{"id":5286,"date":"2025-07-31T16:16:50","date_gmt":"2025-07-31T14:16:50","guid":{"rendered":"https:\/\/100zastu.pl\/?p=5286"},"modified":"2025-10-09T03:33:21","modified_gmt":"2025-10-09T01:33:21","slug":"barcelona-opowiesci-o-miescie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2025\/07\/31\/barcelona-opowiesci-o-miescie\/","title":{"rendered":"Barcelona. Opowie\u015bci o mie\u015bcie"},"content":{"rendered":"\n

Joan de D\u00e9<\/span>u Prats\u00a0 \"\"<\/strong>
Barcelona. Opowie\u015bci o mie\u015bcie <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Marta Paw\u0142owska <\/strong>
Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2025<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Rambla, Gaudi i Blaugrana<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

\u201eUliczk\u0119 znam w Barcelonie, pachn\u0105c\u0105 kwiatem jab\u0142oni.
Bardzo lubi\u0119 chodzi\u0107 po niej, gdy mnie ju\u017c znu\u017cy \u015br\u00f3dmie\u015bcia gwar.
Tam kroki w\u0142asne me s\u0142ysz\u0119 \u2013 i wiatr, jak li\u015b\u0107mi ko\u0142ysze.
Zreszt\u0105 nic nie m\u0105ci ciszy uliczki mojej; w tym tkwi jej czar.\u201d<\/i>
(piosenka z repertuaru Hanki Ordon\u00f3wny
\u2013 muzyka Alberto Laporte i Otelo Gasparini, s\u0142owa Micha\u0142 Tyszkiewicz)<\/b><\/p>\n

Ludzko\u015b\u0107 po ca\u0142o\u015bci dzieli si\u0119 na dwie grupy: tych, kt\u00f3rzy byli w Barcelonie i tych, kt\u00f3rzy w niej nie byli. Przy czym druga z tych grup dzieli si\u0119 dodatkowo na mniejsze partycje \u2013 tych, kt\u00f3rzy jeszcze nie byli, tych, kt\u00f3rzy si\u0119 nie wybieraj\u0105 i tych, kt\u00f3rzy o Barcelonie nie s\u0142yszeli i nie maj\u0105 poj\u0119cia, \u017ce co\u015b takiego w og\u00f3le istnieje. Oczywi\u015bcie pierwsza grupa, czyli ci, kt\u00f3rzy w Barcelonie byli, te\u017c ma swoje podzia\u0142y \u2013 na tych, po kt\u00f3rych ta wizyta sp\u0142yn\u0119\u0142a jak woda po kaczce, tych, kt\u00f3rzy \u201eju\u017c nigdy wi\u0119cej\u201d i tych, kt\u00f3rzy w katalo\u0144skiej stolicy zakochali si\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105 pierwsz\u0105 i nieodwo\u0142ywaln\u0105.<\/p>\n

Joan de D\u00e9<\/span>u Prats \u2013 barcelo\u0144czyk, Katalo\u0144czyk, dziennikarz i pisarz – nie czyni tego rozr\u00f3\u017cnienia, a przynajmniej nie robi tego ani publicznie, ani ostentacyjnie \u2013 wszystkich swoich potencjalnych czytelnik\u00f3w traktuje jak mi\u0142o\u015bnik\u00f3w swego miasta, z g\u00f3ry zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce inne zdanie jest po prostu niemo\u017cliwe i nie do pomy\u015blenia. Za\u0142o\u017cenie jest s\u0142uszne, aczkolwiek poniek\u0105d upraszczaj\u0105ce \u2013 ale to nic nie szkodzi. Prats nie mia\u0142 zamiaru powi\u0119ksza\u0107 grona zakochanych w Barcelonie; zamierzy\u0142 tylko, i\u017c wszystkim dostarczy wiedzy niezb\u0119dnej do uprawiania tej mi\u0142o\u015bci… Bo nie spos\u00f3b kocha\u0107 bez intelektualnego podk\u0142adu i do\u015bwiadczenia. Nie chodzi\u0142o zatem Pratsowi o standardowy, jeszcze jeden przewodnik turystyczny \u2013 aczkolwiek mo\u017cna i tak jego ksi\u0105\u017ck\u0119 potraktowa\u0107. Lecz w istocie \u201eBarcelona\u201d Pratsa jest zbiorem przydatnych, por\u0119cznych i podr\u0119cznych obja\u015bnie\u0144 miasta w ca\u0142ej jego kwintesencji.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie jej \u201epor\u0119czno\u015b\u0107\u201d ma wymiar raczej intelektualny ni\u017c fizyczny; ca\u0142kiem to bowiem spory \u201ebuch\u201d, nieprzystosowany do wymiar\u00f3w kieszeni i za ci\u0119\u017cki do plecaka. Ale oczywi\u015bcie \u2013 mo\u017cna si\u0119 z ksi\u0119g\u0105 obnosi\u0107 po mie\u015bcie i poczytywa\u0107 \u2013 konkretne rozdzia\u0142ki s\u0105 kr\u00f3ciutkie i czasu samemu zwiedzaniu nie zabieraj\u0105. Ale nie w tym rzecz \u2013 samo czytanie w trakcie zwiedzania jest ekscesem ekstrawaganckim tudzie\u017c niefrasobliwym, by\u0107 mo\u017ce te\u017c lekkomy\u015blnym (zw\u0142aszcza gdy ma\u0142o czasu, kruca bomba, ma\u0142o czasu…). \u201eNa mie\u015bcie\u201d b\u0119d\u0105c, trzeba si\u0119 gapi\u0107 i ch\u0142on\u0105\u0107. Przewodniki za\u015b, a nawet dzie\u0142a takie jak Pratsa ksi\u0119ga barcelo\u0144skich dziw\u00f3w, czyta\u0107 nale\u017cy przed i po. Przed dla edukacji, po dla przyjemno\u015bci.<\/p>\n

Zdaniem pisz\u0105cego te s\u0142owa \u201eBarcelon\u0119\u201d Pratsa czyta\u0107 nale\u017cy przed wizyt\u0105 w mie\u015bcie, bowiem ksi\u0105\u017cka ma przede wszystkim walor edukacyjny \u2013 je\u015bli komu\u015b jest potrzebna tak spora porcja wiedzy o katalo\u0144skiej metropolii. Dla przyjemno\u015bci poleca\u0142bym jednak tetralogi\u0119 Carlosa Ruiza Zaf\u00f3na \u201eCmentarz zapomnianych ksi\u0105\u017cek\u201d. Ale to temat na ca\u0142kiem osobne \u2013 i to niejedno – opowiadanie…<\/p>\n

Lecz wracaj\u0105c do Pratsa… Nie spos\u00f3b nie zauwa\u017cy\u0107, i\u017c dzie\u0142ko to mo\u017cna by\u0142o wyda\u0107 w formie… pude\u0142ka z lu\u017ano zwi\u0105zanymi fiszkami albo ko\u0142onotatnika z \u0142atwo wyjmowalnymi kartkami. Oczywi\u015bcie w spos\u00f3b skoordynowany z przystaj\u0105c\u0105 do sensu tekst\u00f3w, kompatybiln\u0105 map\u0105. Cho\u0107 mo\u017ce wystarczy\u0142by kompetentny plan miasta \u2013 taki, jakie robi\u0105 w europejskim wydawnictwie Marco Polo. Tu ostrze\u017cenie: raczej nie liczcie na kartograficzn\u0105 ofert\u0119 systemu map Google’a \u2013 globalne algorytmy, kt\u00f3rymi si\u0119 pos\u0142uguje ta firma, s\u0105 bezmy\u015blne i bezradne w tak szczeg\u00f3lnych przypadkach, jak konieczno\u015b\u0107 zabezpieczenia orientacyjnego w\u0119dr\u00f3wki po Barcelonie. Co zreszt\u0105 jest zrozumia\u0142e… Wi\u0119c lepiej powierzy\u0107 swe bezpiecze\u0144stwo solidnej papierowej mapie; w przypadku Barcelony akurat to trudne nie jest.<\/p>\n

Wskazane by\u0142oby te\u017c \u2013 zanim zanurzymy si\u0119 w odm\u0119ty barcelo\u0144skich ulic i zau\u0142k\u00f3w \u2013 po\u015bwi\u0119ci\u0107 kilka chwil uwagi osobliwo\u015bciom j\u0119zyka katalo\u0144skiego. Ten bowiem jest podstawowym narz\u0119dziem opisu miejskiej topografii; barcelo\u0144czycy lubi\u0105 zaznacza\u0107 sw\u0105 separatystyczn\u0105 natur\u0119, a og\u00f3lnopa\u0144stwowego castellano<\/i> u\u017cywaj\u0105 wtedy, gdy ju\u017c naprawd\u0119 musz\u0105. A poza wszystkim g\u0142\u00f3wne szlaki i obiekty turystyczne s\u0105 porz\u0105dnie oznakowane, wi\u0119c obawy zagini\u0119cia nie ma; zagro\u017cone s\u0105 tylko patentowane fajt\u0142apy… Do tego tu i \u00f3wdzie m\u00f3wi\u0105 po angielsku.<\/p>\n

A poza tym ratunkiem dla zagubionego turysty paradoksalnie wydaje si\u0119 nie tyle lektura Pratsa i porz\u0105dny plan miasta, co wszechobecny \u2013 a osobliwie w miejscach do nawiedzenia koniecznych, must have<\/i> \u2013 krzykliwy i wielobarwny t\u0142um \u201ejednodniowych pielgrzym\u00f3w\u201d, dokonuj\u0105cych pirackiego aborda\u017cu z burt gigantycznych kr\u0105\u017cownik\u00f3w-wycieczkowc\u00f3w. W szczycie sezonu do pirs\u00f3w barcelo\u0144skich przystani cumuje jednocze\u015bnie po p\u00f3\u0142 setki tych p\u0142ywaj\u0105cych hoteli. A na pok\u0142adach, z g\u00f3rk\u0105 licz\u0105c, jakie\u015b dwie\u015bcie tysi\u0119cy spragnionego swych barcelo\u0144skich wizji luda. Drugie tyle przylatuje na lotnisko El Prat; a ile kolej\u0105 i autobusami \u2013 czort znajet<\/i>…<\/p>\n

Wi\u0119c gdy wpadniecie w nieogarniony t\u0142um \u2013 nie zginiecie. Poniesie was akurat tam, gdzie powinni\u015bcie si\u0119 znale\u017a\u0107. To nic, \u017ce na Rambli stratuj\u0105 was tysi\u0119czne szwadrony walizeczek na k\u00f3\u0142eczkach (wyobra\u017acie sobie ten jednostajny hurkot szar\u017cuj\u0105cych pude\u0142…). To nic, \u017ce do \u015bwi\u0119tych mur\u00f3w Sagrady Familii nie zbli\u017cycie si\u0119 na dystans sposobny do zrobienia zdj\u0119cia. To nic, \u017ce niepokoj\u0105cej bry\u0142y Casa Mila nawet nie dostrze\u017cecie zza defiluj\u0105cej tyraliery wyci\u0105gni\u0119tych w g\u00f3r\u0119 \u0142ap z kom\u00f3rkami, robi\u0105cych selfiki. To nic, \u017ce z Parku G\u00fc<\/span>ell wyp\u0119dzi was odorek przepoconych odn\u00f3\u017cy (z przyleg\u0142o\u015bciami) tysi\u0119cznej szara\u0144czy obsiadaj\u0105cej urodziwe woluty Gaudiego. To nic… Problem zrobi si\u0119, gdy nagle wpadniecie w cisz\u0119 zacienionych zau\u0142k\u00f3w, wybrukowanych kocimi \u0142bami. Wtedy rozpocznie si\u0119 wasza prawdziwa przygoda w Barcelonie. Lektura Pratsa mo\u017ce pom\u00f3c z\u0142apa\u0107 w\u0142a\u015bciwe koordynaty…<\/p>\n

Oczywi\u015bcie odkrycie prawdziwej Barcelony to nie jest robota na jeden dzie\u0144. Tydzie\u0144 te\u017c mo\u017ce nie wystarczy\u0107, nawet przy ostrej selekcji. Ale pr\u00f3bowa\u0107 mo\u017cna \u2013 satysfakcja gwarantowana (zwrot pieni\u0119dzy nie wchodzi w gr\u0119 z oczywistych przyczyn). Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107 o jednym \u2013 to miasto jest ofiar\u0105 w\u0142asnego sukcesu; popularno\u015b\u0107 bowiem jest bolesnym do\u015bwiadczeniem dla tkanki urbanistycznej i dla usi\u0142uj\u0105cych si\u0119 utrzyma\u0107 przy \u017cyciu ludzi. Barcelona nale\u017cy do \u015bwiatowej czo\u0142\u00f3wki miejsc (bran\u017cowi eksperci m\u00f3wi\u0105 \u2013 destynacji…) dotkni\u0119tych \u017cywio\u0142em turyzmu. Obok katalo\u0144skiej stolicy \u015bwiatowy prymat ofiar turystycznej agresji dzier\u017cy niew\u0105tpliwie Wenecja; w czo\u0142\u00f3wce jest te\u017c indonezyjski raj na Bali i wyspy greckie. Widok dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy przybysz\u00f3w czekaj\u0105cych w napi\u0119ciu na \u201enajpi\u0119kniejszy w \u015bwiecie widok zachodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca\u201d na Santorini mo\u017ce na postronnego obserwatora sprowadzi\u0107 pe\u0142noobjawowe PTSD. Ba, niebawem wysypiska \u015bmieci pod lodowcem Khumbu ca\u0142kiem przys\u0142oni\u0105 widok na Czomolungm\u0119, a resztki Malediw\u00f3w da si\u0119 dostrzec tylko z samolotu…<\/p>\n

Obchod\u017amy si\u0119 zatem z Barcelon\u0105 delikatnie, p\u00f3ki jeszcze stoi i z oporami, ale jako\u015b tam chce nas przyjmowa\u0107. \u015apieszmy si\u0119 j\u0105 kocha\u0107, p\u00f3ki stoi ka\u017cdy z trzech filar\u00f3w katalo\u0144skiej stolicy: Rambla, Gaudi i Blaugrana (co to takiego ta Blaugrana, chyba ka\u017cdy wie; a jak nie wie: to FC Barcelona, pi\u0142karska firma \u015bwiatowego formatu, z Polakami p\u0142ci obojga na pok\u0142adach) \u2013 a tapas i szklaneczk\u0119 sangrii serwuj\u0105 w ka\u017cdym barze.<\/p>\n

Tomasz Sas
(31 07 2025)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Joan de D\u00e9u Prats\u00a0 Barcelona. Opowie\u015bci o mie\u015bcie Prze\u0142o\u017cy\u0142a Marta Paw\u0142owska Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2025 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Rambla, Gaudi i Blaugrana \u201eUliczk\u0119 znam w Barcelonie, pachn\u0105c\u0105 kwiatem jab\u0142oni. Bardzo lubi\u0119 chodzi\u0107 po niej, gdy mnie ju\u017c znu\u017cy \u015br\u00f3dmie\u015bcia gwar. Tam kroki w\u0142asne me s\u0142ysz\u0119 \u2013 i wiatr, jak li\u015b\u0107mi ko\u0142ysze. Zreszt\u0105 nic nie m\u0105ci ciszy uliczki mojej; w tym tkwi jej czar.\u201d (piosenka z repertuaru Hanki Ordon\u00f3wny \u2013 muzyka Alberto Laporte i Otelo Gasparini, s\u0142owa Micha\u0142 Tyszkiewicz) Ludzko\u015b\u0107 po ca\u0142o\u015bci dzieli si\u0119 na dwie grupy: tych, kt\u00f3rzy byli w Barcelonie i tych, kt\u00f3rzy w niej nie byli. Przy czym druga z tych grup dzieli si\u0119 dodatkowo na mniejsze partycje \u2013 tych, kt\u00f3rzy jeszcze nie byli, tych, kt\u00f3rzy si\u0119 nie wybieraj\u0105 i tych, kt\u00f3rzy o Barcelonie nie s\u0142yszeli i nie maj\u0105 poj\u0119cia, \u017ce co\u015b takiego w og\u00f3le istnieje. Oczywi\u015bcie pierwsza grupa, czyli ci, kt\u00f3rzy w Barcelonie byli, te\u017c ma swoje podzia\u0142y \u2013 na tych, po kt\u00f3rych ta wizyta sp\u0142yn\u0119\u0142a jak woda po kaczce, tych, kt\u00f3rzy \u201eju\u017c nigdy wi\u0119cej\u201d i tych, kt\u00f3rzy w katalo\u0144skiej stolicy zakochali si\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105 pierwsz\u0105 i nieodwo\u0142ywaln\u0105. Joan de D\u00e9u Prats \u2013 barcelo\u0144czyk, Katalo\u0144czyk, dziennikarz i pisarz – nie czyni tego rozr\u00f3\u017cnienia, a przynajmniej nie…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5288,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[161,395],"tags":[507],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5286"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5286"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5286\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5377,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5286\/revisions\/5377"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}