![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/zemsta-20260205-poziom-300x206.jpg\")
Zemsta
Wydawnictwo \u015awiat Ksi\u0105\u017cki, Warszawa 2025<\/b><\/h3>\n
Rekomendacja: 3\/7 Na stacji Poro\u017ce D\u0142ugie, Czy ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, \u017ce Igor Brejdygant niez\u0142ym pisarzem jest? Na pewno \u2013 przecie\u017c pisz\u0119 o nim ju\u017c pi\u0105ty raz, rekomenduj\u0105c jego ksi\u0105\u017cki, wi\u0119c nie mog\u0142em tego nie zauwa\u017cy\u0107. No wi\u0119c repeto<\/i> \u2013 Igor Brejdygant niez\u0142ym jest pisarzem, a w\u0142a\u015bciwie to dobrym ponad przeci\u0119tn\u0105 miar\u0119 krajow\u0105. Na pewno w \u015bcis\u0142ej czo\u0142\u00f3wce si\u0119 mie\u015bci. Napisa\u0142 i wyda\u0142 jedena\u015bcie powie\u015bci kryminalnych i sensacyjnych, a wed\u0142ug jego scenariuszy zrealizowano dwana\u015bcie film\u00f3w i seriali. Nie ma w tym dorobku \u017cadnego seryjnego, grafoma\u0144skiego ch\u0142amu, \u017cadnej mas\u00f3wki dla \u0107wier\u0107inteligent\u00f3w \u2013 jeno sama rozrywka na najwy\u017cszym poziomie. Igor Brejdygant \u2013 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b z t\u0142umu osobnik\u00f3w p\u0142ci obojga, zarobkuj\u0105cych na dostarczaniu byle jakiego thrillerowatego \u201ekontentu\u201d na ch\u0142onny rynek ksi\u0105\u017cki i telewizji \u2013 to mistrz kreacji, iluzjonista suspensu i wybitny architekt formy oraz znawca tego osobliwego j\u0119zyka, kt\u00f3ry wyst\u0119puje w dorzeczu Wis\u0142y i Odry pod nazw\u0105 \u201epolski\u201d. Lektura jego tekst\u00f3w to czysta przyjemno\u015b\u0107!<\/p>\n Nachwaliwszy si\u0119 Brejdyganta (ale nie ponadmiarowo, jak mniemam) w tej niewymuszonej (nikt mi glocka w \u017cebra nie wciska\u0142), szczerej laudacji, pozwol\u0119 sobie przej\u015b\u0107 do rzeczy samej, czyli rekomendacji kryminalno-sensacyjnej powie\u015bci \u201eZemsta\u201d.<\/p>\n Najpierw wypada zada\u0107 k\u0142am blurbowatej elukubracji na pierwej stronie ok\u0142adki: \u201eGdy zawodzi prawo, pozostaje… ZEMSTA\u201d. Ot\u00f3\u017c do niczego takiego p\u00f3\u017aniej w tek\u015bcie nie dochodzi. Prawo nie zawodzi, albowiem nikt go do niczego nie anga\u017cowa\u0142 \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b wspomniana na wst\u0119pie familia Wronk\u00f3w (Wronek), nie usi\u0142owa\u0142a uzyska\u0107 od prawa odp\u0142aty za swe niepowodzenia egzystencjalne, albowiem z prawem nie mia\u0142y one nic wsp\u00f3lnego. Prawo nie zado\u015b\u0107uczyni za alkoholizm, nieporozumienia m\u0119sko-damskie, bid\u0119 z n\u0119dz\u0105 tudzie\u017c komplikacje natury moralno-genetycznej (chyba \u017ce takowe s\u0105 rezultatem przest\u0119pstwa). W socjopatycznym \u015bwiecie Wronk\u00f3w (Wronek) z u\u017cywaniem prawa nie kojarzy si\u0119 nic \u2013 krzywda (niezale\u017cnie \u2013 czy prawdziwa, czy urojona) domaga si\u0119 odp\u0142aty samodzielnej i bezpo\u015bredniej, w sensie rzeczywistym \u2013 nie za\u015b symbolicznym, z po\u015bredniczeniem kogokolwiek, a zw\u0142aszcza w\u0142adzy. Bezsilno\u015b\u0107 prawa nie uruchamia zemsty; ona jest immanentn\u0105 konsekwencj\u0105 krzywdy. Prawo nie ma tu nic do rzeczy \u2013 zemsta jest sk\u0142adnikiem etosu plemiennego \u2013 obowi\u0105zkowym, nieusuwalnym, nienegocjowalnym. I bez granic…<\/p>\n Poczyniwszy te zastrze\u017cenia, zobaczmy, co Brejdygant namota\u0142… Na wierzchu to komisarz Anna K\u0142odowska z komendy sto\u0142ecznej policji i jej partner podkomisarz Bogdan Rumie\u0144 zostali przez czym\u015b podminowane zwierzchnictwo skierowani do sprawy nag\u0142ej \u015bmierci (ale bez widocznych objaw\u00f3w udzia\u0142u os\u00f3b trzecich) bogatego i wp\u0142ywowego prezesa firmy z bran\u017cy informatycznej i szo\u0142biznesowej, zdrowego jak byk, trenuj\u0105cego sporty si\u0142owe. Pewnie chodzi\u0142o o to, by zrobi\u0107 wra\u017cenie, i\u017c policja czuwa. Na patologu nag\u0142y zgon prezesa te\u017c zrobi\u0142 wra\u017cenie \u2013 a\u017c wymusi\u0142 wys\u0142anie pr\u00f3bki toksykologicznej do specjalistycznego laboratorium w Londynie. Gdy wynik badania przyby\u0142 do s\u0105dowego prosektorium na Oczki, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce prezesa zmog\u0142a jaka\u015b neurotoksyna \u2013 trucizna o dzia\u0142aniu parali\u017cuj\u0105cym uk\u0142ad oddechowy i krwiono\u015bny (rezultat jak przy nag\u0142ym zatrzymaniu akcji serca). Angole nie potrafili wskaza\u0107 sk\u0142adu tej substancji, ale potwierdzili jej mordercze dzia\u0142anie. Z tym, \u017ce raczej nic nie wskazywa\u0142o na s\u0142u\u017cby w rodzaju Mosadu czy GRU. To by\u0142a nowo\u015b\u0107 na tajnym rynku zbrodni… A w tzw. mi\u0119dzyczasie K\u0142odowska i Rumie\u0144 mieli ju\u017c w obr\u00f3bce dwie inne ofiary z podobnymi objawami \u2013 szefa firemki komputerowej w podsto\u0142ecznych Markach i profesork\u0119 politechniki, kt\u00f3r\u0105 \u015bmier\u0107 dopad\u0142a w trakcie wyk\u0142adu na uczelni. Zrobi\u0142o si\u0119 ciekawie… Ale oczywi\u015bcie na tym ujawnianie sensu narracji zako\u0144czymy \u2013 mamy wszak umow\u0119, by fabu\u0142y nie streszcza\u0107 ani opisywa\u0107.<\/p>\n Ukryta g\u0142\u0119biej warstwa intrygi obmy\u015blonej przez Brejdyganta jest z kolei prosta jak stolnica do wa\u0142kowania ciasta na kluseczki. Chodzi w niej g\u0142\u00f3wnie o… konflikt klasowy, spo\u0142eczny, mi\u0119dzy wsi\u0105 a miastem – a konkretnie o masywne poczucie niesprawiedliwo\u015bci, o nier\u00f3wno\u015b\u0107 szans, o spo\u0142eczn\u0105 degradacj\u0119, cywilizacyjne upo\u015bledzenie, wyzysk przy tym i protekcjonalny paternalizm. No, no \u2013 w zwyk\u0142ym \u201ekryminale\u201d takie tre\u015bci? Walka klas zamiast walki dobra ze z\u0142em? Za lata poni\u017ce\u0144 \u2013 zbrodnicza rewolta \u201es\u0142oik\u00f3w\u201d? Aby by\u0142o jasne \u2013 uwa\u017cam, \u017ce autorowi wolno czyni\u0107 takie karko\u0142omne konstrukty intelektualne \u2013 nawet je\u015bli wykraczaj\u0105 poza granice zdrowego rozs\u0105dku i wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa. Wszak narracja powie\u015bci jest pochodn\u0105 wyobra\u017ani \u2013 a nie rezultatem opisu rzeczywisto\u015bci (przypominam po raz kolejny klasyczn\u0105 definicj\u0119 Goncourt\u00f3w: \u201eouvrage d’imagination en prose\u201d<\/i>).<\/p>\n Istnieje wszak\u017ce od dawna w filozofii \u2013 i nie tylko \u2013 pewna og\u00f3lniejsza zasada, moderuj\u0105ca udzia\u0142 wyobra\u017ani w dziele rozumienia \u015bwiata \u2013 zwana zasad\u0105 ekonomii my\u015blenia, albo inaczej: brzytw\u0105 Ockhama. Angielski braciszek Wilhelm Ockham, oksfordzki scholastyk z XIV wieku, doszed\u0142 by\u0142 bowiem do wniosku (cho\u0107 sam go tak elegancko nie sformu\u0142owa\u0142; to dzie\u0142o jego kontynuatora z wieku z kolei XVII): \u201eentia non sunt multiplicanda praeter necessitatem\u201d, <\/span><\/em>czyli <\/span>nie nale\u017cy mno\u017cy\u0107 byt\u00f3w ponad potrzeb\u0119<\/b><\/span>. <\/span><\/em>Ot, co… Innymi s\u0142owy \u2013 naganna jest wszelka przesada; jak ju\u017c co\u015b wymy\u015blasz, czy\u0144 to roztropnie i pow\u015bci\u0105gliwie, powo\u0142uj do istnienia tylko tyle, ile naprawd\u0119 niezb\u0119dnie potrzeba, by twe rozumowanie przeprowadzi\u0107 i dowie\u015b\u0107. Tak jest i elegancko, i ekonomicznie.<\/span><\/p>\n Brejdygant tymczasem jakby zapomnia\u0142 o cnotliwej brzytwie. Dla wywarcia ch\u0142opskiej zemsty \u2013 socjopatycznej, patologicznej, urojonej i w\u015bciek\u0142ej \u2013 buduje konstrukcj\u0119 wielce nadmiarow\u0105, wyrafinowan\u0105 i \u015bmierciono\u015bn\u0105. Tam, gdzie \u201ena ch\u0142opski rozum\u201d wystarczy\u0142by strza\u0142 z k\u0142usowniczego obrzyna, sztych majchrem do szlachtowania \u015bwiniak\u00f3w, trutka na szczury albo bomba zaimprowizowana z ruskiego trotylu i butli z propanem. A przy okazji autor z laboranta w powiatowej stacji ochrony ro\u015blin czyni geniusza zbrodni i terroru w stylu Unabombera Teda Kaczynskiego, pastora Jima Jonesa w Gujanie albo Davida Koresha z Waco i Timothy’ego McVeigha z Oklahomy. Tylko na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 \u2013 milion ofiar w planie to nie byle co… I czy to nie przesada?<\/span><\/p>\n Czy w\u0142o\u015bcia\u0144ska patologia rodziny Wronk\u00f3w (Wronek), nawet wzmocniona przez edukacj\u0119 na poziomie akademickim, mog\u0142aby uczyni\u0107 urojone i realne krzywdy powodem zemsty na skal\u0119 apokaliptyczn\u0105? Nie wiem \u2013 ale nawet gdyby nie mog\u0142a, autor ma prawo tak wykombinowa\u0107 i napisa\u0107 \u2013 tego mu nie odbieram ani nie zabraniam, bo to kwestia wolno\u015bci my\u015bli i s\u0142owa. Wszelako zawsze warto w takich momentch pami\u0119ta\u0107 o Ockhamie, by nie wyj\u015b\u0107 na fantast\u0119 bez korzeni w realnym \u015bwiecie. Albo \u2013 co gorsza \u2013 na cynicznego cwaniaka, eksploatuj\u0105cego bez miary czytelnicz\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do makabry (nawet gdy ociera si\u0119 to o absurd).<\/span><\/p>\n Brejdygant nie jest ani jednym, ani drugim. Jest po prostu kreatywnym artyst\u0105 w dziele literatury gatunkowej (na razie…), kt\u00f3remu zdarzy\u0142o si\u0119 odrobin\u0119 pohasa\u0107 (i popa\u015b\u0107 si\u0119 przy okazji) na \u0142\u0119gach wyobra\u017ani \u2013 nietkni\u0119tych narz\u0119dziami tn\u0105cymi Ockhama. Ale pozostaj\u0119 z nadziej\u0105, \u017ce to ostatni raz \u2013 a dyscyplina intelektualna b\u0119dzie odt\u0105d wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym atrybutem Brejdyganta. Dobrej zatem lektury wszystkim \u017cycz\u0119…<\/span><\/p>\n Tomasz Sas Igor Brejdygant Zemsta Wydawnictwo \u015awiat Ksi\u0105\u017cki, Warszawa 2025 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Brzytwa Ockhama Na stacji Poro\u017ce D\u0142ugie,gdzie\u015b w bi\u0142gorajskim powiecie,familii niejakich Wronk\u00f3wkiepsko si\u0119 wiod\u0142o na \u015bwiecie…(swobodna do\u015b\u0107 przer\u00f3bka poematu o Piotrze P\u0142aksiniepi\u00f3ra Juliana Tuwima) Czy ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, \u017ce Igor Brejdygant niez\u0142ym pisarzem jest? Na pewno \u2013 przecie\u017c pisz\u0119 o nim ju\u017c pi\u0105ty raz, rekomenduj\u0105c jego ksi\u0105\u017cki, wi\u0119c nie mog\u0142em tego nie zauwa\u017cy\u0107. No wi\u0119c repeto \u2013 Igor Brejdygant niez\u0142ym jest pisarzem, a w\u0142a\u015bciwie to dobrym ponad przeci\u0119tn\u0105 miar\u0119 krajow\u0105. Na pewno w \u015bcis\u0142ej czo\u0142\u00f3wce si\u0119 mie\u015bci. Napisa\u0142 i wyda\u0142 jedena\u015bcie powie\u015bci kryminalnych i sensacyjnych, a wed\u0142ug jego scenariuszy zrealizowano dwana\u015bcie film\u00f3w i seriali. Nie ma w tym dorobku \u017cadnego seryjnego, grafoma\u0144skiego ch\u0142amu, \u017cadnej mas\u00f3wki dla \u0107wier\u0107inteligent\u00f3w \u2013 jeno sama rozrywka na najwy\u017cszym poziomie. Igor Brejdygant \u2013 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b z t\u0142umu osobnik\u00f3w p\u0142ci obojga, zarobkuj\u0105cych na dostarczaniu byle jakiego thrillerowatego \u201ekontentu\u201d na ch\u0142onny rynek ksi\u0105\u017cki i telewizji \u2013 to mistrz kreacji, iluzjonista suspensu i wybitny architekt formy oraz znawca tego osobliwego j\u0119zyka, kt\u00f3ry wyst\u0119puje w dorzeczu Wis\u0142y i Odry pod nazw\u0105 \u201epolski\u201d. Lektura jego tekst\u00f3w to czysta przyjemno\u015b\u0107! Nachwaliwszy si\u0119 Brejdyganta (ale nie ponadmiarowo, jak mniemam) w tej niewymuszonej (nikt mi glocka w \u017cebra nie wciska\u0142),…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5512,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[5,363,393],"tags":[255],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5511"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5554,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5511\/revisions\/5554"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ocena ok\u0142adki: 2\/5<\/b><\/span><\/p>\nBrzytwa Ockhama<\/b><\/u><\/span><\/h2>\n
gdzie\u015b w bi\u0142gorajskim powiecie,
familii niejakich Wronk\u00f3w
kiepsko si\u0119 wiod\u0142o na \u015bwiecie…<\/i>
(swobodna do\u015b\u0107 przer\u00f3bka
poematu o Piotrze P\u0142aksinie
pi\u00f3ra Juliana Tuwima)<\/b><\/p>\n
(08 02 2026)<\/b><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"