{"id":4348,"date":"2023-10-09T23:25:47","date_gmt":"2023-10-09T21:25:47","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=4348"},"modified":"2023-12-14T18:49:57","modified_gmt":"2023-12-14T17:49:57","slug":"przypisy-czyli-krotka-historia-8-dlugich-lat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2023\/10\/09\/przypisy-czyli-krotka-historia-8-dlugich-lat\/","title":{"rendered":"PrzyPiSy, czyli kr\u00f3tka historia 8 d\u0142ugich lat"},"content":{"rendered":"\n

Jerzy Baczy\u0144ski\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


PrzyPiSy, czyli kr\u00f3tka historia 8 d\u0142ugich lat<\/strong>
Wydawnictwo Polityka, Warszawa 2023<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Popisowa asenizacja…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

\u00a0<\/p>\n

Podczas lektury \u201ePrzypis\u00f3w\u201d przypomnia\u0142a mi si\u0119 scenka z arcykomedii Ch\u0119ci\u0144skiego \u201eSami swoi\u201d, gdy Ka\u017amirz Pawlak strofuje synka Witi\u0119, i\u017c ten gapi si\u0119 zach\u0142annie na Jad\u017ak\u0119 Kargul\u00f3wn\u0119, a przecie\u017c ma nienawidzi\u0107 ca\u0142e to wra\u017ce Kargul\u00f3w plemi\u0119. Na co Witia odpowiada: – tatku, jak ja si\u0119 tak napatrz\u0119, to jeszcze bardziej nienawidz\u0119!<\/p>\n

Mam tak z Baczy\u0144skim. Przygl\u0105da si\u0119 on PiSowi tak dok\u0142adnie, \u017ce a\u017c na granicy Hassliebe<\/i>… Ale emocje trzyma na wodzy, by tym dok\u0142adniej celnymi ciosami punktowa\u0107. Nie ma w tym cienia symetryzmu, za to wi\u0119cej badawczego ogl\u0105du, bez sk\u0142onno\u015bci do etykiet i epitet\u00f3w. Baczy\u0144ski zaklina si\u0119, \u017ce jego zamiarem badawczym by\u0142o zawsze uczciwe i obiektywne zanalizowanie i rozszyfrowanie fenomenu PiS. Fenomenu polegaj\u0105cego na teflonowej \u2013 ba, zgo\u0142a tytanowej odporno\u015bci na ciosy i w og\u00f3le na niepogod\u0119. Partia ta skupi\u0142a gromad\u0119 zwolennik\u00f3w (c\u00f3\u017c \u2013 jakie\u015b trzydzie\u015bci procent \u2013 w porywach \u2013 obywatelsko aktywnej populacji), zindoktrynowa\u0142a ich i do takiego stopnia zmanipulowa\u0142a, \u017ce dzi\u015b w istocie stanowi\u0105 monotematyczn\u0105, monoideow\u0105, zgo\u0142a monochromatyczn\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, opancerzon\u0105 i szczeln\u0105. Z dystansu wygl\u0105da to jak monolityczny, wylepiony z g\u0142adkiej glinki kopiec termit\u00f3w. W \u015brodku oczywi\u015bcie k\u0142\u0119bi\u0105 si\u0119 nami\u0119tno\u015bci i inne emocje, na przemian kruszy si\u0119 i utrwala osobliwa hierarchia, ale na zewn\u0105trz \u2013 jedno\u015b\u0107; lidera nie spos\u00f3b (w kwestii pogl\u0105d\u00f3w i tzw. mentalu, czyli formacji ideowo-umys\u0142owej) odr\u00f3\u017cni\u0107 od cynicznych dzia\u0142aczy, a tych od t\u0142umu wiernych wyznawc\u00f3w. Wydaj\u0105 z siebie jednostajny bzyk w jednej triumfalnej tonacji! To ju\u017c nie partia w klasycznym rozumieniu i jej zjednani wyborcy \u2013 to silnie wsobna sekta, a w gruncie rzeczy rodzina (\u201ena swoim\u201d…), wsp\u00f3lnota nie tyle\u017c interes\u00f3w, co zborna intelektualnie (cho\u0107 w tym przypadku u\u017cycie poj\u0119cia \u201eintelekt\u201d wydaje si\u0119 nadzwyczaj na wyrost, niezgodne z rzeczywisto\u015bci\u0105…), gromadz\u0105ca si\u0119 wok\u00f3\u0142 w\u0142asnego proroka, silnie dotkni\u0119ta poczuciem wy\u017cszo\u015bci, gotowa na wszystko krucjata niepokalanych rycerzy p\u0142ci obojga…<\/p>\n

Baczy\u0144ski wyposa\u017cy\u0142 swoje obserwatorium w narz\u0119dzia tyle\u017c wyrafinowane, co czu\u0142e (oczywi\u015bcie nie w sensie emocjonalnym, ale dok\u0142adno\u015bci rejestrowania) \u2013 cho\u0107 na og\u00f3\u0142 to jego w\u0142asny wzrok i s\u0142uch. Ale przecie\u017c profesjonalista zajmuj\u0105cy si\u0119 \u017cyciem publicznym (a w nim przede wszystkim redagowaniem gazety) musi widzie\u0107 wi\u0119cej i s\u0142ysze\u0107 lepiej, by mu to podstawowe zadanie jako\u015b wysz\u0142o. A \u017ce wychodzi fenomenalnie (co nie znaczy, \u017ce bez wysi\u0142ku), potencja\u0142 narz\u0119dzi mo\u017cna zaoszcz\u0119dzi\u0107, podzieli\u0107 i cz\u0119\u015b\u0107 u\u017cy\u0107 na w\u0142asny rachunek, dla uprawiania publicystyki pod nazwiskiem.<\/p>\n

Wybrane z o\u015bmiu lat felietony, kt\u00f3re z racji hierarchicznej pozycji autora nazwa\u0107 nale\u017cy raczej wst\u0119pniakami, czyli oficjaln\u0105 cotygodniow\u0105 ekspozytur\u0105 linii politycznej i swoistym resum<\/i>\u00e9<\/i><\/span> pogl\u0105d\u00f3w pisma jako autonomicznej jednostki sk\u0142adowej \u017cycia publicznego (nawet gdy s\u0105 podpisane nazwiskiem), autor u\u0142o\u017cy\u0142 chronologicznie w rozdzia\u0142ach-rocznikach (wewn\u0105trz te\u017c chronologicznie…) – co stwarza wra\u017cenie kroniki. Czyli pracy historycznej, s\u0142u\u017c\u0105cej \u2013 bo ja wiem \u2013 przestrodze, mo\u017ce nauce albo debacie. Ale nic z tego; Baczy\u0144ski nie ma temperamentu dziejopisa ani nie u\u017cywa skrupulatnej technologii opisu \u201eentomolog\u00f3w, czyli badacz\u00f3w owadzich nog\u00f3w\u201d (pami\u0119ta kto\u015b, z czego to cytat?). Jest publicyst\u0105 z krwi i ko\u015bci. A \u201ePrzypisy\u201d – aczkolwiek wygl\u0105daj\u0105 do\u015b\u0107 analitycznie (czasem nawet przyczynkarsko) \u2013 tym swoim wygl\u0105dem oraz niespiesznym nurtem narracji mog\u0105 omami\u0107 czytelnik\u00f3w, pozostawi\u0107 w mylnym b\u0142\u0119dzie (jak mawiaj\u0105 w Wielkopolsce Centralnej). Tymczasem to jest lekko tylko zakamuflowany regulamin zabijania! A przynajmniej walki. Tylko trzeba umie\u0107 ten tekst przeczyta\u0107 jako ca\u0142o\u015b\u0107, nie zwa\u017caj\u0105c na daty i nie szukaj\u0105c osobno klucza interpretacyjnego. Nie ma takiej potrzeby…<\/p>\n

\u201ePrzypisy\u201d s\u0105 bowiem skonstruowane jak demaskatorski i bole\u015bnie szczery zarazem raport wywiadowczy \u2013 zawieraj\u0105 wszystkie niezb\u0119dne elementy do wypracowania i podj\u0119cia decyzji oraz delikatne sugestie, w jakim kierunku \u2013 zdaniem analityka \u2013 decyzje owe i\u015b\u0107 powinny. Zdaniem wielu publicyst\u00f3w, ujawnianym w trybie poniek\u0105d ewentualnym, na wypadek zwyci\u0119stwa wyborczego opozycji demokratycznej, najwi\u0119kszym \u2013 ba, na pocz\u0105tku wr\u0119cz jedynym problemem \u2013 b\u0119dzie sprz\u0105tanie po PiSie. Czyli, m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem bardziej politologicznym, odwr\u00f3cenie zasz\u0142o\u015bci, trend\u00f3w i tendencji w urz\u0105dzaniu pa\u0144stwa i zarz\u0105dzaniu jego ustrojem. Idzie bowiem o to, czy w normalnym, przewidzianym przez Konstytucj\u0119, narysowanym i ograniczonym obowi\u0105zuj\u0105cymi ustawami trybie, przy zachowaniu praworz\u0105dnych procedur i praw, da si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107 i naprawi\u0107 najpierw wszystko, co zosta\u0142o celowo spieprzone, zniszczone, wyzute z tre\u015bci, przeinaczone i przemontowane tak, by rezultaty s\u0142u\u017cy\u0142y zachowaniu w\u0142adzy jedynego Prezesa i jego partii przydomowej in saecula saeculorum<\/i> tudzie\u017c zwolnieniu jego samego i jego gwardzist\u00f3w od odpowiedzialno\u015bci za jawne \u0142amanie praw i obyczaj\u00f3w. Innymi s\u0142owy: czy da si\u0119 wszystko szybko naprawi\u0107, przywr\u00f3ci\u0107 do stanu konstytucyjnej normalno\u015bci (niekoniecznie jeden do jednego ex ante \u2013 <\/i>mo\u017ce po drodze da si\u0119 to i owo ulepszy\u0107), wszelako bez wyrz\u0105dzania zb\u0119dnych, nadmiernych szk\u00f3d i krzywd. M\u00f3wi\u0105c obrazowo: kraty owszem, szubienice \u2013 nie…<\/p>\n

To jest dobre pytanie \u2013 bez ma\u0142a epokowe: jak odbudowa\u0107 Polsk\u0119 po PiSie? Da si\u0119 czy nie da si\u0119? Z lektury zagregowanych felieton\u00f3w Baczy\u0144skiego wynika, \u017ce to mo\u017cliwe, aczkolwiek cholernie trudne i absorbuj\u0105ce. Tak dalece anga\u017cuj\u0105ce si\u0142y i czas, i\u017c mo\u017ce (w ko\u0144cu ograniczonych…) tych\u017ce si\u0142 i czasu (oraz woli politycznej, bowiem ewentualny przyw\u00f3dca owej rezurekcji objawi\u0142 niegdy\u015b, \u017ce s\u0142ysz\u0105c s\u0142owo wizja, dzwoni po pomoc do szpitala \u2013 psychiatrycznego; pozostaje mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce zmieni\u0142 zdanie…) zabrakn\u0105\u0107 na konstruktywne zaprojektowanie przysz\u0142o\u015bci i rozpocz\u0119cie wdra\u017cania projektu Polska 2.0. Teraz, gdy chodzi tylko o samo zwyci\u0119stwo, wskaz\u00f3wki Baczy\u0144skiego, ze swym kato\u0144skim konsekwentnym ceterum censeo Carthaginem esse delendam<\/i>, nadaj\u0105 si\u0119 jako lektura programowa, inspiruj\u0105ca, mo\u017ce nawet agitacyjna. Ale maj\u0105 one swoje drugie dno…<\/p>\n

Baczy\u0144ski zastrzega, \u017ce \u201ePrzypisy\u201d to bardziej historyczny pami\u0119tnik ni\u017c podr\u0119cznik. Kryguje si\u0119 \u2013 taki skromni\u015b… Oczywi\u015bcie nie ma w tym zbiorku felieton\u00f3w \u017cadnej recepty na d\u0142ugie i szcz\u0119\u015bliwe \u017cycie, \u017cadnego \u201ekamienia filozoficznego\u201d demokracji liberalnej. Ale wszystko zale\u017cy od tego, jak si\u0119 to czyta. Je\u015bli z namys\u0142em i troch\u0119 \u00e0<\/i><\/span> rebours<\/i> \u2013 mo\u017cna bez wysi\u0142ku wywnioskowa\u0107, co robi\u0107, czego unika\u0107, czemu si\u0119 z uwag\u0105 przygl\u0105da\u0107 i czego w \u017cadnym wypadku nie puszcza\u0107 na \u017cywio\u0142. Chodzi jednak o to, by wielki projekt odbudowy demokracji i wdra\u017cania obywatelskich wzorc\u00f3w zachowa\u0144 nie nabra\u0142 \u2013 jak\u017ce typowego \u2013 charakteru polskiego pospolitego ruszenia czyli kr\u00f3tkotrwa\u0142ej erupcji s\u0142omianego ognia. Baczy\u0144ski nie nawo\u0142uje expressis verbis<\/i> do namys\u0142u, pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci, umiarkowania tudzie\u017c intelektualnego przygotowania, by entuzjast\u00f3w na starcie nie zniech\u0119ca\u0107. Ale w tle jego wywodu \u201ezagruntowana\u201d jest potrzeba nie tylko racjonalizacji dzia\u0142ania, ale te\u017c racjonalizacji postaw, odrzucenia skrajno\u015bci, koncentracji na tym, co mo\u017cliwe. Bo czeka nas trudny czas. Z powodu braku dost\u0119pu do informacji zapewne nie zdajemy sobie sprawy, po jak g\u0142\u0119boko spalonej ziemi przyjdzie nam niebawem st\u0105pa\u0107, jakie zwa\u0142y g\u00f3wna zostan\u0105 do asenizacji, ilu nie doliczymy si\u0119 pieni\u0119dzy, ilu ludzi nie da si\u0119 zresocjalizowa\u0107, jak d\u0142ugo trzeba b\u0119dzie naprawia\u0107 j\u0119zyk. Nie wspominam ju\u017c bli\u017cej o takich kwestiach, jak rozbrojenie nader umiej\u0119tnie wystylizowanej przez pisowc\u00f3w (z prezesem na szpicy) symbolicznej figury Araba Umownego \u2013 terrorysty, gwa\u0142ciciela, podpalacza, nosiciela zarazy wszelkiej. Pomijam dylemat odbudowy zdemolowanych stosunk\u00f3w z Uni\u0105, z s\u0105siadami (w tym z Ukrain\u0105!) i reszt\u0105 \u015bwiata. Nie wiem, czy uda si\u0119 zneutralizowa\u0107 (i jakim kosztem) tego \u017ca\u0142osnego figuranta na urz\u0119dzie prezydenta. Nie wiem, co zrobi\u0107 z ciotk\u0105 Juli\u0105 i Glap\u0105, jak internowa\u0107 don Antonia w psychuszce, a im\u0107pana S. z Radomia nam\u00f3wi\u0107, by powr\u00f3ci\u0142 do wyuczonego zawodu. Ale pocieszam si\u0119, \u017ce mo\u017ce kto\u015b wie… W ko\u0144cu s\u0105 nas miliony.<\/p>\n

Lektura \u201ePrzypis\u00f3w\u201d mo\u017ce ogrom problem\u00f3w przybli\u017cy\u0107, uporz\u0105dkowa\u0107 bolesne pytania. Ale pomy\u015ble\u0107 i dzia\u0142a\u0107 musimy sami.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(9 10 2023)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jerzy Baczy\u0144ski\u00a0 PrzyPiSy, czyli kr\u00f3tka historia 8 d\u0142ugich latWydawnictwo Polityka, Warszawa 2023 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Popisowa asenizacja… \u00a0 Podczas lektury \u201ePrzypis\u00f3w\u201d przypomnia\u0142a mi si\u0119 scenka z arcykomedii Ch\u0119ci\u0144skiego \u201eSami swoi\u201d, gdy Ka\u017amirz Pawlak strofuje synka Witi\u0119, i\u017c ten gapi si\u0119 zach\u0142annie na Jad\u017ak\u0119 Kargul\u00f3wn\u0119, a przecie\u017c ma nienawidzi\u0107 ca\u0142e to wra\u017ce Kargul\u00f3w plemi\u0119. Na co Witia odpowiada: – tatku, jak ja si\u0119 tak napatrz\u0119, to jeszcze bardziej nienawidz\u0119! Mam tak z Baczy\u0144skim. Przygl\u0105da si\u0119 on PiSowi tak dok\u0142adnie, \u017ce a\u017c na granicy Hassliebe… Ale emocje trzyma na wodzy, by tym dok\u0142adniej celnymi ciosami punktowa\u0107. Nie ma w tym cienia symetryzmu, za to wi\u0119cej badawczego ogl\u0105du, bez sk\u0142onno\u015bci do etykiet i epitet\u00f3w. Baczy\u0144ski zaklina si\u0119, \u017ce jego zamiarem badawczym by\u0142o zawsze uczciwe i obiektywne zanalizowanie i rozszyfrowanie fenomenu PiS. Fenomenu polegaj\u0105cego na teflonowej \u2013 ba, zgo\u0142a tytanowej odporno\u015bci na ciosy i w og\u00f3le na niepogod\u0119. Partia ta skupi\u0142a gromad\u0119 zwolennik\u00f3w (c\u00f3\u017c \u2013 jakie\u015b trzydzie\u015bci procent \u2013 w porywach \u2013 obywatelsko aktywnej populacji), zindoktrynowa\u0142a ich i do takiego stopnia zmanipulowa\u0142a, \u017ce dzi\u015b w istocie stanowi\u0105 monotematyczn\u0105, monoideow\u0105, zgo\u0142a monochromatyczn\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, opancerzon\u0105 i szczeln\u0105. Z dystansu wygl\u0105da to jak monolityczny, wylepiony z g\u0142adkiej glinki kopiec termit\u00f3w. W \u015brodku oczywi\u015bcie k\u0142\u0119bi\u0105 si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4350,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[24,165],"tags":[448],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4348"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4348"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4455,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4348\/revisions\/4455"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4350"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}