{"id":4296,"date":"2023-09-08T23:27:00","date_gmt":"2023-09-08T21:27:00","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=4296"},"modified":"2024-05-03T02:30:29","modified_gmt":"2024-05-03T00:30:29","slug":"symetrysci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2023\/09\/08\/symetrysci\/","title":{"rendered":"Symetry\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

Mariusz Janicki, Wies\u0142aw W\u0142adyka\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Symetry\u015bci <\/strong>
Wydawnictwo Polityka, Warszawa 2023<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Symetria jest religi\u0105 idiot\u00f3w…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Pogl\u0105d, kt\u00f3ry ujawniam w tytule tego tekstu, towarzyszy mi od dawna \u2013 ponad p\u00f3\u0142 wieku, znaczy – od wczesnej m\u0142odo\u015bci. Aczkolwiek nigdy nie my\u015bla\u0142em o symetrii jako o problemie politycznym; zawsze by\u0142a raczej kategori\u0105 estetyczn\u0105, dotyczy\u0142a przewa\u017cnie organizacji przestrzeni \u2013 nie tylko w sensie materialnym, duchowym r\u00f3wnie\u017c… Po prostu od zawsze mniema\u0142em, \u017ce uk\u0142ady i struktury symetryczne \u2013 tyle samo po lewej, co po prawej, tyle samo z do\u0142u, co z g\u00f3ry, tyle samo z przodu, ile z ty\u0142u \u2013 ergo:<\/em> skrajnie uporz\u0105dkowane (przynajmniej na oko…) – s\u0105 objawem religijnej wr\u0119cz sk\u0142onno\u015bci do porz\u0105dku. S\u0142\u00f3wko \u201ereligijny\u201d oznacza w tym przypadku nie tyle wyznanie wiary, co dogmatyczn\u0105 predylekcj\u0119 (granicz\u0105c\u0105 z maniakaln\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 lub nerwic\u0105 natr\u0119ctw \u2013 jak kto woli…) do oddawania czci – boskiej zgo\u0142a – \u0142adowi (obliczonemu matematycznie) jako objawowi organizacji \u015bwiata.<\/p>\n

Przyznaj\u0119 wszelako, \u017ce \u0142ad nie zawsze by\u0107 musi r\u00f3wnoznaczny z idiotyzmem. Bywa nim tylko wtedy, gdy jest bezkrytyczn\u0105 akceptacj\u0105 dla fetyszy, totem\u00f3w regularno\u015bci, gdy jest jedynym kryterium prawdy. Symetryczny \u0142ad ma niejakie zastosowanie i ograniczon\u0105 racj\u0119 bytu w architekturze, w sztuce ekonomicznego konstruowania obiekt\u00f3w in\u017cynierskich w przestrzeni. Taka regularno\u015b\u0107 ma znaczenie w sytuacji, gdy nieregularno\u015bci (nie wszystkie i nie zawsze!) wywo\u0142uj\u0105 u obcuj\u0105cych z nimi uczucie niepokoju, palpitacje serca i umys\u0142u, a w ko\u0144cu \u201es\u0142uszny\u201d gniew. Regularno\u015b\u0107 bowiem jest boska, a cyrkiel i linijka \u2013 jej kaduceuszem i kropid\u0142em… Ni\u017cej podpisany tej regule i tak si\u0119 nie podporz\u0105dkowuje, odk\u0105d pami\u0119ta \u2013 jest bowiem w g\u0142\u0119bi serca chaotycznym, spontanicznym anarchist\u0105 \u2013 a ka\u017cda krzywizna biegn\u0105ca donik\u0105d, ka\u017cda postawiona z boku wie\u017cyczka, ka\u017cde okienko wyci\u0119te w przypadkowym uk\u0142adzie, ka\u017cda \u015bcie\u017cka w parku, wygi\u0119ta jak koci grzbiet, ka\u017cda skr\u0119cona bez \u0142adu i sk\u0142adu rura – rozczula go i cieszy, miast gniewa\u0107. Wyznawcy \u201eregularyzmu\u201d ubodzy musz\u0105 by\u0107 duchem, skoro ich to nie rajcuje i zawsze zabieraj\u0105 si\u0119 do prostowania. Regularyzm, bezkompromisowa symetryczno\u015b\u0107 to objawy, zgo\u0142a nieodst\u0119pne atrybuty umys\u0142owego kalectwa…<\/p>\n

Ostatnio jednak okaza\u0142o si\u0119 dobitnie, i\u017c symetria jest problemem politycznym \u2013 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wyst\u0119puje ona w \u017cyciu publicznym, a zw\u0142aszcza w publicznym dyskursie \u2013 i dotyczy kwestii najwa\u017cniejszych, konstytucyjnych zgo\u0142a, a na pewno egzystencjalnych w sensie \u015bcis\u0142ym, czyli w sensie \u017cycia i \u015bmierci. Nie byle kogo ani byle czego, tylko samej DEMOKRACJI… Liberalnej \u2013 \u017ceby nie by\u0142o, \u017ce ka\u017cdej. Ju\u017c w 2016 roku autorzy tej ksi\u0105\u017cki \u2013 Janicki i W\u0142adyka \u2013 zauwa\u017cyli istnienie symetryst\u00f3w, nazwali ich i zdefiniowali. Tak celnie i przenikliwie, \u017ce klasyfikacja ta obowi\u0105zuje bez zmian do dzi\u015b, chocia\u017c w tzw. mi\u0119dzyczasie naros\u0142o mn\u00f3stwo diagnoz, analiz i strukturalnych paradygmat\u00f3w. A ka\u017cde z nich m\u0105dre jak cholera… Nikt jednak skutecznie i prawomocnie tamtej \u201eepikryzy\u201d nie uniewa\u017cni\u0142. Ba \u2013 utrwali\u0142a si\u0119 ona i okrzep\u0142a. Co wi\u0119cej \u2013 symetryzm przesta\u0142 by\u0107 warto\u015bciuj\u0105cym epitetem, sta\u0142 si\u0119 chwalebn\u0105 etykietk\u0105. Nazwani symetrystami (mo\u017ce nie tyle z zamiarem napi\u0119tnowania, co ostrze\u017cenia…) przyj\u0119li nazw\u0119 jako w\u0142asn\u0105 i zacz\u0119li z pewn\u0105 tak\u0105 dum\u0105 u\u017cywa\u0107. Czyli polubili i oswoili sw\u00f3j status \u201esprawiedliwych w Sodomie\u201d…<\/p>\n

O co zatem chodzi? Obaj autorzy symetrystami nazwali zwolennik\u00f3w pogl\u0105du, \u017ce mi\u0119dzy obiema g\u0142\u00f3wnymi partiami politycznymi, uczestnicz\u0105cymi w polskim \u017cyciu publicznym \u2013 czyli mi\u0119dzy Prawem i Sprawiedliwo\u015bci\u0105 a Platform\u0105 Obywatelsk\u0105 (innych mniejszych uczestnik\u00f3w dla jasno\u015bci rachunku mo\u017cna pomin\u0105\u0107) \u2013 nie ma \u017cadnych r\u00f3\u017cnic jako\u015bciowych \u2013 obie chc\u0105 w\u0142adzy, obie maj\u0105 por\u00f3wnywalne \u201egrzeszki\u201d, obie robi\u0105 swoje na gruncie demokratycznego ustroju pa\u0144stwa (tak, tak \u2013 ten styl analizy obowi\u0105zywa\u0142 i obowi\u0105zuje nadal w \u015bwiecie symetrycznym), obie partie walcz\u0105 na jednym ringu wedle r\u00f3wnych zasad, wi\u0119c niech lepszy wygrywa… A my sobie stoimy z boku i dbamy o obiektywizm, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b o zachowanie r\u00f3wnego dystansu wobec stron sporu i stosowanie tych samych kryteri\u00f3w oceny… To ta opiniotw\u00f3rcza struktura wyprodukowa\u0142a has\u0142o \u201enie straszcie PiS-em\u201d, to ta struktura umys\u0142owa nadal nie dostrzega, \u017ce jakiekolwiek r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy PO a PiS-em nigdy nie by\u0142y tylko ilo\u015bciowe. A co do zasady: jedna z tych partii trzyma si\u0119 porz\u0105dku demokratycznego, za\u015b druga ideowo, wzgl\u0119dem wyznawanych warto\u015bci jest na innym brzegu, po stronie autorytarnej narracji ustrojowej (kt\u00f3r\u0105 to narracj\u0119 zreszt\u0105 pracowicie i uporczywie zamienia na fakty…). Symetry\u015bci nie widz\u0105 \u015bwiata, jaki jest – \u201ewidz\u0105\u201d to, co sobie wyobra\u017caj\u0105. Przede wszystkim za\u015b nie widz\u0105, jaki jest PiS – \u201ewidz\u0105\u201d, \u017ce to normalna partia, ochoczo poddaj\u0105ca si\u0119 demokratycznym procedurom, ale skuteczniejsza od innych. Wada wzroku to, czy jednak wada m\u00f3zgu?<\/p>\n

Kim zatem oni s\u0105? W\u0142adyka i Janicki w czo\u0142\u00f3wce naszych symetryst\u00f3w ustawiaj\u0105 publicyst\u00f3w, autor\u00f3w z medi\u00f3w de nomine<\/i> i de facto<\/i> demokratycznych, liberalnych i poniek\u0105d autonomicznych politycznie. Nie wszystkich \u201e\u015bmia\u0142o, Wies\u0142aw \u2013 po nazwiskach!\u201d (pami\u0119tacie, sk\u0105d ten cytat?), ale wielu zidentyfikowali (\u017caden raczej nie zaprotestuje…). Do symetryzmu jako nurtu ideowego obaj autorzy inkorporuj\u0105 te\u017c niekt\u00f3rych polityk\u00f3w liberalnych, lewicowych, skrajnie lewackich czy cho\u0107by tylko umiarkowanych, czasem te\u017c niekt\u00f3rych konserwatyst\u00f3w. Ale to wszystko razem stanowi korpus bardzo nieliczny \u2013 intelektualnie wprawdzie uzbrojony po z\u0119by i sprawnie wytrenowany, ale przecie\u017c zbyt s\u0142aby, by zagrozi\u0107 \u015bwiatu. S\u0142usznie si\u0119 przeto domy\u015blacie, \u017ce zabieraj\u0105cy g\u0142os symetry\u015bci, aktywni w sferze publicznej, musz\u0105 mie\u0107 jak\u0105\u015b publiczno\u015b\u0107, jakich\u015b zwolennik\u00f3w i wyznawc\u00f3w podobnych pogl\u0105d\u00f3w. Ot\u00f3\u017c maj\u0105 \u2013 i to chyba niema\u0142o… Kim s\u0105 ci symetryst\u00f3w milcz\u0105co akceptuj\u0105cy? Dobre pytanie. Sam mniemam, \u017ce nale\u017cy ich szuka\u0107 w gronie aplikant\u00f3w do tzw. \u015bwi\u0119tego spokoju, \u201ezwyk\u0142ych, dobrych ludzi\u201d, kt\u00f3rym rzekomo zale\u017cy tylko na w\u0142asnym dobrostanie, tudzie\u017c zdrowiu, szcz\u0119\u015bciu, pomy\u015blno\u015bci. Czyli tych, kt\u00f3rzy w og\u00f3le nie maj\u0105 zamiaru uczestniczy\u0107 w wyborach, albo nie wiedz\u0105, na kogo by tu odda\u0107 g\u0142os. Bo przecie\u017c nie ma na kogo… Tak, w\u015br\u00f3d tych ludzi symetryzm musi by\u0107 popularny. PiS, PO – jedno z\u0142o… A liderzy opinii, kt\u00f3rzy ten slogan wzi\u0119li na transparenty, mog\u0105 w tym gronie liczy\u0107 na popularno\u015b\u0107.<\/p>\n

Janicki w parze z W\u0142adyk\u0105 poddaj\u0105 szczeg\u00f3\u0142owej analizie symetryzm i symetryst\u00f3w, a lektura ich g\u0119stego wywodu jest mimo tej g\u0119sto\u015bci zaj\u0119ciem fascynuj\u0105cym. Nie b\u0119d\u0119 streszcza\u0142 ani \u017cadn\u0105 miar\u0105 syntetycznie upraszcza\u0142 ich argument\u00f3w, by nie spojlerowa\u0107. To trzeba uwa\u017cnie przeczyta\u0107 i szczerze przemy\u015ble\u0107. Osobliwie kwesti\u0119 szk\u00f3d wyrz\u0105dzanych przez symetryst\u00f3w oraz pytanie: jak po nich posprz\u0105ta\u0107? Warto \u2013 nawet gdy rezultaty optymistyczne nie b\u0119d\u0105. Ale przynajmniej czytelnicy \u201eSymetryst\u00f3w\u201d dostaj\u0105 do r\u0119ki narz\u0119dzie, u\u0142atwiaj\u0105ce poruszanie si\u0119 w \u015bwiecie polityki. Taki durszlak skojarzony z t\u0142uczkiem i mieszade\u0142kiem (zwanym tu i \u00f3wdzie firlejk\u0105 lub m\u0105tewk\u0105). Odcedzi\u0107, sklepa\u0107 i zam\u0105ci\u0107 \u2013 o to chyba chodzi w \u017cyciu publicznym, by si\u0119 nie da\u0107 zg\u0142upi\u0107 ze szcz\u0119tem. Do tego ksi\u0105\u017cka Janickiego i W\u0142adyki nadaje si\u0119 idealnie \u2013 bo to podr\u0119czny i por\u0119czny aparat do podtrzymywania oddechu (\u015bwie\u017cym powietrzem!), sposobny nawet w tak g\u0142\u0119bokim szambie, jakim sta\u0142o si\u0119 polskie \u017cycie publiczne przed decyduj\u0105cymi wyborami.<\/p>\n

\u201eSymetry\u015bci\u201d – obok \u201eCh\u0142opc\u00f3w\u201d K\u0105ckiego oraz \u201eSpo\u0142ecze\u0144stwa populist\u00f3w\u201d Sierakowskiego i Sadury \u2013 to najwa\u017cniejsza ksi\u0105\u017cka polityczna trzeciego roku trzeciej dekady dwudziestego pierwszego wieku w naszym kraju. Bez tej lektury trudniej b\u0119dzie zrozumie\u0107, o co chodzi naprawd\u0119, trudniej b\u0119dzie podj\u0105\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 decyzj\u0119 Zreszt\u0105 no\u015bcie j\u0105 przy sobie jako antidotum, zawsze gdy us\u0142yszycie g\u0142osiki Wr\u00f3bla, Mazurka i Sroczy\u0144skiego (trio w sam raz na ptasie radio?), gdy zobaczycie Mellera lub Wosia (Rafa\u0142a). A poza tym \u2013 id\u017acie g\u0142osowa\u0107. Sta\u0144cie po stronie dobra. Bez symetrii, kt\u00f3ra \u2013 ceterum censeo<\/i> – jest religi\u0105 idiot\u00f3w…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(8 09 2023)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mariusz Janicki, Wies\u0142aw W\u0142adyka\u00a0 Symetry\u015bci Wydawnictwo Polityka, Warszawa 2023 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Symetria jest religi\u0105 idiot\u00f3w… Pogl\u0105d, kt\u00f3ry ujawniam w tytule tego tekstu, towarzyszy mi od dawna \u2013 ponad p\u00f3\u0142 wieku, znaczy – od wczesnej m\u0142odo\u015bci. Aczkolwiek nigdy nie my\u015bla\u0142em o symetrii jako o problemie politycznym; zawsze by\u0142a raczej kategori\u0105 estetyczn\u0105, dotyczy\u0142a przewa\u017cnie organizacji przestrzeni \u2013 nie tylko w sensie materialnym, duchowym r\u00f3wnie\u017c… Po prostu od zawsze mniema\u0142em, \u017ce uk\u0142ady i struktury symetryczne \u2013 tyle samo po lewej, co po prawej, tyle samo z do\u0142u, co z g\u00f3ry, tyle samo z przodu, ile z ty\u0142u \u2013 ergo: skrajnie uporz\u0105dkowane (przynajmniej na oko…) – s\u0105 objawem religijnej wr\u0119cz sk\u0142onno\u015bci do porz\u0105dku. S\u0142\u00f3wko \u201ereligijny\u201d oznacza w tym przypadku nie tyle wyznanie wiary, co dogmatyczn\u0105 predylekcj\u0119 (granicz\u0105c\u0105 z maniakaln\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 lub nerwic\u0105 natr\u0119ctw \u2013 jak kto woli…) do oddawania czci – boskiej zgo\u0142a – \u0142adowi (obliczonemu matematycznie) jako objawowi organizacji \u015bwiata. Przyznaj\u0119 wszelako, \u017ce \u0142ad nie zawsze by\u0107 musi r\u00f3wnoznaczny z idiotyzmem. Bywa nim tylko wtedy, gdy jest bezkrytyczn\u0105 akceptacj\u0105 dla fetyszy, totem\u00f3w regularno\u015bci, gdy jest jedynym kryterium prawdy. Symetryczny \u0142ad ma niejakie zastosowanie i ograniczon\u0105 racj\u0119 bytu w architekturze, w sztuce ekonomicznego konstruowania obiekt\u00f3w in\u017cynierskich w przestrzeni. Taka regularno\u015b\u0107 ma…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4298,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[25,165],"tags":[271,272],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4296"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4296"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4296\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4704,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4296\/revisions\/4704"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}