![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/przemienienie-20260220-poziom-300x209.jpg\")
Przemienienie
Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2026<\/b><\/h3>\n
Rekomendacja: 2\/7<\/span> Kanibalizacji ci\u0105g dalszy… Czyli zn\u00f3w \u0142obuzerski koncept Twardocha: wydanie drugie u nowego wydawcy \u2013 przejrzane i poprawione przez autora. Jak przejrzane i na ile poprawione \u2013 nie wiadomo. Bo i komu chcia\u0142oby si\u0119 bra\u0107 obie edycje r\u00f3wnolegle na warsztat i por\u00f3wnywa\u0107? Dobrze mniemacie \u2013 nikomu. Zreszt\u0105 \u2013 po co? By przy\u0142apa\u0107 autora na szalbierstwie? Wolne \u017carty. To przecie\u017c zabieg ca\u0142kowicie dozwolony, pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem: etycznym, prawnym, estetycznym, intelektualnym tudzie\u017c ekonomicznym. Dop\u00f3ki autor prokuruje to sam \u2013 w\u0142asnor\u0119cznie na sw\u00f3j rachunek i pod w\u0142asnym sztandarem. Twardochowi nieobce s\u0105 relacje i pomys\u0142y biznesowe, wi\u0119c robi to z wdzi\u0119kiem i bez cienia konfuzji.<\/p>\n Ale pytanie \u2013 z jakim skutkiem \u2013 mamy prawo postawi\u0107 zawsze. Z Twardocha jest niezgorszy zdolniacha, wi\u0119c mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107, \u017ce po \u201eremoncie\u201d jego \u201ePrzemienienie\u201d wyzb\u0119dzie si\u0119 piwnicznej patyny okazjonalnego, tuzinkowego i prowincjonalnego komercyjnego druku sensacyjnego na modny temat sprzed prawie dwudziestu lat \u2013 ale dzi\u015b nieco zwietrza\u0142ego i pretensjonalnego. Pocz\u0105wszy od tytu\u0142u… Przemienienie (transfiguratio) w liturgii chrze\u015bcijan to wa\u017cny akt ziemskiej misji Jezusa, kt\u00f3ry ludziom (a konkretnie trzem swoim uczniom: Piotrowi, Jakubowi i Janowi) \u2013 do tej pory mniemaj\u0105cym, i\u017c On to cz\u0142owiek, cho\u0107 wyposa\u017cony w moce proroka i \u015bwi\u0119tego m\u0119\u017ca \u2013 ukaza\u0142 si\u0119 (na g\u00f3rze Tabor) w postaci boskiej, w nieziemskiej chwale. Cokolwiek o tym my\u015blicie \u2013 to istotny akt, konstytuuj\u0105cy chrze\u015bcija\u0144skie wyznanie wiary. U\u017cycie Transfiguracji do zdefiniowania banalnego sk\u0105din\u0105d (aczkolwiek dokonanego dzi\u0119ki ujawnieniu zbrodni…) odej\u015bcia pewnego esbeka ze s\u0142u\u017cby wydaje si\u0119 nadu\u017cyciem intelektualnym \u2013 hucpiarskim i nieco afektowanym. Mo\u017ce nawet zuchwa\u0142ym. Mniejsza wszak\u017ce z tym – na Twardocha nie ma sposobu; gdy sobie wbije co\u015b do g\u0142owy \u2013 tak musi by\u0107. W uprawianiu literatury to akurat dobra cecha charakteru.<\/p>\n Ale czy arogancja te\u017c jest dobra? Osobi\u015bcie pow\u0105tpiewam, ale mog\u0119 j\u0105 zaakceptowa\u0107 \u2013 zw\u0142aszcza gdy towarzyszy jej wyobra\u017ania, poniek\u0105d usprawiedliwiaj\u0105ca inne wybryki ludzkiej natury. Za\u015b Twardoch wyobra\u017ani\u0119 ma \u2013 w dobrym gatunku i quantum satis<\/i>. A mo\u017ce nawet ociupink\u0119 w nadmiarze… Pytanie zatem brzmi – jaki z niej robi u\u017cytek? No c\u00f3\u017c, bywa r\u00f3\u017cnie. Przed laty, gdy pisa\u0142 \u201ePrzemienienie\u201d, na u\u017cytek wykoncypowanej wtedy powie\u015bciowej intrygi zbudowa\u0142 (troch\u0119 korzystaj\u0105c z rozmaitej konduity \u017ar\u00f3de\u0142) ca\u0142e universum<\/i> bezpiecze\u0144stwa, czyli krain\u0119 esbecji pod \u017cyczliwym, ale sk\u0105din\u0105d surowym patronatem samego Feliksa Edmundowicza.<\/p>\n Wi\u0119c powsta\u0142 Gmach Urz\u0119du (przez miejscowych poufale zwany Pentagonem) \u2013 labirynt pi\u0119ter, korytarzy i biurowych pokoi w szaro-be\u017cowo-ple\u015bniowej tonacji, \u015bmierdz\u0105cych papierosowym dymem, kwa\u015bnym kapu\u015bcianym zajzajerem ze sto\u0142\u00f3wki, starym potem i strachem, z nut\u0105 wszechobecnego kurzu oraz skis\u0142ej woni kiepskiego papieru z teczek i segregator\u00f3w. Pokoje zastawione by\u0142y \u0142awicami tandetnych biurek (gdyby ich fabrykantem by\u0142 jaki\u015b prywaciarz \u2013 by\u0142by milionerem; ale nie \u2013 te niezbyt wygodne \u201eokr\u0119ty z suchego przestworu oceanu\u201d, sklecone byle jak z wybrakowanej p\u0142yty stolarskiej, powstawa\u0142y w warsztacikach tzw. przemys\u0142u terenowego) oraz sza\u0144cami blaszanych szaf \u201epancernych\u201d. Archipelagi biurowej infrastruktury zaludniali \u201etowarzysze z bezpiecze\u0144stwa\u201d (pami\u0119tacie wiersz Andrzeja Mandaliana?) p\u0142ci obojga i trzech pokole\u0144: od \u201ele\u015bnych\u201d weteran\u00f3w moczarowskiej partyzantki, od \u201ewysuni\u0119tych\u201d (wzgl\u0119dem pi\u0105chy zdatnej do bez\u015bladowego przypierdolenia w pysk wroga klasowego) przedstawicieli przoduj\u0105cej si\u0142y narodu (klasy robotniczej znaczy) – po m\u0142odziak\u00f3w z dyplomami \u2013 cynicznych karierowicz\u00f3w z socjopatycznymi sk\u0142onno\u015bciami.<\/p>\n Twardoch na sw\u00f3j u\u017cytek wykreowa\u0142 dok\u0142adnie Wydzia\u0142 IV pionu SB w katowickim Wojew\u00f3dzkim Urz\u0119dzie Spraw Wewn\u0119trznych; wedle obowi\u0105zuj\u0105cej w ca\u0142ym kraju jednolitej struktury urz\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa \u201eczw\u00f3rki\u201d zajmowa\u0142y si\u0119 zwalczaniem (a przynajmniej neutralizacj\u0105) wp\u0142yw\u00f3w i pozycji ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego w pa\u0144stwie i spo\u0142ecze\u0144stwie. W takich to dekoracjach i w takim towarzystwie bezpieczniackich macher\u00f3w i drugoplanowych statyst\u00f3w zamierzy\u0142 bowiem rozegra\u0107 swoj\u0105 fabularn\u0105 intryg\u0119 o transfiguracji mentalnej pewnego esbeka. W tym celu \u2013 mi\u0119dzy biurka zajmowane przez towarzyszk\u0119 Srak\u0119, kapitana Klewk\u0119 czy tam porucznika Kwa\u015bnego \u2013 zaflancowa\u0142 swojego g\u0142\u00f3wnego bohatera, podmiot liryczny ca\u0142ej intrygi \u2013 niejakiego Antka Szarzy\u0144skiego (zbie\u017cno\u015b\u0107 nazwiska z pewnym renesansowym poet\u0105 zapewne przypadkowa, acz nie do ko\u0144ca…). On\u017ce podporucznik Szarzy\u0144ski, absolwent resortowej alma mater<\/i> w Legionowie, zjawi\u0142 si\u0119 jako rara avis<\/i> w homogenicznym sk\u0105din\u0105d t\u0142umie lokator\u00f3w katowickiego pentagonu: m\u0142ody, przystojny (oczywi\u015bcie w\u0142os nieregulaminowo d\u0142ugi), w d\u017cinsach z Pewexu, popalaj\u0105cy camele (albo marlboro, gdy tych pierwszych brak\u0142o na rynku r\u00f3wnoleg\u0142ym), zas\u0142uchany w muzyce Patti Smith, ale przede wszystkim uje\u017cd\u017caj\u0105cy czerwon\u0105 sportow\u0105 Alf\u0119 Romeo GTV6… Innymi s\u0142owy: zapewne tak Twardoch wyobra\u017ca\u0142by sobie siebie samego, gdyby (dla cel\u00f3w fabularnych) poszed\u0142 na s\u0142u\u017cb\u0119 do Firmy…<\/p>\n Ad usum fabulae<\/i> Twardoch wykreowa\u0142 te\u017c intryg\u0119 bezpieczniacko-eklezjastyczn\u0105 (o zasi\u0119gu globalnym, a jak\u017ce!) – wysoce nieprawdopodobn\u0105 sk\u0105din\u0105d \u2013 no, wprost nie do pomy\u015blenia. Oto mia\u0142 jakoby istnie\u0107 (a mo\u017ce nadal istnieje?) spisek konserwatywnych, antysoborowych (chodzi oczywi\u015bcie o Vaticanum secundum<\/i>) hierarch\u00f3w (r\u00f3\u017cnych stopni) ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego i r\u00f3wnie konserwatywnych, ortodoksyjnych marksistowskich genera\u0142\u00f3w KGB (z udzia\u0142em polskich \u201ewodz\u00f3w\u201d esbecji) \u2013 pod sztandarem, na kt\u00f3rym wyhaftowa\u0107 nale\u017ca\u0142oby zbiorcze has\u0142o tego osobliwego sprzysi\u0119\u017cenia: \u201ePrecz z post\u0119pem!\u201d. Autor Twardoch zaanga\u017cowa\u0142 w ten spisek nawet… \u015bl\u0105skiego malarza-prymitywist\u0119, samouka Teofila Ociepk\u0119, kt\u00f3ry by\u0142 te\u017c znanym okultyst\u0105 i propagatorem wiedzy tajemnej \u2013 to ju\u017c doprawdy przesada.<\/p>\n Antek zosta\u0142 wprowadzony w kr\u0119gi tzw. Struktury przez swego mentora \u2013 pu\u0142kownika SB Moj\u017cesza Holzmanna (aryjskie nazwisko \u2013 Miros\u0142aw Drzewiecki); z\u0142o\u017cy\u0142 przysi\u0119g\u0119, dosta\u0142 nieregulaminow\u0105 i nierejestrowan\u0105 spluw\u0119 (sowieckiego Stieczkina, jakby si\u0119 kto pyta\u0142) i w ten spos\u00f3b zosta\u0142 cz\u0142onkiem zbrojnego ramienia spisku antyreformatorskich, antyliberalnych frakcji bezpieki i ko\u015bcio\u0142a. Pi\u0119knie wymy\u015blone! Ale autor chyba zapomnia\u0142 (bo nie podejrzewam, i\u017c jej w og\u00f3le nie zna\u0142 i nadal nie zna) o wszechmocnej i zawsze obowi\u0105zuj\u0105cej regule brzytwy Ockhama. Nie mno\u017cy\u0107 byt\u00f3w ponad potrzeb\u0119 \u2013 ot co, drogi panie Twardochu…<\/p>\n No, ale par\u0119 lat temu, gdy pierwotna wersja \u201ePrzemienienia\u201d powstawa\u0142a i trafi\u0142a na rynek, Twardoch nie by\u0142 jeszcze taki m\u0105dry jak dzi\u015b. Ale gdyby nawet by\u0142, w\u0105tpi\u0119, czy zechcia\u0142by skorzysta\u0107. Demoniczna wersja dziej\u00f3w bezpieczniackiego janczara, kt\u00f3ry prze\u017cywa prze\u0142om w bulwie i zwraca ostrze swego dok\u0142adnie wyszkolonego zab\u00f3jczego jestestwa przeciw swojemu guru, dodatkowo odpowiedzialnemu za tragiczny los rodziny ch\u0142opaka \u2013 po prostu lepiej si\u0119 sprzedaje. Ale o szczeg\u00f3\u0142ach wi\u0119cej rozprawia\u0107 nie b\u0119dziemy \u2013 niech czytelnicy te\u017c maj\u0105 swoje chwile zaskakuj\u0105cych odkry\u0107 i prze\u0142omowych zwrot\u00f3w akcji. Ale z g\u00f3ry ostrzegam, \u017ce w tej lekturze niewiele ich b\u0119dzie, albowiem struktura intrygi \u201ePrzemienienia\u201d prosta jest jak konstrukcja cepa, a finezji w niej tyle, co w puszce szprotek. Sk\u0105din\u0105d podobne tematycznie filmowe \u201ePsy\u201d Pasikowskiego, zestawione z wyrobami Twardocha, jawi\u0105 si\u0119 jako piramida zdroworozs\u0105dkowej, wiarygodnej kreacji fabularnej. A scenariusz tego filmu to wielka literatura \u2013 gdy zestawimy tamten tekst z prozatorskimi wypocinami Twardocha.<\/p>\n Stosunkowo najciekawszym elementem \u201ePrzemienienia\u201d jest… pos\u0142owie autorstwa doktora historii Sebastiana Rosenbauma \u2013 funkcjonariusza osobliwej formacji pa\u0144stwowej policji historycznej, dla niepoznaki nazywanej Instytutem Pami\u0119ci Narodowej. Zacny ten m\u0105\u017c uczony pr\u00f3buje osadzi\u0107 proz\u0119 Twardocha w stosownych dla niej kontekstach, pr\u00f3buje to i owo wyja\u015bni\u0107, a tamto i owamto zaczerni\u0107. Je\u015bli zechcecie \u2013 mo\u017ce warto lektur\u0119 tej ksi\u0105\u017cki rozpocz\u0105\u0107 od ko\u0144ca? Mo\u017ce uda si\u0119 zdj\u0105\u0107 z tekstu mask\u0119 koniunkturalnej prozy sensacyjnej… Autorowi by na tym zale\u017ca\u0142o.<\/p>\n Tomasz Sas Szczepan Twardoch\u00a0 Przemienienie Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2026 Rekomendacja: 2\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Zatwardzenie czy rozwolnienie? Kanibalizacji ci\u0105g dalszy… Czyli zn\u00f3w \u0142obuzerski koncept Twardocha: wydanie drugie u nowego wydawcy \u2013 przejrzane i poprawione przez autora. Jak przejrzane i na ile poprawione \u2013 nie wiadomo. Bo i komu chcia\u0142oby si\u0119 bra\u0107 obie edycje r\u00f3wnolegle na warsztat i por\u00f3wnywa\u0107? Dobrze mniemacie \u2013 nikomu. Zreszt\u0105 \u2013 po co? By przy\u0142apa\u0107 autora na szalbierstwie? Wolne \u017carty. To przecie\u017c zabieg ca\u0142kowicie dozwolony, pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem: etycznym, prawnym, estetycznym, intelektualnym tudzie\u017c ekonomicznym. Dop\u00f3ki autor prokuruje to sam \u2013 w\u0142asnor\u0119cznie na sw\u00f3j rachunek i pod w\u0142asnym sztandarem. Twardochowi nieobce s\u0105 relacje i pomys\u0142y biznesowe, wi\u0119c robi to z wdzi\u0119kiem i bez cienia konfuzji. Ale pytanie \u2013 z jakim skutkiem \u2013 mamy prawo postawi\u0107 zawsze. Z Twardocha jest niezgorszy zdolniacha, wi\u0119c mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107, \u017ce po \u201eremoncie\u201d jego \u201ePrzemienienie\u201d wyzb\u0119dzie si\u0119 piwnicznej patyny okazjonalnego, tuzinkowego i prowincjonalnego komercyjnego druku sensacyjnego na modny temat sprzed prawie dwudziestu lat \u2013 ale dzi\u015b nieco zwietrza\u0142ego i pretensjonalnego. Pocz\u0105wszy od tytu\u0142u… Przemienienie (transfiguratio) w liturgii chrze\u015bcijan to wa\u017cny akt ziemskiej misji Jezusa, kt\u00f3ry ludziom (a konkretnie trzem swoim uczniom: Piotrowi, Jakubowi i Janowi) \u2013 do tej pory mniemaj\u0105cym, i\u017c On to cz\u0142owiek,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5587,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[5,393],"tags":[261],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5585"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5585"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5585\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5588,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5585\/revisions\/5588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5585"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5585"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5585"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/span><\/b><\/p>\nZatwardzenie czy rozwolnienie?<\/b><\/u><\/span><\/h2>\n
16 04 2026)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"