![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/tomic-20250912-poziom-300x223.jpg\")
Dzieci \u015awi\u0119tej Ma\u0142gorzaty
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Dorota Jovanka \u0106irli\u0107
Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2025<\/b><\/h3>\n
Rekomendacja: 4\/7 Od edycji \u201eCudu w Dolinie Poskok\u00f3w\u201d (rekomendowa\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 w tym blogu 7 maja 2024 roku) Ante Tomicia czeka\u0142em (bez emocji, ale czeka\u0142em) na drug\u0105 proz\u0119 tego\u017c autora, kt\u00f3ra nie mog\u0142a przecie\u017c by\u0107 niczym innym, tylko kontynuacj\u0105 tamtej pikarejskiej fabu\u0142ki \u2013 lecz bardziej zuchwa\u0142\u0105 i szalon\u0105. Ale nic z tego… Jest bowiem dobrze, ale nie lepiej… O ile bowiem \u201eCud…\u201d nosi wyra\u017ane pi\u0119tno brawurowego post-wojennego klimatu (z masowym u\u017cywaniem broni palnej w\u0142\u0105cznie), o tyle \u201eDzieci \u015awi\u0119tej Ma\u0142gorzaty\u201d s\u0105 pacyfistycznie usposobionym manifestem sielankowego \u017cycia na dalmaty\u0144skiej wysepce (par\u0119 razy dziennie prom do Splitu i nazad) zaludnionej przez osobliw\u0105 gromadk\u0119 autochton\u00f3w i przybysz\u00f3w, szukaj\u0105cych s\u0142o\u0144ca, taniego wina, jeszcze ta\u0144szej ryby i zupe\u0142nie darmowej popierd\u00f3\u0142ki (jak si\u0119 nadarzy…). W takich dekoracjach i zachwycaj\u0105cych okoliczno\u015bciach przyrody nie mo\u017ce by\u0107 mowy o awanturniczych ekscesach fabularnych, podobnych do tych z \u201eCudu…\u201d<\/p>\n A poza wszystkim \u015bwi\u0119ta Ma\u0142gorzata, patronka tej nieznanej z nazwy wyspy dalmaty\u0144skiego archipelagu, ma do\u015b\u0107 osobliw\u0105 i nader \u015bcis\u0142\u0105 specjalizacj\u0119 opieku\u0144cz\u0105 \u2013 zajmuje si\u0119 mianowicie wspieraniem ma\u0142\u017ce\u0144stw d\u0142ugo i uporczywie staraj\u0105cych si\u0119 o potomstwo. Ju\u017c sam udzia\u0142 w dorocznej procesji ku czci \u015bwi\u0119tej podobno potrafi zdzia\u0142a\u0107 cuda, a wytrwa\u0142a modlitwa pod figur\u0105 Ma\u0142gorzaty w sanktuarium ma doprawdy moc zap\u0142adniaj\u0105c\u0105, co liczne pisemne \u015bwiadectwa dzi\u0119kczynne pielgrzym\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata (ch\u0119tnie okazywane przez opiekuna \u201eprzedsi\u0119biorstwa\u201d, ojca Celestyna) potwierdzaj\u0105 nader gorliwie (plus dokumentacja fotograficzna). W takich warunkach nie mo\u017ce by\u0107 mowy o kontynuowaniu awanturniczej metody narracji \u2013 na wz\u00f3r \u201eCudu w Dolinie Poskok\u00f3w\u201d.<\/p>\n No i nie ma kontynuacji, cho\u0107 opowie\u015b\u0107 zaczyna si\u0119 dramatycznie. Gwa\u0142towna letnia adriatycka burza u wybrze\u017cy dalmaty\u0144skich miota bowiem \u0142odzi\u0105 z uchod\u017acami. \u0141\u00f3d\u017a to mo\u017ce zbyt wiele powiedziane; z wykonanego przez Tomicia opisu parametr\u00f3w tzw. dzielno\u015bci morskiej owej jednostki p\u0142ywaj\u0105cej wynika, \u017ce by\u0142a to raczej niesterowalna krypa, sklecona do\u015b\u0107 dawno z byle czego. Morze \u2013 jak si\u0119 wydaje – bez trudu poch\u0142onie \u00f3w wytw\u00f3r ludzkiej pazerno\u015bci i zbrodniczej niefrasobliwo\u015bci wraz z ca\u0142\u0105 zawarto\u015bci\u0105 (co si\u0119 potem okaza\u0142o wiadomo\u015bci\u0105 mocno przesadzon\u0105…) \u2013 z wyj\u0105tkiem Selima, m\u0142odego Syryjczyka z Aleppo, kt\u00f3ry po prostu wypad\u0142 za burt\u0119. On\u017ce Selim przez fale i pr\u0105dy morskie zosta\u0142 \u0142agodnie wysztrandowany na \u017cwirkowaty sp\u0142achetek pla\u017cy. Pla\u017ca le\u017ca\u0142a na Pizdce \u2013 niemal odci\u0119tym od \u015bwiata przyl\u0105dku interesuj\u0105cej nas wysepki pod patronatem \u015bwi\u0119tej Ma\u0142gorzaty. Selima do \u015bwiata \u017cywych przywr\u00f3ci\u0142 radosno-troskliwy okrzyk w angielskim j\u0119zyku \u2013 Kid, are you alright?<\/i> – ale biedaczek omal nie zszed\u0142 z powrotem do Hadesu na widok ko\u0142ysz\u0105cych si\u0119 tu\u017c nad jego otwartymi oczami dw\u00f3ch okaza\u0142ych… penis\u00f3w w aureoli siwego ow\u0142osienia. Pla\u017ca na Pizdce zaanektowana bowiem by\u0142a przez internacjonalne plemi\u0119 nudyst\u00f3w-homoseksualist\u00f3w. Dobry pocz\u0105tek, nieprawda\u017c?<\/p>\n Sugestywny \u00f3w obrazek naszkicowany przez Tomicia natychmiast pobudzi\u0142 m\u0105 wyobra\u017ani\u0119 w kierunku mo\u017cliwego przebiegu tak zwanego ci\u0105gu dalszego ca\u0142ej fabu\u0142y w\u0119dr\u00f3wki Selima. By\u0142em przekonany, \u017ce lud nagich czcicieli Priapa uczyni z atrakcyjnego syryjskiego uchod\u017acy swego seksualnego niewolnika na przyk\u0142ad. Ale nic z tego \u2013 praworz\u0105dni lokatorzy pla\u017cy na Pizdce przekazali niedosz\u0142ego topielca pod jurysdykcj\u0119 niejakiego Krste Zaninovicia \u2013 komendanta wyspiarskiego posterunku policji. Od tego momentu los Selima zacz\u0105\u0142 przypomina\u0107 stary mit \u015br\u00f3dziemnomorski \u2013 ten o przygodach Odysa na Scherii, wyspie Feak\u00f3w… Kt\u00f3ra-to Scheria istnieje naprawd\u0119 i po wielu historycznych perturbacjach dzi\u015b nazywa si\u0119 Kerkira, czyli Korfu; a pla\u017ca, na kt\u00f3r\u0105 po katastrofie okr\u0119tu fale wyrzuci\u0142y nieprzytomnego, nagiego Odyseusza \u2013 i gdzie odnalaz\u0142a go c\u00f3rka kr\u00f3la Feak\u00f3w Nauzykaa \u2013 jest niezmiennie ozdob\u0105 miasteczka Paleokastritsa na zachodnim brzegu wyspy.<\/p>\n I tak oto Selim sta\u0142 si\u0119 Odysem-tu\u0142aczem, Krste \u2013 w\u0142adc\u0105 Feak\u00f3w, a jego najstarsza c\u00f3rka Sylwia, sk\u0105din\u0105d dorodna i urodziwa dziewi\u0119tnastolatka, obj\u0119\u0142a rol\u0119 fertycznej Nauzykai. Za\u015b intryg\u0119 w jedno scali\u0142y \u0107evapy (tu u\u017cywamy lokalnej nazwy dalmaty\u0144skiej) \u2013 \u015br\u00f3dziemnomorski i tam\u017ce rozpowszechniony wynalazek kulinarny: niewielkie, wrzecionowate sma\u017cone kotleciki mi\u0119sne (w zasadzie chyba na bazie jagni\u0119ciny) serwowane z jednakow\u0105 atencj\u0105 od u\u0142us\u00f3w Krymu po kazby Maghrebu…<\/p>\n Wi\u0119cej o szczeg\u00f3\u0142ach fabu\u0142y nie powiem \u2013 wszak mamy umow\u0119. O walorach prozy Tomicia \u2013 te\u017c zbyt wiele nie wspomn\u0119. Poza konstatacj\u0105, \u017ce ci\u0105gle towarzyszy mi wra\u017cenie, jakbym czyta\u0142 Miodraga Bulatovicia. Nie w sensie na\u015bladownictwa, ani nawet bezpo\u015bredniej inspiracji \u2013 ale dzi\u0119ki takiej og\u00f3lnoba\u0142ka\u0144skiej atmosferze opowie\u015bci, przefiltrowanej przez lekko prze\u015bmiewczy, troch\u0119 kpiarski i nieco b\u0142aze\u0144ski obraz \u015bwiata. Og\u00f3lnoba\u0142ka\u0144ski sos narracyjny jest mieszank\u0105 osobliwych ingrediencji: patosu, wisielczego humoru, ironicznej autodemaskacji, dobrotliwej troski i nieco defensywnej, ale trwa\u0142ej determinacji (inaczej – uporczywego stawiania na swoim); cho\u0107 towarzyszy jej nieod\u0142\u0105cznie sk\u0142onno\u015b\u0107 do kompromisowego uk\u0142adania si\u0119 ze \u015bwiatem \u2013 i to nie tylko wtedy, gdy ju\u017c nie ma innego wyj\u015bcia… Zawsze za\u015b, gdy jest okazja si\u0119 napi\u0107. \u015aliwowicy albo pelinkova\u0107a (likieru na bazie pio\u0142unu, czyli absyntu), czy cho\u0107by lokalnego wina. Tego ostatniego wszak\u017ce nie polecam…<\/p>\n Dalmaty\u0144czycy \u2013 jedyne plemi\u0119 naprawd\u0119 morskie w dawnej ba\u0142ka\u0144skiej Jugos\u0142awii \u2013 wyrobili w sobie osobny styl \u017cycia i funkcjonowania spo\u0142ecznego. Wi\u0119cej w nim spokoju i wystudiowanego indyferentyzmu, wi\u0119cej przyzwolenia dla wyrok\u00f3w losu. Wi\u0119cej do\u015bwiadczenia w obcowaniu z obcymi \u2013 ju\u017c to z ciekawskimi go\u015b\u0107mi, ju\u017c to z kieruj\u0105cymi si\u0119 z\u0142ymi intencjami napastnikami. W toku dziej\u00f3w cywilizacji \u015br\u00f3dziemnomorskiej urod\u0119 dalmaty\u0144skiego wybrze\u017ca pragn\u0119li polubi\u0107 Grecy, Ilirowie, Fenicjanie, Rzymianie, germa\u0144scy barbarzy\u0144cy, jacy\u015b podejrzani wcze\u015bni S\u0142owianie, bizantyjscy rzezimieszkowie, Wenecjanie, Turcy, afryka\u0144scy piraci, Habsburgowie, W\u0142osi \u2013 w ko\u0144cu zn\u00f3w bratni, oswojeni (ale k\u0142\u00f3tliwi) S\u0142owianie z wn\u0119trza Ba\u0142kan\u00f3w. Jak na jeden ma\u0142y archipelag bia\u0142okamiennych wysp \u2013 wystarczy. Dalmaty\u0144cy rzadko bywali pozostawieni sami sobie, rzadko mieli troch\u0119 czasu tylko dla siebie. Zreszt\u0105 i teraz nie s\u0105 sami \u2013 w zasadzie nale\u017c\u0105 do Chorwacji…<\/p>\n Mia\u0142o to swoje z\u0142e strony \u2013 ale dobre te\u017c mia\u0142o. Zreszt\u0105 co tu gada\u0107 \u2013 ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 przekona\u0107, jako \u017ce dalmaty\u0144skie pobrze\u017ce jest jednym z ulubionych kierunk\u00f3w letniej ekspansji moich rodak\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajd\u0105 si\u0119 zapewne czytelnicy Tomicia. Dlatego lektura tej nieco rozwleczonej, ale smakowitej (na pewno bardziej ni\u017c niejadalne \u0107evapy policjanta Zaninovicia) humoreski walnie mo\u017ce si\u0119 przyczyni\u0107 pog\u0142\u0119bienia znajomo\u015bci dalmaty\u0144skich rzeczy i spraw, by nasi rodacy nie p\u0119tali si\u0119 mi\u0119dzy Zadarem a Dubrownikiem jak pijane dzieci we mgle. Co im si\u0119 permanentnie zdarza… Lepiej by\u0142oby konflikt\u00f3w unika\u0107, bo Dalmaty\u0144czycy s\u0105 chyba ostatnim ba\u0142ka\u0144skim plemieniem, kt\u00f3re nas lubi bezinteresownie. No, prawie \u2013 bo jednak zostawiamy im sporo grosza…<\/p>\n Tomasz Sas Ostrze\u017cenie.<\/b> W obliczu narastaj\u0105cej bezczelno\u015bci i brutalnej agresji tw\u00f3rc\u00f3w, instruktor\u00f3w tudzie\u017c pod\u017cegaczy tak zwanej sztucznej inteligencji uprasza si\u0119 wzmiankowanych, by w swym procederze pod \u017cadnym pozorem nie korzystali z niniejszego tekstu rekomendacji w celu doskonalenia algorytm\u00f3w i trenowania swego produktu, zwanego powszechnie i w skr\u00f3ceniu AI. Ostrze\u017cenie to formu\u0142uje si\u0119 w celu unikni\u0119cia nieporozumie\u0144 natury procesowej w przysz\u0142o\u015bci, gdy tylko uchwalone zostan\u0105 powszechnie obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy, umo\u017cliwiaj\u0105ce skuteczn\u0105 ochron\u0119 w\u0142asno\u015bci intelektualnej przed wykorzystywaniem do niecnego zamiaru rzekomego \u201euczenia\u201d i poszerzania spektrum mo\u017cliwo\u015bci wspomnianej ju\u017c tzw. sztucznej inteligencji. TS.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ante Tomi\u0107\u00a0 Dzieci \u015awi\u0119tej Ma\u0142gorzaty Prze\u0142o\u017cy\u0142a Dorota Jovanka \u0106irli\u0107 Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2025 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 \u0106evap jest dobry na wszystko… Od edycji \u201eCudu w Dolinie Poskok\u00f3w\u201d (rekomendowa\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 w tym blogu 7 maja 2024 roku) Ante Tomicia czeka\u0142em (bez emocji, ale czeka\u0142em) na drug\u0105 proz\u0119 tego\u017c autora, kt\u00f3ra nie mog\u0142a przecie\u017c by\u0107 niczym innym, tylko kontynuacj\u0105 tamtej pikarejskiej fabu\u0142ki \u2013 lecz bardziej zuchwa\u0142\u0105 i szalon\u0105. Ale nic z tego… Jest bowiem dobrze, ale nie lepiej… O ile bowiem \u201eCud…\u201d nosi wyra\u017ane pi\u0119tno brawurowego post-wojennego klimatu (z masowym u\u017cywaniem broni palnej w\u0142\u0105cznie), o tyle \u201eDzieci \u015awi\u0119tej Ma\u0142gorzaty\u201d s\u0105 pacyfistycznie usposobionym manifestem sielankowego \u017cycia na dalmaty\u0144skiej wysepce (par\u0119 razy dziennie prom do Splitu i nazad) zaludnionej przez osobliw\u0105 gromadk\u0119 autochton\u00f3w i przybysz\u00f3w, szukaj\u0105cych s\u0142o\u0144ca, taniego wina, jeszcze ta\u0144szej ryby i zupe\u0142nie darmowej popierd\u00f3\u0142ki (jak si\u0119 nadarzy…). W takich dekoracjach i zachwycaj\u0105cych okoliczno\u015bciach przyrody nie mo\u017ce by\u0107 mowy o awanturniczych ekscesach fabularnych, podobnych do tych z \u201eCudu…\u201d A poza wszystkim \u015bwi\u0119ta Ma\u0142gorzata, patronka tej nieznanej z nazwy wyspy dalmaty\u0144skiego archipelagu, ma do\u015b\u0107 osobliw\u0105 i nader \u015bcis\u0142\u0105 specjalizacj\u0119 opieku\u0144cz\u0105 \u2013 zajmuje si\u0119 mianowicie wspieraniem ma\u0142\u017ce\u0144stw d\u0142ugo i uporczywie staraj\u0105cych si\u0119 o potomstwo. Ju\u017c sam udzia\u0142 w dorocznej procesji ku…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5358,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[513],"tags":[470],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5356"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5356"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5435,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5356\/revisions\/5435"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/b><\/span><\/p>\n\u0106evap jest dobry na wszystko…<\/b><\/u><\/span><\/h2>\n
(22 09 2025)<\/b><\/p>\n