{"id":4672,"date":"2024-04-06T10:55:22","date_gmt":"2024-04-06T08:55:22","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=4672"},"modified":"2024-06-24T15:47:46","modified_gmt":"2024-06-24T13:47:46","slug":"wszystko-co-chcielibyscie-wiedziec-o-zydach-ale-za-bardzo-baliscie-sie-zapytac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2024\/04\/06\/wszystko-co-chcielibyscie-wiedziec-o-zydach-ale-za-bardzo-baliscie-sie-zapytac\/","title":{"rendered":"Wszystko, co chcieliby\u015bcie wiedzie\u0107 o \u017bydach, ale za bardzo bali\u015bcie si\u0119 zapyta\u0107"},"content":{"rendered":"\n

Bartosz W\u0119glarczyk, Jonny Daniels<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Wszystko, co chcieliby\u015bcie wiedzie\u0107 o \u017bydach,<\/strong>
ale za bardzo bali\u015bcie si\u0119 zapyta\u0107 <\/strong>
Wydawnictwo Czerwone i Czarne Sp. z o.o.,<\/strong>
Warszawa 2024<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119, nie mam pyta\u0144…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Pierwszego kwietnia 2024 roku na drodze w Deir al-Balah w \u015brodkowej strefie Gazy pociski rakietowe hellfire, wystrzelone z kierowanego przez operator\u00f3w izraelskiego drona, trafi\u0142y po kolei trzy dobrze oznakowane samochody, kt\u00f3rymi przemieszczali si\u0119 wolontariusze \u015bwiatowej organizacji charytatywnej World Central Kitchen. Najpierw dosta\u0142 czo\u0142owy pojazd konwoju \u2013 ranni wolontariusze przesiedli si\u0119 do drugiego z kolei samochodu. Gdy i ten zosta\u0142 trafiony, ewakuowali si\u0119 do ostatniego pojazdu, ale ten zosta\u0142 skutecznie zmieciony z drogi. Wszyscy zgin\u0119li: siedmiu wolontariuszy World Central Kitchen \u2013 w\u015br\u00f3d nich 36-letni Polak z Przemy\u015bla, Damian Sob\u00f3l.<\/b> Pierwsze ustalenia w dochodzeniu wskazuj\u0105, \u017ce atak nie by\u0142 przypadkowy. To celowe dzia\u0142anie, prowadzone konsekwentnie i do skutku. Izraelczycy mniemaj\u0105, \u017ce pod wp\u0142ywem pochopnej decyzji, b\u0119d\u0105cej rezultatem b\u0142\u0119du w rozpoznaniu… Ale to okoliczno\u015b\u0107 bez znaczenia w obliczu wojennej tragedii. Oczywi\u015bcie nie jest to \u015bmier\u0107 wa\u017cniejsza od innych \u015bmierci w tym konflikcie \u2013 mniej wi\u0119cej trzydziestu tysi\u0119cy cywil\u00f3w: dzieci, kobiet i m\u0119\u017cczyzn w Strefie Gazy, \u017cydowskich zak\u0142adnik\u00f3w i ofiar szturmu Hamasu, \u017co\u0142nierzy izraelskiej armii oraz palesty\u0144skich terroryst\u00f3w. Ka\u017cda \u015bmier\u0107 jest dramatem. Ale w tym przypadku, wobec pewnej zbie\u017cno\u015bci w czasie kilku pozornie odleg\u0142ych od siebie zdarze\u0144 i fakt\u00f3w, niejako przy okazji dosz\u0142o do fatalnego w skutkach u n i e w a \u017c n i e n i a.<\/b><\/p>\n

W tych oto dniach bowiem Wydawnictwo Czerwone i Czarne dostarczy\u0142o do ksi\u0119gar\u0144 ksi\u0105\u017ck\u0119 Bartosza W\u0119glarczyka i Jonny’ego Danielsa \u201eWszystko, co chcieliby\u015bcie wiedzie\u0107 o \u017bydach, ale za bardzo bali\u015bcie si\u0119 zapyta\u0107\u201d. Mam j\u0105 pod r\u0119k\u0105, gdy to pisz\u0119. I o\u015bwiadczam pod chajrem, \u017ce przeczyta\u0142em takow\u0105 z wielkim i nies\u0142abn\u0105cym zainteresowaniem. Bowiem dzie\u0142o to sprawnie zrobione (zapis ma atrakcyjn\u0105 w lekturze formu\u0142\u0119 nieustaj\u0105cego dialogu), monumentalne i rzetelne. Wielop\u0142aszczyznowe i wnikliwe. Dowcipne, dociekliwe i szczere. Zaprawd\u0119 warto\u015bciowe i wielce edukacyjne, aczkolwiek to ostatnie na poziomie… Gdyby\u015bmy powiedzieli, \u017ce podstawowym, nic by\u015bmy nie powiedzieli… Ale dobra \u2013 nie spierajmy si\u0119 o szczeg\u00f3\u0142y; istotne jest, \u017ce w og\u00f3le porz\u0105dkujemy niekt\u00f3re dylematy, odk\u0142amujemy fa\u0142szywe mniemania, demontujemy stereotypy, obalamy mity… Dobieramy si\u0119 do naszej wsp\u00f3lnej historii, badamy, czy nie trzeba by\u0142oby tego i owego w niej poprawi\u0107, tu i \u00f3wdzie co\u015b wykre\u015bli\u0107, a w innych miejscach napisa\u0107 na nowo. A poza wszystkim i przede wszystkim jak zwykle \u2013 i na to nie ma si\u0142y ni boskiej, ni ludzkiej, bo nasz gatunek tak ju\u017c ma \u2013 gdy zabieramy si\u0119 do powa\u017cnej, totalnej, fundamentalnej dekonstrukcji bie\u017c\u0105cego stanu rzeczy mi\u0119dzy dwiema spo\u0142eczno\u015bciami, jako\u015b zawsze niechc\u0105cy budujemy now\u0105 mitologi\u0119. Nowe stawiamy pytania i \u2013 co gorsza \u2013 wiemy, jakich odpowiedzi na nie si\u0119 spodziewamy. Dziwuj\u0105c si\u0119 wielce, gdy odpowiedzi s\u0105 jednak z gruntu inne.<\/p>\n

W\u0119glarczyk i Daniels dobrze si\u0119 przygotowali do swej misji postawienia nowego, bardziej oddalonego od tradycyjnego centrum akcji kamienia milowego na drodze ku zrozumieniu wzajemnym obojga narod\u00f3w. Rozmawiali praktycznie o wszystkim i stawiali sobie mn\u00f3stwo pyta\u0144 \u2013 od naprawd\u0119 trudnych po \u015bmieszne, protekcjonalne, naiwne i g\u0142upie. Nie ukrywali si\u0119 za maskami uprzedze\u0144, religijnych emocji ani rasowych kompleks\u00f3w oraz nie wymachiwali sztandarami antysemityzmu w ka\u017cdej dyskusyjnej czy kontrowersyjnej sytuacji; unikali argument\u00f3w ad Hitlerum<\/i>, nie cytowali \u201eProtoko\u0142\u00f3w m\u0119drc\u00f3w Syjonu\u201d ani nie powo\u0142ywali si\u0119 na Teodora Herzla. Przeciwnie: nad t\u0105 rozmow\u0105 unosi\u0142 si\u0119 duch rzeczowo\u015bci, koncyliacyjno\u015bci i satysfakcjonuj\u0105cego rezultatu. W\u0119glarczyk w roli pytaj\u0105cego mia\u0142 trudniej, bo Jonny Daniels to twardy zawodnik \u2013 w opinii \u015brodowisk \u017cydowskich zaliczany jest do setki najbardziej najbardziej wp\u0142ywowych \u017byd\u00f3w na \u015bwiecie. Chyba nie bez powodu. Sam si\u0119 sobie dziwi\u0119, dlaczego dopiero przy okazji lektury tej ksi\u0105\u017cki pierwszy raz natkn\u0105\u0142em si\u0119 na to nazwisko: Jonny Daniels… Mo\u017ce dlatego, \u017ce od 1968 roku pogl\u0105dy w tzw. kwestii \u017cydowskiej mocno mam ugruntowane (gdyby to kogo\u015b interesowa\u0142o: uwa\u017cam rok 1968 za najwi\u0119ksze polskie nieszcz\u0119\u015bcie po drugiej wojnie \u015bwiatowej, ale tego nie zrozumie nikt, kto w 1969 i 1970 nie odprowadza\u0142 kogo\u015b w drog\u0119 na peronie Dworca Gda\u0144skiego…) i nie poszukiwa\u0142em nowych argument\u00f3w. A poza tym dawno ju\u017c przesta\u0142em obraca\u0107 si\u0119 w sto\u0142ecznych kr\u0119gach i \u015brodowiskach opiniotw\u00f3rczych, gdzie zwyk\u0142 si\u0119 objawia\u0107 i gdzie pozwala\u0142 si\u0119 adorowa\u0107 Jonny Daniels.<\/p>\n

Lecz z tym wszystkim mniejsza. Ksi\u0105\u017cka W\u0119glarczyka i Danielsa mo\u017ce sobie by\u0107 arcydzie\u0142em kompetencji. I w istocie nim jest. No, prawie \u2013 ale to nie czyni \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy. Mo\u017ce sobie by\u0107 arcydzielna w aspekcie formy kunsztownej rozmowy \u2013 i tak\u0105 jest naprawd\u0119. Mo\u017ce sobie by\u0107 odwa\u017cna tudzie\u017c bezkompromisowa oraz zgo\u0142a pikarejska (te fragmenty dialogu o seksie, \u015blubach i nocach po\u015blubnych to pere\u0142ki literatury przygodowej dla tzw. m\u0142odzie\u017cy wczesnej!). Mo\u017ce sobie by\u0107 (i do pewnego stopnia jest) obrazoburcza i opiniotw\u00f3rcza. Mo\u017ce sobie by\u0107 czymkolwiek. Ale nie jest i nie b\u0119dzie.<\/p>\n

Czemu? No w\u0142a\u015bnie… Wszystko przez fataln\u0105 w skutkach koincydencj\u0119 wydawniczego, handlowego debiutu tej ksi\u0105\u017cki z rakietow\u0105 salw\u0105 pierwszego kwietnia wieczorem na drodze w Deir al-Balah w Strefie Gazy. A w\u0142a\u015bciwie nie tyle z samym \u015bmiertelnym w skutkach i raczej nie pomy\u0142kowym ostrza\u0142em, co z konsekwencjami niekt\u00f3rych komentarzy post factum.<\/i> Oto pojawi\u0142a si\u0119 i mocno wybrzmia\u0142a w przestrzeni publicznej opinia, \u017ce to fatalna w skutkach pomy\u0142ka by\u0142a, sprowokowana mi\u0119dzy innymi wieczorow\u0105 por\u0105 incydentu i priorytetowym obowi\u0105zkiem eliminowania terroryst\u00f3w. A la guerre comme a la guerre…<\/i> Nie wydaje si\u0119 \u2013 jeden strza\u0142 to mo\u017cliwe, ale trzy, a\u017c do zabicia? Tak robi\u0105 pewni swego profesjonali\u015bci…<\/p>\n

Ale nie to by\u0142o najgorsze… B\u0142\u0105d czy nie \u2013 to wyja\u015bni\u0105 \u015bledztwa… Albo i nie wyja\u015bni\u0105. Chodzi jednak o to, i\u017c pr\u00f3ba krytycznej oceny dzia\u0142a\u0144 izraelskiej armii, a osobliwie – nabytego w trakcie szkolenia poziomu emocjonalnej odporno\u015bci na stres pola walki zosta\u0142a skontrowana oskar\u017ceniem o… antysemityzm. Ergo: odniesiesz si\u0119 krytycznie do jakiego\u015b incydentu z udzia\u0142em izraelskiego \u017co\u0142nierza \u2013 od razu jeste\u015b antysemit\u0105. I w ten spos\u00f3b 346 stron m\u0105drej ksi\u0105\u017cki posz\u0142o w piach \u2013 jakby nigdy ich nie napisano, nie wydrukowano i nie sprzedawano. Co zreszt\u0105 sami autorzy profetycznie w swej ksi\u0105\u017cce przewidzieli (na stronie 279): \u201eTo, o czym teraz opowiadamy w tej ksi\u0105\u017cce, stanie si\u0119 pass<\/i>\u00e9<\/i><\/span> nie za sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy, ale ju\u017c po tygodniu od publikacji.\u201d<\/i> I tak si\u0119 sta\u0142o \u2013 cho\u0107 zapewne z innych powod\u00f3w, ni\u017c si\u0119 autorzy spodziewali… To wybitne osi\u0105gni\u0119cie izraelskiej dyplomacji winno by\u0107 umieszczone w kronikach daremnego, pr\u00f3\u017cnego trudu podejmowanego przez delegat\u00f3w (samozwa\u0144czych i nie…) obojga nacji, by si\u0119 porozumie\u0107. Uniewa\u017cnianie mozolnie osi\u0105ganego post\u0119pu w tej mierze sta\u0142o si\u0119 \u2013 jak si\u0119 wydaje \u2013 specjalno\u015bci\u0105 niekt\u00f3rych (nielicznych, ale g\u0142o\u015bnych) obserwator\u00f3w tego dialogu po obu stronach.<\/p>\n

Antysemityzm jako zarzut kierowany przez \u017byda wobec nie-\u017byda – niezale\u017cnie od jego wagi intelektualnej i emocjonalnej w ka\u017cdym konkretnym przypadku \u2013 jest pot\u0119\u017cn\u0105 broni\u0105, na kszta\u0142t bomby termobarycznej. Odbiera przeciwnikom rezon i g\u0142os, obezw\u0142adnia, spycha do defensywy, zgo\u0142a parali\u017cuje. Gdy skrytykuj\u0119 (bez \u017cadnych intencji uog\u00f3lniaj\u0105cych) co\u015b lub kogo\u015b w Izraelu lub w og\u00f3le w tzw. kwestii \u017cydowskiej, a rozw\u015bcieczony \u017byd replikuje, \u017ce jestem antysemit\u0105, wycofuj\u0119 si\u0119 z dialogu, bo ju\u017c wiem, \u017ce w \u017caden spos\u00f3b tamtego nie przekonam. Zostaj\u0119 wi\u0119c przy swoim, za to z \u0142atk\u0105 antysemity, chocia\u017c nigdy \u017cadnych \u2013 ani bezpo\u015brednich, ani po\u015brednich \u2013 antysemickich pogl\u0105d\u00f3w nie g\u0142osi\u0142em, nie podejmowa\u0142em te\u017c \u017cadnego dzia\u0142ania obarczonego takim mianem. Po co wi\u0119c mi to? Po prostu wycofuj\u0119 si\u0119 z konfrontacji werbalnej, intelektualnej, emocjonalnej, jakiejkolwiek \u2013 z niew\u0105tpliw\u0105 szkod\u0105 dla siebie, \u017byd\u00f3w i pokoju na \u015bwiecie.<\/p>\n

Naprawd\u0119 jeden przeczulony na punkcie antysemityzmu \u017byd (podobnie zreszt\u0105 jak got\u00f3w jest to zrobi\u0107 ka\u017cdy antysemita nie-\u017byd) potrafi od r\u0119ki uniewa\u017cni\u0107 ka\u017cd\u0105 mozoln\u0105 pr\u00f3b\u0119 cho\u0107by tylko obja\u015bnienia paru pal\u0105co w\u0105tpliwych kwestii natury poznawczej. Dlatego ksi\u0105\u017cka Danielsa i W\u0119glarczyka zapewne padnie ofiar\u0105 tamtego odleg\u0142ego incydentu (wszelako tym bardziej bolesnego, jako \u017ce jedna z ofiar polski mia\u0142a paszport i polsk\u0105 proweniencj\u0119…), daj\u0105c dow\u00f3d, \u017ce habent sua fata libelli<\/i>. Ale to jej warto\u015bci nie umniejsza. Wystarczy czyta\u0107 ze zrozumieniem… Czytajcie zatem.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(06 04 2024)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bartosz W\u0119glarczyk, Jonny Daniels Wszystko, co chcieliby\u015bcie wiedzie\u0107 o \u017bydach,ale za bardzo bali\u015bcie si\u0119 zapyta\u0107 Wydawnictwo Czerwone i Czarne Sp. z o.o.,Warszawa 2024 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Dzi\u0119kuj\u0119, nie mam pyta\u0144… Pierwszego kwietnia 2024 roku na drodze w Deir al-Balah w \u015brodkowej strefie Gazy pociski rakietowe hellfire, wystrzelone z kierowanego przez operator\u00f3w izraelskiego drona, trafi\u0142y po kolei trzy dobrze oznakowane samochody, kt\u00f3rymi przemieszczali si\u0119 wolontariusze \u015bwiatowej organizacji charytatywnej World Central Kitchen. Najpierw dosta\u0142 czo\u0142owy pojazd konwoju \u2013 ranni wolontariusze przesiedli si\u0119 do drugiego z kolei samochodu. Gdy i ten zosta\u0142 trafiony, ewakuowali si\u0119 do ostatniego pojazdu, ale ten zosta\u0142 skutecznie zmieciony z drogi. Wszyscy zgin\u0119li: siedmiu wolontariuszy World Central Kitchen \u2013 w\u015br\u00f3d nich 36-letni Polak z Przemy\u015bla, Damian Sob\u00f3l. Pierwsze ustalenia w dochodzeniu wskazuj\u0105, \u017ce atak nie by\u0142 przypadkowy. To celowe dzia\u0142anie, prowadzone konsekwentnie i do skutku. Izraelczycy mniemaj\u0105, \u017ce pod wp\u0142ywem pochopnej decyzji, b\u0119d\u0105cej rezultatem b\u0142\u0119du w rozpoznaniu… Ale to okoliczno\u015b\u0107 bez znaczenia w obliczu wojennej tragedii. Oczywi\u015bcie nie jest to \u015bmier\u0107 wa\u017cniejsza od innych \u015bmierci w tym konflikcie \u2013 mniej wi\u0119cej trzydziestu tysi\u0119cy cywil\u00f3w: dzieci, kobiet i m\u0119\u017cczyzn w Strefie Gazy, \u017cydowskich zak\u0142adnik\u00f3w i ofiar szturmu Hamasu, \u017co\u0142nierzy izraelskiej armii oraz palesty\u0144skich terroryst\u00f3w. Ka\u017cda \u015bmier\u0107 jest dramatem….<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4674,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[410],"tags":[467,468],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4672"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4672"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4790,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4672\/revisions\/4790"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}