{"id":388,"date":"2017-06-29T18:43:02","date_gmt":"2017-06-29T16:43:02","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=388"},"modified":"2017-07-05T02:47:37","modified_gmt":"2017-07-05T00:47:37","slug":"milczenie-jest-srebrem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2017\/06\/29\/milczenie-jest-srebrem\/","title":{"rendered":"Milczenie jest srebrem"},"content":{"rendered":"

Ryszard \u0106wirlej\u00a0 \"\"<\/strong>
\n Milczenie jest srebrem<\/strong>
\n Wydawnictwo Muza SA, Warszawa 2017<\/strong><\/h4>\n

Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span>
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Oko \u015bwi\u0119tego Wojciecha, czyli szcz\u0119\u015bcie cymba\u0142a<\/span><\/strong><\/h3>\n

Kolejne spotkanie z chor\u0105\u017cym MO (a w\u0142a\u015bciwie ju\u017c podporucznikiem…) Teosiem Olkiewiczem nie rozczarowuje. Ba\u0142wa\u0144stwo, debilizm, grubia\u0144stwo, prymitywne instynkta (ze sk\u0142onno\u015bci\u0105 do chlania w\u00f3dy i dupczenia na czele…), cwaniactwo i lenistwo wy\u017c. pomienionego zdaj\u0105 si\u0119 rosn\u0105\u0107 w post\u0119pie geometrycznym, a wraz z nimi post\u0119puje wszerz, wzd\u0142u\u017c i w g\u00f3r\u0119 pula zadziwiaj\u0105cego, nieprawdopodobnego szcz\u0119\u015bcia Teosia, wyci\u0105gaj\u0105cego si\u0119 w\u0142asnor\u0119cznie za w\u0142osy (\u015bci\u015blej: za maskuj\u0105cy ose\u0142edec misternej zaczeski…) z ka\u017cdego g\u00f3wnianego szamba \u2013 niczym baron M\u00fcnchhausen…
\nTym razem kaskada szcz\u0119\u015bliwych przypadk\u00f3w \u017cywota Teosia O. zaczyna si\u0119 od powierzenia mu przez zwierzchnika (samego genera\u0142a z Komendy Wojew\u00f3dzkiej) \u2013 wraz z oficerskim awansem \u2013 sprawy do samodzielnego rozwi\u0105zania (na zasadzie testu przydatno\u015bci…). Teo\u015b, szcz\u0119\u015bliwy jak szczypiorek z powodu nominacji (gwiazdki mo\u017cna przeliczy\u0107 na lepsze zarobki, podstaw\u0119 wymiaru emerytury, nie wspominaj\u0105c o innych nieformalnych mo\u017cliwo\u015bciach…), odczuwa jednak pewien taki niepok\u00f3j… Samodzielno\u015b\u0107 to odpowiedzialno\u015b\u0107 i papierkowa robota, du\u017co takiej roboty. A robota i do tego pod w\u0142asnym nazwiskiem, na w\u0142asne konto w aktach personalnych, to dwie rzeczy, kt\u00f3rych w milicji Teo\u015b ba\u0142 si\u0119 najbardziej. Ale co tam \u2013 papiery si\u0119 zepchnie na M\u0142odego, a on pokr\u0119ci si\u0119 wok\u00f3\u0142 sprawy, jak to zwyk\u0142 czyni\u0107 do tej pory. Zw\u0142aszcza \u017ce to zaduszenie prostytutki w kiblu do\u015b\u0107 ekskluzywnego \u2013 jak na Pozna\u0144 i rok 1986; w\u00f3dka wci\u0105\u017c na kartki! \u2013 lokalu gastronomicznego. To ostatnie s\u0142owo wzbudzi\u0142o w Teosiu niejak\u0105 nadziej\u0119 na wy\u017cerk\u0119 i popitk\u0119 w lepszym gatunku, i to na krzywy ryj. Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o perspektywie na przyk\u0142ad wych\u0119do\u017cenia jakiego\u015b odmiennop\u0142ciowego \u015bwiadka lub nawet podejrzanego. Bo sama sprawa wyda\u0142a si\u0119 prosta: wystarczy kilka sumiennych \u201eolkiewiczowskich\u201d przes\u0142ucha\u0144. A wi\u0119c dobra nasza!
\nFart za\u015b Teosiowy na tym polega\u0142, \u017ce ten misterny, aczkolwiek intelektualnie niespecjalnie wyrafinowany plan \u015bledztwa zacz\u0105\u0142 mu si\u0119 sprawdza\u0107! Pocz\u0105wszy od obiadku z roso\u0142em, kotlecikiem de volaille z frytkami i sch\u0142odzonym \u017cytem… A i kierowniczka lokalu okaza\u0142a si\u0119 ch\u0119tna na ca\u0142kiem niema\u0142e bara-bara, za\u015b w domu mia\u0142a trzydrzwiow\u0105 p\u0119kat\u0105 komod\u0119 pe\u0142n\u0105 flaszek z zacnymi p\u0142ynami, kt\u00f3rych nazw i mocy Teo\u015b przez ca\u0142e swoje \u017cycie nawet nie by\u0142 \u015bwiadom. I czy \u015bwiat, nawet w czas parszywego przedwio\u015bnia ’86, nie jest pi\u0119kny?
\nAle co si\u0119 polepszy, to si\u0119 popieprzy… Wi\u0119c i sielanka Teosia si\u0119 ryp\u0142a za spraw\u0105 pewnego wrednego Ruska \u2013 Mendelejew mu by\u0142o. On\u017ce Rusek na swej tablicy uk\u0142adu okresowego pierwiastk\u00f3w pod numerem 47 i symbolem Ag umie\u015bci\u0142 pewien szarawy metal, do\u015b\u0107 ci\u0119\u017cki, \u0142atwy w obr\u00f3bce mechanicznej i cieplnej, o po\u017c\u0105danych wielce w\u0142a\u015bciwo\u015bciach elektrycznych i sporej warto\u015bci emocjonalnej, tezauryzacyjnej \u2013 powiedzmy na koniec… Przez co sta\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 popularny. A towarzysze z NRD nie wiedzie\u0107 czemu rozpocz\u0119li akurat masowy skup cennego pierwiastka, patrz\u0105c przez palce na \u017ar\u00f3d\u0142o pochodzenia i przep\u0142acaj\u0105c sowicie…
\nWi\u0119c Teo\u015b sobie chla\u0142 i dupczy\u0142 w najlepsze, snuj\u0105c dalsze plany pi\u0119knie rozwijaj\u0105cego si\u0119 \u015bledztwa, Ale w sam dzie\u0144 \u015bwi\u0119tego J\u00f3zefa \u2013 patrona cichych, cierpliwych, skrz\u0119tnych i pobo\u017cnych robotnik\u00f3w \u2013 piorun gruchn\u0105\u0142 z jasnego nieba… W archikatedrze gnie\u017anie\u0144skiej jakie\u015b skurwysyny oder\u017cn\u0119\u0142y pi\u0142k\u0105 do metalu sarkofag \u015bwi\u0119tego Wojciecha od postumentu. Podnie\u015bli r\u0119k\u0119 na narodow\u0105 relikwi\u0119 o niepoliczalnej warto\u015bci. By\u0142a ze srebra… Historia jest znana i opisana ze szczeg\u00f3\u0142ami, bo wydarzy\u0142a si\u0119 naprawd\u0119; \u0106wirlej tylko tw\u00f3rczo przeredagowa\u0142 szczeg\u00f3\u0142y (zreszt\u0105 niczego istotnego, o ile dobrze pami\u0119tam, nie pomijaj\u0105c) i dopasowa\u0142 do swojej fabu\u0142y kryminalnej z Teosiem Olkiewiczem na przodku… I tak oto Teo\u015b Olkiewicz zosta\u0142 przez pu\u0142kownika \u017byto zdj\u0119ty ze \u015bledztwa – to znaczy z wyrka, ty\u0142ka i komody pi\u0119knej, pon\u0119tnej i ch\u0119tnej (i maj\u0105cej swoje kalkulacje, ale tego Teo\u015b nie by\u0142 \u015bwiadom…) kierowniczki Marysi. Dzielny, fartowny i g\u0142upi jak but funkcjonariusz zosta\u0142 wcielony do \u015bledczej specgrupy z Wojew\u00f3dzkiej, maj\u0105cej za zadanie dopa\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tokradczych z\u0142odziejaszk\u00f3w narodowego skarbu. Gorzej nie mog\u0142o by\u0107… Na szcz\u0119\u015bcie w Gnie\u017anie bufetowa na dworcu kolejowym mia\u0142a pewne walory, szybki dost\u0119p do wyrob\u00f3w gastronomicznych i trunk\u00f3w tudzie\u017c nieposkromion\u0105 chcic\u0119, by karier\u0119 zrobi\u0107. Mo\u017ce nawet w telewizji… Teo\u015b swoim zwyczajem, wypr\u00f3bowanym w ci\u0119\u017ckich zmaganiach z losem, ju\u017c si\u0119 pi\u0119knie mo\u015bci\u0107 zacz\u0105\u0142, ale natkn\u0105\u0142 si\u0119 przypadkiem (a mo\u017ce nie?) na Nemezis swoj\u0105: niejakiego Wirskiego kapitana, szurni\u0119tego z esbecji (a mo\u017ce i nie szurni\u0119tego \u2013 a bo to z nimi co pewnego wiadomo?). Zn\u00f3w tak \u0142adnie \u017car\u0142o. I zdech\u0142o…
\nCi\u0105gu dalszego \u0106wirlejowej intrygi streszcza\u0107 nie b\u0119dziemy. Nie mamy w zwyczaju. Powiedzmy tylko, \u017ce bogata w szczeg\u00f3\u0142y jest i wielow\u0105tkowa. A nad intryg\u0105 autor panuje wzorowo, nie wyciskaj\u0105c z niej wi\u0119cej, ni\u017c pozwala rachunek prawdopodobie\u0144stwa. No, mo\u017ce ciut jakby na plus; ale nie jeste\u015bmy przecie\u017c aptekarzami… Nieustannie wa\u017cne (cho\u0107 dzi\u0119ki pewnym przerysowaniom i przyczernieniom dla lepiej i bli\u017cej pami\u0119taj\u0105cych realia tamtej epoki \u2013 nieco denerwuj\u0105ce…) jest w narracji \u0106wirleja co\u015b innego, le\u017c\u0105cego w gruncie rzeczy poza \u015bci\u015ble kryminaln\u0105 tudzie\u017c obyczajow\u0105 struktur\u0105 fabu\u0142y. To co\u015b, obecne w ka\u017cdej z powie\u015bci \u0106wirleja, to rekonstrukcja osobliwej aury i imponderabili\u00f3w towarzysz\u0105cych funkcjonowaniu organ\u00f3w \u015bcigania w schy\u0142kowej epoce PRL… Taki Teo\u015b Olkiewicz nie jest tylko fartownym g\u0142upolem, wyra\u017anie przez autora \u201eocieplonym\u201d (cho\u0107 nie safandu\u0142owato, ale przewrotnie: skurwysy\u0144sko…). Zw\u0142aszcza gdy zostawia sobie na pami\u0105tk\u0119 kawa\u0142ek srebrnej blachy z fragmentem twarzy (konkretnie: okiem…) \u015bwi\u0119tego. Razem z \u017con\u0105 oprawiaj\u0105 relikwi\u0119 w ramki i wieszaj\u0105 w sypialni…
\nTeo\u015b to co\u015b wi\u0119cej: metafora, antropomorfizacja (bardziej wyrazista ni\u017c inteligentni, cyniczni, patologicznie wredni esbecy) symbol Systemu \u2013 bezrozumnego, opresyjnego, chamskiego, brutalnego, i zbrodniczego zgo\u0142a. Ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 funkcjonariuszy (gdy ka\u017cdego zanalizujemy indywidualnie) nie by\u0142a a\u017c taka karykaturalnie niemoralna i g\u0142upia. Przeciwnie… Wszelako jednak Struktura taka by\u0142a… Do jej zdemaskowania i dyskretnego zohydzenia \u0106wirlej subtelnie u\u017cywa klasycznej milicyjnej pedagogiki w stylu majora Downara i jego totumfackiego sier\u017canta Kociuby \u2013 ale z ujemnym znakiem, Bardzo ujemnym. Ciekawe efekty, nie do ogarni\u0119cia wszystkimi zmys\u0142ami, powstaj\u0105, gdy s\u0142odycz Ewy wzywaj\u0105cej 07 zderza si\u0119 z odorem przetrawionej w\u00f3dy, skiepowanych pet\u00f3w z popularnych, wzbogaconym szlachetn\u0105 nut\u0105 wody toaletowej Prastara… Z kilku powa\u017cnych powod\u00f3w \u201e\u0107wirleje\u201d to nie s\u0105 prace historyczne, dokumentalne, demaskatorskie. To tylko literatura. Ale niez\u0142a. Przy okazji pozdrowienia dla redaktora Fajbusiewicza Micha\u0142a, kt\u00f3ry gdzie\u015b tam w tle si\u0119 nostalgicznie przewija…
\nTomasz Sas
\n(29 06 2017)<\/p>\n

\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ryszard \u0106wirlej\u00a0 Milczenie jest srebrem Wydawnictwo Muza SA, Warszawa 2017 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Oko \u015bwi\u0119tego Wojciecha, czyli szcz\u0119\u015bcie cymba\u0142a Kolejne spotkanie z chor\u0105\u017cym MO (a w\u0142a\u015bciwie ju\u017c podporucznikiem…) Teosiem Olkiewiczem nie rozczarowuje. Ba\u0142wa\u0144stwo, debilizm, grubia\u0144stwo, prymitywne instynkta (ze sk\u0142onno\u015bci\u0105 do chlania w\u00f3dy i dupczenia na czele…), cwaniactwo i lenistwo wy\u017c. pomienionego zdaj\u0105 si\u0119 rosn\u0105\u0107 w post\u0119pie geometrycznym, a wraz z nimi post\u0119puje wszerz, wzd\u0142u\u017c i w g\u00f3r\u0119 pula zadziwiaj\u0105cego, nieprawdopodobnego szcz\u0119\u015bcia Teosia, wyci\u0105gaj\u0105cego si\u0119 w\u0142asnor\u0119cznie za w\u0142osy (\u015bci\u015blej: za maskuj\u0105cy ose\u0142edec misternej zaczeski…) z ka\u017cdego g\u00f3wnianego szamba \u2013 niczym baron M\u00fcnchhausen… Tym razem kaskada szcz\u0119\u015bliwych przypadk\u00f3w \u017cywota Teosia O. zaczyna si\u0119 od powierzenia mu przez zwierzchnika (samego genera\u0142a z Komendy Wojew\u00f3dzkiej) \u2013 wraz z oficerskim awansem \u2013 sprawy do samodzielnego rozwi\u0105zania (na zasadzie testu przydatno\u015bci…). Teo\u015b, szcz\u0119\u015bliwy jak szczypiorek z powodu nominacji (gwiazdki mo\u017cna przeliczy\u0107 na lepsze zarobki, podstaw\u0119 wymiaru emerytury, nie wspominaj\u0105c o innych nieformalnych mo\u017cliwo\u015bciach…), odczuwa jednak pewien taki niepok\u00f3j… Samodzielno\u015b\u0107 to odpowiedzialno\u015b\u0107 i papierkowa robota, du\u017co takiej roboty. A robota i do tego pod w\u0142asnym nazwiskiem, na w\u0142asne konto w aktach personalnych, to dwie rzeczy, kt\u00f3rych w milicji Teo\u015b ba\u0142 si\u0119 najbardziej. Ale co tam \u2013 papiery si\u0119 zepchnie na M\u0142odego, a on pokr\u0119ci si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":632,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[69],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/388"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=388"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":631,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/388\/revisions\/631"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}