{"id":5362,"date":"2025-09-26T14:44:28","date_gmt":"2025-09-26T12:44:28","guid":{"rendered":"https:\/\/100zastu.pl\/?p=5362"},"modified":"2025-12-10T02:09:46","modified_gmt":"2025-12-10T01:09:46","slug":"pierwsza-dama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2025\/09\/26\/pierwsza-dama\/","title":{"rendered":"Pierwsza dama"},"content":{"rendered":"\n

Jolanta Kwa\u015bniewska, Emilia Pado\u0142 \"\"
Pierwsza dama
Grupa Wydawnicza Foksal
\u2013 wydawnictwo<\/span> wab, Warszawa 2024<\/b><\/h3>\n

Rekomendacja: 4\/7
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/b><\/p>\n

Pouczaj\u0105ce ple, ple, ple…<\/b><\/u><\/span><\/h2>\n

Raz przez trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 lat istnienia wolnej Polski z jej ustrojem prezydenckim mieli\u015bmy dwukadencyjne szcz\u0119\u015bcie obcowania z idealn\u0105 par\u0105 w Pa\u0142acu \u2013 prezydentem Aleksandrem i pierwsz\u0105 dam\u0105 Jolant\u0105 Kwa\u015bniewskimi. To nie tylko m\u00f3j prywatny pogl\u0105d \u2013 tak przes\u0105dza w badaniach opinia publiczna. A przewaga tej pary w rankingach jest du\u017ca i z up\u0142ywem czasu nie podlega jakim\u015b istotnym fluktuacjom. Reszta si\u0119 nie liczy \u2013 mo\u017ce poza emblematycznym i zgo\u0142a historycznym stad\u0142em Lecha i Danuty Wa\u0142\u0119s\u00f3w. A nad obecn\u0105 par\u0105 prezydenck\u0105 lepiej spu\u015bci\u0107 zas\u0142on\u0119 milczenia i cierpliwie odlicza\u0107 dni (du\u017co – dla mnie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 zbyt du\u017co!) do ko\u0144ca jej wsp\u00f3lnej misji; czas szybciej i spokojniej zleci, gdy nie b\u0119dziemy si\u0119 nimi zajmowa\u0107 i przejmowa\u0107.<\/p>\n

W sumie zatem w ci\u0105gu 35 lat sze\u015b\u0107 by\u0142o par prezydenckich i w tym tylko jedna bardzo dobra. Co tu ukrywa\u0107, wynik do\u015b\u0107 kiepski (cho\u0107 w warunkach \u015brodkowoeuropejskich w pewnym sensie normalny…) jak na nasze narodowe aspiracje. Ale nie w tym rzecz \u2013 funkcjonalnie kwesti\u0119 ujmuj\u0105c, byt Pierwszego Stad\u0142a Rzeczypospolitej nie jest problemem pierwszorz\u0119dnej wagi pa\u0144stwowej \u2013 ani konstytucyjnie, ani prawnie, protokolarnie, regulaminowo czy zwyczajowo wreszcie. Sam prezydent tak \u2013 urz\u0105d jest solidnie obudowany prawnie, ma konstytucyjne \u201erusztowanie\u201d, \u015bcis\u0142e regu\u0142y post\u0119powania, pragmatyk\u0119 s\u0142u\u017cbow\u0105 i obyczaje, zbiory obowi\u0105zk\u00f3w, nakaz\u00f3w, zakaz\u00f3w i zalece\u0144 (dotycz\u0105cych tak\u017ce \u017cycia codziennego) oraz pocz\u0105tki katalogu dobrych praktyk tudzie\u017c urz\u0119dowych tradycji \u2013 niepisanych, ale wa\u017cnych. Oczywi\u015bcie \u2013 struktura ta jest \u015bwie\u017ca, jeszcze nie obros\u0142a bluszczem tradycji, nie nabra\u0142a niewzruszalnej pewno\u015bci ci\u0105g\u0142ego istnienia \u2013 a w naszej zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci nie kotwiczy jako imponderabilium niezbywalne.<\/p>\n

To dlatego poprzedni lokator Du\u017cego Pa\u0142acu, wykorzystuj\u0105c t\u0119 \u015bwie\u017co\u015b\u0107 i niestabilno\u015b\u0107 prezydentury jako takiej, usi\u0142owa\u0142, b\u0142aze\u0144skie przybieraj\u0105c pozy i miny, poszerzy\u0107 swe w\u0142adztwo (on na to m\u00f3wi\u0142 prerogatywy i wywodzi\u0142 je wprost z majestatu w\u0142adc\u00f3w koronowanych) poza rejestr prawem przewidziany. Obecny dzier\u017cawca (z woli ledwie po\u0142owy wyborc\u00f3w) usilnie kontynuuje urojenia tamtego i rozpycha si\u0119 jeszcze bardziej. Ale cierpliwo\u015bci: d\u0142u\u017cej klasztora ni\u017ali przeora… Zawirowania przemin\u0105, a w\u0142a\u015bciwe, konstytucyjne zasady i proporcje prezydenckiej w\u0142adzy przywr\u00f3cone zostan\u0105. I z t\u0105 nadziej\u0105 przyst\u0105pmy do lektury opus magnum<\/i> pa\u0144 Pado\u0142 i Kwa\u015bniewskiej.<\/p>\n

Przyznaj\u0119, \u017ce od chwili, gdy ma\u0142\u017ce\u0144stwo Kwa\u015bniewskich pojawi\u0142o si\u0119 na polskiej senie politycznej, by odgrywa\u0107 rol\u0119 pierwszoplanow\u0105, by\u0142em g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce pani Jolanta, dzi\u0119ki swej niepowszedniej osobowo\u015bci i kalibrowi intelektualnemu, jest wyj\u0105tkowo predestynowana, by zaistnie\u0107 jako samoistny byt polityczny. Co tu ukrywa\u0107 \u2013 ma kwalifikacje odpowiednie do najwy\u017cszych urz\u0119d\u00f3w Rzeczypospolitej. Kwalifikacje naturalne, mocno zakorzenione w osobowo\u015bci, domowych i \u015brodowiskowych tradycjach tudzie\u017c warto\u015bciach, w przekonaniach i zasobach rozumu \u2013 poza wszystkim idealnie uzupe\u0142nione zdolno\u015bciami strategiczno-przyw\u00f3dczymi oraz organizatorskimi, w skali daleko wykraczaj\u0105cej ponad potrzeby gospodarstwa domowego Pierwszej Pary i oczekiwania publiczno\u015bci.<\/p>\n

Ale gdy zdecydowanie odm\u00f3wi\u0142a ubiegania si\u0119 o najwy\u017cszy urz\u0105d ju\u017c na w\u0142asny rachunek (cho\u0107 z sonda\u017cy wynika\u0142o niezbicie, \u017ce mia\u0142a powa\u017cn\u0105 i niepowtarzaln\u0105 szans\u0119), wcale si\u0119 nie zdziwi\u0142em, nie rozgniewa\u0142em, ani nie rozpacza\u0142em nad utracon\u0105 okazj\u0105 Rzeczypospolitej \u2013 na przed\u0142u\u017cenie normalno\u015bci i demokracji. To by\u0142o do przewidzenia \u2013 nie wchodzi si\u0119 dwa razy do tej samej rzeki… A poza tym \u2013 chyba zm\u0119czenie (mo\u017ce nawet emocjonalne zniech\u0119cenie) s\u0142u\u017cb\u0105 publiczn\u0105 na najwy\u017cszym poziomie okaza\u0142o si\u0119 wi\u0119ksze ni\u017c pragnienie ponownego obj\u0119cia stra\u017cy nad \u017cyrandolami w Pa\u0142acu Namiestnikowskim. No i nie bez znaczenia okaza\u0142a si\u0119 zapewne pilna potrzeba odzyskania cho\u0107by cz\u0119\u015bci utraconej (prawie bezpowrotnie) prywatno\u015bci…<\/p>\n

I tak Polska wyzby\u0142a si\u0119 szansy zmiany wektora rozwoju; dzi\u015b mogli\u015bmy by\u0107 w zupe\u0142nie innym miejscu. Ale dajmy spok\u00f3j tym rozwa\u017caniom w stylu: co by by\u0142o, gdyby \u2013 nie lubi\u0119 opowiadania historii r\u00f3wnoleg\u0142ych… Przecie\u017c i tak nie wiadomo, czy raptem nie by\u0142oby gorzej? Nie ma zatem \u017cadnego, poza nostalgi\u0105, powodu, by manipulowa\u0107 utraconymi rzekomo prezydenckimi szansami pani Jolanty Kwa\u015bniewskiej…<\/p>\n

Przyjrzyjmy si\u0119 zatem uwa\u017cniej temu, co o swym realnym \u017cyciu zgodzi\u0142a si\u0119 opowiedzie\u0107. A jest to biografia niezwyczajna \u2013 w sensie \u015bcis\u0142ym nader osobliwa i na polskim gruncie wyj\u0105tkowa. Ale nie oczekujcie, \u017ce dzieje si\u0119 na jakiejkolwiek kraw\u0119dzi, \u017ce jakie\u015b wylez\u0105 sensacje, skandale i ploty. Nic z tych rzeczy: regularno\u015b\u0107 zdarze\u0144 i ich zaprogramowana \u201ezwyczajno\u015b\u0107\u201d w niezwyczajno\u015bci mo\u017ce znudzi\u0107 czytelnika o nieuregulowanym usposobieniu. Na szcz\u0119\u015bcie t\u0119 programow\u0105, nudn\u0105 zwyczajno\u015b\u0107 wspomaga bogactwo szczeg\u00f3\u0142u. R\u00f3wie\u015bnicy pani prezydentowej oraz osobnicy cokolwiek starsi (jak pisz\u0105cy te s\u0142owa) mog\u0105 by\u0107 wdzi\u0119czni za t\u0119 drobiazgowo\u015b\u0107 \u2013 zw\u0142aszcza dotycz\u0105c\u0105 okres\u00f3w dzieci\u0144stwa tudzie\u017c m\u0142odo\u015bci szkolnej i studenckiej. Nie dlatego, \u017ce\u015bmy wszystko zapomnieli \u2013 ale w celach por\u00f3wnawczych; taki podr\u0119czny magazyn cudzej pami\u0119ci dzia\u0142a zawsze jako wyzwalacz…<\/p>\n

Sam \u2013 cho\u0107 jako si\u0119 rzek\u0142o, starszy jestem, odkry\u0142em wiele wsp\u00f3lnego w \u015bcie\u017ckach dorastania \u2013 szkolny kabaret (nawet nasze licea mia\u0142y ten sam numer \u2013 IX…), dowodzenie dru\u017cyn\u0105 zuchow\u0105, studia prawnicze. Jakbym o sobie czyta\u0142. A to tylko jedna z typowych \u201e\u015bcie\u017cek wzrostu\u201d krajowego inteligenta (p\u0142ci obojga) w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku. R\u00f3\u017cnimy si\u0119 z \u017con\u0105 z pani\u0105 prezydentow\u0105 (i panem prezydentem) tylko tym, \u017ce my po studiach i \u015blubie nie podnie\u015bli\u015bmy kotwicy w rejs ku stolicy. Znale\u017ali\u015bmy swoje perspektywy na miejscu (toutes proportions gard<\/i>\u00e9<\/i><\/span>es<\/i>) no i nie szukali\u015bmy kariery w polityce…<\/p>\n

Te liczne i wcale nie wyj\u0105tkowe zbie\u017cno\u015bci oznaczaj\u0105 tylko tyle, \u017ce tektonika ewolucji pokole\u0144 urodzonych w p\u00f3\u017anych latach 40. – i nieco p\u00f3\u017aniej \u2013 w latach 50. i 60. – przebiega\u0142a podobnie (przynajmniej w g\u0142\u00f3wnym nurcie) i by\u0142a zjawiskiem masowym. Nie\u017cyczliwi obserwatorzy i komentatorzy wskazywali na jej podobie\u0144stwo z w\u0119dr\u00f3wk\u0105 leming\u00f3w, ale to publicystyczny fa\u0142sz \u2013 ten ruch akurat nie by\u0142 bezrozumny i na\u015bladowczy, ale we wszystkich indywidualnych przypadkach dobrze skalkulowany i przemy\u015blany, wsparty o solidne zasoby intelektualne i pogl\u0105dy na \u015bwiat. Dlatego tak niewielu odpada\u0142o po drodze.<\/p>\n

Kwa\u015bniewscy oczywi\u015bcie nie odpadli. Przeciwnie: wysforowali si\u0119 na czo\u0142o pokoleniowej ewolucji. W Warszawie zacz\u0119li robi\u0107 kariery \u2013 ka\u017cde po swojemu. On w dziennikarstwie \u2013 potem w polityce, ona w bran\u017cy nieruchomo\u015bci. On szybko wysforowa\u0142 si\u0119 na czo\u0142o, ale ona lepiej zarabia\u0142a. Oboje godne pochwa\u0142y mieli rezultaty. Ale po Okr\u0105g\u0142ym Stole ju\u017c by\u0142o jasne, \u017ce Historia wybra\u0142a Olka do najwy\u017cszych przeznacze\u0144 \u2013 byleby tylko tego nie spieprzy\u0142. Jolka mog\u0142a za\u015b polega\u0107 tylko na w\u0142asnych si\u0142ach… Nie ulega jednak w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce przy takim rozk\u0142adzie si\u0142 i wektor\u00f3w delikatna architektura tzw. po\u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego w ka\u017cdym aspekcie nara\u017cona jest na podwy\u017cszon\u0105 kolizyjno\u015b\u0107 \u2013 ergo: rosn\u0105 zagro\u017cenia dla trwa\u0142o\u015bci wsp\u00f3lnoty (je\u015bli nie ekonomiczne, to z pewno\u015bci\u0105 emocjonalne). Tylko twardzi zawodnicy, spojeni wsp\u00f3lnot\u0105 uczu\u0107, potrafi\u0105 takie zagro\u017cenia ju\u017c to pomin\u0105\u0107, ju\u017c to oswoi\u0107. Pod warunkiem, \u017ce potrafi\u0105 o tym m\u00f3wi\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105. Kwa\u015bniewscy chyba potrafi\u0105 \u2013 co poniek\u0105d jasno wynika z ich wsp\u00f3lnego \u017cyciorysu.<\/p>\n

Droga obojga do pa\u0142acu na Krakowskim Przedmie\u015bciu nie by\u0142a d\u0142uga ani wyczerpuj\u0105ca. Po prostu oboje realizowali swoje talenty. Jej talent biznesowy by\u0142 oczywi\u015bcie \u0142atwiejszy do zrealizowania, jako \u017ce mniej przeszk\u00f3d mia\u0142 po drodze i z natury rzeczy przebiega\u0142 nieco bardziej dyskretnie. Jego talent polityczny za\u015b podlega\u0142 nieustaj\u0105cej krytycznej ocenie \u2013 a z racji jawnie lewicowej, nieskrywanej proweniencji doznawa\u0142 umniejszenia (lewicy jakoby wolno by\u0142o mniej…) i by\u0142 (oczywi\u015bcie z szlachetnych pobudek ideologicznych, ale z czasem i personalnych, egoistycznych) kwestionowany jako \u201ekomunistyczny\u201d. Co w dyspucie publicznej od razu ustawia\u0142o Aleksandra jako ch\u0142opca do bicia. Ale on si\u0119 dobrze czu\u0142 w klimatach walki \u2013 mia\u0142 spore umiej\u0119tno\u015bci erystyczne, \u201enie odstawia\u0142 nogi\u201d w starciach, argument\u00f3w u\u017cywa\u0142 sugestywnych i mocno w prawdzie zakotwiczonych, porozumiewa\u0142 si\u0119 bez trudno\u015bci, a zdolno\u015bci koncyliacyjne demonstrowa\u0142 na najwy\u017cszym poziomie. Innymi s\u0142owy: by\u0142 naturalnym liderem.<\/p>\n

I wybory prezydenckie wygra\u0142. Zmieniaj\u0105c w ten spos\u00f3b na zawsze \u017cycie nie tylko swoje, lecz ca\u0142ej rodziny Kwa\u015bniewskich. To normalne. Wa\u017cne jest, jak rodzina potrafi si\u0119 do zmiennych okoliczno\u015bci dostosowa\u0107. To wska\u017anik niezbywalnej klasy i umiej\u0119tno\u015bci przystosowawczych. Jolanta Kwa\u015bniewska uczyni\u0142a z Pierwszej Damy instytucj\u0119 wa\u017cn\u0105 w \u017cyciu publicznym. Ustanowi\u0142a wzorzec (jak si\u0119 okaza\u0142o \u2013 dla ka\u017cdej z nast\u0119pnych Dam niedo\u015bcig\u0142y) obecno\u015bci i aktywno\u015bci na forum demokratycznego pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa. Jak to zrobi\u0142a? Co w tym wzorcu jest najwa\u017cniejsze? W odpowiedziach na te pytania tkwi w\u0142a\u015bciwie ca\u0142y sens rozmowy Emilii Pado\u0142 z Jolant\u0105 Kwa\u015bniewsk\u0105. Ale odpowiedzi \u2013 tej w\u0142a\u015bciwej, nieufryzowanej na potrzeby publicystyki feministycznej – trzeba poszuka\u0107 w uwa\u017cnej lekturze. Prawda jest \u2013 jak to zwykle ona \u2013 rozproszona i s\u0142abo widoczna. Istota tej odpytywanki polega na pr\u00f3bie (udanej!) zinwentaryzowania ca\u0142ej roboty i powinno\u015bci Pierwszej Damy w wydaniu Kwa\u015bniewskiej (inne prezydentowe \u2013 jako si\u0119 rzek\u0142o – nawet si\u0119 nie zbli\u017cy\u0142y do tego modelu-wzorca).<\/p>\n

Szczeg\u00f3\u0142\u00f3w jest du\u017co \u2013 i s\u0105 one oczywi\u015bcie wa\u017cne (z powod\u00f3w archiwalnych) tudzie\u017c godne zapami\u0119tania, ale nie na tym warto\u015b\u0107 tekstu si\u0119 zasadza. Niech\u0119tni i hejterzy w to nie uwierz\u0105, ale co do zasady mamy tu do czynienia z podr\u0119cznym zbiorem regu\u0142 dobrej s\u0142u\u017cby publicznej. I pod tym k\u0105tem warto odda\u0107 si\u0119 lekturze \u201ePierwszej Damy\u201d.<\/p>\n

Tomasz Sas
(26 09 2025)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jolanta Kwa\u015bniewska, Emilia Pado\u0142 Pierwsza dama Grupa Wydawnicza Foksal \u2013 wydawnictwo wab, Warszawa 2024 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Pouczaj\u0105ce ple, ple, ple… Raz przez trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 lat istnienia wolnej Polski z jej ustrojem prezydenckim mieli\u015bmy dwukadencyjne szcz\u0119\u015bcie obcowania z idealn\u0105 par\u0105 w Pa\u0142acu \u2013 prezydentem Aleksandrem i pierwsz\u0105 dam\u0105 Jolant\u0105 Kwa\u015bniewskimi. To nie tylko m\u00f3j prywatny pogl\u0105d \u2013 tak przes\u0105dza w badaniach opinia publiczna. A przewaga tej pary w rankingach jest du\u017ca i z up\u0142ywem czasu nie podlega jakim\u015b istotnym fluktuacjom. Reszta si\u0119 nie liczy \u2013 mo\u017ce poza emblematycznym i zgo\u0142a historycznym stad\u0142em Lecha i Danuty Wa\u0142\u0119s\u00f3w. A nad obecn\u0105 par\u0105 prezydenck\u0105 lepiej spu\u015bci\u0107 zas\u0142on\u0119 milczenia i cierpliwie odlicza\u0107 dni (du\u017co – dla mnie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 zbyt du\u017co!) do ko\u0144ca jej wsp\u00f3lnej misji; czas szybciej i spokojniej zleci, gdy nie b\u0119dziemy si\u0119 nimi zajmowa\u0107 i przejmowa\u0107. W sumie zatem w ci\u0105gu 35 lat sze\u015b\u0107 by\u0142o par prezydenckich i w tym tylko jedna bardzo dobra. Co tu ukrywa\u0107, wynik do\u015b\u0107 kiepski (cho\u0107 w warunkach \u015brodkowoeuropejskich w pewnym sensie normalny…) jak na nasze narodowe aspiracje. Ale nie w tym rzecz \u2013 funkcjonalnie kwesti\u0119 ujmuj\u0105c, byt Pierwszego Stad\u0142a Rzeczypospolitej nie jest problemem pierwszorz\u0119dnej wagi pa\u0144stwowej \u2013 ani konstytucyjnie, ani prawnie, protokolarnie,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5364,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[20,138],"tags":[515,514],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5362"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5362"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5444,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5362\/revisions\/5444"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}