{"id":4772,"date":"2024-06-15T02:24:08","date_gmt":"2024-06-15T00:24:08","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=4772"},"modified":"2024-09-01T01:20:30","modified_gmt":"2024-08-31T23:20:30","slug":"pandemia-populistow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2024\/06\/15\/pandemia-populistow\/","title":{"rendered":"Pandemia populist\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Wojciech Sadurski\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Pandemia populist\u00f3w <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a z angielskiego Anna W\u00f3jcik <\/strong>
Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2024<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

G\u0119by za lud krzycz\u0105ce…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Gdy poda\u017c g\u0142upoty i k\u0142amstwa w przestrzeni publicznej ro\u015bnie \u2013 jak zachowuje si\u0119 popyt? No c\u00f3\u017c, nie maleje… Wprost przeciwnie: te\u017c ro\u015bnie, nad\u0105\u017caj\u0105c za rozkwitaj\u0105c\u0105 poda\u017c\u0105 – cz\u0119sto nawet takow\u0105 wyprzedzaj\u0105c. G\u0142upota i k\u0142amstwo s\u0105 bowiem wydajnym paliwem, nap\u0119dzaj\u0105cym tzw. stosunki mi\u0119dzyludzkie i mi\u0119dzyplemienne w \u017cyciu publicznym. Im bardzie takowe g\u0119stniej\u0105, tym wi\u0119cej potrzeba \u017ar\u00f3de\u0142 energii, wprawiaj\u0105cej t\u0119 antropomorficzn\u0105 melas\u0119 w ruch… G\u0142upota i k\u0142amstwo maj\u0105 si\u0119 dobrze, ciesz\u0105 si\u0119 ze sprzyjaj\u0105cej koniunktury. Ba, nieustannie zyskuj\u0105 wsp\u00f3lnik\u00f3w i nowych towarzyszy drogi. Bo s\u0105 smaczne i po\u017cywne. Brutalne chamstwo, knucie i snucie intryg, hejt nasz powszedni, r\u0119koczyny i inne ekstremalne ekscesy… Ale przede wszystkim: bezinteresowna zawi\u015b\u0107, a nawet w zasadzie nienawi\u015b\u0107 bez \u017cadnej racjonalnej przyczyny. To najwa\u017cniejsza klientela g\u0142upoty i k\u0142amstwa. Razem tworz\u0105 agregat \u201eintelektualny\u201d nie do pokonania. To znaczy: nie g\u0142upota ani k\u0142amstwo, ani nienawi\u015b\u0107 same w sobie. To tylko byty abstrakcyjne. Ich nosicielami s\u0105 ludzie \u2013 konkretni, \u0142atwi do zdefiniowania i wylegitymowania w razie potrzeby, ale p\u00f3ki co anonimowi, gniewni i zjednoczeni.<\/p>\n

Jednym z najwi\u0119kszych, stale zyskuj\u0105cym na znaczeniu i realnych wp\u0142ywach na bieg spraw publicznych, \u201ezjednocze\u0144 nosicieli\u201d k\u0142amstwa i g\u0142upoty s\u0105 tak zwani populi\u015bci \u2013 wedle profesora Sadurskiego. Populi\u015bci, czyli kto? S\u0119k w tym, \u017ce \u2013 zdaniem profesora \u2013 nie ma jednego, jednolicie pojmowanego i jednolicie pojmuj\u0105cego si\u0119 populizmu; to nie jest ideologia ani formu\u0142a polityczna, kt\u00f3rej mo\u017cna by przypisa\u0107 wsz\u0119dzie to\u017csame i jednakowo si\u0119 definiuj\u0105ce warto\u015bci, zasady, za\u0142o\u017cenia, d\u0105\u017cenia tudzie\u017c imponderabilia. Zdaniem uczonego wielo\u015b\u0107 populizm\u00f3w utrudnia analiz\u0119 zjawiska. To prawda \u2013 nawet poszukiwanie analogii historycznych wydaje si\u0119 zaj\u0119ciem ja\u0142owym. C\u00f3\u017c bowiem \u0142\u0105czy\u0107 mo\u017ce Juana Domingo Per\u00f3na i pokolenia jego nast\u0119pc\u00f3w w Argentynie z pi\u0119ciogwiazdkowcami w\u0142oskiego komika Beppe Grillo czy brexitowcami Nigela Farage’a? Na pierwszy rzut oka \u2013 nic. Na drugi \u2013 te\u017c nic.<\/p>\n

Dopiero g\u0142\u0119boka analiza na poziomie bazy intelektualnej ruch\u00f3w populistycznych ujawnia pewn\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 podstawow\u0105 cech\u0119 wszystkich populizm\u00f3w. Pivotalnym rdzeniem wszelkich populizm\u00f3w jest konflikt \u2013 rzadziej realny, cz\u0119\u015bciej wyobra\u017cony \u2013 ale zdefiniowany: konflikt mi\u0119dzy elitami a ludem pospolitym. Doktrynalni or\u0119downicy populizmu utworzyli (aby u\u0142atwi\u0107 sobie samym funkcjonowanie) dwa r\u00f3wnoleg\u0142e mity, dwie symboliczne figury-agregaty, przeciwstawione sobie formalnie. Pierwsza to \u201elud\u201d \u2013 wyobra\u017cony jako masa wprawdzie poniek\u0105d ciemna, ale maj\u0105ca w\u0142asn\u0105 wol\u0119, wy\u017cszo\u015b\u0107 moraln\u0105 i s\u0142uszne pretensje. Wola tak rozumianego \u201eludu\u201d stoi ponad wszystkim, a ju\u017c na pewno przed prawem. S\u0142yszycie w tym Kornela Morawieckiego? I dobrze s\u0142yszycie \u2013 populist\u0105 by\u0142-ci on bowiem wi\u0119kszym ni\u017c fizykiem.<\/p>\n

Druga figura to \u201eelity\u201d – wyobra\u017cone jako gromadka skorumpowanych reprezentant\u00f3w interes\u00f3w co najmniej osobnych (je\u015bli nie zgo\u0142a sprzecznych) wobec potrzeb i aspiracji \u201eludu\u201d. Wredne to s\u0105 mendy – te \u201eelity\u201d, nosiciele obcych \u201eludowi\u201d idei \u2013 kosmopolici, z\u0142odziejscy bogacze, szulerzy, prowokatorzy, podejrzani moralnie arty\u015bci, sprzedajni dziennikarze, zieloni aktywi\u015bci przyrodniczo-klimatyczni, politycy… Tu ciekawostka: w\u015br\u00f3d napi\u0119tnowanych elit nie znajdziesz wielkich gangster\u00f3w, przest\u0119pc\u00f3w itp. Liderzy populizmu asekuracyjnie uznaj\u0105, \u017ce takowi s\u0105 \u201ez ludu\u201d, a poza tym troch\u0119 si\u0119 ich boj\u0105, a troch\u0119 \u2013 maj\u0105 nadziej\u0119 na dobre interesy w przysz\u0142o\u015bci. Tak czy inaczej – \u201eelity\u201d to wr\u00f3g. Je\u015bli nawet nieprawdziwy, to cholernie dobrze wystawiony na odstrza\u0142. Idzie bowiem o to, by najpierw wykreowa\u0107 wroga, by potem tym \u0142atwiej go zwalcza\u0107…<\/p>\n

Oto wyobra\u017amy sobie na przyk\u0142ad rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra zmierza w kierunku \u201enowej mieszanki kultur i ras, \u015bwiata rowerzyst\u00f3w i wegetarian\u201d. S\u0142owo daj\u0119, \u017ce to nie zuchwa\u0142y satyryk ani komik-standuper jest autorem nowego portretu wroga \u2013 \u201ezmi\u0119szanego\u201d jarosza-cyklisty; wymy\u015bli\u0142 go niejaki Witold Waszczykowski, jeden z tercetu (z Czaputowiczem i Rauem) marionetkowych ministr\u00f3w spraw zagranicznych w rz\u0105dach PiSu. Waszczykowski \u2013 sk\u0105din\u0105d spokojny \u201ehonorowy obywatel i taki\u017c konsul republiki San Escobar\u201d, intelektualista o mi\u0119dzynarodowym szlifie \u2013 wymy\u015blaj\u0105c tak\u0105 radykaln\u0105, wr\u0119cz karykaturaln\u0105 figur\u0119 wroga, usi\u0142owa\u0142 doszlusowa\u0107 do swoich politycznych kumpli, znanych z nieposkromionego ekstremizmu my\u015bli i pogl\u0105d\u00f3w… Zagra\u0142 przeto w orkiestrze (na jakim instrumencie?) ludowego zespo\u0142u wsparcia ludu.<\/p>\n

Bo wypada (wr\u0119cz trzeba!) w tym miejscu zauwa\u017cy\u0107, \u017ce populi\u015bci jako tacy to te\u017c… elita. Przede wszystkim to dysydenci z tej pierwotnej elity, kt\u00f3rzy tam karier nie porobili ze wzgl\u0119du na s\u0142abo\u015bci charakteru tudzie\u017c intelektu. Po drugie szurni\u0119ci, wyrzuceni za nawias z powodu braku kwalifikacji moralnych, nielojalni i agresywni kandydaci na lider\u00f3w. Bywaj\u0105 te\u017c autentyczni trybuni: naprawd\u0119 w\u015bciekli, demagogiczni agitatorzy, pod\u017cegacze i szaleni ideowi terrory\u015bci \u2013 tacy, co to z ludu powstali i w lud si\u0119 obr\u00f3c\u0105 \u2013 ale to zdecydowana mniejszo\u015b\u0107; jeden na pokolenie, albo czasem dw\u00f3ch. Sk\u0105dkolwiek si\u0119 brali, przyw\u00f3dcy populist\u00f3w w spos\u00f3b naturalny (opisany przez socjolog\u00f3w polityki) gromadzili si\u0119 w watahy, chewry, bandy mafijne \u2013 dla niepoznaki zwane stronnictwami lub partiami \u2013 legalnie si\u0119 rejestrowali, wyst\u0119powali o subwencje, szukali sponsor\u00f3w i poplecznik\u00f3w, wsp\u00f3lnik\u00f3w, zak\u0142adali fundacje, stowarzyszenia, budowali rozmaite elementy maskarady \u2013 by si\u0119 dostosowa\u0107…<\/p>\n

Do czego? Do \u015brodowiska, w kt\u00f3rym przysz\u0142o im dzia\u0142a\u0107. Bo nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 okoliczno\u015bci, \u017ce wszelakie ruchy populistyczne powstawa\u0142y w \u015brodowisku pa\u0144stw i spo\u0142ecze\u0144stw demokratycznych (z zamiarem ich obalenia \u2013 ale to oczywisto\u015b\u0107 w sensie \u015bcis\u0142ym), z pe\u0142nym poszanowaniem (przynajmniej na pocz\u0105tku) i wykorzystaniem w swych partykularnych celach zasad, wedle kt\u00f3rych te pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa zosta\u0142y zbudowane. Czyli demokracji. Ergo: populizm jest produktem demokracji, a zw\u0142aszcza wolno\u015bci s\u0142owa i my\u015blenia \u2013 jednego z fundamentalnych, konstytucyjnych filar\u00f3w ustroju. Paradoks? Nie. To tylko mo\u017cliwy wariant rozwoju sytuacji. Ustalmy zatem, \u017ce populizm jest b\u0119kartem mo\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3re stwarza demokracja.<\/p>\n

Populizm zatem, czyli prymat \u201eludu\u201d nade wszystkim, aby si\u0119 skutecznie zamanifestowa\u0107, musi wygra\u0107 \u2013 i to z wykorzystaniem istniej\u0105cego i prosperuj\u0105cego ustroju. Zbrojny zamach, rewolucja czy inne zamieszki nie s\u0105 po\u017c\u0105dane \u2013 nie do\u015b\u0107, \u017ce rezultat niepewny, to jeszcze mo\u017cna w dup\u0119 dosta\u0107, czego populista (znaczy lider populistyczny) jeden z drugim boi si\u0119 najbardziej. Idzie zatem o to, by ugra\u0107 swoje z wykorzystaniem instytucji, kt\u00f3re dla siebie spreparowa\u0142a normalna demokracja. Wolne wybory? Jak najbardziej \u2013 wystarcz\u0105 obietnice naprawienia urojonych (lub realnych, gdy mamy takie szcz\u0119\u015bcie!) krzywd, na og\u00f3\u0142 obietnice jawnie absurdalne i sprzeczne ze sob\u0105. Wystarcz\u0105 proste has\u0142a: pogoni\u0107 z\u0142odziei i odebra\u0107 zagrabione, teraz, kurwa, my idziemy do przodu, wstajemy z kolan \u2013 nie b\u0119dzie Niemiec plu\u0142 nam w twarz, obcych (osobliwie tzw. ciapatych \u2013 cokolwiek to znaczy) trzymamy na dystans wyznaczany zasiekami z koncertiny; peda\u0142y i inne zboki, elgiebety, \u017bydzi i zieloni, Murzyny i cykli\u015bci \u2013 won!<\/p>\n

A jak ju\u017c te wolne, demokratyczne wybory populi\u015bci wygrywaj\u0105, co si\u0119 przecie\u017c tu i \u00f3wdzie zdarza \u2013 to pierwsz\u0105 czynno\u015bci\u0105 polityczn\u0105, kt\u00f3rej oddaj\u0105 si\u0119 z zapami\u0119taniem, jest… systematyczne, dok\u0142adne i zajad\u0142e rozwalanie wszystkiego, co do tej wygranej doprowadzi\u0142o. Czemu? Bo populi\u015bci posiedli jakim\u015b cudem wiedz\u0119 tajemn\u0105 z zakresu polityki stosowanej: wszystko, co nam pos\u0142u\u017cy\u0142o do zwyci\u0119stwa, je\u017celi natychmiast nie ulegnie zmianie-destrukcji, mo\u017ce \u0142atwo w nast\u0119pnym rozdaniu pos\u0142u\u017cy\u0107 naszym wrogom, by pokona\u0107 nas. Dlatego ordynacja wyborcza w pierwszej kolejno\u015bci idzie pod n\u00f3\u017c: robimy tym dupkom z opozycji taki gerrymandering, \u017ce bez pomocy palcem do ty\u0142ka nie trafi\u0105… Potem parlament. Widzieli\u015bcie zapewne okaza\u0142y gmach zgromadzenia przedstawicieli \u201eludu\u201d w Budapeszcie nad pi\u0119knym modrym (w pierwszym odruchu chcia\u0142em napisa\u0107 \u201em\u0105drym\u201d, ale to nie ta bajka) Dunajem. Imponuj\u0105ce… Ale w \u015brodku ma\u0142o kto by\u0142, prawda? A tam pustynia \u2013 wysokimi neogotyckimi korytarzami, hallami, galeriami i kru\u017cgankami wiatr hula. Dudni\u0105ca echem krok\u00f3w zb\u0142\u0105kanego przechodnia skorupa \u2013 po co komu parlament, skoro od dawna wszystko jasne? Ale gmach stoi, bo tylko tam, gdy zajdzie taka potrzeba, mog\u0105 si\u0119 zmie\u015bci\u0107 wszyscy fideszowcy i ich klientela ze swoimi geszefcikami…<\/p>\n

Podobnie u nas s\u0105dy wszelkiej ma\u015bci, trybuna\u0142y tego i owego, izby tajne, jawne i dwup\u0142ciowe, kolegia, akademie, rady, narodowe fundacje, ministeria i zgromadzenia… Z daleka \u2013 z tymi or\u0142ami i majestatycznymi czerwonymi tablicami \u2013 wygl\u0105daj\u0105 jak prawdziwe. Ba \u2013 s\u0105dy nawet s\u0105dz\u0105, trybuna\u0142y trybi\u0105 a rady radz\u0105, za\u015b fundacje funduj\u0105. Na poz\u00f3r wszystko w porz\u0105dku; ca\u0142o\u015b\u0107 jak \u017cywa. Ale to nieprawda \u2013 populi\u015bci (uwa\u017ca profesor Sadurski) s\u0105 antyinstytucjonalistami, wi\u0119c ich g\u0142\u00f3wnym zamiarem wobec pa\u0144stwa, gdy ju\u017c takowe posi\u0119d\u0105 (tylko w trybie wyborczym \u2013 a jak\u017ce), jest wypatroszenie wszystkich instytucji (a osobliwie tych umocowanych w konstytucji) z wszelakiego sensu i mocy. Po co? By nikt nie przeszkadza\u0142 przyw\u00f3dcom ruchu w d\u0105\u017ceniu do dominacji i w\u0142adzy. A po drugie \u2013 gdyby instytucje pa\u0144stwa nie zosta\u0142y wybebeszone, zmumifikowane i wypchane, kto\u015b kiedy\u015b (jaki\u015b zawszony demokratyczny libera\u0142 na przyk\u0142ad) m\u00f3g\u0142by pomy\u015ble\u0107, \u017ce z tych instytucji pomoc\u0105 mo\u017cna by przywr\u00f3ci\u0107 stary porz\u0105dek, kr\u0119c\u0105c trybami wstecz. Niedoczekanie…<\/p>\n

Sporo uwagi profesor Sadurski po\u015bwi\u0119ca populistycznemu wydr\u0105\u017caniu i parali\u017cowaniu konstytucji. Ka\u017cda ustawa zasadnicza, napisana zgodnie z regu\u0142ami technologii dobrego prawodawstwa, czyli w odpowiednim stopniu og\u00f3lno\u015bci przepis\u00f3w, przez lata swego stosowania obrasta w kokon interpretacji: pojawiaj\u0105 si\u0119 urz\u0119dowe, oficjalne enuncjacje s\u0105d\u00f3w konstytucyjnych (w tym wyroki orzekaj\u0105ce o zgodno\u015bci lub niezgodno\u015bci praw ni\u017cszej rangi z konstytucj\u0105), ro\u015bnie glossarium opinii uczonych prawnik\u00f3w, komentarze akademickie, krytyczna (albo afirmacyjna) publicystyka i postulaty de lege ferenda…<\/i> Ba \u2013 gdy w parlamencie uda si\u0119 wy\u0142oni\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 (ca\u0142y czas m\u00f3wimy o demokracji liberalnej…) zdoln\u0105 do zmiany tekstu ustawy, mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 poprawek w samej istocie najwy\u017cszego aktu, wnoszonych do jego tekstu. Innymi s\u0142owy: konstytucja to nie sam \u201ego\u0142y\u201d tekst – to \u017cywa, pulsuj\u0105ca struktura, kt\u00f3rej stosowanie w \u017cyciu publicznym jest najwy\u017cszym objawem aprobaty dla ustalonego porz\u0105dku ustrojowego.<\/p>\n

Populi\u015bci, gdy tylko dojd\u0105 do w\u0142adzy, musz\u0105 co\u015b z tym zrobi\u0107. Je\u015bli nie mog\u0105 zmieni\u0107 (z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w) tekstu na taki, kt\u00f3ry odzwierciedla\u0142by ich postulaty, bior\u0105 si\u0119 za demonta\u017c s\u0105downictwa konstytucyjnego (u nas tak si\u0119 zdarzy\u0142o i w\u0142a\u015bciwie pot\u0105d trwa). Czemu? To proste \u2013 tylko taki s\u0105d m\u00f3g\u0142by zakwestionowa\u0107 niekt\u00f3re posuni\u0119cia rz\u0105dz\u0105cych \u2013 osobliwie te przyobleczone w form\u0119 ustaw \u2013 gdyby pozostawa\u0142y w sprzeczno\u015bci z liter\u0105 i duchem konstytucji. A niekt\u00f3re z nich takie by\u0107 musia\u0142y, bo inaczej nie wywr\u00f3ci\u0142yby starego porz\u0105dku. Ale czy to takie wa\u017cne? No, niestety tak. A to z powodu istnienia tzw. opinii mi\u0119dzynarodowej, z kt\u00f3r\u0105 nawet populi\u015bci niekiedy musz\u0105 si\u0119 liczy\u0107. Na przyk\u0142ad polski rz\u0105d autorytarno-populistyczny per saldo<\/i> nie m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107, by nasra\u0107 w kiesze\u0144 ameryka\u0144skim sojusznikom w kwestii lex TVN<\/i> czy nies\u0142awnej pami\u0119ci ustawy dozwalaj\u0105cej \u015bciga\u0107 badaczy historii Zag\u0142ady…<\/p>\n

Profesor Sadurski analizuje i demaskuje populist\u00f3w na wszystkich kontynentach z godn\u0105 zazdro\u015bci systematyczno\u015bci\u0105 oraz dok\u0142adno\u015bci\u0105 naukowca. Nie stroni\u0105c zarazem od demonstrowania swego niema\u0142ego przecie\u017c temperamentu publicystycznego. W rezultacie, cho\u0107 nie jest to lektura stosowna \u201ena kocyk\u201d przy pla\u017cy, dostarcza satysfakcji intelektualnej osobliwego gatunku, tworz\u0105c wi\u0119\u017a i poczucie wsp\u00f3\u0142odczuwania z autorem. Zw\u0142aszcza \u201eplemi\u0119 15 pa\u017adziernika\u201d roku pami\u0119tnego odczuwa\u0107 mo\u017ce zadowolenie po tej lekturze \u2013 \u017ce nam si\u0119 uda\u0142o z tym populizmem powalczy\u0107: dynamicznie i skutecznie. Uzbrojeni w tamten sukces tym pilniej i wnikliwiej winni\u015bmy obserwowa\u0107 zmagania innych spo\u0142eczno\u015bci narodowych ze swoimi populizmami. I przy ka\u017cdej okazji dok\u0142adajmy do og\u00f3lnej puli w grze przekonanie, \u017ce nie wystarczy czekanie, a\u017c populizmy stan\u0105 si\u0119 dysfunkcjonalne same z siebie tudzie\u017c zawal\u0105 si\u0119 pod ci\u0119\u017carem swej przyrodzonej nieudolno\u015bci. Nie ma tak dobrze \u2013 r\u0105czki ubrudzi\u0107 trzeba. I nie mo\u017cna ba\u0107 si\u0119 \u201eg\u0105b za lud krzycz\u0105cych\u201d – wielki nasz Poeta przewidzia\u0142, co si\u0119 z nimi stanie.<\/p>\n

Tomasz Sas<\/strong>
(14 06 2024)<\/strong><\/p>\n

Ostrze\u017cenie.<\/b> W obliczu narastaj\u0105cej bezczelno\u015bci i brutalnej agresji tw\u00f3rc\u00f3w, instruktor\u00f3w tudzie\u017c pod\u017cegaczy tak zwanej sztucznej inteligencji uprasza si\u0119 wzmiankowanych, by w swym procederze pod \u017cadnym pozorem nie korzystali z niniejszego tekstu rekomendacji w celu doskonalenia algorytm\u00f3w i trenowania swego produktu, zwanego powszechnie i w skr\u00f3ceniu AI. Ostrze\u017cenie to formu\u0142uje si\u0119 w celu unikni\u0119cia nieporozumie\u0144 natury procesowej w przysz\u0142o\u015bci, gdy tylko uchwalone zostan\u0105 powszechnie obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy, umo\u017cliwiaj\u0105ce skuteczn\u0105 ochron\u0119 w\u0142asno\u015bci intelektualnej przed wykorzystywaniem do niecnego zamiaru rzekomego \u201euczenia\u201d i poszerzania spektrum mo\u017cliwo\u015bci wspomnianej ju\u017c tzw. sztucznej inteligencji. TS.<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wojciech Sadurski\u00a0 Pandemia populist\u00f3w Prze\u0142o\u017cy\u0142a z angielskiego Anna W\u00f3jcik Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2024 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 G\u0119by za lud krzycz\u0105ce… Gdy poda\u017c g\u0142upoty i k\u0142amstwa w przestrzeni publicznej ro\u015bnie \u2013 jak zachowuje si\u0119 popyt? No c\u00f3\u017c, nie maleje… Wprost przeciwnie: te\u017c ro\u015bnie, nad\u0105\u017caj\u0105c za rozkwitaj\u0105c\u0105 poda\u017c\u0105 – cz\u0119sto nawet takow\u0105 wyprzedzaj\u0105c. G\u0142upota i k\u0142amstwo s\u0105 bowiem wydajnym paliwem, nap\u0119dzaj\u0105cym tzw. stosunki mi\u0119dzyludzkie i mi\u0119dzyplemienne w \u017cyciu publicznym. Im bardzie takowe g\u0119stniej\u0105, tym wi\u0119cej potrzeba \u017ar\u00f3de\u0142 energii, wprawiaj\u0105cej t\u0119 antropomorficzn\u0105 melas\u0119 w ruch… G\u0142upota i k\u0142amstwo maj\u0105 si\u0119 dobrze, ciesz\u0105 si\u0119 ze sprzyjaj\u0105cej koniunktury. Ba, nieustannie zyskuj\u0105 wsp\u00f3lnik\u00f3w i nowych towarzyszy drogi. Bo s\u0105 smaczne i po\u017cywne. Brutalne chamstwo, knucie i snucie intryg, hejt nasz powszedni, r\u0119koczyny i inne ekstremalne ekscesy… Ale przede wszystkim: bezinteresowna zawi\u015b\u0107, a nawet w zasadzie nienawi\u015b\u0107 bez \u017cadnej racjonalnej przyczyny. To najwa\u017cniejsza klientela g\u0142upoty i k\u0142amstwa. Razem tworz\u0105 agregat \u201eintelektualny\u201d nie do pokonania. To znaczy: nie g\u0142upota ani k\u0142amstwo, ani nienawi\u015b\u0107 same w sobie. To tylko byty abstrakcyjne. Ich nosicielami s\u0105 ludzie \u2013 konkretni, \u0142atwi do zdefiniowania i wylegitymowania w razie potrzeby, ale p\u00f3ki co anonimowi, gniewni i zjednoczeni. Jednym z najwi\u0119kszych, stale zyskuj\u0105cym na znaczeniu i realnych wp\u0142ywach na bieg spraw publicznych, \u201ezjednocze\u0144…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4774,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[25,410],"tags":[417],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4772"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4772"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4902,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4772\/revisions\/4902"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}