{"id":4479,"date":"2023-12-29T10:21:51","date_gmt":"2023-12-29T09:21:51","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=4479"},"modified":"2024-03-15T18:21:02","modified_gmt":"2024-03-15T17:21:02","slug":"historia-partii-umiarkowanego-postepu-w-granicach-prawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2023\/12\/29\/historia-partii-umiarkowanego-postepu-w-granicach-prawa\/","title":{"rendered":"Historia Partii Umiarkowanego Post\u0119pu (w Granicach Prawa)"},"content":{"rendered":"\n

Jaroslav Ha\u0161<\/span>ek<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Historia Partii Umiarkowanego Post\u0119pu
(w Granicach Prawa) <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Jacek Baluch <\/strong>
Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2023<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

O po\u017cytkach picia piwa ksi\u0105g kilkoro…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Formalnie to jest jakby urz\u0119dowy segregator, wci\u0105gni\u0119ty do kolekcji Czeskiego Archiwum Narodowego (tyle \u017ce pod fa\u0142szyw\u0105 sygnatur\u0105) – zawieraj\u0105cy protoko\u0142y w\u0142asne, listy, rachunki (niepop\u0142acone \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107), programy wyborcze, materia\u0142y agitacyjne (w tym brudnopisy przem\u00f3wie\u0144 cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du, zapisywane na podstawkach pod kufle), sprawozdania, raporty policyjne i donosy… Czyli wszystko, co tylko mog\u0142o zaistnie\u0107 na pi\u015bmie wobec i wok\u00f3\u0142 przeci\u0119tnej partii politycznej w Czechach roku pa\u0144skiego 1911, gdy tylko postanowi\u0142a ona wkroczy\u0107 odwa\u017cniej do czeskiego \u017cycia publicznego, wystawiaj\u0105c mianowicie kandydat\u00f3w w wyborach. Przyznacie niew\u0105tpliwie, \u017ce ka\u017cda uczciwa policja polityczna \u2013 nawet w pa\u0144stwie na wskro\u015b demokratycznym, republika\u0144skim i liberalnym, nie tylko w o\u015bwieconej monarchii absolutnej \u2013 zgromadzi\u0142aby wszelkie dost\u0119pne akta. Nawet je\u015bli organizacja nazywa\u0142aby si\u0119 Parti\u0105 Umiarkowanego Post\u0119pu (w Granicach Prawa)…<\/p>\n

Ju\u017c samo przeczytanie tej nazwy wywo\u0142uje mimowolny u\u015bmiech i w \u015blad za nim jakie\u015b niejasne podejrzenie, \u017ce to na pewno wyrafinowany persyfla\u017c \u2013 \u017ce chodzi tu po prostu o dowcip. A teraz spr\u00f3bujcie to samo powiedzie\u0107 z kamienn\u0105 twarz\u0105, na serio i ze stosownym zaanga\u017cowaniem emocjonalnym \u2013 tyle \u017ce po czesku. Strana M<\/i>\u00ed<\/i><\/span>rn<\/i>\u00e9<\/i><\/span>ho Pokroku v Mez<\/i>\u00ed<\/i><\/span>ch Z<\/i>\u00e1<\/i><\/span>kona…<\/i> No nie \u2013 tak \u015bmieszne, \u017ce a\u017c niemo\u017cliwe. Ten mirny pokrok<\/i>!<\/em> Co\u015b pi\u0119knego. Nie \u017cebym si\u0119 nabija\u0142 z pi\u0119knego j\u0119zyka czeskiego, ale musicie przyzna\u0107, \u017ce to brzmi zarazem heroicznie i godnie \u2013 jak okrzyk bojowy taboryckich Sierotek albo kiboli Slavii Praha…<\/p>\n

Jeden z za\u0142o\u017cycieli stronnictwa umiarkowanego post\u0119pu (w granicach prawa naturalnie) i zarazem jego filar intelektualny, towarzyski oraz wszelaki inny (czasami nawet, ale rzadko, gdy lepiej mu si\u0119 powodzi\u0142o \u2013 bud\u017cetowo-skarbowy), to pan Jaroslav Ha\u0161<\/span>ek \u2013 praski pisarz, dziennikarz, bywalec, t\u0119gi piwo\u017c\u0142op, gaw\u0119dziarz tudzie\u017c arcybystry obserwator \u017cycia \u2013 przynajmniej tej jego cz\u0119\u015bci (dominuj\u0105cej sk\u0105din\u0105d), kt\u00f3ra gromadzi\u0142a si\u0119 i przebiega\u0142a w ekosferze, wyznaczanej przez socjologiczne zjawisko, kt\u00f3remu bracia Czesi nadali skromn\u0105 nazw\u0119 \u2013 hospoda<\/i>… To po prostu lokal gastronomiczny, posiadaj\u0105cy licencj\u0119 na wyszynk piwa – i cz\u0119sto nic wi\u0119cej nie posiadaj\u0105cy, pr\u00f3cz obitego blach\u0105 szynkwasu z nalewakiem, ko\u015blawych sto\u0142\u00f3w i siedzisk, brudnawych czterech \u015bcian z zadaszeniem, kolekcji kufli oraz zapasu tekturowych podstawek pod te kufle (wa\u017cny element systemu wymiaru nale\u017cno\u015bci). No i dysponuj\u0105cy kontraktem na dostawy piwa z lokalnego browaru. Ka\u017cda hospoda<\/i> szybko tworzy\u0142a w\u0142asny mikrokosmos i mikroklimat. Pod jej szyldem, jak pod sztandarem kalikstyn\u00f3w, gromadzi\u0142 si\u0119 wierny hufiec wiecznie naprutych rycerzy kufla, najcz\u0119\u015bciej dysydent\u00f3w z innych okolicznych hospod<\/i> \u2013 wywalonych stamt\u0105d na zbity pysk i na wieczny czas za notoryczne bijatyki albo jeszcze bardziej notoryczne pomijanie kwestii regulowania rachunk\u00f3w. W ka\u017cdym razie grono sta\u0142ych bywalc\u00f3w, z niemiecka zwanych sztamgastami<\/i>, nierzadko licz\u0105ce kilkaset os\u00f3b, to by\u0142 najwi\u0119kszy kapita\u0142 hospody<\/i>: gwarancja jej dobrobytu, popularno\u015bci, a niekiedy s\u0142awy. Hospoda<\/i>\u0159<\/i><\/span>, kt\u00f3ry umia\u0142 zadba\u0107 o swoj\u0105 trz\u00f3dk\u0119 piwoszy, cieszy\u0142 si\u0119 szacunkiem w dzielnicy, a byt mia\u0142 zagwarantowany na lata. Hospoda<\/i> bowiem by\u0142a (i jest nadal) jedn\u0105 z trwalszych instytucji czeskiego \u017cycia publicznego. Pod warunkiem, \u017ce serwuje dobre piwo, o co w Czechach nietrudno, cho\u0107 wbrew potocznym wyobra\u017ceniom, powszechne wcale nie jest.<\/p>\n

System obrotu produktami browarniczymi opiera\u0142 si\u0119 wtedy (czyli na pocz\u0105tku XX wieku, podobnie jak d\u0142ugo przedtem i d\u0142ugo potem) na za\u0142o\u017ceniu, by tego \u201eobrotu\u201d by\u0142o jak najmniej. Piwo bowiem to produkt delikatny, podatny na wstrz\u0105sy i w zasadzie do transportu na dalsze dystanse nienadaj\u0105cy si\u0119. Piwo przechowywano i transportowano w beczkach; butelkowanie (to wtedy wynaleziono krachl\u0119…) by\u0142o wprawdzie znane, ale i tak by\u0142o drogim systemem dystrybucji. Przeto ca\u0142y kraj w spos\u00f3b naturalny pokry\u0142 si\u0119 sieci\u0105 ma\u0142ych, lokalnych browar\u00f3w, zaopatruj\u0105cych \u201ezakontraktowane\u201d hospody<\/i> w zasi\u0119gu kilku (w zasadzie dw\u00f3ch – trzech) godzin jazdy rolwag\u0105, zaprz\u0119\u017con\u0105 w dwa perszerony. Tylko w wi\u0119kszych i naprawd\u0119 du\u017cych miastach rynek opanowa\u0142y wielkie browary, mog\u0105ce liczy\u0107 na pewny zbyt i dysponuj\u0105ce s\u0142aw\u0105 swych firmowych marek z\u0142ocistego nektaru. W takiej Pradze na przyk\u0142ad rynek nale\u017ca\u0142 do piw velkopopovickich, smichovskich, branickich czy b\u0159<\/span>ezanskich; bardziej obrotni hospoda<\/i>\u0159<\/i><\/span>i<\/i> mieli te\u017c dost\u0119p do pilsner\u00f3w. Takie lokale mog\u0142y liczy\u0107 na zadowalaj\u0105ce obroty…<\/p>\n

Ha\u0161<\/span>ek i jego liczne grono przyjaci\u00f3\u0142 usadowili si\u0119 w gospodzie \u201ePod Z\u0142otym Litrem\u201d na Kralovskych Vinohradach \u2013 w zasadzie dzielnicy sto\u0142ecznej metropolii, zro\u015bni\u0119tej z Prag\u0105 \u201ena zab\u00f3j\u201d, chocia\u017c formalnie by\u0142o to osobne miasto a\u017c do lat 20. ubieg\u0142ego wieku. Knajpa pod Litrem mia\u0142a wszelkie atrybuty niezb\u0119dne dla haszkowej gromadki: dobre piwa w niewyg\u00f3rowanych cenach, spolegliwie opieku\u0144czego hospoda<\/i>\u0159<\/i><\/span>a<\/i>, atmosfer\u0119 mi\u0142\u0105 \u2013 prawie jak domow\u0105 i ten typowo praski, spontaniczny, towarzyski luz, pozwalaj\u0105cy na swobodne rozwini\u0119cie intelektualnych \u201eskrzyde\u0142\u201d we wszelakich kierunkach (wyj\u0105wszy mo\u017ce spiskowanie przeciw Najja\u015bniejszemu Panu). Ale partia polityczna? Prosz\u0119 bardzo! Wszystkie czeskie stronnictwa mia\u0142y swoje siedziby terenowe w knajpach, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c ultrakatolickich radyka\u0142\u00f3w, programowo opowiadaj\u0105cych si\u0119 za \u015bcis\u0142\u0105 prohibicj\u0105. Pomys\u0142 przeto pana Ha\u0161<\/span>ka i jego przyjaci\u00f3\u0142 od kufla, by za\u0142o\u017cy\u0107 Parti\u0119 Umiarkowanego Post\u0119pu (w Granicach Prawa) nikogo specjalnie nie zbulwersowa\u0142 ani nie przej\u0105\u0142 (mo\u017ce poza paroma obergorliwymi szpiclami na \u017co\u0142dzie praskiej centrali Evidenzb\u00fc<\/span>ro). Nawet pos\u0105gi na mo\u015bcie Karola sceptycznie wzruszy\u0142y (raz!) ramionami i u\u015bmiechn\u0119\u0142y si\u0119 pojednawczo \u2013 a mo\u017ce nawet wybaczaj\u0105co.<\/p>\n

No i szlus! Zam\u00f3wiono nast\u0119pne kufle, a dotkni\u0119ci do \u017cywego brakiem zainteresowania publiczno\u015bci i policji Umiarkowani Post\u0119powcy (w granicach prawa) obstalowali u swego kumpla-za\u0142o\u017cyciela najserdeczniejszego sporz\u0105dzenie kompletnego i atrakcyjnego latopisu partyjnego (czyli kroniki), z uwzgl\u0119dnieniem nie tylko heroicznych wyst\u0105pie\u0144, dysput i post\u0119pk\u00f3w towarzyszy partyjnych, ale nadto wspartego sporz\u0105dzeniem indywidualnych \u201eportret\u00f3w pami\u0119ciowych\u201d prominentnych aktywist\u00f3w partyjnych, z uwzgl\u0119dnieniem dorobku takowych na niwie piwno-towarzyskiej. W tym miejscu przyzna\u0107 nale\u017cy, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 nagabywanych o udzielenie stosownego wywiadu i zezwolenia pisarzowi aktywnych dzia\u0142aczy Umiarkowanych Post\u0119powc\u00f3w (w granicach prawa) zagrozi\u0142a panu Ha\u0161<\/span>kowi osobliwie dotkliwym mordobiciem, gdyby powa\u017cy\u0142 si\u0119 ujawni\u0107 ich nazwiska i cho\u0107by s\u0142owem jednym napomkn\u0105\u0142 o tre\u015bciach i sensach ich partycypacji w dzia\u0142alno\u015bci Partii. Tym niemniej z materia\u0142u, kt\u00f3ry pozosta\u0142, uda\u0142o si\u0119 wyklepa\u0107 stosowny elaborat, zawieraj\u0105cy kompletne (w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci) dossier wspomnianej partii i jej cz\u0142onk\u00f3w. Dossier umo\u017cliwiaj\u0105ce rutynow\u0105 robot\u0119 policyjn\u0105, co wystawia pisarzowi Ha\u0161<\/span>kowi pozytywn\u0105 opini\u0119 wobec kwestii oceny jego udzia\u0142u w \u017cyciu spo\u0142ecznym i obywatelskim wiernych poddanych Najja\u015bniejszego Pana Franciszka J\u00f3zefa.<\/p>\n

Lektura tego latopisu, kt\u00f3ry niew\u0105tpliwie m\u00f3g\u0142by by\u0107 policyjnym raportem, daje unikatowy wgl\u0105d w dzieje praskiej cyganerii artystycznej w epoce tu\u017c-przedwojennej (oczywi\u015bcie chodzi o pierwsz\u0105 wojn\u0119…). W tak zwanym swoim czasie tekst ten si\u0119 nie ukaza\u0142 \u2013 wykopano go z jakich\u015b starych szuflad wiele lat p\u00f3\u017aniej, gdy jego warto\u015b\u0107 historyczna j\u0119\u0142a ju\u017c przewa\u017ca\u0107 na innymi. Nie ze wszystkim oczywi\u015bcie \u2013 to nadal jest Ha\u0161<\/span>ek. I to w epoce wczesnoprzedszwejkowej \u2013 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w i znawc\u00f3w bezcenny, a uwa\u017cnej lektury wart zawsze, bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci. \u201eHistoria Partii Umiarkowanego Post\u0119pu (w Granicach Prawa)\u201d zawiera w sobie oczywi\u015bcie wywa\u017cone i wcale nie nadu\u017cywane elementy persyfla\u017cowe i sarkastyczne \u2013 inaczej nie by\u0142aby tak \u015bmieszna \u2013 ale dzi\u015b to po prostu kawa\u0142 dziej\u00f3w \u2013 nie tylko literatury. Te prozatorskie miniaturki zapowiadaj\u0105 w nieznacznym tylko stopniu erupcj\u0119 talentu, jaka dotkn\u0119\u0142a i w pewnym sensie zniszczy\u0142a Ha\u0161<\/span>ka w czasie pisania \u201eSzwejka\u201d. Ale maj\u0105 za to ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 sentymentaln\u0105; wracam do nich z rozrzewnieniem…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(29 12 2023)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jaroslav Ha\u0161ek Historia Partii Umiarkowanego Post\u0119pu (w Granicach Prawa) Prze\u0142o\u017cy\u0142 Jacek Baluch Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2023 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 O po\u017cytkach picia piwa ksi\u0105g kilkoro… Formalnie to jest jakby urz\u0119dowy segregator, wci\u0105gni\u0119ty do kolekcji Czeskiego Archiwum Narodowego (tyle \u017ce pod fa\u0142szyw\u0105 sygnatur\u0105) – zawieraj\u0105cy protoko\u0142y w\u0142asne, listy, rachunki (niepop\u0142acone \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107), programy wyborcze, materia\u0142y agitacyjne (w tym brudnopisy przem\u00f3wie\u0144 cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du, zapisywane na podstawkach pod kufle), sprawozdania, raporty policyjne i donosy… Czyli wszystko, co tylko mog\u0142o zaistnie\u0107 na pi\u015bmie wobec i wok\u00f3\u0142 przeci\u0119tnej partii politycznej w Czechach roku pa\u0144skiego 1911, gdy tylko postanowi\u0142a ona wkroczy\u0107 odwa\u017cniej do czeskiego \u017cycia publicznego, wystawiaj\u0105c mianowicie kandydat\u00f3w w wyborach. Przyznacie niew\u0105tpliwie, \u017ce ka\u017cda uczciwa policja polityczna \u2013 nawet w pa\u0144stwie na wskro\u015b demokratycznym, republika\u0144skim i liberalnym, nie tylko w o\u015bwieconej monarchii absolutnej \u2013 zgromadzi\u0142aby wszelkie dost\u0119pne akta. Nawet je\u015bli organizacja nazywa\u0142aby si\u0119 Parti\u0105 Umiarkowanego Post\u0119pu (w Granicach Prawa)… Ju\u017c samo przeczytanie tej nazwy wywo\u0142uje mimowolny u\u015bmiech i w \u015blad za nim jakie\u015b niejasne podejrzenie, \u017ce to na pewno wyrafinowany persyfla\u017c \u2013 \u017ce chodzi tu po prostu o dowcip. A teraz spr\u00f3bujcie to samo powiedzie\u0107 z kamienn\u0105 twarz\u0105, na serio i ze stosownym zaanga\u017cowaniem emocjonalnym \u2013 tyle \u017ce po czesku. Strana…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4481,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[437,17],"tags":[458],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4479"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4479"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4629,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4479\/revisions\/4629"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}