{"id":4743,"date":"2024-05-30T17:47:17","date_gmt":"2024-05-30T15:47:17","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=4743"},"modified":"2024-08-17T18:36:24","modified_gmt":"2024-08-17T16:36:24","slug":"alfabet-polifoniczny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2024\/05\/30\/alfabet-polifoniczny\/","title":{"rendered":"Alfabet polifoniczny"},"content":{"rendered":"\n

Tomasz Jastrun<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Alfabet polifoniczny <\/strong>
Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2024<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

P\u0119pizm nasz niepowszedni<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Lubi\u0119 takie ksi\u0105\u017cki… W miar\u0119 bezczelne, minoderyjne (popatrzcie na ok\u0142adk\u0119 tej ksi\u0105\u017ceczki!), narcystyczne, kaboty\u0144skie, plotkarskie ponad przyzwolenie (naci\u0105gni\u0119te, bo formu\u0142a tzw. alfabetu \u2013 tw\u00f3rczo sprokurowana przez Urbana \u2013 na to pozwala…), ale przede wszystkim skrywaj\u0105ce pot\u0119\u017cne kompleksy, fobie, natr\u0119ctwa, idiosynkrazje i manie pod pikarejsk\u0105 peleryn\u0105 samozadowolenia. \u017bycie okazuje si\u0119 fajne, nieprawda\u017c? Zw\u0142aszcza gdy mo\u017cna komu\u015b z towarzystwa, elity (nie jakiemu\u015b jednemu \u2013 wielu \u201ekomu\u015b\u201d) przypierdoli\u0107 zawiesi\u015bcie, po staropolsku… Do tego troch\u0119 liryki, troch\u0119 aforyzm\u00f3w \u2013 z tych mniej popularnych (\u017ceby nie by\u0142o, \u017ce wt\u00f3rne); na koniec pami\u0119ta\u0107, \u017ceby ho\u0142dy odda\u0107 komu tam trza i skrupulatnie jeszcze raz przebada\u0107 list\u0119 pomini\u0119tych \u2013 to jest bowiem \u017ar\u00f3d\u0142o prawdziwej satysfakcji cynicznego manipulatora.<\/p>\n

Tomasz Jastrun osi\u0105gn\u0105\u0142 w tej bran\u017cy mistrzostwo \u2013 mimo przeszk\u00f3d osobistych, o kt\u00f3rych zreszt\u0105 pisze szczerze i obszernie. Ale jest to mistrzostwo ca\u0142kowicie uprawnione, ze wszech miar usprawiedliwione, zas\u0142u\u017cone \u2013 a z tym wszystkim warto\u015bciowe intelektualnie. Nie wiedzie\u0107 czemu… Nawet jak si\u0119 dokona rozbioru. Mo\u017ce dlatego, \u017ce Tomasz Jastrun przede wszystkim jest poet\u0105. A czym jest poezja? Tego to ju\u017c zupe\u0142nie nie wiadomo. Zreszt\u0105 spr\u00f3bujcie sami zdefiniowa\u0107 \u2013 wyjdzie jaki\u015b potworek epistemologiczny. Niezale\u017cnie od tego, ile w proces definiowania w\u0142o\u017cycie rozumu, logiki, wiedzy i emocji. Jastrun jest tego \u015bwiadom \u2013 dlatego pilnie pos\u0142uguje si\u0119 narz\u0119dziami niezupe\u0142nie ostrymi, by niczego (albo prawie niczego) definitywnie nie rozcina\u0107, nie rozstrzyga\u0107. Poezja i tak za\u0142atwi spraw\u0119, chocia\u017c wydawa\u0142oby si\u0119 na pierwszy rzut oka, \u017ce marne z niej alibi. Ale ostatecznie tylko ona si\u0119 ostanie \u2013 zobaczycie…<\/p>\n

Zwa\u017cywszy zatem na wszelkie uwarunkowania, \u201eAlfabet polifoniczny\u201d ze wszech miar jest ksi\u0105\u017ck\u0105 do czytania. Nie jednorazowego, poznawczo-kontrolnego, by odfajkowa\u0107 pozycj\u0119 na li\u015bcie must have<\/i> \u2013 ale do niespiesznego, powracaj\u0105cego poczytywania. Aby \u017c\u0105dz moc m\u00f3c wzm\u00f3c. Pomijam ju\u017c okoliczno\u015b\u0107, \u017ce Jastrunowa fraza ca\u0142kiem jest dorzeczna, a miejscami nawet smakowita, pomijam te\u017c intensywn\u0105, wysoce odpowiedni\u0105 temperatur\u0119 emocjonaln\u0105 niekt\u00f3rych fragmencik\u00f3w tej sk\u0142adanki-uk\u0142adanki. Cho\u0107 obie okoliczno\u015bci s\u0105 i sensowne, i warte uwagi \u2013 prawdziwym powodem, dla kt\u00f3rego warto poczytywa\u0107 \u201eAlfabet…\u201d Jastruna jest (a w\u0142a\u015bciwie s\u0105, bowiem w liczbie mnogiej wyst\u0119puj\u0105) okoliczno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 nazwa\u0107 mo\u017cna przyjemno\u015bci\u0105 identyfikacyjn\u0105; osobliwie dla nas, czyli takich prowincjuszy jak ja na przyk\u0142ad, odci\u0119tych przez wyroki historii, geografii, ekonomii i demografii od g\u0142\u00f3wnego nurtu \u017cycia towarzyskiego i wszelakiego innego oko\u0142okulturalnego w Centrali…<\/p>\n

O co zatem chodzi z tym Jastrunowym \u201eAlfabetem…\u201d? Na og\u00f3\u0142 teksty takiej proweniencji bywaj\u0105 wielkim rozliczeniem autora ze \u015bwiatem, w kt\u00f3rym przysz\u0142o mu si\u0119 m\u0119czy\u0107, cierpie\u0107, doznawa\u0107 niezrozumienia, walczy\u0107 o uznanie, zabiega\u0107 o s\u0142aw\u0119, nak\u0142ady, ekspozycje, premiery, parady… W skr\u00f3cie tak\u0105 postaw\u0119 autoadoracji nazywam p\u0119pizmem. Innymi s\u0142owy: to ekspresja samozachwytu, prze\u015bwiadczenia, \u017ce jest si\u0119 p\u0119pkiem \u015bwiata. I tylko zmowa zawistnych obcych si\u0142 uniemo\u017cliwi\u0142a nosicielowi p\u0119pizmu zaistnienie w reflektor\u00f3w blasku. Wszelakie \u201ealfabety\u201d zatem to rozpaczliwe pr\u00f3by poszukiwania \u015bwiadectw i \u015bwiadk\u00f3w w\u0142asnej monumentalno\u015bci. Jastrun te\u017c to ma \u2013 quantum satis…<\/i> Ale to nie jest ten najwa\u017cniejszy walor \u201eAlfabetu polifonicznego\u201d.<\/p>\n

Jastrun si\u0119 ze \u015bwiatem nie rozlicza. Jeszcze nie… Ot, po prostu \u2013 po napisaniu pomnikowej (w sensie ideowym, nie fizycznym) monografii \u201eDom pisarzy w czasach zarazy. Iwicka 8A\u201d zosta\u0142o mu sporo \u015bcink\u00f3w po monta\u017cu i redagowaniu; grzech by\u0142oby wyrzuci\u0107. Trzeba tylko co\u015b do tego towaru do\u0142o\u017cy\u0107, z czym\u015b po\u017ceni\u0107 i formu\u0142\u0119 obra\u0107 tak\u0105, by w razie czego mie\u0107 alibi. S\u0142owo \u201epolifonia\u201d idealnie oddaje istot\u0119 rzeczy \u2013 podobnie jak oddawa\u0142by j\u0105 \u201egulasz\u201d, \u201esa\u0142atka\u201d (koniecznie z przymiotnikiem garma\u017ceryjna) czy \u201ebajaderka\u201d – \u017ce pozostaniemy tylko w bran\u017cy gastronomicznej… Przeto dla uzyskania bardziej z\u0142o\u017conego smaku – do wymar\u0142ych ju\u017c dawno lokator\u00f3w swego rodzinnego domu na Iwickiej ulicy pan Tomasz do\u0142o\u017cy\u0142 grono swoich w\u0142asnych znajomk\u00f3w, przyjaci\u00f3\u0142, kumpli p\u0142ci obojga \u2013 kt\u00f3rych ma po ca\u0142ym \u015bwiecie nader licznie uplasowanych. I najwa\u017cniejsze \u2013 na ludziach nie poprzesta\u0142. Powplata\u0142 w tekst kr\u00f3tkie portreciki miejsc, zdarze\u0144, rzeczy, stan\u00f3w ducha i emocji, zjawisk… I to s\u0105 dopiero cymelia! Jastrun jest bowiem z ducha felietonist\u0105, mistrzem skr\u00f3tu intelektualnego, niewolnikiem frazy sprawozdawczej, rzemie\u015blniczo przywi\u0105zanym do redukcji ad absurdum<\/i>, do figury retoryczno-intelektualnej, znanej jako pars pro toto<\/i> (albo abarotno<\/i>), do nadu\u017cywania skojarze\u0144. Co tu ukrywa\u0107: gdyby nie by\u0142 poet\u0105 i felietonist\u0105 (bo prozaikiem raczej nie; pan Tomasz wprawdzie umie proz\u0119, ale mu si\u0119 takowa nie sk\u0142ada – jak dot\u0105d…), by\u0142by rasowym reporterem \u2013 spostrzegawczym, uwa\u017cnym, odwa\u017cnym i zuchwa\u0142ym.<\/p>\n

Ale na razie jest i plotkarzem smakowitym tudzie\u017c wielce bezczelnym, i miniaturzyst\u0105 oraz pejza\u017cyst\u0105 bystrookim. Za drobia\u017cd\u017cek o Gretkowskiej Manueli wr\u0119cz go uwielbiam, podobnie jak za mikroesej o felietonie. No i ten akapit o wzd\u0119ciach (godno\u015bciowych \u2013 \u017ceby nie by\u0142o…). Zreszt\u0105 ka\u017cdy znajdzie co\u015b dla siebie. Nawet plani\u015bci suicydalni \u2013 bo i taki epizod Jastrun ma za sob\u0105, o czym napisa\u0142 sine ira et studio<\/i>.<\/p>\n

Z tym wszystkim lektura \u201eAlfabetu polifonicznego\u201d, aczkolwiek przyjemna i pouczaj\u0105ca, nie jest przedsi\u0119wzi\u0119ciem \u0142atwym. Wymaga bowiem od czytelnika pewnego poziomu erudycji w\u0142asnej, by taki jeden z drugim czytelnik m\u00f3g\u0142 wskoczy\u0107 na poziom erudycji autora \u2013 a to w celu uprawiania czytania ze zrozumieniem. Z poziomu \u201ezero\u201d nad poziomem morza (a tym bardziej z g\u0142\u0119boko\u015bci intelektualnej depresji \u2013 w sensie fizjograficznym) wskoczy\u0107 si\u0119 nie da; potrzebna jest pewna minimalna cho\u0107by porcja wsp\u00f3\u0142wiedzy, wsp\u00f3\u0142my\u015blenia i wsp\u00f3\u0142odczuwania z autorem. Dopiero wtedy jastrun (taki kwiatek; Leucanthemum vulgare<\/i> Lam.) rozkwitnie i zacznie pachnie\u0107 w pe\u0142ni swej niepospolitej urody.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(30 05 2024)<\/strong><\/p>\n

Ostrze\u017cenie.<\/b> W obliczu narastaj\u0105cej bezczelno\u015bci i brutalnej agresji tw\u00f3rc\u00f3w, instruktor\u00f3w tudzie\u017c pod\u017cegaczy tak zwanej sztucznej inteligencji uprasza si\u0119 wzmiankowanych, by w swym procederze pod \u017cadnym pozorem nie korzystali z niniejszego tekstu rekomendacji w celu doskonalenia algorytm\u00f3w i trenowania swego produktu, zwanego powszechnie i w skr\u00f3ceniu AI. Ostrze\u017cenie to formu\u0142uje si\u0119 w celu unikni\u0119cia nieporozumie\u0144 natury procesowej w przysz\u0142o\u015bci, gdy tylko uchwalone zostan\u0105 powszechnie obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy, umo\u017cliwiaj\u0105ce skuteczn\u0105 ochron\u0119 w\u0142asno\u015bci intelektualnej przed wykorzystywaniem do niecnego zamiaru rzekomego \u201euczenia\u201d i poszerzania spektrum mo\u017cliwo\u015bci wspomnianej ju\u017c tzw. sztucznej inteligencji. TS.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tomasz Jastrun Alfabet polifoniczny Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2024 Rekomendacja: 5\/7Ocena ok\u0142adki: 2\/5 P\u0119pizm nasz niepowszedni Lubi\u0119 takie ksi\u0105\u017cki… W miar\u0119 bezczelne, minoderyjne (popatrzcie na ok\u0142adk\u0119 tej ksi\u0105\u017ceczki!), narcystyczne, kaboty\u0144skie, plotkarskie ponad przyzwolenie (naci\u0105gni\u0119te, bo formu\u0142a tzw. alfabetu \u2013 tw\u00f3rczo sprokurowana przez Urbana \u2013 na to pozwala…), ale przede wszystkim skrywaj\u0105ce pot\u0119\u017cne kompleksy, fobie, natr\u0119ctwa, idiosynkrazje i manie pod pikarejsk\u0105 peleryn\u0105 samozadowolenia. \u017bycie okazuje si\u0119 fajne, nieprawda\u017c? Zw\u0142aszcza gdy mo\u017cna komu\u015b z towarzystwa, elity (nie jakiemu\u015b jednemu \u2013 wielu \u201ekomu\u015b\u201d) przypierdoli\u0107 zawiesi\u015bcie, po staropolsku… Do tego troch\u0119 liryki, troch\u0119 aforyzm\u00f3w \u2013 z tych mniej popularnych (\u017ceby nie by\u0142o, \u017ce wt\u00f3rne); na koniec pami\u0119ta\u0107, \u017ceby ho\u0142dy odda\u0107 komu tam trza i skrupulatnie jeszcze raz przebada\u0107 list\u0119 pomini\u0119tych \u2013 to jest bowiem \u017ar\u00f3d\u0142o prawdziwej satysfakcji cynicznego manipulatora. Tomasz Jastrun osi\u0105gn\u0105\u0142 w tej bran\u017cy mistrzostwo \u2013 mimo przeszk\u00f3d osobistych, o kt\u00f3rych zreszt\u0105 pisze szczerze i obszernie. Ale jest to mistrzostwo ca\u0142kowicie uprawnione, ze wszech miar usprawiedliwione, zas\u0142u\u017cone \u2013 a z tym wszystkim warto\u015bciowe intelektualnie. Nie wiedzie\u0107 czemu… Nawet jak si\u0119 dokona rozbioru. Mo\u017ce dlatego, \u017ce Tomasz Jastrun przede wszystkim jest poet\u0105. A czym jest poezja? Tego to ju\u017c zupe\u0142nie nie wiadomo. Zreszt\u0105 spr\u00f3bujcie sami zdefiniowa\u0107 \u2013 wyjdzie jaki\u015b potworek epistemologiczny. Niezale\u017cnie od tego, ile…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4745,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[472,329],"tags":[104],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4743"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4743"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4868,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4743\/revisions\/4868"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}