{"id":4780,"date":"2024-06-20T01:50:50","date_gmt":"2024-06-19T23:50:50","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=4780"},"modified":"2024-08-27T10:36:40","modified_gmt":"2024-08-27T08:36:40","slug":"slowo-honoru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2024\/06\/20\/slowo-honoru\/","title":{"rendered":"S\u0142owo honoru"},"content":{"rendered":"\n

Marek Krajewski\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


<\/strong>S\u0142owo honoru
<\/strong>Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2024<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 4\/7
<\/strong>Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

D\u0142ugie po\u017cegnanie…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Czy natoli\u0144czycy z pu\u0142awianami wdali si\u0119 tylko w sp\u00f3r ideologiczny, owocuj\u0105cy tu i \u00f3wdzie (ale ubocznie…) jakimi\u015b konsekwencjami materialnymi i ofiarami personalnymi? Czy prowadzili pe\u0142noskalow\u0105 wojn\u0119 o w\u0142adz\u0119 i wp\u0142ywy w pa\u0144stwie \u2013 wojn\u0119 brutaln\u0105, w kt\u00f3rej je\u0144c\u00f3w nie brano, a wroga (je\u015bli si\u0119 go dopad\u0142o ze spuszczonymi portkami) wypalano do trzecich pokole\u0144 wstecz i naprz\u00f3d, a\u017c do go\u0142ej ziemi? Wiele wskazuje, \u017ce raczej to drugie \u2013 ale kogo to dzisiaj obchodzi? Poza historykami oczywi\u015bcie. I to nie wszystkimi \u2013 zainteresowanych tym fragmentem dziej\u00f3w jest mo\u017ce kilku, a i tak po\u0142owa z nich to funkcjonariusze policji historycznej spod sztandar\u00f3w IPN. A poza wszystkim \u2013 wszystko wiadomo \u2013 kto z kim, przeciw komu i dlaczego. Wielu tajemnic w tym ju\u017c nie ma. I zapewne ani jednej takiej, kt\u00f3rej warto by\u0142oby po\u015bwi\u0119ci\u0107 czas i \u015brodki \u015bledcze tudzie\u017c wszelkie inne.<\/p>\n

Ale co komu szkodzi spr\u00f3bowa\u0107? Zw\u0142aszcza w literaturze, kt\u00f3ra na og\u00f3\u0142 karmi si\u0119 fikcj\u0105 i zmy\u015bleniem (nawet je\u015bli si\u0119ga po zdarzenia prawdziwe i \u201efakty autentyczne\u201d), bo taka jest jej natura. Wa\u017cne dla urody oraz sugestywno\u015bci samego procesu jednak jest, by robi\u0142a to elegancko \u2013 z poczuciem realizmu i prawdopodobie\u0144stwa, ale i z fantazj\u0105. Literatura historii nie pisze \u2013 a w zasadzie nawet jej nie czyta. Bo nie musi. Mo\u017ce nawet mija\u0107 si\u0119 z prawd\u0105, chocia\u017c akurat w tej kwestii zaleca\u0142bym tradycyjn\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107. Pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 wobec historii jest cnot\u0105… Zastrze\u017cenie tak samo wa\u017cne dla tych, co historii nadu\u017cywaj\u0105 dla w\u0142asnych, cz\u0119sto czysto komercyjnych cel\u00f3w, jak i dla tych, kt\u00f3rzy histori\u0105 gardz\u0105, chc\u0105c j\u0105 zast\u0105pi\u0107 fantazjami, \u201ealternatywnymi\u201d zmy\u015bleniami oraz propagand\u0105.<\/p>\n

Godzi si\u0119 tylko napomkn\u0105\u0107 gwoli jasno\u015bci, \u017ce historia jako taka nie przepada ani za zuchwalstwem interpretacyjnym, ani za nazbyt \u015bmia\u0142ymi i nader daleko posuni\u0119tymi hipotezami, ani za udzia\u0142em czynnika metafizycznego na przyk\u0142ad. Natomiast dla literatury to chleb codzienny. Powstaje tylko pytanie o zakres tych swob\u00f3d, \u017ceby nie wypad\u0142o g\u0142upio. G\u0142upoty bowiem literatura winna unika\u0107 jak diabe\u0142 \u015bwi\u0119conej wody. Krajewski chyba o tym wie… Na wszelki wypadek jednak przypomnijmy jedn\u0105 zasad\u0119 \u201eprozatorskiego metabolizmu\u201d – nie oddalaj si\u0119 zbyt daleko od prawdopodobie\u0144stwa. Oczywi\u015bcie wtedy, gdy piszesz tekst gatunkowy \u2013 krymina\u0142, powie\u015b\u0107 sensacyjn\u0105, thriller szpiegowski czy polityczny, a nawet opowiastk\u0119 obyczajow\u0105, ale mocno zakotwiczon\u0105 w realiach codzienno\u015bci. Wtedy trzymaj si\u0119 bli\u017cej prawdopodobie\u0144stwa, bo czytelnicy nie lubi\u0105, gdy robi si\u0119 z nich idiot\u00f3w. Poluzowa\u0107 t\u0119 wi\u0119\u017a lub ca\u0142kowicie zerwa\u0107 mo\u017cesz zawsze \u2013 gdy decydujesz si\u0119 na bajkopisarstwo, fantasy, science fiction, absurdaln\u0105 grotesk\u0119, romans o lekkim (albo i ci\u0119\u017ckim…) zabarwieniu erotycznym albo zgo\u0142a tekst ca\u0142kowicie wymy\u015blony w twej g\u0142owie, zbudowany w twoich w\u0142asnych \u201eokoliczno\u015bciach przyrody\u201d, gdy tylko u\u017cyty j\u0119zyk zapisu (czyli ju\u017c poziom \u201emeta\u201d) \u0142\u0105czy twoje s\u0142owa i zdania z jak\u0105kolwiek rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n

Zreszt\u0105 \u2013 pisa\u0107 mo\u017cesz jakkolwiek, jak tylko zechcesz, a tw\u00f3rcze mo\u017cliwo\u015bci pozwalaj\u0105 \u2013 lub wr\u0119cz nak\u0142aniaj\u0105… Dozwolone s\u0105 wszelkie przegi\u0119cia, ekstrawagancje, zuchwa\u0142e projekty, pomys\u0142y podejrzanej konduity \u2013 no, dos\u0142ownie wszystko. I to wszystko stanie si\u0119 literatur\u0105, je\u015bli prze\u017cyje jedno: konfrontacj\u0119 z czytelnikiem. To tyle \u2013 wi\u0119cej w tej kwestii Krajewskiemu \u0142ba pastowa\u0107 nie b\u0119dziemy. A pu\u0142awianie z natoli\u0144czykami pospo\u0142u b\u0119d\u0105 mu wdzi\u0119czni z za\u015bwiat\u00f3w (komunistycznych \u2013 \u017ceby nie by\u0142o…) za wykopanie ze sk\u0142adowiska z\u0142omu i przypomnienie (cho\u0107 w gruncie rzeczy bez sensu, ale co tam…) ich kr\u00f3tkiej lecz absorbuj\u0105cej wiele si\u0142 i \u015brodk\u00f3w wojenki o rz\u0105d (nie tylko dusz \u2013 o bud\u017cet, parti\u0119, wojsko tudzie\u017c inne s\u0142u\u017cby wszelkiego autoramentu tako\u017c).<\/p>\n

C\u00f3\u017c zatem jest takiego w intrydze obmy\u015blonej przez Krajewskiego, co sprowokowa\u0142o mnie do tych kilku uwag o pisarstwie? Ano niby nic takiego… Ca\u0142a fabu\u0142a, ca\u0142y pomys\u0142 swe pra\u017ar\u00f3d\u0142o intelektualne ma w nieszcz\u0119snych dziejach referatu \u201eWsch\u00f3d\u201d II Oddzia\u0142u polskiego Sztabu Generalnego. Organizacja ta \u2013 po niew\u0105tpliwych i przynosz\u0105cych chwa\u0142\u0119 sukcesach w okresie wojny z bolszewikami (zw\u0142aszcza fenomenalny by\u0142 dekrypta\u017c) – w czasie pokoju (czyli a\u017c do lata 1939 roku) zupe\u0142nie nie sprosta\u0142a oczekiwaniom. W latach dwudziestych zosta\u0142a sponiewierana (podobnie zreszt\u0105 jak kilka \u201ebraterskich\u201d s\u0142u\u017cb w Europie) przez afer\u0119 MOCR-Trustu \u2013 czyli pot\u0119\u017cnego rzekomo antybolszewickiego, bia\u0142ogwardyjskiego spisku w Rosji \u2013 w ca\u0142o\u015bci wymy\u015blonego i kierowanego przez… Dzier\u017cy\u0144skiego i jego kumpli z NKWD. Ale to temat na ca\u0142kiem inne opowiadanie.<\/p>\n

W ka\u017cdym razie wydymana przez sowieck\u0105 agentur\u0119 gromadka funkcjonariuszy referatu wschodniego zachowa\u0142a etaty, ale utraci\u0142a zdolno\u015b\u0107 kreowania w\u0142asnej agentury na terytorium wroga, a mo\u017cliwo\u015bci zdobywania warto\u015bciowych informacji wywiadowczych okaza\u0142y si\u0119 mocno ograniczone. Owszem, usprawiedliwia\u0107 ich po cz\u0119\u015bci mo\u017ce fakt, \u017ce w og\u00f3le i dla wszystkich ch\u0119tnych robota wywiadowcza w kraju sowieckiej dyktatury policyjnej, og\u00f3lnego zastraszenia, terroru, GU\u0141agu i wszechobecnej gwa\u0142townej \u015bmierci nie by\u0142a \u0142atwa. Nawet Niemcy, aczkolwiek mieli fory (a to z powodu paktu z Rapallo), napotykali, eufemistycznie rzecz okre\u015blaj\u0105c, pewne trudno\u015bci w terenie…<\/p>\n

W efekcie \u2013 pod koniec epoki II Rzeczypospolitej \u2013 w gabinetach i na korytarzach referatu wschodniego (ale te\u017c w ca\u0142ym II Oddziale wywiadowczym) w sztabie generalnym zapanowa\u0142o k\u0142\u0119bowisko intryg, donos\u00f3w, chorobliwych oskar\u017ce\u0144. Maniakalni paranoicy \u015bcierali si\u0119 z cynicznymi socjopatami, prometejscy amatorzy-entuzja\u015bci znosili si\u0119 z resztkami za\u0142ogi cynicznych profesjonalist\u00f3w, okopanych w rejonach zbli\u017conych do referatu \u201eZach\u00f3d\u201d… W sztabowych kazamatach unosi\u0142a si\u0119 osobliwa atmosfera og\u00f3lnej podejrzliwo\u015bci, strachu i smrodliwych uprzedze\u0144; do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce \u201eregulaminowo\u201d ka\u017cdy, najdrobniejszy nawet sukces wywiadowczy stawa\u0142 si\u0119 z urz\u0119du podejrzany \u2013 jako rezultat obcej penetracji, korupcji, zdrady czy szwindlu maj\u0105cego na celu przej\u0119cie i prywatyzacj\u0119 pa\u0144stwowych funduszy.<\/p>\n

Dlatego \u201eintryga za\u0142o\u017cycielska\u201d, skomponowana przez Krajewskiego w \u201eS\u0142owie honoru\u201d wydaje si\u0119 by\u0107 wielce prawdopodobna \u2013 oto minister spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop jesieni\u0105 1938 roku z\u0142o\u017cy\u0142 nieoficjalnie ambasadorowi Polski w Berlinie J\u00f3zefowi Lipskiemu propozycj\u0119, by Polska rozwa\u017cy\u0142a przyst\u0105pienie do paktu antykominternowskiego, a w gruncie rzeczy zawar\u0142a sojusz z Niemcami, by wsp\u00f3lnie zaatakowa\u0107 ZSRR. Lipski oczywi\u015bcie nie mia\u0142 pe\u0142nomocnictw, aby o propozycji tego rodzaju dyskutowa\u0107 (nie ten szczebel), wi\u0119c zmilcza\u0142 – ale sporz\u0105dzi\u0142 notatk\u0119, kt\u00f3ra… wpad\u0142a w r\u0119ce sowieckiego szpiega w Rzeszy. Zaalarmowany Stalin nakaza\u0142 ujawnienie tre\u015bci notatki i zorganizowanie w Polsce antyniemieckich demonstracji \u2013 pod przyw\u00f3dztwem w\u0142a\u015bnie zwolnionego z Berezy poety rewolucyjnego (wi\u0119kszego jakoby ni\u017c Broniewski, aspiranta do Nobla w przysz\u0142o\u015bci…), niejakiego Emila Haczki (sk\u0105din\u0105d agenta sowieckiego wywiadu). Zacz\u0119to nawet organizowa\u0107 \u201eobywatelskie\u201d sprzysi\u0119\u017cenie, by t\u0119 akcj\u0119 przeprowadzi\u0107. Ale czujni funkcjonariusze II Oddzia\u0142u postanowili unicestwi\u0107 plan Stalina-Haczki. Oczywi\u015bcie mogli wys\u0142a\u0107 policj\u0119 i ca\u0142e to sprzysi\u0119\u017cenie wy\u0142apa\u0107, ale wtedy nie by\u0142oby \u017cadnej fabularnej intrygi. Nie wiedzie\u0107 zatem czemu zadzia\u0142ali finezyjnie, chyba tylko po to, by si\u0119 prozatorski zamys\u0142 Krajewskiemu spe\u0142ni\u0142. By si\u0119 spe\u0142ni\u0142 jednakowo\u017c, we Lwowie ni st\u0105d, ni zow\u0105d objawi\u0142 si\u0119 niejaki kapitan Dewoyno (Czes\u0142aw mu by\u0142o na imi\u0119 \u2013 ale czy nieszcz\u0119sny ten kapitasza by\u0142 ze \u201eWschodu\u201d czy z \u201eZachodu\u201d – nie wiadomo…), kt\u00f3ry ujawni\u0142 si\u0119 i uwiarygodni\u0142 wobec komisarza tamtejszej policji, znanego nam ju\u017c z wielu poprzednich dzie\u0142 Krajewskiego \u2013 czyli oczywi\u015bcie Edwarda Popielskiego, zwanego familiarnie \u201e\u0141yssym\u201d w kr\u0119gach lwowskiego p\u00f3\u0142\u015bwiatka.<\/p>\n

Popielski wyl\u0105dowa\u0142 jak zwykle \u2013 na ko\u0144cu \u201e\u0142a\u0144cucha sprawczego\u201d intrygi Stalina i kontrintrygi \u201eDw\u00f3jki\u201d z zadaniem czysto fizycznym \u2013 czyli wyeliminowaniem Haczki, co mia\u0142oby rozsadzi\u0107 od wewn\u0105trz antyniemieck\u0105 ruchawk\u0119. \u201eBy \u017c\u0105dz moc m\u00f3c wzm\u00f3c\u201d, Dewoyno sprowokowa\u0142 Popielskiego do pokwitowania udzia\u0142u naszego bohatera w spisku z\u0142o\u017ceniem uroczystego oficerskiego s\u0142owa honoru w kwestii utrzymania akcji w sekrecie \u2013 oficjalnie, na o\u0142tarzu, w obecno\u015bci katolickiego kap\u0142ana… No w\u0142a\u015bnie \u2013 oficerskie s\u0142owo honoru \u2013 rzecz \u015bwi\u0119ta i niewzruszalna w katalogu cn\u00f3t wymaganych od prawego funkcjonariusza pa\u0144stwowego, sta\u0142o si\u0119 tytu\u0142ow\u0105 poniek\u0105d osi\u0105 wszystkich przysz\u0142ych wypadk\u00f3w, w kt\u00f3re Popielski przez nast\u0119pne dziesi\u0119ciolecia zosta\u0142 uwik\u0142any. Bo Haczko rzeczywi\u015bcie znikn\u0105\u0142 – a wielu, zbyt wielu by\u0142o takich, kt\u00f3rzy chcieliby wiedzie\u0107, jak to si\u0119 sta\u0142o…<\/p>\n

My oczywi\u015bcie ju\u017c wiemy, ale nie powiemy, by przyjemno\u015bci odkrywania zagadek czytelnikom nie odbiera\u0107; tak\u0105 mamy umow\u0119. A Krajewski jest mistrzem \u201ezawieszania\u201d akcji i manipulowania czasem \u2013 co tylko t\u0119 przyjemno\u015b\u0107 zwi\u0119ksza. W ka\u017cdym razie jego wyobra\u017ania i talenty konfabulacyjne (bez obrazy \u2013 w tym kontek\u015bcie to nie jest okre\u015blenie pejoratywne!) s\u0105 najwy\u017cszej pr\u00f3by. Idzie jednak o to, czy talenty owe u\u017cyte zosta\u0142y w dobrej sprawie. Innymi s\u0142owy m\u00f3wi\u0105c \u2013 zastanawiam si\u0119, czy nie posz\u0142y na zmarnowanie, b\u0142ahostkom s\u0142u\u017c\u0105c i g\u0142upstwom… Bowiem ca\u0142a ta historia poety Haczki i po\u015bmiertnej ko\u0142omyi wok\u00f3\u0142 samej postaci tudzie\u017c jej rzekomego znaczenia dla historii, tradycji, ideologii komunistycznej oraz zarz\u0105dzania zbiorow\u0105 pami\u0119ci\u0105 partii wydaje si\u0119 zbyt mocno naci\u0105gni\u0119ta \u2013 nawet jak na zdarzenie w ca\u0142o\u015bci fikcyjne, wymy\u015blone w fenomenalnych zasobach intelektu Krajewskiego.<\/p>\n

Got\u00f3w jestem uwierzy\u0107, \u017ce funkcjonariusze polityczni III Rzeszy poszukiwali (ale chyba niezbyt gorliwie) okoliczno\u015bci i ludzi sprzyjaj\u0105cych ich ideologicznym pomys\u0142om (a\u017c do granic zbrodniczej kolaboracji), pragn\u0105cych zneutralizowa\u0107 polski op\u00f3r w imi\u0119 antysowieckiej krucjaty. Ale ani nie byli w tym dziele skuteczni \u2013 ani z drugiej strony niewielu by\u0142o ludzi sk\u0142onnych do aktywnej wsp\u00f3\u0142pracy. A po wojnie… No c\u00f3\u017c, nie jestem pewien, czy natoli\u0144czycy \u2013 ci twardog\u0142owi post-stalinowcy i sojusznicy Moskwy – istotnie a\u017c tak pilnie potrzebowali ideowego spoiwa w postaci cz\u0142owieka totemicznego (c\u00f3\u017c z tego, \u017ce nie\u017cyj\u0105cego \u2013 to nawet lepiej), kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by uwiarygodni\u0107 ich pretensje do w\u0142adzy.<\/p>\n

Lecz c\u00f3\u017c \u2013 przyznaj\u0119, \u017ce co\u015b musia\u0142o by\u0107 na rzeczy. Sam jako dzieci\u0119 nieletnie obserwowa\u0142em z bliska malutki epizodzik tej wojenki o polityk\u0119 historyczn\u0105 partii w owym czasie rz\u0105dz\u0105cej. Oto latem 1956 roku wr\u00f3cili\u015bmy do miasta (\u0141odzi zreszt\u0105…) z wakacji, ale ju\u017c nie mieszkali\u015bmy przy ulicy Rzgowskiej, lecz ni st\u0105d, ni zow\u0105d na ulicy jakiego\u015b Kaliszewskiego. Kim, do cholery, by\u0142 Kaliszewski \u2013 nie wiedzia\u0142 nikt. M\u00f3j ojciec by\u0142 w\u00f3wczas dziennikarzem radiowym, wi\u0119c \u0142atwiej mu by\u0142o zdoby\u0107 niezb\u0119dne informacje. I oto okaza\u0142o si\u0119, \u017ce… Kaliszewskich by\u0142o dw\u00f3ch. Jeden to zas\u0142u\u017cony lokalny dzia\u0142acz komunistyczny (ale w ten czas \u017cywy wci\u0105\u017c jak najbardziej), a drugi te\u017c zas\u0142u\u017cony internacjona\u0142, ale jakby mniej – i martwy od lat. Ba\u0142agan rozstrzygn\u0105\u0142 si\u0119 szybko i nieoczekiwanie, albowiem ju\u017c w noworoczn\u0105 noc 1957 roku na rogach ulicy zn\u00f3w zawis\u0142y tabliczki ze star\u0105 nazw\u0105. Rewolta Kaliszewskich znikn\u0119\u0142a w pomroce dziej\u00f3w. Po latach w trybie w\u0142asnej pracy badawczej ustali\u0142em, \u017ce istotnie by\u0142a to \u201emanifestacja\u201d partyjnych ortodoks\u00f3w \u2013 usilnie poszukiwali oni wtedy uwiarygodnienia swych pretensji do w\u0142adzy, wi\u0119c potrzebowali nowej \u201eikony\u201d: cz\u0142owieka, kt\u00f3ry a) nie by\u0142by \u017bydem, b) nie by\u0142by ubeckim siepaczem, natomiast c) by\u0142by komunist\u0105 narodowym, z miejskiego proletariatu, o reputacji patrioty i w og\u00f3le tzw. porz\u0105dnego cz\u0142owieka… No c\u00f3\u017c, historia dowiod\u0142a, \u017ce \u0142atwe to nie by\u0142o.<\/p>\n

Wymy\u015blony przez Krajewskiego dylemat Haczki to podobny mechanizm, tylko wi\u0119kszego kalibru politycznego. Lecz i tak w sumie b\u0142ahostka o nieznacznym stopniu prawdopodobie\u0144stwa. Ale najbardziej zdumiewa mnie fakt, \u017ce przy okazji Krajewski wytacza przeciw swemu bohaterowi (kt\u00f3rego chyba sk\u0105din\u0105d lubi) ca\u0142y arsena\u0142 potwornych tortur fizycznych i psychicznych. Krajewski m\u0119czy Popielskiego z wyrafinowan\u0105, sadystyczn\u0105 zgo\u0142a satysfakcj\u0105, jakby chcia\u0142 dowie\u015b\u0107, \u017ce lwowskiego policaja i oficera wywiadu nic nie z\u0142amie. Autor torturuje swego bohatera z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105 \u2013 w kazamatach Gestapo i Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa \u2013 fachowo, bole\u015bnie i nieodwracalnie. I to czyni lektur\u0119 \u201eS\u0142owa honoru\u201d i przykr\u0105, i dolegliw\u0105. Jakby autor \u017cegna\u0142 si\u0119 ze swym literackim alter ego<\/i> (imaginacyjnym nieco, ale c\u00f3\u017c to szkodzi…). D\u0142ugie oraz dotkliwe to po\u017cegnanie. Chocia\u017c… Ostatnie zdanie powie\u015bci budzi pewn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce to jeszcze nie koniec!<\/p>\n

Tomasz Sas
<\/b>(19 06 2024)<\/b><\/p>\n

Ostrze\u017cenie.<\/b> W obliczu narastaj\u0105cej bezczelno\u015bci i brutalnej agresji tw\u00f3rc\u00f3w, instruktor\u00f3w tudzie\u017c pod\u017cegaczy tak zwanej sztucznej inteligencji uprasza si\u0119 wzmiankowanych, by w swym procederze pod \u017cadnym pozorem nie korzystali z niniejszego tekstu rekomendacji w celu doskonalenia algorytm\u00f3w i trenowania swego produktu, zwanego powszechnie i w skr\u00f3ceniu AI. Ostrze\u017cenie to formu\u0142uje si\u0119 w celu unikni\u0119cia nieporozumie\u0144 natury procesowej w przysz\u0142o\u015bci, gdy tylko uchwalone zostan\u0105 powszechnie obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy, umo\u017cliwiaj\u0105ce skuteczn\u0105 ochron\u0119 w\u0142asno\u015bci intelektualnej przed wykorzystywaniem do niecnego zamiaru rzekomego \u201euczenia\u201d i poszerzania spektrum mo\u017cliwo\u015bci wspomnianej ju\u017c tzw. sztucznej inteligencji. TS.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marek Krajewski\u00a0 S\u0142owo honoru Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2024 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 D\u0142ugie po\u017cegnanie… Czy natoli\u0144czycy z pu\u0142awianami wdali si\u0119 tylko w sp\u00f3r ideologiczny, owocuj\u0105cy tu i \u00f3wdzie (ale ubocznie…) jakimi\u015b konsekwencjami materialnymi i ofiarami personalnymi? Czy prowadzili pe\u0142noskalow\u0105 wojn\u0119 o w\u0142adz\u0119 i wp\u0142ywy w pa\u0144stwie \u2013 wojn\u0119 brutaln\u0105, w kt\u00f3rej je\u0144c\u00f3w nie brano, a wroga (je\u015bli si\u0119 go dopad\u0142o ze spuszczonymi portkami) wypalano do trzecich pokole\u0144 wstecz i naprz\u00f3d, a\u017c do go\u0142ej ziemi? Wiele wskazuje, \u017ce raczej to drugie \u2013 ale kogo to dzisiaj obchodzi? Poza historykami oczywi\u015bcie. I to nie wszystkimi \u2013 zainteresowanych tym fragmentem dziej\u00f3w jest mo\u017ce kilku, a i tak po\u0142owa z nich to funkcjonariusze policji historycznej spod sztandar\u00f3w IPN. A poza wszystkim \u2013 wszystko wiadomo \u2013 kto z kim, przeciw komu i dlaczego. Wielu tajemnic w tym ju\u017c nie ma. I zapewne ani jednej takiej, kt\u00f3rej warto by\u0142oby po\u015bwi\u0119ci\u0107 czas i \u015brodki \u015bledcze tudzie\u017c wszelkie inne. Ale co komu szkodzi spr\u00f3bowa\u0107? Zw\u0142aszcza w literaturze, kt\u00f3ra na og\u00f3\u0142 karmi si\u0119 fikcj\u0105 i zmy\u015bleniem (nawet je\u015bli si\u0119ga po zdarzenia prawdziwe i \u201efakty autentyczne\u201d), bo taka jest jej natura. Wa\u017cne dla urody oraz sugestywno\u015bci samego procesu jednak jest, by robi\u0142a to elegancko \u2013 z poczuciem realizmu i…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4782,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[393],"tags":[54],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4780"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4780"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4780\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4886,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4780\/revisions\/4886"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}