![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/leon-gra-pozor\u00f3w-pozom-300x169.jpg\")
\nGra pozor\u00f3w
\nPrzek\u0142ad: Ma\u0142gorzata Kaczarowska
\nWydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span> Zaczyna si\u0119 od obrazka i\u015bcie apokaliptycznego: policyjna motor\u00f3wka z komisarzem Brunettim na pok\u0142adzie wp\u0142ywa na wody Canale Grande w okolicy Piazza San Marco \u2013 wprost pod ruf\u0119 gigantycznego wycieczkowca z trudem manewruj\u0105cego po niewielkim w istocie bacino… Z pok\u0142adu na dziesi\u0105tym pi\u0119trze kolosa mi\u0119dzynarodowa ha\u0142astra snobistycznych w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w i obszczymur\u00f3w gapi si\u0119 z g\u00f3ry na kopu\u0142y bazyliki i dzwonnic\u0119, na dachy pa\u0142ac\u00f3w, a fale, wzniecane przez kad\u0142ub i turbiny, w\u015bciekle \u0142omocz\u0105 w d\u0119bowe fundamenty miasta, zalewaj\u0105, sp\u0142ukuj\u0105 i dewastuj\u0105 kamienne p\u0142yty Riva degli Schiavoni… (Swoj\u0105 drog\u0105 \u2013 tych skurwysyn\u00f3w, kt\u00f3rzy na horror \u00f3w zezwalaj\u0105 lub patrz\u0105 przez palce, nale\u017ca\u0142oby przywi\u0105za\u0107 do pasiastych gondolierskich pali cumowniczych przy Punta della Dogana, pod najpi\u0119kniejsz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 Wenecji – bazylik\u0105 Santa Maria della Salute – po szyj\u0119 w wodzie; niechby sobie poczekali na acqua alta…). <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Donna Leon\u00a0 Gra pozor\u00f3w Przek\u0142ad: Ma\u0142gorzata Kaczarowska Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2017 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/7 Dop\u00f3ki Serenissima nad poziomem morza si\u0119 trzyma… Zaczyna si\u0119 od obrazka i\u015bcie apokaliptycznego: policyjna motor\u00f3wka z komisarzem Brunettim na pok\u0142adzie wp\u0142ywa na wody Canale Grande w okolicy Piazza San Marco \u2013 wprost pod ruf\u0119 gigantycznego wycieczkowca z trudem manewruj\u0105cego po niewielkim w istocie bacino… Z pok\u0142adu na dziesi\u0105tym pi\u0119trze kolosa mi\u0119dzynarodowa ha\u0142astra snobistycznych w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w i obszczymur\u00f3w gapi si\u0119 z g\u00f3ry na kopu\u0142y bazyliki i dzwonnic\u0119, na dachy pa\u0142ac\u00f3w, a fale, wzniecane przez kad\u0142ub i turbiny, w\u015bciekle \u0142omocz\u0105 w d\u0119bowe fundamenty miasta, zalewaj\u0105, sp\u0142ukuj\u0105 i dewastuj\u0105 kamienne p\u0142yty Riva degli Schiavoni… (Swoj\u0105 drog\u0105 \u2013 tych skurwysyn\u00f3w, kt\u00f3rzy na horror \u00f3w zezwalaj\u0105 lub patrz\u0105 przez palce, nale\u017ca\u0142oby przywi\u0105za\u0107 do pasiastych gondolierskich pali cumowniczych przy Punta della Dogana, pod najpi\u0119kniejsz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 Wenecji – bazylik\u0105 Santa Maria della Salute – po szyj\u0119 w wodzie; niechby sobie poczekali na acqua alta…). Brunetti p\u0142ynie na Dorsoduro, bo w Bibliotece Merula przy kanale Giudecca stwierdzono istn\u0105 rze\u017a w\u015br\u00f3d starodruk\u00f3w: jaki\u015b wandal wyr\u017cn\u0105\u0142 z cennych ksi\u0105g podr\u00f3\u017cniczych kilkana\u015bcie stron, g\u0142\u00f3wnie ilustracyjnych, z mapami, rycinami itepe… Naturalnym podejrzanym jest ostatni u\u017cytkownik okaleczonych ksi\u0105g \u2013 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to niejaki Nickerson, doktor…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":623,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[40],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/382"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=382"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":622,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/382\/revisions\/622"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 4\/7<\/strong><\/span><\/p>\nDop\u00f3ki Serenissima nad poziomem morza
\nsi\u0119 trzyma…<\/span><\/h3>\n
\nBrunetti p\u0142ynie na Dorsoduro, bo w Bibliotece Merula przy kanale Giudecca stwierdzono istn\u0105 rze\u017a w\u015br\u00f3d starodruk\u00f3w: jaki\u015b wandal wyr\u017cn\u0105\u0142 z cennych ksi\u0105g podr\u00f3\u017cniczych kilkana\u015bcie stron, g\u0142\u00f3wnie ilustracyjnych, z mapami, rycinami itepe… Naturalnym podejrzanym jest ostatni u\u017cytkownik okaleczonych ksi\u0105g \u2013 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to niejaki Nickerson, doktor historii z uniwersytetu stanowego Kansas, specjalizuj\u0105cy si\u0119 jakoby w dziejach handlu morskiego… Ale kana\u0142ami dyplomatycznymi Departament Stanu USA zapewni\u0142, \u017ce paszportu na takie nazwisko nigdy nie wydano w Stanach Zjednoczonych, za\u015b uniwersytet w Kansas zaprzeczy\u0142, jakoby doktor N. wchodzi\u0142 w sk\u0142ad jego kadry pedagogicznej, za\u015b historii handlu morskiego nigdy tam nie badano ani nie nauczano. Oczywi\u015bcie osobnik pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 fa\u0142szywym paszportem znikn\u0105\u0142. Taka zagwozdka to za ma\u0142o \u2013 jak na talent, przenikliwo\u015b\u0107, fachowy up\u00f3r i legendarn\u0105 skuteczno\u015b\u0107 commissario Brunettiego… Rozwi\u0105zuje j\u0105 niemal rutynowo, obficie korzystaj\u0105c z zapas\u00f3w intelektu, niewymuszonego wdzi\u0119ku, bezkompromisowej upierdliwo\u015bci i niewzruszonego profesjonalizmu, aczkolwiek nieco zaprawionego (zwa\u017cywszy na policyjny sta\u017c i do\u015bwiadczenie…) nut\u0105 cynicznego pow\u0105tpiewania. Oczywi\u015bcie nie zdradz\u0119 ani przebiegu intrygi, ani jej fina\u0142u. To dopiero by\u0142by krymina\u0142! Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce Donna Leon tradycyjnie nie przyk\u0142ada wagi do literackiej urody kryminalnych w\u0105tk\u00f3w swych fabu\u0142. Co poniek\u0105d jest usprawiedliwione \u2013 \u017cycie bowiem te\u017c tego nie robi. Zbrodnie i wyst\u0119pki nader rzadko bywaj\u0105 atrakcyjne fabularnie; przewa\u017cnie s\u0105 toporne i bez wdzi\u0119ku, czasem nawet odra\u017caj\u0105ce \u2013 jak to zbrodnie. Zatem s\u0142usznie Donna Leon niczego nie upi\u0119ksza…
\nAle jej powie\u015bciom o Brunettim nie odbiera to atrakcyjno\u015bci. Istot\u0105 ich powodzenia nie jest dramaturgia przest\u0119pstwa ani imponderabilia \u015bledcze. T\u0105 istot\u0105 jest warstwa socjologiczna \u2013 w zasadzie r\u00f3wnoprawna z kryminaln\u0105. Donna Leon jest klasyczn\u0105 obserwatork\u0105: bystr\u0105, surow\u0105 (cho\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej ow\u0142adni\u0119t\u0105 pob\u0142a\u017cliw\u0105 rezygnacj\u0105…) i zdeterminowan\u0105. Jej weneckie krymina\u0142y to w znacznej mierze traktaciki spo\u0142eczne, roztrz\u0105saj\u0105ce liczne wady i niedogodno\u015bci (by nie rzec: upierdliwo\u015bci…) w\u0142oskiego \u017cycia publicznego i organizacji tego\u017c \u2013 o indywidualnych \u201ewalorach\u201d charakteru W\u0142och\u00f3w ju\u017c nie wspominaj\u0105c… W \u201eGrze pozor\u00f3w\u201d od razu na pierwszych kilkunastu stronach mamy rzeczow\u0105 analiz\u0119 korupcji w systemie zam\u00f3wie\u0144 publicznych (urz\u0105dzenia GPS dla policyjnych motor\u00f3wek…) i bezlito\u015bnie szczer\u0105 rozmow\u0119 o sposobie podejmowania decyzji w administracji samorz\u0105dowej (wspomniane wcze\u015bniej gigantyczne wycieczkowce, dewastuj\u0105ce kruch\u0105 r\u00f3wnowag hydrologiczn\u0105 weneckiej laguny…). Zreszt\u0105 po\u0142owa ka\u017cdej ksi\u0105\u017cki Donny Leon nie dotyczy kryminalnej zagadki \u2013 to wnikliwe opisy, analizy i krytyczne oceny w\u0142oskiej rzeczywisto\u015bci, stanu ducha obywateli Italii (a zw\u0142aszcza tubylc\u00f3w Serenisssimy \u2013 Republiki Weneckiej…). Ulubionym tematem spo\u0142ecznym Donny Leon s\u0105 klasowe aspekty towarzyskiej i ekonomicznej struktury socjalnej populacji Wenecji; osobliwie arystokracja (bo Brunetti w\u017ceniony jest w hrabiowsk\u0105 famili\u0119…) to niewyczerpany temat penetracji (nie zawsze przecie\u017c \u017cyczliwej czy cho\u0107by neutralnej…) autorki. Przypadki deklasacji i degrengolady weneckich arystokrat\u00f3w pani Leon przywo\u0142uje i opisuje z jak\u0105\u015b niek\u0142aman\u0105 satysfakcj\u0105, granicz\u0105c\u0105 z klasycznymi objawami Schadenfreude…
\nW tej sytuacji nietrudno zrozumie\u0107 sens decyzji Donny Leon, kt\u00f3ra \u2013 pisz\u0105c i wydaj\u0105c swe ksi\u0105\u017cki po angielsku \u2013 nie pozwala ich przek\u0142ada\u0107 na w\u0142oski (za to nie ma nic przeciw innym j\u0119zykom…). W\u0142osi bowiem (podobnie jak Francuzi) charakteryzuj\u0105 si\u0119 najwy\u017csz\u0105 w Europie odporno\u015bci\u0105 na j\u0119zyki obce i najni\u017csz\u0105 dla nich tolerancj\u0105, s\u0142usznie w swym przekonaniu mniemaj\u0105c, \u017ce ich staro\u017cytny, pi\u0119kny, bogaty i u\u017cyteczny j\u0119zyk po prostu wszyscy powinni \u2013 ba, s\u0105 obowi\u0105zani! – zna\u0107. (Francuzi my\u015bl\u0105 tak samo o swoim narzeczu…), A je\u015bli ju\u017c kt\u00f3ry\u015b z W\u0142och\u00f3w zna angielski na poziomie pozwalaj\u0105cym swobodnie czyta\u0107 i rozumie\u0107, co pisze Donna Leon, to przecie\u017c nie po\u015bwi\u0119ci swych cennych umiej\u0119tno\u015bci na tak\u0105 b\u0142ahostk\u0119 jak lektura ameryka\u0144skich krymina\u0142\u00f3w… W ten oto prosty spos\u00f3b Donna Leon uwolni\u0142a si\u0119 od konieczno\u015bci nieustannej dyskusji w w\u0142oskimi krytykami i w og\u00f3le czytaj\u0105c\u0105 publiczno\u015bci\u0105 o swych ksi\u0105\u017ckach i formu\u0142owanych tam\u017ce opiniach; nikt jej \u0142atki antyitalia\u0144skiej niewdzi\u0119cznicy nie przypnie, nikt nie oskar\u017cy z paragrafu o ochronie godno\u015bci w\u0142oskiego narodu (je\u015bli w og\u00f3le taki jest w tamecznym kodeksie karnym…). Dzi\u0119ki temu, \u017ce pisze po angielsku i nie pozwala t\u0142umaczy\u0107, mo\u017ce Donna Leon spacerowa\u0107 po Wenecji bez obaw, \u017ce kto\u015b j\u0105 dyskretnie popchnie w wody kt\u00f3rego\u015b kana\u0142u, a przep\u0142ywaj\u0105cy akurat gondolier nie przydusi jej cia\u0142a do dna swoj\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 wios\u0142opych\u00f3w\u0105…
\nNo i nie tak\u0105 ostatni\u0105 zalet\u0105 krymina\u0142\u00f3w pani Leon jest ich obj\u0119to\u015b\u0107 \u2013 ka\u017cdy da si\u0119 przeczyta\u0107 bez problem\u00f3w w dwie wieczorne godziny, doliczaj\u0105c przerw\u0119 na otwarcie butelki winka (te z prowincji Wenecja Euganejska lub z Friuli s\u0105 szczeg\u00f3lnie polecane…). Mi\u0142ej lektury!
\nTomasz Sas
\n(16 06 2017)<\/p>\n
\n