{"id":4141,"date":"2023-06-16T14:50:57","date_gmt":"2023-06-16T12:50:57","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=4141"},"modified":"2023-08-05T00:29:33","modified_gmt":"2023-08-04T22:29:33","slug":"gdy-kota-nie-ma-myszy-harcuja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2023\/06\/16\/gdy-kota-nie-ma-myszy-harcuja\/","title":{"rendered":"Gdy kota nie ma, myszy harcuj\u0105"},"content":{"rendered":"\n

Charles Bukowski\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Gdy kota nie ma, myszy harcuj\u0105 <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Jacek Szafranowicz <\/strong>
Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2023<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Stary \u015bwintuch si\u0119 zbiera…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Pomys\u0142 by\u0142 prosty jak konstrukcja cepa: – ty, Bukowski, jak ci przychodzi do g\u0142owy co\u015b, co nie jest wierszem ani kawa\u0142kiem prozy, zdatnym do wklejenia w t\u0119 powie\u015b\u0107, co j\u0105 akurat m\u0119czysz, to pisz mimo wszystko; co\u015b takiego, jakby\u015b prowadzi\u0142 dziennik. No wiesz \u2013 dziennik, ale bez napinki \u2013 nie chcemy, nie wymagamy, aby\u015b pisa\u0142 c o d z i e n n i e,<\/b> pisz bez dyscypliny \u2013 raczej taki jakby nieregularnik. Co\u015b ci za\u015bwita \u2013 to \u0142ap za klawiatur\u0119 swego macintosha i sruuu… A o czym? No, Bukooowski, nie le\u0107 z nami w kulki: pisz o sobie, o wy\u015bcigach te\u017c mo\u017ce by\u0107, o \u017conie, o innych babach, kt\u00f3re r\u017cn\u0105\u0142e\u015b i kt\u00f3rych nie r\u017cn\u0105\u0142e\u015b, o piciu, paleniu, pisaniu, o ludziach, kt\u00f3rych zna\u0142e\u015b, bo chcia\u0142e\u015b \u2013 i o tych, kt\u00f3rych zna\u0142e\u015b, chocia\u017c nie chcia\u0142e\u015b, o poezji, o staro\u015bci. Nie martw si\u0119 \u2013 ludzie to kupi\u0105. Tak jak kupuj\u0105 wszystko, co napiszesz. S\u0105 ciekawi, co my\u015blisz. Podoba im si\u0119 to. Wi\u0119c si\u0119 nie martw, tylko pisz – stary \u015bwintuchu…<\/p>\n

No wi\u0119c pisa\u0142. Wysz\u0142o jak zwykle. Czyli genialnie. Robione bez powodu i szczytnego celu zapiski Bukowskiego s\u0105 nie tylko \u015bwiadectwem, odmierzaniem mijaj\u0105cego czasu. Przede wszystkim s\u0105 sui generis<\/i> intelektualnym testamentem pisarza \u2013 mniej wi\u0119cej \u015bwiadomego, \u017ce okres jego ziemskiej osobistej przydatno\u015bci zbli\u017ca si\u0119 do fina\u0142u. I pogodzonego z tym nieuniknionym faktem. Bukowski by\u0142 osobnikiem racjonalnym, logicznym, bez \u017cadnych transcendentalnych odchy\u0142ek i zdawa\u0142 sobie doskonale spraw\u0119 z oczywistego iunctim<\/i> mi\u0119dzy swym trybem \u017cycia, a tego\u017c \u017cycia przyspieszaj\u0105cym ko\u0144cem. Absorbowane w nadmiarze (jak na ameryka\u0144skie standardy) piwo (lubi\u0142 importowane z Europy), wino (kalifornijskie i owszem, ale uwielbia\u0142 niemieckie rieslingi…) i burbon (cho\u0107 szkocka te\u017c, gdy ju\u017c zacz\u0119\u0142o mu si\u0119 lepiej powodzi\u0107) formowa\u0142y jego \u017cywot dwufazowo: naprzemiennie intensywne erupcje alkoholowej euforii i przychodz\u0105ce po nich bolesne, z roku na rok bole\u015bniejsze gl\u0105twy, kace tak gigantyczne, \u017ce ukojenie przynosi\u0142y tylko d\u0142ugie, poranne sesje w gor\u0105cym jaccuzi \u2013 a do tego wielogodzinne seanse na zapyzia\u0142ych torach ko\u0144skich wy\u015bcig\u00f3w w po\u0142udniowej Kalifornii… Swoj\u0105 drog\u0105 \u2013 kiedy on znajdowa\u0142 czas na pisanie? To znaczy \u2013 sam zeznawa\u0142, \u017ce pisze tylko noc\u0105, wypijaj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie sw\u0105 dobow\u0105 porcj\u0119 trunk\u00f3w rozmaitych; ten re\u017cim stosowa\u0142 a\u017c do dni ostatnich…<\/p>\n

I nie ma co si\u0119 zastanawia\u0107, co by by\u0142o, gdyby Bukowski oddawa\u0142 ho\u0142dy cnocie wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci, bo nic by nie by\u0142o. Mo\u017ce \u2013 niedobod\u017acowany – nie by\u0142by pisarzem? Mo\u017ce sta\u0107 by\u0142oby go tylko na okazjonalne, pretensjonalne wierszoklectwo? A mo\u017ce w og\u00f3le zosta\u0142by a\u017c do federalnej emerytury przy zawodzie listonosza U.S. Postal Service? Ze szkod\u0105 dla literatury oczywist\u0105… A tak w og\u00f3le (i wcale nie na marginesie): zwi\u0105zki (i roz-wi\u0105zki…) literatury z alkoholem wydaj\u0105 si\u0119 naturalne i na dobitk\u0119 r\u00f3\u017cnorakie, niejednoznaczne, korzystne i niekorzystne \u2013 zarazem i z osobna… To temat na inne opowiadanie.<\/p>\n

Charles Bukowski \u2013 wtedy, gdy by\u0142 pisarzem (czyli przez spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia) \u2013 zawsze mia\u0142 wiele do powiedzenia, ale nigdy nie marnowa\u0142 czasu na pr\u00f3\u017cn\u0105 gadanin\u0119 w barach, mediach czy w Hollywood, na przyj\u0119ciach i na uniwersytetach. Zamiast tego \u2013 pisa\u0142. Tym skwapliwiej, im bardziej dochodzi\u0142 do wniosku, \u017ce picie w\u00f3dy zasadniczo nie wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107, sens i form\u0119 tego, co chcia\u0142 napisa\u0107. By\u0142 jednym z tych nielicznych fenomenalnych uczestnik\u00f3w literatury, kt\u00f3rym stan trze\u017awo\u015bci nie jest potrzebny, by si\u0119 tw\u00f3rczo realizowa\u0107. W jego tekstach nie da si\u0119 odszuka\u0107 ani odczyta\u0107 \u015blad\u00f3w pozostawania (b\u0105d\u017a niepozostawania) pod wp\u0142ywem… W stanach d\u0142u\u017cej trwaj\u0105cej trze\u017awo\u015bci przebywa\u0142 rzadko, a jego proza i poezja \u2013 jeszcze rzadziej. Mimo to obie nie nosz\u0105 \u017cadnych \u015blad\u00f3w u\u017cywania u\u017cywek \u2013 chyba \u017ce sam o takowych w procesie tw\u00f3rczym napomyka\u0142. W okresie schy\u0142kowym swej tw\u00f3rczo\u015bci (w sensie nast\u0119pstwa czas\u00f3w \u2013 ale bez jakiegokolwiek wp\u0142ywu tych\u017ce czas\u00f3w na jako\u015b\u0107 \u2013 co to, to nie!) oczywi\u015bcie z pobudek osobistych, kieruj\u0105c si\u0119 instynktem samozachowawczym, wskazaniami lekarzy (zdiagnozowano u niego bia\u0142aczk\u0119) i strachem przed \u017con\u0105 \u2013 troch\u0119 si\u0119 ogranicza\u0142, ale je\u015bli sam o tym nie wspomina\u0142, innych \u015blad\u00f3w nie znajdziecie. Ujmuj\u0105c rzecz prosto: Bukowski niemal przez ca\u0142e \u017cycie (wyj\u0105wszy te ostatnie dwa lata) nale\u017ca\u0142 do w\u0105skiej gromadki pisz\u0105cych, kt\u00f3rym w\u00f3da nie szkodzi\u0142a, a trze\u017awo\u015b\u0107 nie by\u0142a potrzebna. Ale lepiej nie id\u017acie t\u0105 drog\u0105 \u2013 dalece nie ka\u017cdy jest Bukowskim. I niech nikt nie pr\u00f3buje… Zreszt\u0105 kaza\u0142 to wyry\u0107 na swoim nagrobku \u2013 Don’t try!<\/strong> – czyli nawet si\u0119 nie wa\u017c spr\u00f3bowa\u0107 by\u0107 taki jak ja; mojej drogi nie pr\u00f3buj powt\u00f3rzy\u0107…<\/p>\n

(Oczywi\u015bcie istnieje \u0142agodniejsza interpretacja tego ostrze\u017cenia. Niby w sensie \u2013 nie pr\u00f3buj niczego, tylko od razu to r\u00f3b; nie tra\u0107 czasu na przymierzanie si\u0119, dopasowywanie. Mo\u017cna i tak. Ale ka\u017cdy, kto czuje Bukowskiego, wie, \u017ce nie o to chodzi. To rozkaz. Potencjalni na\u015bladowcy \u2013 wara ode mnie! By\u0142em sam jeden, niepowtarzalny, bo tak chcia\u0142em. Robi\u0142em, co robi\u0142em. Wi\u0119c we\u017acie si\u0119 i dajcie spok\u00f3j! Powt\u00f3rka si\u0119 nie uda…)<\/p>\n

Bukowski nie by\u0142by sob\u0105, gdyby nie wykorzysta\u0142 do swoich w\u0142asnych cel\u00f3w osobliwego zam\u00f3wienia swego wydawcy na dziennik. A cel pojawi\u0142 mu si\u0119 daleko id\u0105cy \u2013 podj\u0105\u0107 dialog ze \u015amierci\u0105. Nie po to, by prowadzi\u0107 sp\u00f3r, gr\u0119 o \u017cycie czy nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 (jak bohater \u201eSi\u00f3dmej piecz\u0119ci\u201d Ingmara Bergmana, siadaj\u0105cy do partii szach\u00f3w ze \u015amierci\u0105). Raczej po to, by j\u0105 oswoi\u0107, pozby\u0107 si\u0119 strachu, \u201eunaturalni\u0107\u201d, zapyta\u0107 o to i owo. Innymi s\u0142owy: \u017cy\u0107 po s\u0105siedzku, ale w poczuciu nieuchronno\u015bci bliskiego kontaktu trzeciego stopnia w nieokre\u015blonej, ale za to pewnej przysz\u0142o\u015bci. Bukowski, poniewa\u017c fundamentalistycznym ateist\u0105 by\u0142, podj\u0105\u0142 wyzwanie bez grama metafizycznego strachu o zbawienie, czyli rzekomo nale\u017cne (po spe\u0142nieniu do\u015b\u0107 wyg\u00f3rowanych w jego mniemaniu warunk\u00f3w) przed\u0142u\u017cenie egzystencji duszy. \u015amier\u0107 to \u015bmier\u0107 \u2013 koniec to koniec; potem Nic. I nie ma si\u0119 o co wadzi\u0107. Ten motyw odnajdziecie w dziennikowych tekstach do\u015b\u0107 cz\u0119sto… Ale nie martwcie si\u0119 \u2013 to normalne u staruszk\u00f3w…<\/p>\n

O kondycji pisarza i pisarstwa jako sposobu na \u017cycie te\u017c cz\u0119sto Bukowski w owym dzienniku rozwa\u017ca\u0142. Pocz\u0105wszy od szczerego wyznania, dlaczego trzyma si\u0119 z dala od poet\u00f3w. Z dala, bo przecie\u017c wie, \u017ce z poezji nie da si\u0119 utrzyma\u0107, a oni wszyscy jacy\u015b tacy porz\u0105dni, zadbani, dobrze od\u017cywieni i du\u017co maj\u0105 czasu, by w\u0142\u00f3czy\u0107 si\u0119 po knajpach i imprezach, \u017c\u0142opa\u0107 piwsko i oczekiwa\u0107 uznania – a czasem nawet dobrego r\u017cni\u0119cia z jak\u0105\u015b bezpretensjonaln\u0105 panienk\u0105… Bukowski odkry\u0142, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci takich przypadk\u00f3w za ka\u017cdym z takich poet\u00f3w stoi niewzruszenie jego kochaj\u0105ca mamusia \u2013 st\u0105d \u017carcie, czynsze, samochody i czas. To mu si\u0119 wyda\u0142o \u2013 poniek\u0105d s\u0142usznie \u2013 wysoce niemoralne. A poza tym poeci tylko biadol\u0105 nad swym losem \u2013 jak jakie\u015b eunuchy… Wi\u0119c poeci skre\u015bleni. Ale wobec pisarstwa samego w sobie (a osobliwie w\u0142asnego) demonstrowa\u0142 Bukowski sui generis<\/i> optymizm. \u201eNie ma si\u0142y, kt\u00f3ra powstrzyma\u0142aby kogo\u015b przed pisaniem, o ile ten kto\u015b nie powstrzyma samego siebie.\u201d<\/i> Tak uwa\u017ca\u0142. I by\u0142 pewien, \u017ce nale\u017cy si\u0119 podda\u0107 magii S\u0142owa.<\/p>\n

To jest dobra wskaz\u00f3wka nie tylko dla pisz\u0105cych \u2013 dla czytaj\u0105cych te\u017c. Z tym przes\u0142aniem bierzcie si\u0119 za lektur\u0119 Bukowskiego \u2013 nie tylko tego tomu zapisk\u00f3w intymnych. Za ca\u0142ego dost\u0119pnego Bukowskiego si\u0119 bierzcie. Zyskacie przyjaciela \u2013 wymagaj\u0105cego, ale bezwarunkowo wiernego…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(16 06 2023)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Charles Bukowski\u00a0 Gdy kota nie ma, myszy harcuj\u0105 Prze\u0142o\u017cy\u0142 Jacek Szafranowicz Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2023 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Stary \u015bwintuch si\u0119 zbiera… Pomys\u0142 by\u0142 prosty jak konstrukcja cepa: – ty, Bukowski, jak ci przychodzi do g\u0142owy co\u015b, co nie jest wierszem ani kawa\u0142kiem prozy, zdatnym do wklejenia w t\u0119 powie\u015b\u0107, co j\u0105 akurat m\u0119czysz, to pisz mimo wszystko; co\u015b takiego, jakby\u015b prowadzi\u0142 dziennik. No wiesz \u2013 dziennik, ale bez napinki \u2013 nie chcemy, nie wymagamy, aby\u015b pisa\u0142 c o d z i e n n i e, pisz bez dyscypliny \u2013 raczej taki jakby nieregularnik. Co\u015b ci za\u015bwita \u2013 to \u0142ap za klawiatur\u0119 swego macintosha i sruuu… A o czym? No, Bukooowski, nie le\u0107 z nami w kulki: pisz o sobie, o wy\u015bcigach te\u017c mo\u017ce by\u0107, o \u017conie, o innych babach, kt\u00f3re r\u017cn\u0105\u0142e\u015b i kt\u00f3rych nie r\u017cn\u0105\u0142e\u015b, o piciu, paleniu, pisaniu, o ludziach, kt\u00f3rych zna\u0142e\u015b, bo chcia\u0142e\u015b \u2013 i o tych, kt\u00f3rych zna\u0142e\u015b, chocia\u017c nie chcia\u0142e\u015b, o poezji, o staro\u015bci. Nie martw si\u0119 \u2013 ludzie to kupi\u0105. Tak jak kupuj\u0105 wszystko, co napiszesz. S\u0105 ciekawi, co my\u015blisz. Podoba im si\u0119 to. Wi\u0119c si\u0119 nie martw, tylko pisz – stary \u015bwintuchu… No wi\u0119c pisa\u0142. Wysz\u0142o jak zwykle….<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4143,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[329,160],"tags":[294],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4141"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4141"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4222,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4141\/revisions\/4222"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}