{"id":3909,"date":"2023-02-26T01:35:40","date_gmt":"2023-02-26T00:35:40","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3909"},"modified":"2023-04-21T10:04:40","modified_gmt":"2023-04-21T08:04:40","slug":"najdluzsza-podroz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2023\/02\/26\/najdluzsza-podroz\/","title":{"rendered":"Najd\u0142u\u017csza podr\u00f3\u017c"},"content":{"rendered":"\n

Oksana Zabu\u017cko\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Najd\u0142u\u017csza podr\u00f3\u017c <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Katarzyna Koty\u0144ska <\/strong>
Wydawnictwo Agora, Warszawa 2023<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Prowizoryczny esej spisany z pami\u0119ci<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Co robi pisarz, gdy w trakcie dwudniowego wypadu promocyjnego do s\u0105siedniej zaprzyja\u017anionej stolicy zostaje odci\u0119ty od domu \u2013 i to nie przez nag\u0142\u0105 ingerencj\u0119 si\u0142 przyrody, kataklizm czy co\u015b w tym rodzaju \u2013 ale przez wojn\u0119. Najprawdziwsz\u0105 \u2013 z wybuchaj\u0105cymi znienacka rakietami, alarmami bombowymi, nacieraj\u0105cymi czo\u0142gami i ostrym strzelaniem z broni palnej: od karabink\u00f3w kalibru 7,62 mm po armatohaubice z pociskami 155 mm. Co robi pisarz? Nie wraca, bo wyperswadowali mu bliscy, przekonali, \u017ce bardziej si\u0119 przyda w og\u00f3lnym wysi\u0142ku obronnym jego wolny g\u0142os, jego \u015bwiadectwo w\u015br\u00f3d sojusznik\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142. Zostaje zatem na mieli\u017anie \u2013 z dwiema zmianami bielizny i jakimi\u015b przypadkowymi fata\u0142aszkami w walizeczce. Bez w\u0142asnego komputera, bez biblioteki, bez rodziny, bez dost\u0119pu do \u015bwie\u017cych informacji i ludzi, kt\u00f3rych zna i kt\u00f3rym ufa. Ma tylko siebie, w g\u0142owie sto pomys\u0142\u00f3w na godzin\u0119 i zapas nieopowiedzianych historii. W\u0142a\u015bnie co\u015b takiego przydarzy\u0142o si\u0119 ukrai\u0144skiej pisarce Oksanie Zabu\u017cko 24 lutego 2022 roku. Wojna zatrzyma\u0142a j\u0105 w Warszawie.<\/p>\n

I to akurat dobrze… Odci\u0119ta od korzeni, zyska\u0142a szans\u0119 przeistoczenia si\u0119 w tych korzeni podr\u00f3\u017cuj\u0105cego ambasadora, t\u0142umacza i delegata. Robota na pe\u0142en etat… Wi\u0119c ruszy\u0142a w drog\u0119 \u2013 intensywn\u0105 jak cholera; nawet w Googlach odnotowano jej \u201epodr\u00f3\u017cniczy rekord\u201d i pogratulowano \u201ew\u0119drowniczej aktywno\u015bci\u201d; dopiero poniewczasie zorientowali si\u0119, \u017ce to jednak nietakt… Ca\u0142\u0105 t\u0119 jej podr\u00f3\u017c zdominowa\u0142y nieustanne odpowiedzi na dwa pytania. Pierwsze \u2013 czego w\u0142a\u015bciwie od was chce ten Putin? I drugie \u2013 jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce wci\u0105\u017c si\u0119 trzymacie i walczycie? Przecie\u017c my tu wszyscy, wykszta\u0142ceni sowietolodzy, do\u015bwiadczeni analitycy, mniemali\u015bmy zgodnie, \u017ce po tygodniu b\u0119dzie pozamiatane – Ze\u0142e\u0144ski z ekip\u0105 zwieje do Ameryki, a Putin odbierze defilad\u0119 zwyci\u0119stwa na Krieszczatiku… Oksana odpowiada\u0142a, odpowiada\u0142a \u2013 zwi\u0119\u017ale, jak trzeba do gazet i telewizji. A\u017c w ko\u0144cu poczu\u0142a, \u017ce niedopowiada, \u017ce co\u015b jej umyka, \u017ce nie obja\u015bnia, tylko daje si\u0119 wci\u0105ga\u0107 w dyskurs. Innymi s\u0142owy: traci czas. \u017beby uwolni\u0107 si\u0119 od tego szale\u0144czego wiru, napisa\u0142a t\u0119 w\u0142a\u015bnie \u201eNajd\u0142u\u017csz\u0105 podr\u00f3\u017c\u201d – osobisty esej polityczno-historyczny, t\u0142umacz\u0105cy (fakt, \u017ce czasem jak krowie na granicy, ale tzw. Zachodowi chyba tego trzeba) idee i imponderabilia.<\/p>\n

Ukrain\u0119 zrozumie\u0107 \u2013 zadanie nie\u0142atwe. Rosj\u0119 \u2013 w og\u00f3le niewykonalne (przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce jest co rozumie\u0107 i po co…). Trudno\u015b\u0107, a w zasadzie niezdolno\u015b\u0107 zrozumienia Ukrainy przez \u201ewiedz\u0105cych\u201d badaczy i polityk\u00f3w Zachodu (w\u0142\u0105cznie z wieloma polskimi…) polega na pewnym istotnym przeoczeniu. Gremialnie, wr\u0119cz masowo bowiem przeoczono okoliczno\u015bci, zdarzenia i procesy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym na terytorium od Lwowa po Chark\u00f3w, od Czernobyla po Odess\u0119 i Mariupol powsta\u0142 nar\u00f3d \u2013 nowoczesny, zwarty, ow\u0142adni\u0119ty aspiracjami, kt\u00f3rych tam wcze\u015bniej nie zaznawano, dzielny i got\u00f3w do po\u015bwi\u0119ce\u0144. A przede wszystkim odwa\u017cny i zdeterminowany. Potrafi\u0105cy walczy\u0107 i robi\u0107 dobry u\u017cytek z nowoczesnej broni. W\u015bciek\u0142y, \u017ce kto\u015b zabija bezbronnych i chce rz\u0105dzi\u0107 tymi, kt\u00f3rzy zostan\u0105 przy \u017cyciu. Fakt, \u017ce my\u015bmy tu w Polsce i dalej na Zachodzie przegapili powstanie, narodziny innego, nowego ukrai\u0144skiego narodu, wystawia oczywi\u015bcie fatalne \u015bwiadectwo stanowi i sprawno\u015bci naszych umys\u0142\u00f3w. No i ma oczywi\u015bcie z\u0142owrogie, tragiczne konsekwencje (ale do przezwyci\u0119\u017cenia). Ale nie dostrzeg\u0142 tej okoliczno\u015bci (a je\u015bli dostrzeg\u0142, to nie zrozumia\u0142…) tak\u017ce Putin, wi\u0119c ugrz\u0105z\u0142 w wojnie, kt\u00f3rej nie wygra, na lata. I to jest korzystne dla Ukrainy oblicze tej wojny \u2013 je\u017celi wojna w og\u00f3le mo\u017ce mie\u0107 jakie\u015b okoliczno\u015bci \u201ekorzystne\u201d…<\/p>\n

A pytanie \u2013 czego chce Putin? – jest w gruncie rzeczy bezzasadne. Przecie\u017c on o sam, wielokrotnie i bez ogr\u00f3dek oznajmia\u0142: chce likwidacji Ukrainy jako niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa i likwidacji narodu, uwa\u017caj\u0105cego si\u0119 (jego zdaniem bezczelnie i bezpodstawnie) za ukrai\u0144ski. Bo po dwakro\u0107 nie ma czego\u015b takiego. Wyznawcy idei wsp\u00f3\u0142\u017cycia z Rosj\u0105 per fas et nefas<\/i> (z tym, \u017ce g\u0142\u00f3wnie dla pieni\u0119dzy, jakie uda\u0142oby si\u0119 przy okazji zarobi\u0107…) twierdz\u0105, \u017ce to niemo\u017cliwe, wszak Putin cywilizowanym przyw\u00f3dc\u0105 jest, \u017ce przecie\u017c w XXI wieku… Gadali, \u017ce gospodarz Kremla przecie\u017c nie jest szale\u0144cem. A dlaczego niby mia\u0142by nie by\u0107? Przecie\u017c mo\u017ce – a pr\u00f3by racjonalizacji wszelkiego rozumowania w tym wzgl\u0119dzie s\u0105 chybione. Nie jest szale\u0144cem, jurodiwym psychopat\u0105… A je\u015bli jest? A co najmniej dyktatorem? \u017badnych z\u0142udze\u0144 \u2013 przecie\u017c to odzywka jednego z ruskich car\u00f3w… No c\u00f3\u017c, tym globalnym, prorosyjskim handlarzom tudzie\u017c b\u0119kartom trzeba powiedzie\u0107 dobitnie \u2013 wszystko wasze to g\u00f3wno prawda; wasz przyjaciel i faworyt w\u0142a\u015bnie objawi\u0142, jak dok\u0142adnie pojmuje jedno\u015b\u0107 s\u0142\u00f3w i czyn\u00f3w. M\u00f3wi\u0142, \u017ce napadnie i tak te\u017c zrobi\u0142… A kto nie wierzy\u0142 i dawa\u0142 temu wyraz \u2013 sam si\u0119 wykre\u015bli\u0142 z grona odpowiedzialnych.<\/p>\n

Zabu\u017cko mniema, \u017ce w procesie formowania si\u0119 nowego ukrai\u0144skiego narodu kluczow\u0105 rol\u0119, poza Majdanami, Niebia\u0144sk\u0105 Sotni\u0105 i wojn\u0105 o Donbas, odegra\u0142o przegapienie-do\u015bwiadczenie Krymu. Ta \u0142atwa \u2013 za \u0142atwa! – kl\u0119ska szarpn\u0119\u0142a umys\u0142ami i sumieniami, a potem rozpocz\u0119\u0142a, wr\u0119cz wywo\u0142a\u0142a budow\u0119 struktur pa\u0144stwa na nowo, od do\u0142u, od mentalnych zr\u0119b\u00f3w i organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, od \u201espo\u0142ecznej\u201d rekonstrukcji armii, od praktykowania (w ma\u0142ej skali) samorz\u0105dno\u015bci. Nar\u00f3d to nie tylko zbi\u00f3r formalnych deklaracji przynale\u017cno\u015bci, odg\u00f3rnie zatwierdzony przez w\u0142adze i notyfikowany w ONZ (zreszt\u0105 ciekawostka: Ukraina jest cz\u0142onkiem ONZ od 1945 roku, podobnie jak Bia\u0142oru\u015b). To raczej wsp\u00f3lnota my\u015bli i serc na dobre i na z\u0142e. Ale zawsze w wolno\u015bci \u2013 je\u015bli akurat nie fizycznej, to na pewno symbolicznej.<\/p>\n

Zabu\u017cko twierdzi \u2013 i to, jak mniemam, zgodne jest z rzeczywistym stanem tej historii \u2013 \u017ce Ukrai\u0144cy ju\u017c dobre trzysta lat si\u0119 wo\u017c\u0105 w t\u0119 i nazad ze swoj\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105. Od czas\u00f3w Bohdana Chmielnickiego i Iwana Wyhowskiego (w pie\u015bni to jego \u201eszabl\u0105 krzyw\u0105 ma\u0142a bawi si\u0119 detyna\u201d…), Iwana Mazepy i Hetmanatu, od Tarasa Szewczenki, \u0141esi Ukrainki po Szymona Petlur\u0119 \u2013 wywiod\u0142a si\u0119 (jak na skrajnie niekorzystne warunki i okoliczno\u015bci, w jakich przysz\u0142o jej powstawa\u0107) w miar\u0119 sp\u00f3jna wpierw hipoteza, po niej praktyka narodowa Ukrainy. Jeszcze w latach dwudziestych ubieg\u0142ego wieku prawie nikt w Europie jej nie akceptowa\u0142 \u2013 ku uciesze moskiewskich bolszewik\u00f3w. Ale po stu latach z tamtych \u201eryskich\u201d i \u201ewersalskich\u201d kategorycznych zaprzecze\u0144 nie zosta\u0142y nawet godne uwagi \u015blady. Ukraina jest i to jest byt zdecydowanie nieodwracalny.<\/p>\n

Historia postanowi\u0142a, \u017ce jeste\u015bmy najbli\u017cszymi s\u0105siadami; w daj\u0105cej si\u0119 przewidzie\u0107 przysz\u0142o\u015bci nic i nikt tego nie zmieni \u2013 zreszt\u0105 nie ma powodu. Nasze wsp\u00f3lne dzieje od dawna do \u0142atwych i bezkonfliktowych nie nale\u017c\u0105. S\u0105 pretensje wzajemne i jakie\u015b pootwierane rachunki \u2013 dzisiaj bardziej symboliczne i ambicjonalne ni\u017c realne, do sp\u0142acenia. Poprzeprasza\u0107 si\u0119 co najwy\u017cej mo\u017cna. Ale nie ka\u017cdemu to zamknie bilans \u2013 pojedyncze przypadki nieprzejednania mog\u0105 si\u0119 koleba\u0107 w przestrzeni prywatnej i publicznej przez kolejne pokolenia. Ale z faktami nie ma co dyskutowa\u0107 \u2013 s\u0105siedztwo i pewna daleko posuni\u0119ta wsp\u00f3lnota interes\u00f3w (a w\u0142a\u015bciwie rysuj\u0105ca si\u0119 nieodwracalnie wsp\u00f3lnota los\u00f3w…) przes\u0105dzaj\u0105 o naszej przysz\u0142o\u015bci. Kto tego nie dostrzega, jest idiot\u0105.<\/p>\n

Oksana Zabu\u017cko oczywi\u015bcie nie jest zobowi\u0105zana do przyj\u0119cia i akceptacji naszego punktu widzenia i naszych imponderabili\u00f3w narodowych. To temat \u201edrugiej kolejno\u015bci od\u015bnie\u017cania\u201d. O wiele wa\u017cniejsze (i to koniecznie musimy zrozumie\u0107, akceptowa\u0107 i w tym dziele pomaga\u0107…) s\u0105 inne dylematy \u2013 jak si\u0119 definitywnie pozby\u0107 Rosji z ca\u0142ym jej aparatem kolonialnego ucisku ze sfery narodowej \u015bwiadomo\u015bci Ukrainy i jej obywateli. Chyba p\u00f3jdzie z tym \u0142atwo (Rosja sama w tym niechc\u0105cy, lecz skutecznie, aczkolwiek bole\u015bnie, pomaga), ale zadanie jest rozleg\u0142e jak step… Lecz wyrugowa\u0107 Rosj\u0119 da si\u0119. Bez tego nie da si\u0119 zrobi\u0107 ani kroku dalej. A zosta\u0107 na miejscu te\u017c nie mo\u017cna.<\/p>\n

Oksana Zabu\u017cko wykona\u0142a gigantyczne zadanie \u2013 napisa\u0142a z pami\u0119ci co\u015b, co innym zaj\u0119\u0142oby lata studi\u00f3w i rozwa\u017cnego dobierania argument\u00f3w. \u201eNajd\u0142u\u017csz\u0105 podr\u00f3\u017c\u201d warto nie tylko z uwag\u0105 i namys\u0142em przeczyta\u0107. Warto j\u0105 trzyma\u0107 blisko, pod r\u0119k\u0105. Bez w\u0105tpienia bowiem ten esej najdoskonalej t\u0142umaczy, o co w istocie idzie w wojnie nad Dnieprem. A to pytanie b\u0119dzie nas jeszcze dr\u0119czy\u0107 d\u0142ugo, tak mi si\u0119 wydaje. Obym nie mia\u0142 racji. Wiem jednak, \u017ce peremoha<\/i> pocieszy te\u017c zm\u0119czonych…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(26 02 2023)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oksana Zabu\u017cko\u00a0 Najd\u0142u\u017csza podr\u00f3\u017c Prze\u0142o\u017cy\u0142a Katarzyna Koty\u0144ska Wydawnictwo Agora, Warszawa 2023 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Prowizoryczny esej spisany z pami\u0119ci Co robi pisarz, gdy w trakcie dwudniowego wypadu promocyjnego do s\u0105siedniej zaprzyja\u017anionej stolicy zostaje odci\u0119ty od domu \u2013 i to nie przez nag\u0142\u0105 ingerencj\u0119 si\u0142 przyrody, kataklizm czy co\u015b w tym rodzaju \u2013 ale przez wojn\u0119. Najprawdziwsz\u0105 \u2013 z wybuchaj\u0105cymi znienacka rakietami, alarmami bombowymi, nacieraj\u0105cymi czo\u0142gami i ostrym strzelaniem z broni palnej: od karabink\u00f3w kalibru 7,62 mm po armatohaubice z pociskami 155 mm. Co robi pisarz? Nie wraca, bo wyperswadowali mu bliscy, przekonali, \u017ce bardziej si\u0119 przyda w og\u00f3lnym wysi\u0142ku obronnym jego wolny g\u0142os, jego \u015bwiadectwo w\u015br\u00f3d sojusznik\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142. Zostaje zatem na mieli\u017anie \u2013 z dwiema zmianami bielizny i jakimi\u015b przypadkowymi fata\u0142aszkami w walizeczce. Bez w\u0142asnego komputera, bez biblioteki, bez rodziny, bez dost\u0119pu do \u015bwie\u017cych informacji i ludzi, kt\u00f3rych zna i kt\u00f3rym ufa. Ma tylko siebie, w g\u0142owie sto pomys\u0142\u00f3w na godzin\u0119 i zapas nieopowiedzianych historii. W\u0142a\u015bnie co\u015b takiego przydarzy\u0142o si\u0119 ukrai\u0144skiej pisarce Oksanie Zabu\u017cko 24 lutego 2022 roku. Wojna zatrzyma\u0142a j\u0105 w Warszawie. I to akurat dobrze… Odci\u0119ta od korzeni, zyska\u0142a szans\u0119 przeistoczenia si\u0119 w tych korzeni podr\u00f3\u017cuj\u0105cego ambasadora, t\u0142umacza i delegata. Robota na pe\u0142en etat… Wi\u0119c…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3911,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[329,36,25],"tags":[373],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3909"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3909"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3909\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4015,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3909\/revisions\/4015"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3911"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}