![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/kuisz-strach-20250530-poziom-300x223.jpg\")
<\/b><\/h3>\n<\/b><\/h3>\nRekomendacja: 5\/7 Obawa Polak\u00f3w przed utrat\u0105 Polski jest dzisiaj do\u015b\u0107 masywnym sk\u0142adnikiem zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci \u2013 mo\u017ce nawet bardziej wa\u017ckim ni\u017c utrata pracy, zdrowia i maj\u0105tku w wymiarze jestestwa indywidualnego. Mo\u017cliwa \u2013 aczkolwiek znacznie bardziej teoretycznie ni\u017c praktycznie \u2013 zguba Polski jako samodzielnego bytu, wytarcie jej z mapy \u2013 jawi si\u0119 jej obywatelom jako niewyobra\u017calna apokalipsa, na li\u015bcie narodowych strach\u00f3w zajmuj\u0105ca bez w\u0105tpliwo\u015bci miejsce pierwsze. Chocia\u017c po racjonalnym namy\u015ble wypadnie przyzna\u0107, i\u017c doprawdy samo zagro\u017cenie jest niezwykle ma\u0142o prawdopodobne w sensie czysto fizycznym. Kraj jako taki jest porz\u0105dnie asekurowany przez sojusze, aczkolwiek realna ich warto\u015b\u0107 (czyli gdyby co…) nie jest znana i nie by\u0142a sprawdzana; tkwi tylko w deklaracjach (b\u0105d\u017a zaniechaniu takowych) werbalnych (na zasadzie tzw. wsp\u00f3lnoty warto\u015bci tudzie\u017c ideologii) i domniemaniu jakiego\u015b wa\u017cnego interesu sojusznik\u00f3w.<\/p>\n Niezbywalnego, p\u00f3ki co \u2013 tak si\u0119 wydaje. Trudno zatem sobie wyobrazi\u0107, i\u017c istniej\u0105 jakie\u015b realne i wyposa\u017cone w odpowiedni\u0105 moc si\u0142y polityczne w \u015bwiecie, kt\u00f3re na polsk\u0105 suwerenno\u015b\u0107 dybi\u0105 i czyni\u0105 z tego sw\u0105 racj\u0119 istnienia. Poza Rosj\u0105 oczywi\u015bcie \u2013 ale i dla tej pot\u0119gi zniesienie suwerennego bytu Polski jest tylko cz\u0119\u015bci\u0105 og\u00f3lnego i niespecjalnie pilnego planu imperialnej ekspansji, nie za\u015b zamiarem samym w sobie – pal\u0105cym i koniecznym (chocia\u017c gdyby si\u0119 trafi\u0142a okazja, najlepiej przez samych Polak\u00f3w sprokurowania \u2013 to czemu nie?). Wi\u0119c tak czy inaczej \u2013 zagro\u017cenie utrat\u0105 suwerenno\u015bci poprzez bezpo\u015bredni atak si\u0142owy jawi si\u0119 jako ma\u0142o oczywiste, w zasadzie niemo\u017cliwe. A poza tym \u2013 um\u00f3wmy si\u0119: Polska, wbrew temu, co mniemaj\u0105 sami Polacy, nie jest dzisiaj jakim\u015b szczeg\u00f3lnie atrakcyjnym obiektem mi\u0119dzynarodowego po\u017c\u0105dania. Za\u015b pobie\u017cny nawet rachunek zysk\u00f3w i strat nakazuje bezwzgl\u0119dnie, by \u201eto co\u015b\u201d pozostawi\u0107 w spokoju i mo\u017cliwie na uboczu.<\/p>\n Sk\u0105d zatem strach? No c\u00f3\u017c \u2013 to do\u015bwiadczenie historyczne… Zacz\u0119\u0142o si\u0119 w XVIII wieku, jako\u015b tak na pocz\u0105tku, od tzw. wojny p\u00f3\u0142nocnej, a w 1795 roku by\u0142o pozmiatane \u2013 Polska w swej pierwotnej postaci Pierwszej Rzeczypospolitej znikn\u0119\u0142a z mapy Europy. Ale kogo to wtedy obesz\u0142o? Skoro nie obesz\u0142o nawet samych Polak\u00f3w? Poinformowana i \u015bwiadoma wagi zdarzenia by\u0142a polska szlachta, kt\u00f3ra wtedy stanowi\u0142a jakie\u015b dziesi\u0119\u0107 procent spo\u0142eczno\u015bci zamieszkuj\u0105cej ziemie I RP (notabene by\u0142 to wtedy najwi\u0119kszy w Europie wska\u017anik udzia\u0142u tzw. warstwy wy\u017cszej w ca\u0142o\u015bci narodu \u2013 kt\u00f3ry zreszt\u0105 wtedy by\u0142 kategori\u0105 zdecydowanie na wyrost). Z powagi utraty pa\u0144stwowo\u015bci zdawa\u0142a te\u017c sobie spraw\u0119 o\u015bwiecona (wi\u0119c z natury cienka) warstwa mieszcza\u0144stwa (zar\u00f3wno proweniencji niemieckiej, jak i \u017cydowskiej), cz\u0119\u015b\u0107 (zapewne znaczna…) funkcjonariuszy wielu ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich… W sumie mo\u017ce dwana\u015bcie, g\u00f3ra pi\u0119tna\u015bcie procent mieszka\u0144c\u00f3w ziem Kr\u00f3lestwa Polskiego i Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego. Reszta nawet nie wiedzia\u0142a, \u017ce mieszka w Polsce, na Litwie czy Rusi \u2013 wiedzieli tylko, \u017ce s\u0105 u siebie, \u017ce s\u0105 tutejsi. Ale \u017ceby zaraz byli z nich Polacy? Nie od razu, nie od razu…<\/p>\n Dopiero po kl\u0119sce ruchawki napoleo\u0144skiej, kt\u00f3ra definitywnie i bezterminowo (wtedy tak to wygl\u0105da\u0142o…) pogrzeba\u0142a szanse Polski na suwerenno\u015b\u0107, w zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci pauperyzuj\u0105cej si\u0119 warstwy szlacheckiej i powoli rosn\u0105cej gromady nowoczesnej inteligencji w\u0142asnego chowu (nauczyciele, lekarze, prawnicy, in\u017cynierowie, urz\u0119dnicy, przedsi\u0119biorcy, arty\u015bci) niespiesznie j\u0119\u0142a si\u0119 pojawia\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 utraconej niepodleg\u0142o\u015bci i wszelkich konsekwencji tego zdarzenia. Czasem temu procesowi intelektualnemu towarzyszy\u0142a refleksja, czemu tak si\u0119 sta\u0142o, ale najcz\u0119\u015bciej nie. Utrata przybra\u0142a z\u0142owrogie oblicze krzywdzicielskiego spisku wrogich potencji wzgl\u0119dnie okrutnej pr\u00f3by, kt\u00f3rej si\u0142y nadprzyrodzone poddawa\u0142y wierny nar\u00f3d \u2013 by go w efekcie wzmocni\u0107 i utwierdzi\u0107 w wierze. Akty oporu, kt\u00f3re si\u0119 zdarza\u0142y, by\u0142y przez to podej\u015bcie raczej nieprzemy\u015blane, emocjonalne (by nie rzec: romantyczne) i skazane na kl\u0119sk\u0119. I tak przez ca\u0142y wiek XIX, i troch\u0119 d\u0142u\u017cej \u2013 a\u017c do ko\u0144ca I wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ra zmieni\u0142a sytuacj\u0119. Praktycznie bez udzia\u0142u Polak\u00f3w. Chocia\u017c wielu z nas podstawia\u0142o \u0142apy do kucia…<\/p>\n W rezultacie dzia\u0142a\u0144 wojennych i tzw. procesu pokojowego na gruzach dw\u00f3ch przegranych monarchii \u2013 Habsburg\u00f3w i Hohenzollern\u00f3w \u2013 oraz carskiego imperium Romanow\u00f3w, kt\u00f3re, cho\u0107 po przeciwnej stronie frontu, w zasadzie upad\u0142o pod w\u0142asnym ci\u0119\u017carem \u2013 z nagromadzonego w Europie wielonarodowego potencja\u0142u politycznego wy\u0142oni\u0142o si\u0119 kilkana\u015bcie pe\u0142nokrwistych, normalnych lub prawie normalnych pa\u0144stw \u2013 z granicami, parlamentami (lub koronami), rz\u0105dami, wojskiem i walut\u0105. Polska by\u0142a w\u015br\u00f3d nich. I dzi\u0119ki pozbieranej z resztek front\u00f3w sile militarnej nieco si\u0119 rozepchn\u0119\u0142a ponad to, co zwyci\u0119skie umawiaj\u0105ce si\u0119 traktatowo strony sk\u0142onne by\u0142y jej przyzna\u0107 i wybaczy\u0107 \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce jednym z sukces\u00f3w by\u0142o pop\u0119dzenie kota ruskim bolszewikom.<\/p>\n Ten nie ca\u0142kiem oczywisty splot wydarze\u0144 sprawi\u0142, \u017ce odzyskanie suwerenno\u015bci w nieznacznej tylko cz\u0119\u015bci by\u0142o zdarzeniem realistycznym, maj\u0105cym swoje warunki i cen\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sk\u0142onna by\u0142a uzna\u0107 powr\u00f3t niepodleg\u0142o\u015bci jako fakt mistyczny, dar bo\u017cy, zado\u015b\u0107uczynienie za lata poniewierki i niewoli, wymodlon\u0105 odpraw\u0119 za hiobowe zaiste upokorzenia tudzie\u017c do\u015bwiadczenia nieszcz\u0119snej opresji. Nagrod\u0119 za pokor\u0119, cierpliwo\u015b\u0107 i wiar\u0119.<\/p>\n Innymi s\u0142owy: suwerenno\u015b\u0107 nabra\u0142a cech mistyczno-metafizycznych, totemistycznych, a w zasadzie religijnych. I obchodzono si\u0119 z ni\u0105, jak z jajkiem \u2013 \u017cadnej dyskusji, \u017cadnego namys\u0142u, \u017cadnych analiz. Tote\u017c gdy po dwudziestu ledwie latach piorun w ten o\u0142tarzyk strzeli\u0142, trauma powsta\u0142a niewyobra\u017calna. I nie zmala\u0142a, gdy jeden z agresor\u00f3w-opresor\u00f3w sczez\u0142 po pi\u0119ciu latach. Bo drugi trzyma\u0142 si\u0119 lat ponad czterdzie\u015bci; wprawdzie przez dekady intensywno\u015b\u0107 opresji mala\u0142a (i mo\u017cna si\u0119 by\u0142o jako\u015b urz\u0105dzi\u0107), ale o suwerenno\u015bci w sensie \u015bcis\u0142ym nie mog\u0142o by\u0107 mowy. Dopiero po 1989 roku suwerenno\u015b\u0107 nabra\u0142a znaczenia praktycznego, a polscy politycy, publicy\u015bci, analitycy i uczeni w bran\u017cy politologicznej zacz\u0119li pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 tym poj\u0119ciem swobodnie, w codziennej narracji. Ale nie wszyscy… Tendencja do mistyczno-mitologicznego traktowania akurat tego atrybutu pa\u0144stwa utrwali\u0142a si\u0119 w niekt\u00f3rych kr\u0119gach politycznych i sta\u0142a si\u0119 dla nich wygodnym narz\u0119dziem bie\u017c\u0105cego politycznego sporu. A posz\u0142o nie oto, jaka suwerenno\u015b\u0107 ma by\u0107 dla swoich i obcych \u2013 ale o to, czy mo\u017cemy j\u0105 straci\u0107 czy nie…<\/p>\n Gromada populistycznych politruk\u00f3w o prawicowej proweniencji uczyni\u0142a ze strachu przed utrat\u0105 suwerenno\u015bci \u2013 strachu w du\u017cej mierze irracjonalnego, gdy\u017c realnych zagro\u017ce\u0144 (poza hipotetyczn\u0105 wojn\u0105 z Rosj\u0105, kt\u00f3r\u0105 NATO na domiar z\u0142ego by przegra\u0142o…) nie wida\u0107 na horyzoncie \u2013 narz\u0119dzie do wp\u0142ywania na opini\u0119 publiczn\u0105 \u2013 skuteczne, bo historycznie podbudowane i sugestywne (w obrazach, wygenerowanych dla publiczno\u015bci…). Ba \u2013 utrata suwerenno\u015bci, pod wp\u0142ywem pomys\u0142\u00f3w gromady prawicowych politruk\u00f3w, wielce wzbogaci\u0142a swe funkcje i mechanizmy \u201estraszycielskie\u201d. Obok podstawowej, czyli dzia\u0142ania wrogiej si\u0142y zewn\u0119trznej, prawicowi politrucy wykombinowali, \u017ce wielce prawdopodobne by\u0142oby dobrowolne oddanie polskiej suwerenno\u015bci w obce r\u0119ce, przez nie-Polak\u00f3w, akurat przypadkowo sprawuj\u0105cych w\u0142adz\u0119 w kraju. W celu uprawdopodobnienia takiego scenariusza wykorzystano komponent unijny. Ju\u017c sama akcesja do Unii Europejskiej jawi\u0142a si\u0119 jako rezygnacja z suwerenno\u015bci, a w\u0142a\u015bciwie zdrada narodowych interes\u00f3w i dobrowolne podda\u0144stwo Brukseli, co w istocie jakoby by\u0142o zawoalowanym dyktatem niemieckim. Na opini\u0119 publiczn\u0105 zawsze mocniej dzia\u0142a has\u0142o \u201eBerlin\u201d ni\u017c \u201eBruksela\u201d – ta ostatnia nie ma bowiem \u0142atwych do u\u017cycia konotacji historycznych. A Niemcy to zawsze Niemcy…<\/p>\n Strach przed utrat\u0105 suwerenno\u015bci przez ostatnie \u0107wier\u0107 wieku irracjonalnie \u2013 ale pewnie \u2013 wyr\u00f3s\u0142 na czo\u0142ow\u0105 machin\u0119 polityczn\u0105, wielowektorow\u0105 i funkcjonaln\u0105, pozwalaj\u0105c\u0105 nawet wygrywa\u0107 wybory. Jak to si\u0119 sta\u0142o? Odpowiedzi szukajcie u Kuisza… Pan doktor Jaros\u0142aw Kuisz \u2013 naczelny redaktor periodyku ideologicznego \u201eKultura Liberalna\u201d, adiunkt na Uniwersytecie Warszawskim, cz\u0142onek powa\u017cnych europejskich gremi\u00f3w naukowych, mi\u0119dzy innymi w Oxfordzie i paryskim CNRS \u2013 podj\u0105\u0142 zobowi\u0105zanie opowiedzenia (po angielsku \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107) Europie tego fenomenalnego polskiego zjawiska, jakim jest strach o suwerenno\u015b\u0107. To znaczy \u2013 um\u00f3wmy si\u0119 od razu: sam strach tego gatunku nie jest tylko polsk\u0105 specjalno\u015bci\u0105; s\u0105 pa\u0144stwa i spo\u0142eczno\u015bci w okolicy, kt\u00f3rych r\u00f3wnie d\u0142ugo nie by\u0142o i te\u017c maj\u0105 si\u0119 czego ba\u0107. Ale Kuisz dysponowa\u0142 polskim teatrem badawczym, przeto sw\u0105 prac\u0119 ograniczy\u0142 do przedstawienia Europie nowej polskiej polityki, zwi\u0105zanej z obawami (a nawet post-traumatyczn\u0105 panik\u0105…) utraty suwerenno\u015bci. Ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 dwa lata temu w Manchesterze, nak\u0142adem wydawnictwa tamtejszego uniwersytetu. Obja\u015bnienia Kuisza okaza\u0142y si\u0119 sensowne i przekonuj\u0105ce (o ile w og\u00f3le kogokolwiek na Zachodzie Europy w sferach naukowych i politycznych czy w\u015br\u00f3d publicyst\u00f3w na serio interesuje polski dylemat egzystencjalny: by\u0107 czy nie by\u0107…).<\/p>\n Si\u0142a ra\u017cenia tekstu Kuisza okaza\u0142a si\u0119 jednak by\u0107 do\u015b\u0107 znaczna potencjalnie, wi\u0119c podj\u0119to decyzj\u0119, by przyswoi\u0107 go polskim czytelnikom \u2013 przet\u0142umaczono z angielskiego na polski i wprowadzono do obiegu w \u201eZnaku\u201d. Zasadnicza zaleta tego wywodu (kt\u00f3ra nie rozmy\u0142a si\u0119 w procesie translacji) polega na t\u0142umaczeniu wszystkiego jak leci \u2013 oczywistego i nieoczywistego \u2013 metod\u0105 znan\u0105 w praktyce jako \u201ekrowie na granicy\u201d. Troch\u0119 to wyw\u00f3d wyd\u0142u\u017cy\u0142o, ale przyda\u0142o mu klarowno\u015bci (bo nie ma w nim ani za\u0142o\u017ce\u0144 domy\u015blnych, ani tzw. oczywistych oczywisto\u015bci). Czytelnik krajowy ma zatem przed sob\u0105 nie wyk\u0142ad akademicki, ale \u017cyw\u0105 proz\u0119 polityczn\u0105, z widoczn\u0105 my\u015bl\u0105 przewodni\u0105 i tezami kunsztownie podkr\u0119conymi. Spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwa\u017cniejsza wydaje si\u0119 teoria, i\u017c w Polsce (ale nie tylko \u2013 by\u0107 mo\u017ce w ca\u0142ej \u015arodkowej Europie) suwerenno\u015b\u0107 ma niezbywalny syndrom PTSD \u2013 regularnego, pe\u0142noobjawowego stresu pourazowego, z objawami paranoi, b\u00f3l\u00f3w fantomowych tudzie\u017c l\u0119k\u00f3w (\u0142\u0105cznie z moczeniem nocnym) i z atakami zbiorowej histerii, prowadz\u0105cymi do lincz\u00f3w i desperackich decyzji wyborczych, a nawet dokonywanych w onirycznym stuporze zachowa\u0144 autodestrukcyjnych.<\/p>\n Przed \u201em\u0119czennikami\u201d tej lektury (daje bowiem ostro popali\u0107, zw\u0142aszcza w zwojach odpowiedzialnych za polskie poczucie wy\u017cszo\u015bci i wyj\u0105tkowo\u015bci) staje zatem pytanie \u2013 czy da si\u0119 to wszystko jako\u015b przetrwa\u0107 bez uszczerbku na duszy oraz intelekcie? Mo\u017ce tak \u2013 ale na pewno nie w tym pokoleniu. I w paru nast\u0119pnych te\u017c nie…<\/p>\n Tomasz Sas Jaros\u0142aw Kuisz\u00a0 Strach o suwerenno\u015b\u0107.Nowa polska politykaPrze\u0142o\u017cy\u0142 Tomasz Biero\u0144Wydawnictwo Znak, Fundacja Kultura Liberalna, Krak\u00f3w 2025 Rekomendacja: 5\/7Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Stres pourazowy? Obawa Polak\u00f3w przed utrat\u0105 Polski jest dzisiaj do\u015b\u0107 masywnym sk\u0142adnikiem zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci \u2013 mo\u017ce nawet bardziej wa\u017ckim ni\u017c utrata pracy, zdrowia i maj\u0105tku w wymiarze jestestwa indywidualnego. Mo\u017cliwa \u2013 aczkolwiek znacznie bardziej teoretycznie ni\u017c praktycznie \u2013 zguba Polski jako samodzielnego bytu, wytarcie jej z mapy \u2013 jawi si\u0119 jej obywatelom jako niewyobra\u017calna apokalipsa, na li\u015bcie narodowych strach\u00f3w zajmuj\u0105ca bez w\u0105tpliwo\u015bci miejsce pierwsze. Chocia\u017c po racjonalnym namy\u015ble wypadnie przyzna\u0107, i\u017c doprawdy samo zagro\u017cenie jest niezwykle ma\u0142o prawdopodobne w sensie czysto fizycznym. Kraj jako taki jest porz\u0105dnie asekurowany przez sojusze, aczkolwiek realna ich warto\u015b\u0107 (czyli gdyby co…) nie jest znana i nie by\u0142a sprawdzana; tkwi tylko w deklaracjach (b\u0105d\u017a zaniechaniu takowych) werbalnych (na zasadzie tzw. wsp\u00f3lnoty warto\u015bci tudzie\u017c ideologii) i domniemaniu jakiego\u015b wa\u017cnego interesu sojusznik\u00f3w. Niezbywalnego, p\u00f3ki co \u2013 tak si\u0119 wydaje. Trudno zatem sobie wyobrazi\u0107, i\u017c istniej\u0105 jakie\u015b realne i wyposa\u017cone w odpowiedni\u0105 moc si\u0142y polityczne w \u015bwiecie, kt\u00f3re na polsk\u0105 suwerenno\u015b\u0107 dybi\u0105 i czyni\u0105 z tego sw\u0105 racj\u0119 istnienia. Poza Rosj\u0105 oczywi\u015bcie \u2013 ale i dla tej pot\u0119gi zniesienie suwerennego bytu Polski jest tylko cz\u0119\u015bci\u0105 og\u00f3lnego i niespecjalnie pilnego…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5235,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[25,410],"tags":[505],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5233"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5233"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5233\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5573,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5233\/revisions\/5573"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/b><\/span><\/p>\nStres pourazowy?<\/b><\/u><\/span><\/h2>\n
(10 06 2025)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"