![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/twardoch-null-20250227-poziom-300x230.jpg\")
Null
Wydawnictwo Marginesy,
Warszawa 2025<\/b><\/h3>\n
Rekomendacja: 5\/7 \u00a0<\/p>\n \u201eForteca Bachmut, wsie debi\u0142y s nami tut\u201d<\/i> I zn\u00f3w jeste\u015bmy na wojnie. W Ukrainie \u2013 bo gdzie\u017cby… Ale to nie taka sama wojna, co u Kurkowa, kt\u00f3rego lektur\u0119 (nie bez powodu ze \u015bci\u015bni\u0119tym sercem; a p\u00f3\u017aniejsze wydarzenia jeszcze przyda\u0142y dramatyzmu temu pierwszemu uczuciu) rekomendowa\u0142em 25 lutego… Wojna u Kurkowa to przedsi\u0119wzi\u0119cie panoramiczne i wieloskalowe, epickie i wielop\u0142aszczyznowe. Bez ma\u0142a ojczy\u017aniane \u2013 gdyby termin ten nie zosta\u0142 przez Ruskich wy\u015bwiechtany, zu\u017cyty i zbrukany do wyrzygania. Wojna u Twardocha ma wymiar i rozmiar kameralny \u2013 toczy si\u0119 \u0142okie\u0107 w \u0142okie\u0107, twarz\u0105 w twarz, w okularze noktowizora, na dystans strza\u0142u z pokemona (r\u0119czny karabin maszynowy PKM), w polu widzenia kamerki z FPV, czyli drona-efpiwiszki. Blisko, blisko \u2013 w chuj za blisko…<\/p>\n Ale taki jest Twardoch. Razem z wojn\u0105 z pisarskiego celebryty przekwalifikowa\u0142 si\u0119 na wolontariusza-dostawc\u0119 (z potrzeby serca, bez artystycznej kalkulacji), wo\u017c\u0105c na Ukrain\u0119 (czy do Ukrainy \u2013 ci\u0105gle nie wiem; ale chyba ju\u017c za stary jestem na zmian\u0119 j\u0119zykowych przyzwyczaje\u0144) kupowane ze sk\u0142adek teren\u00f3wki, wy\u0142adowane zaopatrzeniem osobistym i sanitarnym, he\u0142mami, kamizelkami i temu\u017c podobnym wojennym badziewiem, bez kt\u00f3rego \u017cy\u0107 si\u0119 w okopach na \u201enullu\u201d – czyli pozycji zero, w bezpo\u015bredniej styczno\u015bci z ruskim pidarem (tak m\u00f3wi\u0105 wszyscy o ruskich so\u0142datach; ale co to znaczy \u2013 poza r\u00f3wnowa\u017cnikiem naszego peda\u0142a \u2013 dalib\u00f3g, nie wiem…). Twardoch podczas zaopatrzeniowych wypad\u00f3w nie tylko zwiedza\u0142 kijowskie knajpy na zapleczu frontu, na pierwszej linii te\u017c bodaj\u017ce bywa\u0142. A w og\u00f3le zamierza\u0142 te do\u015bwiadczenia na wielki reporta\u017c, inny od innych (i lepszy – co si\u0119 rozumie samo przez si\u0119), przerobi\u0107. Ale mu si\u0119 omsk\u0142o i pe\u0142nomasztabny roman<\/i> wyszed\u0142 \u2013 pe\u0142noskalowa powie\u015b\u0107 znaczy. I to jaka!<\/p>\n Wojenna \u2013 taka odpowied\u017a nasuwa si\u0119 w pierwszej kolejno\u015bci. I na dobr\u0105 spraw\u0119 jest to jedyna prawid\u0142owa odpowied\u017a. Bo \u201eNull\u201d to wojna w ca\u0142ej swej okaza\u0142o\u015bci \u2013 i tylko wojna. Opisana tak, \u017ce w ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej prozie wojennej tycz\u0105cej si\u0119 konfliktu w Ukrainie (wci\u0105\u017c nielicznej) nie spos\u00f3b znale\u017a\u0107 ekwiwalentu (no, mo\u017ce poza \u017badanem…). Dlaczego Polak akurat? Polak \u2013 bo w tym przypadku deklarowana i oczywista \u015bl\u0105sko\u015b\u0107 Twardocha jest okoliczno\u015bci\u0105 drugorz\u0119dn\u0105. Bo Twardoch wyczu\u0142, \u017ce ma ma\u0142o czasu, \u017ce trzeba uderzy\u0107 teraz, da\u0107 nura bez popatrywania na konsekwencje. Tymczasem ukrai\u0144scy i inni pisarze wci\u0105\u017c kr\u0105\u017c\u0105 wok\u00f3\u0142 tematu wojny, rozpoznaj\u0105c przedmiot, zestawiaj\u0105c wojenne imponderabilia z w\u0142asnymi mo\u017cliwo\u015bciami. Jako\u015b mi nie dziwno, \u017ce tak si\u0119 dzieje. P\u0119ta ich odpowiedzialno\u015b\u0107 \u2013 narodowa przypad\u0142o\u015b\u0107, z ca\u0142\u0105 moc\u0105 objawiaj\u0105ca si\u0119 w chwili pr\u00f3by, gdy wszelk\u0105 emocjonaln\u0105, intelektualn\u0105 i metafizyczn\u0105 struktur\u0119 ich odr\u0119bno\u015bci kto\u015b o\u015bmieli\u0142 si\u0119 zakwestionowa\u0107 zbrojnie. Narody z nied\u0142ugim sta\u017cem wolno\u015bci i niepodleg\u0142o\u015bci cierpi\u0105 bardziej \u2013 wi\u0119c ich pisarze te\u017c. Dlatego w kwestii wojny s\u0105 ostro\u017cni \u2013 tak jakby nie byli pewni swej umiej\u0119tno\u015bci selekcji zebranego materia\u0142u, jakby byli sparali\u017cowani konieczno\u015bci\u0105 nieustannego odr\u00f3\u017cniania dobra od z\u0142a (pod rygorem narodowej zdrady). Okrucie\u0144stwo i rygor moralny wojny jako takiej wpycha ich w my\u015blenie tunelowe, ogranicza swobod\u0119 wyboru, narzuca poprawno\u015b\u0107, wymusza my\u015blenie stadne. By\u0107 mo\u017ce dlatego jeszcze nie pisz\u0105 pe\u0142n\u0105 par\u0105.<\/p>\n Twardoch jest wolny od sp\u0119tania jakimikolwiek konwencjami. Nie dlatego, \u017ce jest obcy. Przeciwnie \u2013 jest sw\u00f3j, zaakceptowany, poinformowany. Ale Polak, i to taki dziwny, kt\u00f3ry swoj\u0105 polsko\u015b\u0107 kategorycznie kwestionuje. Nad Dnieprem \u2013 rara avis<\/i>; tam wyznanie to\u017csamo\u015bci jest obowi\u0105zkiem. Identyfikacja to nie tylko paszport i s\u0142owne deklaracje \u2013 to czasem kwestia \u017cycia i \u015bmierci. Unikasz samookre\u015blenia \u2013 mo\u017ce jeste\u015b Ruskiem, kacapem, pidarem: wrogiem znaczy. Natomiast Polak w Ukrainie jest traktowany z osobna – jako dziwol\u0105g mentalny, kt\u00f3remu wolno wi\u0119cej, kt\u00f3remu wi\u0119cej uchodzi \u2013 zw\u0142aszcza gdy dostarcza landrovery czy przechodzone nissany navary; \u017ce ju\u017c nie wspomnimy takich, kt\u00f3rzy zak\u0142adaj\u0105 kamizelki kuloodporne, bior\u0105 bro\u0144 do r\u0119ki i przedstawiaj\u0105 si\u0119 z dum\u0105 kryptonimami wywo\u0142awczymi z polowej sieci radiowej. To nie s\u0105 go\u015bcie, wpadaj\u0105cy (jak po ogie\u0144) do Kijowa czy Lwowa z transportami, po par\u0119 ekscytuj\u0105cych anegdot prosto z frontu, sposobnych do opowiadania ch\u0119tnym, napalonym na \u015bwiat panienkom na Zbawixie. To s\u0105 faceci, kt\u00f3rzy potrafi\u0105, chc\u0105 (i mo\u017ce nawet lubi\u0105) strzela\u0107 ze wszystkiego, co ma luf\u0119, tapla\u0107 si\u0119 w b\u0142ocku czarnoziemnym, min\u0119 postawi\u0107, pilotowa\u0107 drona, jebutn\u0105\u0107 z ergiepepanca. A tu akurat nadarza si\u0119 okazja. Nie w sensie, \u017ce to psychole, cyniczni mordercy spuszczeni z \u0142a\u0144cuch\u00f3w konwenans\u00f3w i dyskretnego nadzoru s\u0142u\u017cb. Nie \u2013 to normalsi… S\u0105 w\u015br\u00f3d nich trepy-weterani s\u0142u\u017cby w kontyngentach, zawodowi \u017co\u0142nierze, z objawami PTSD. Ale s\u0105 te\u017c cywile z tak pokrajcowanymi \u017cyciorysami tudzie\u017c \u201enawisem\u201d emocjonalnym, \u017ce a\u017c musz\u0105 swe \u015bcie\u017cki prostowa\u0107 (albo sko\u0144czy\u0107) pod ogniem. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce kilkuset (a mo\u017ce nawet kilka tysi\u0119cy) takich Polak\u00f3w-dobrowolc\u00f3w trwa na froncie po stronie ukrai\u0144skiej. Nie mam poj\u0119cia, czy uda\u0142oby si\u0119 znale\u017a\u0107 paru po ruskiej stronie, ale je\u015bli tak, to chuj z nimi.<\/p>\n Swego bohatera Twardoch wykreowa\u0142, czerpi\u0105c z personalnych zasob\u00f3w tej w\u0142a\u015bnie grupy. I wyszed\u0142 mu czterdziestolatek \u2013 w zasadzie cywil (z wykszta\u0142cenia historyk) z Warszawy, a w tym cywilu dobrze ustawiony (uczelnia, korporacja, jaka\u015b ba\u0144ka liberalna), cho\u0107 dotkni\u0119ty b\u00f3lem istnienia. A do tego dotkni\u0119ty swego rodzaju kryzysem to\u017csamo\u015bci plemiennej. No bo tak: dziadek Ukrainiec, weteran UPA (w sotni Chrynia strzela\u0142 do \u015awierczewskiego), babcia wroc\u0142awska Niemka, z dolno\u015bl\u0105skiego ziomkostwa wypisz wymaluj. A w sumie trauma i tajemnica… Egzystencjalna gmatwanina zawiod\u0142a go najpierw z dostawami samochod\u00f3w i innego wojennego badziewia na front; potem pilotowa\u0142 drony \u2013 a\u017c w ko\u0144cu wyl\u0105dowa\u0142 w okopie na linii \u201ezero\u201d (czyli null – w bezpo\u015bredniej styczno\u015bci z wrogiem), na przycz\u00f3\u0142ku na lewym (czyli tym z\u0142ym \u2013 czyli chuj wie, po co) brzegu Dniepru (pewnie gdzie\u015b w okolicy Chersonia lub Zaporo\u017ca). Ma w sieci wywo\u0142awczy kryptonim (czyli pozywnyj<\/i>) \u2013 Ki\u0144 (ko\u0144 znaczy po naszemu). Siedzi w dziurze z kumplami, w zamarzaj\u0105cym, czarnym, g\u0119stym jak glina b\u0142ocku, nas\u0142uchuje i melduje co jaki\u015b czas radiem, \u017ce \u201eczterysta pi\u0119\u0107dziesi\u0105t\u201d – czyli w porz\u0105dku; gdyby nie zameldowa\u0142, dosta\u0142by w dup\u0119 pociskiem z haubicy. Czasem strzela, jak pidary id\u0105 w mi\u0119snym natarciu na ich pozycj\u0119; dopiero niedawno widzia\u0142 przez termowizyjny celownik, jak trafi\u0142 swego pierwszego Ruska. No i Buriata do niewoli wzi\u0105\u0142 (ale nie ma go jak odes\u0142a\u0107 na drugi brzeg, wi\u0119c zwi\u0105zany i ranny siedzi jeniec razem z nimi…).<\/p>\n Taka jest ta wojna pe\u0142noskalowa; z perspektywy pojedynczego \u017co\u0142nierza to wojna jego i paru najbli\u017cszych kolesi z kompanii. Na tej wojnie przez fronty nie przewalaj\u0105 si\u0119 brygady, na tej wojnie nie szturmuj\u0105 batalionami. Jak pidar idzie do natarcia, to jest ich dru\u017cyna, g\u00f3ra pluton \u2013 bez techniki, wi\u0119c prosto pod lufy pokemon\u00f3w. A nad g\u0142ow\u0105 dobrze jest mie\u0107 swojego mawika, czy rozpoznawczego drona z zaawansowan\u0105 technik\u0105 optoelektroniczn\u0105 \u2013 wtedy czujesz si\u0119 jako\u015b (nie wiedzie\u0107 czemu) bezpieczniej. Ale przecie\u017c mawik nadlatuj\u0105cego granatu mo\u017adzierzowego nie zobaczy \u2013 i tak wszystko na chuj. Mimo to cieszysz si\u0119, gdy z kanonady d\u017awi\u0119k\u00f3w wy\u0142owisz dudnienie wielkokalibrowej maszyny ogniowej \u2013 wiesz, \u017ce to kole\u015b Ma\u0142pa wreszcie jebn\u0105\u0142 ze swojej ukochanej snajperki; w co trafi\u0142 \u2013 chuj znajet<\/i>, ale trafi\u0142, bo Ma\u0142pa nie strzela bez sensu. Wi\u0119c mo\u017cesz nawet zaryzykowa\u0107 kr\u00f3tki bieg w postawie niemal wyprostowanej i skok do bezpiecznej dziury. I tak do nast\u0119pnego razu. Albo ju\u017c nie. Bo na tej wojnie wszyscy s\u0105 ju\u017c martwi \u2013 tylko niekt\u00f3rzy jeszcze si\u0119 ruszaj\u0105 i nie wiedz\u0105.<\/p>\n I co do tego maj\u0105 ta ruska blad\u017a Putin z ameryka\u0144sk\u0105 bladzi\u0105 Trumpem? Nic. Te bladzie maj\u0105 tylko pe\u0142nomasztabne interesy gdzie\u015b daleko \u2013 bo przecie\u017c nie w okopie na tym chujowym, niew\u0142a\u015bciwym brzegu Dniepru. Tu siedzimy my \u2013 a wsie debi\u0142y s nami tut…<\/i><\/p>\n Tomasz Sas Szczepan Twardoch\u00a0 Null Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2025 Rekomendacja: 5\/7Ocena ok\u0142adki: 3\/5 W bezpo\u015bredniej styczno\u015bci z n-plem… \u00a0 \u201eForteca Bachmut, wsie debi\u0142y s nami tut\u201d(szydercza przer\u00f3bka kiczowatej,heroicznej pie\u015bni wojennej) I zn\u00f3w jeste\u015bmy na wojnie. W Ukrainie \u2013 bo gdzie\u017cby… Ale to nie taka sama wojna, co u Kurkowa, kt\u00f3rego lektur\u0119 (nie bez powodu ze \u015bci\u015bni\u0119tym sercem; a p\u00f3\u017aniejsze wydarzenia jeszcze przyda\u0142y dramatyzmu temu pierwszemu uczuciu) rekomendowa\u0142em 25 lutego… Wojna u Kurkowa to przedsi\u0119wzi\u0119cie panoramiczne i wieloskalowe, epickie i wielop\u0142aszczyznowe. Bez ma\u0142a ojczy\u017aniane \u2013 gdyby termin ten nie zosta\u0142 przez Ruskich wy\u015bwiechtany, zu\u017cyty i zbrukany do wyrzygania. Wojna u Twardocha ma wymiar i rozmiar kameralny \u2013 toczy si\u0119 \u0142okie\u0107 w \u0142okie\u0107, twarz\u0105 w twarz, w okularze noktowizora, na dystans strza\u0142u z pokemona (r\u0119czny karabin maszynowy PKM), w polu widzenia kamerki z FPV, czyli drona-efpiwiszki. Blisko, blisko \u2013 w chuj za blisko… Ale taki jest Twardoch. Razem z wojn\u0105 z pisarskiego celebryty przekwalifikowa\u0142 si\u0119 na wolontariusza-dostawc\u0119 (z potrzeby serca, bez artystycznej kalkulacji), wo\u017c\u0105c na Ukrain\u0119 (czy do Ukrainy \u2013 ci\u0105gle nie wiem; ale chyba ju\u017c za stary jestem na zmian\u0119 j\u0119zykowych przyzwyczaje\u0144) kupowane ze sk\u0142adek teren\u00f3wki, wy\u0142adowane zaopatrzeniem osobistym i sanitarnym, he\u0142mami, kamizelkami i temu\u017c podobnym wojennym badziewiem, bez kt\u00f3rego \u017cy\u0107 si\u0119 w…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5210,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[504],"tags":[261],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5208"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5208"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5336,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5208\/revisions\/5336"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/b><\/span><\/p>\nW bezpo\u015bredniej styczno\u015bci z n-plem…<\/b><\/u><\/span><\/h2>\n
(szydercza przer\u00f3bka kiczowatej,
heroicznej pie\u015bni wojennej)<\/b><\/p>\n
(17 04 2025)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"