. bitwy walnej, decyduj\u0105cej o powodzeniu ofensywy jednej ze stron starcia. A konkretnie Japonii, kt\u00f3rej zamiarem strategicznym by\u0142o przeci\u0119cie linii komunikacyjnych mi\u0119dzy USA a Australi\u0105 i zabezpieczenie po\u0142udniowej flanki japo\u0144skich zdobyczy terytorialnych (Filipiny, Malaje, tzw. Indie Holenderskie). Celem bli\u017cszym tej ofensywy by\u0142o zaj\u0119cie Port Moresby na Nowej Gwinei (si\u0142ami desantu morskiego). Baza ta mia\u0142a ju\u017c w zasi\u0119gu lotniczym kawa\u0142 samej Australii i morskich szlak\u00f3w podej\u015bciowych; gdyby tak jeszcze desant na Samoa lub Fid\u017ci…<\/p>\n Oczywiste zatem staje si\u0119, \u017ce Amerykanie (i reszta czynnych jeszcze w walce aliant\u00f3w) nie mogli do tego dopu\u015bci\u0107. Ale jak? Po Pearl Harbor, pod przymusem okoliczno\u015bci i skutk\u00f3w tego ataku \u2013 a dodatkowo pod wra\u017ceniem b\u0142yskawicznej anihilacji przez japo\u0144skie lotnictwo brytyjskich pancernik\u00f3w \u201ePrince of Wales\u201d i \u201eRepulse\u201d 10 grudnia (ledwo trzy dni po Pearl…) 1941 roku pod Kuantan na Malajach – musia\u0142a nast\u0105pi\u0107 g\u0142\u0119boka i, powiedzmy to wyra\u017anie, intelektualna (cho\u0107 w przypadku wi\u0119kszo\u015bci \u00f3wczesnej kadry admiralskiej to s\u0142owo by\u0142o sui generis<\/i> lekk\u0105 nadinterpretacj\u0105) rewizja doktryny u\u017cycia si\u0142 i \u015brodk\u00f3w b\u0119d\u0105cych w dyspozycji marynarki wojennej. A dodatkowo na zmian\u0119 ma\u0142o by\u0142o czasu, kruca bomba, ma\u0142o czasu…<\/p>\n Na szcz\u0119\u015bcie Pearl rozstrzygn\u0119\u0142o stary i mocno zap\u0119tlony sp\u00f3r (cho\u0107 nie wszyscy jego uczestnicy gotowi byli przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci racjonalny rezultat japo\u0144skiego bombardowania) doktrynalny w \u0142onie ameryka\u0144skiej admiralicji mi\u0119dzy admira\u0142ami pancernikowymi a lotniskowcowymi, czyli dysput\u0119 o wy\u017cszo\u015bci lufy wielkiego kalibru nad samolotem przenosz\u0105cym jedn\u0105 bomb\u0119 albo torped\u0119 \u2013 i na odwr\u00f3t. Pancernikowcy nagle nie mieli ju\u017c swoich armat, a walczy\u0107 nale\u017ca\u0142o tym, co zosta\u0142o. A zosta\u0142y lotniskowce i do tego faktu trzeba by\u0142o dostosowa\u0107 doktryn\u0119 i regulaminy operacyjne floty. Koncepcji wycofania si\u0119 z pacyficznych akwen\u00f3w, przeczekania i odbudowy eskadr pancernych nikt powa\u017cny nie wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119. Pancerniki (wszak nie wszystkie posz\u0142y na dno na Hawajach) oczywi\u015bcie nadal chwalebnie s\u0142u\u017cy\u0142y na morzu (nawet zbudowano nowe), ale doktryna wielkiej pancernej pi\u0119\u015bci, salwami czterystumilimetrowej artylerii g\u0142\u00f3wnej topi\u0105cej wszystko co na drodze, odesz\u0142a do historii. Wizja walnej bitwy pancernik\u00f3w gdzie\u015b na \u015brodku oceanu, id\u0105cych naprzeciw siebie, w nienagannych szykach torowych i ok\u0142adaj\u0105cych si\u0119 salwami artylerii g\u0142\u00f3wnej, tkwi\u0142a ju\u017c tylko w umys\u0142ach najtwardszych konserwatyst\u00f3w w\u015br\u00f3d nosicieli z\u0142otych gwiazdek i szerokich pask\u00f3w.<\/p>\n Wizj\u0119 t\u0119 \u2013 dobrze prezentuj\u0105c\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na marynistycznych malowid\u0142ach \u2013 zast\u0105pi\u0142a wizja walnego starcia lotniskowc\u00f3w: te\u017c na \u015brodku oceanu, te\u017c wszystkimi si\u0142ami \u2013 a\u017c do zatopienia floty przeciwnika. R\u00f3\u017cnic\u0119 robi\u0142y parametry techniczne i potencja\u0142 taktyczny przenoszonego na pok\u0142adach uzbrojenia \u2013 lufa by\u0142a tak dobra jak zasi\u0119g wystrzelonego z niej pocisku; czyli maksymalnie jakie\u015b 25 mil morskich. Najwi\u0119ksze u\u017cywane w tej wojnie dzia\u0142a \u2013 czyli czterystasze\u015b\u0107dziesi\u0105tki z pancernik\u00f3w \u201eYamato\u201d i \u201eMusashi\u201d – mia\u0142y teoretyczny zasi\u0119g 42 tysi\u0105ce metr\u00f3w; ale i tak o skuteczno\u015bci strzelania przes\u0105dza\u0142 zasi\u0119g \u201ewzroku\u201d dalmierzy, dalocelownik\u00f3w i innych przyrz\u0105d\u00f3w optycznych. Z natury rzeczy nie si\u0119ga\u0142y one poza lini\u0119 horyzontu; je\u015bli zatem pr\u00f3bowano strzela\u0107 dalej, to na wyczucie, \u0142ut szcz\u0119\u015bcia i je\u015bli mo\u017cna by\u0142o nie oszcz\u0119dza\u0107 amunicji. W\u0142a\u015bnie \u2013 amunicji… Pocisk do czterystasze\u015b\u0107dziesi\u0105tki wa\u017cy\u0142 mniej wi\u0119cej p\u00f3\u0142torej tony, wi\u0119c salwa artylerii g\u0142\u00f3wnej takiego \u201eYamato\u201d (mia\u0142 dziewi\u0119\u0107 dzia\u0142 460 mm) to 13,5 tony. Teoretycznie dzia\u0142o powinno strzela\u0107 raz na 1,5 \u2013 2 minuty, ale naprawd\u0119 z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w (g\u0142\u00f3wnym by\u0142a konieczno\u015b\u0107 korekty celowania) szybkostrzelno\u015b\u0107 mo\u017cna by\u0142o przez jaki\u015b czas utrzyma\u0107 na poziomie bli\u017cszym pi\u0119ciu minutom na strza\u0142. Tyle m\u00f3g\u0142 najwi\u0119kszy pancernik na \u015bwiecie…<\/p>\n A jak ta moc wygl\u0105da\u0142a w por\u00f3wnaniu z lotniskowcem? Przeci\u0119tny okr\u0119t tego typu zabiera\u0142 na pok\u0142ad (w pierwszej fazie wojny) jakie\u015b 60 do 80 samolot\u00f3w r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w, ale nas interesuj\u0105 dwa rodzaje, b\u0119d\u0105ce bezpo\u015brednim ekwiwalentem salwy pancernika, czyli bombowce nurkuj\u0105ce i bombowce torpedowe. Trzeci powszechnie stacjonuj\u0105cy na pok\u0142adach samolot, czyli my\u015bliwiec (po stronie japo\u0144skiej Mitsubishi Zero, po ameryka\u0144skiej Grumman Wildcat F4F) ci\u0119\u017ckiej broni nie przenosi\u0142, ale mia\u0142 po\u015bredni wp\u0142yw na \u201ewag\u0119 salwy\u201d lotniskowca, je\u017celi w trakcie walk powietrznych w obronie okr\u0119t\u00f3w lub podczas eskortowania ekspedycji bombowych uda\u0142o mu si\u0119 zmniejszy\u0107 \u201ewag\u0119 salwy\u201d samolot\u00f3w przeciwnika (w trybie zestrzelenia oczywi\u015bcie). Zasada dzia\u0142a w obie strony…<\/p>\n Wi\u0119c jaki by\u0142 ten samolotowy ekwiwalent salwy artyleryjskiej? Typowy pok\u0142adowy bombowiec nurkuj\u0105cy (po stronie japo\u0144skiej kambaku Aichi D3A, w kodzie alianckim nazywany Val \u2013 po stronie ameryka\u0144skiej Douglas SBD Dauntless) standardowo zabiera\u0142 jedn\u0105 podwieszan\u0105 bomb\u0119 przeciwpancern\u0105 o wadze mniej wi\u0119cej \u0107wier\u0107 tony i dodatkowo mniejsze \u0142adunki zapalaj\u0105ce; cho\u0107 Dauntless m\u00f3g\u0142 unie\u015b\u0107 tysi\u0105cfunt\u00f3wk\u0119 (czyli niemal p\u00f3\u0142 tony), Natomiast typowy pok\u0142adowy bombowiec torpedowy – japo\u0144ski kanko Nakajima B5N,w kodzie alianckim Kate – przenosi\u0142 standardow\u0105 torped\u0119 Typ 91 z g\u0142owic\u0105 bojow\u0105 (zale\u017cnie od typu)o masie od 200 do ponad 400 kilogram\u00f3w \u0142adunku. Ameryka\u0144ski odpowiednik \u2013 przestarza\u0142y ju\u017c na pocz\u0105tku wojny Douglas TBD Devastator mia\u0142 torped\u0119 Mark 13 o podobnych parametrach. Oba te samoloty mog\u0142y zamiast torped przenosi\u0107 oko\u0142o 800 kilogram\u00f3w bomb. W pierwszej fazie wojny lotniskowce mia\u0142y na pok\u0142adach dwie eskadry bombowe i jedn\u0105 torpedow\u0105 minimum, czyli jakie\u015b 50 mo\u017ce 55 samolot\u00f3w, przenosz\u0105cych bro\u0144 por\u00f3wnywaln\u0105 z pociskami artyleryjskimi.<\/p>\n W sumie wi\u0119c \u2013 je\u015bli policzy\u0107 umown\u0105 \u201ewag\u0119 salwy\u201d – przeci\u0119tny pancernik nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 du\u017co (w sensie nie by\u0142 gorszy \u2013 a je\u015bli ju\u017c, to niewiele) od przeci\u0119tnego lotniskowca. R\u00f3\u017cnica o decyduj\u0105cym znaczeniu ujawni\u0142a si\u0119 przy por\u00f3wnaniu zasi\u0119g\u00f3w ka\u017cdej z broni. Grupa powietrzna przeci\u0119tnego lotniskowca (obu walcz\u0105cych stron) mog\u0142a operowa\u0107 w promieniu 200 \u2013 350 mil od macierzystego okr\u0119tu \u2013 przy zachowaniu zapasu paliwa na dolot, manewry podczas walki i powr\u00f3t. I ta okoliczno\u015b\u0107 decydowa\u0142a w zasadzie o taktycznej, operacyjnej (a w ko\u0144cu i strategicznej) przewadze lotniskowca nad innymi typami uzbrojenia p\u0142ywaj\u0105cego \u2013 mo\u017ce wyj\u0105wszy flot\u0119 podwodn\u0105, kt\u00f3rej zalety i przewagi operacyjne podobnej by\u0142y kategorii.<\/p>\n W sumie zatem wizja walnego starcia lotniskowc\u00f3w wydawa\u0142a si\u0119 i konieczna, i pon\u0119tna. Zreszt\u0105 i tak nie by\u0142o wyboru… Na Morzu Koralowym, p\u00f3\u0142 roku po ataku na Pearl (kt\u00f3ry by\u0142 spektaklem bole\u015bnie jednostronnym), obie strony zwietrzy\u0142y okazj\u0119 do przeprowadzenia porz\u0105dnej bitwy, daj\u0105cej wreszcie mo\u017cliwo\u015b\u0107 zweryfikowania za\u0142o\u017ce\u0144 doktrynalnych wojny morsko-powietrznej. Japo\u0144czycy planowali poszerzy\u0107 sw\u0105 \u201estref\u0119 dobrobytu\u201d (czytaj: rabunku surowc\u00f3w i innych d\u00f3br, niezb\u0119dnych do prowadzenia wojny i utrzymania kraju) i w tym celu wdro\u017cyli operacj\u0119 MO, czyli zaj\u0119cia Port Moresby na Nowej Gwinei, sk\u0105d mieli zamiar panowa\u0107 nad szlakami morskimi do Australii. Amerykanie musieli im w tym przeszkodzi\u0107. W tym celu Japo\u0144czycy sformowali morski zesp\u00f3\u0142 inwazyjno-desantowy, a na jego nara\u017conym na atak skrzydle operowa\u0107 mia\u0142a grupa lotniskowcowa MO Kido Butai z dwoma okr\u0119tami \u201eShokaku\u201d i \u201eZuikaku\u201d – przenosz\u0105cymi \u0142\u0105cznie 119 samolot\u00f3w bombowych, torpedowych i my\u015bliwc\u00f3w (mniej wi\u0119cej po jednej trzeciej…). W sk\u0142adzie floty MO by\u0142 te\u017c lekki lotniskowiec \u201eShoho\u201d, przenosz\u0105cy 22 samoloty (g\u0142\u00f3wnie my\u015bliwce). US Navy te\u017c wystawi\u0142a zesp\u00f3\u0142 dw\u00f3ch okr\u0119t\u00f3w: \u201eLexington\u201d i \u201eYorktown\u201d, kt\u00f3ry mia\u0142 przeszkodzi\u0107 w operacji MO. Oba lotniskowce mia\u0142y na pok\u0142adach 133 samoloty podstawowych typ\u00f3w.<\/p>\n Sytuacja w maju 1942 roku by\u0142a operacyjnie czysta: dwa na dwa \u2013 a si\u0142y mniej wi\u0119cej r\u00f3wne. Idealna okazja do sprawdzenia, o co w tym wszystkim chodzi \u2013 nie na mapach i sztabowych arkuszach kalkulacyjnych, ale w praktyce, na wodzie. Szczeg\u00f3\u0142y ordre de bataille<\/i> oraz rzeczywistego przebiegu zdarze\u0144 oczywi\u015bcie pominiemy \u2013 mo\u017cecie zda\u0107 si\u0119 tej mierze na doktora Piegzika, kt\u00f3rego precyzja, przejrzysto\u015b\u0107 wywodu i szacunek dla szczeg\u00f3\u0142\u00f3w godne s\u0105 podziwu i g\u0142\u0119bokiego szacunku. Je\u015bli spu\u015bcimy zas\u0142on\u0119 milczenia na jego predylekcj\u0119 do japo\u0144skiej terminologii wojenno-sztabowej i manier\u0119 zamieszczania setek japo\u0144skich nazwisk \u2013 od admira\u0142\u00f3w po szeregowc\u00f3w marynarki… W sumie dokonanie Piegzika stawia go w r\u00f3wnym szeregu z mistrzami wojenno-morskiej batalistyki popularnej i nie tylko (jak na przyk\u0142ad klasyk gatunku Craig Symonds).<\/p>\n Warto jednak zauwa\u017cy\u0107, i\u017c niechc\u0105cy z lektury Piegzika wy\u0142ania si\u0119 podstawowy dylemat tamtej wojenki lotniskowc\u00f3w. W spos\u00f3b najprostszy da\u0142oby si\u0119 zagadnienie sformu\u0142owa\u0107 tak: gdzie oni, do cholery jasnej, s\u0105?<\/b> Ot\u00f3\u017c to… Przeciwnika trzeba by\u0142o najpierw znale\u017a\u0107 \u2013 kto pierwszy dok\u0142adniej potrafi\u0142 to zrobi\u0107, ten wygrywa\u0142. Dlatego po\u0142owa taktyczno-operacyjnych rozwa\u017ca\u0144 Piegzika to w\u0142a\u015bnie opisy mechanizm\u00f3w, rutynowych trick\u00f3w i improwizowanych (czasem zgo\u0142a natchnionych) pomys\u0142\u00f3w lokalizowania ugrupowa\u0144 wroga oraz rozpoznawania ich sk\u0142adu bojowego, kursu i zamiar\u00f3w. No i sygnalizacji odkry\u0107… Tak bywa \u2013 komfort walki \u201ebez widoczno\u015bci wroga\u201d, na du\u017c\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 – musia\u0142 by\u0107 okupiony dyskomfortem niezwykle trudnych, dotkni\u0119tych zbyt du\u017cym, trudnym do zaakceptowania udzia\u0142em tzw. \u015blepego losu, poszukiwa\u0144 przed bitw\u0105.<\/p>\n K\u0142opoty lokalizacyjne (i wynikaj\u0105ce z nich b\u0142\u0119dne decyzje) sprawi\u0142y, \u017ce pierwsze w dziejach wojen morskich starcie lotniskowc\u00f3w zako\u0144czy\u0142o si\u0119 wynikiem remisowym, aczkolwiek ze wskazaniem; przy czym Japo\u0144czycy uwa\u017cali, \u017ce tzw. wskazanie dotyczy ich, za\u015b Amerykanie odwrotnie. Ale nie o wynik starcia tu chodzi \u2013 tylko o to, kto szybciej wyci\u0105gn\u0105\u0142 wnioski. I tu Amerykanie okazali si\u0119 lepsi. Stoczona miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej druga bitwa lotniskowc\u00f3w \u2013 ko\u0142o atolu Midway \u2013 sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wynikiem 4:1. US Navy zatopi\u0142a Japo\u0144czykom lotniskowce \u201eKaga\u201d, \u201eAkagi\u201d, \u201eHiryu\u201d i \u201eSoryu\u201d, trac\u0105c tylko \u201eYorktowna\u201d. W ten spos\u00f3b druga bitwa lotniskowc\u00f3w w dziejach sta\u0142a si\u0119 zarazem ostatni\u0105 tak\u0105 bitw\u0105<\/b> (w sensie \u015bcis\u0142ym; rozgrywane p\u00f3\u017aniej wielkie starcia z udzia\u0142em lotniskowc\u00f3w \u2013 m.in. bitwa na Morzu Filipi\u0144skim ko\u0142o Marian\u00f3w, bitwa w Zatoce Leyte – w sensie operacyjnym by\u0142y bitwami mieszanymi). Czemu? Po prostu jednej ze stron \u201etylko\u201d zabrak\u0142o lotniskowc\u00f3w…<\/p>\n Tomasz Sas Micha\u0142 A. PiegzikBitwa na Morzu KoralowymWydawnictwo Znak Horyzont, Krak\u00f3w 2026 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Banzai, banzai, banzai!? Buntaicho za sterami kambaku… Chutai kanko szuka CV… MO Kido Butai wysy\u0142a meldunki kiboteki kansoku, a 5. Koku Sentai nie chce by\u0107 d\u0142u\u017cej mekake no ko… Bez specjalnego s\u0142ownika lektura dzie\u0142a doktora Piegzika, profesora z Yokohamy, nie jest mo\u017cliwa. Zag\u0119szczenie japo\u0144skiej terminologii wymaga nieustannego konfrontowania tekstu z zestawieniami skr\u00f3t\u00f3w, nazw i definicji taktycznych Nippon Kaigun (zgadujecie, co to jest?). Na szcz\u0119\u015bcie autor zamieszcza stosowne s\u0142owniczki i obja\u015bnienia na pocz\u0105tku i na ko\u0144cu opas\u0142ego tomiska \u201eBitwy…\u201d – co i tak sprawia fizyczny b\u00f3l w trakcie lektury i wygl\u0105da nieco \u2013 hm, minoderyjnie. Doktor Piegzik szafuje bowiem sw\u0105 znajomo\u015bci\u0105 j\u0119zyka nihongo bez umiarkowania i ponad potrzeb\u0119 (jakby nigdy nie s\u0142ysza\u0142 o Ockhamie i jego brzytwie). Nawet za\u0142o\u017cenie (sk\u0105din\u0105d zasadne i chwalebne), i\u017c w swej monografii doktor Piegzik prezentuje g\u0142\u00f3wnie japo\u0144ski punkt widzenia i wytworzone przez tamtejsze sztaby dokumenty, raporty oraz relacje uczestnik\u00f3w, s\u0142abo usprawiedliwia j\u0119zykowe rozpasanie autora. I nie jest dowodem jakiego\u015b wtajemniczenia rzekomo wy\u017cszego rz\u0119du, jeno przyk\u0142adem dziarskiego… nieliczenia si\u0119 z obci\u0105\u017ceniami i przyzwyczajeniami czytelnika. Ale pomin\u0105wszy ten japo\u0144ski zgrzyt j\u0119zykowy, zauwa\u017cy\u0107 nale\u017cy, i\u017c mamy do czynienia z doskona\u0142\u0105 monografi\u0105 bitwy morskiej \u2013…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5623,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[500,5],"tags":[529],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5620"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5620"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5620\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5624,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5620\/revisions\/5624"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/b><\/span><\/p>\nBanzai, banzai, banzai!?<\/b><\/u><\/span><\/h2>\n
(10 06 2026)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"