{"id":3776,"date":"2022-12-24T16:03:51","date_gmt":"2022-12-24T15:03:51","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3776"},"modified":"2023-06-04T01:09:05","modified_gmt":"2023-06-03T23:09:05","slug":"wino-przelane-na-papier","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/12\/24\/wino-przelane-na-papier\/","title":{"rendered":"Wino przelane na papier"},"content":{"rendered":"\n

Kuba Janicki, Tomek Kosi\u0144ski, Magdalena Kubiaczyk, Joanna Plichta\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Wino przelane na papier <\/strong>
Wydawnictwo Znak litera nova, Krak\u00f3w 2022<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Wi\u0119c pijmy wino…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Od dawna (konkretnie od po\u0142owy lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia) nale\u017c\u0119 do grona mi\u0142o\u015bnik\u00f3w, adorator\u00f3w zgo\u0142a, ro\u015bliny Vitis vinifera L.<\/i> Oraz pozyskiwanych z niej, w drodze powa\u017cnych operacji biochemicznych, substancji p\u0142ynnych umiarkowanie lotnych (circa 15 proc. spiritum vini \u2013 <\/i>no, chyba \u017ce koniak…), lecz za to niezwykle smakowitych, rozweselaj\u0105cych i depresjob\u00f3jczych. Cho\u0107 musz\u0119 te\u017c wyzna\u0107, \u017ce wcale nie mniejsz\u0105 sympati\u0105, po\u017c\u0105daniem zgo\u0142a, darz\u0119 r\u00f3wnocze\u015bnie produkty p\u0142ynne uzyskiwane z ro\u015bliny Hordeum L.<\/i> Bez nich obu (tych ro\u015blinek znaczy) nie wyobra\u017cam sobie \u015bwiata. Gdyby jednak taki zaistnia\u0142, by\u0142by niewiarygodnie smutny, ponury, nie do \u017cycia… Tak si\u0119 jednak w toku dziej\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce Matka Natura oszcz\u0119dzi\u0142a nam losu poszukiwaczy odrobiny euforii w zjadaniu r\u00f3\u017cnych grzybk\u00f3w czy kiszeniu og\u00f3ra…<\/p>\n

Jedni sukces Vitis vinifera<\/i> przypisuj\u0105 wynalazczo\u015bci i zuchwalstwu mitycznego praojca Noego, ale to raczej mo\u017cna mi\u0119dzy bajki w\u0142o\u017cy\u0107. Inni (do nich nale\u017c\u0119) upatruj\u0105 sukcesu owego w dzia\u0142aniu Ewolucji i nieodrodnej c\u00f3ry jej \u2013 Cywilizacji. Osobniki rasy kaukaskiej, kt\u00f3re zaj\u0119\u0142y stanowiska do \u017cycia akurat na po\u0142udniowych stokach wspomnianego Kaukazu, zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z bujn\u0105 ro\u015blinn\u0105 okryw\u0105 Vitis vinifera<\/i>, wi\u0119c j\u0119\u0142y z wolna rozpoznawa\u0107 i eksploatowa\u0107 jej biologiczne mo\u017cliwo\u015bci. Tak to si\u0119 chyba zacz\u0119\u0142o \u2013 i dok\u0142adnie tam: mi\u0119dzy Kaukazem, Czarnym Morzem i P\u0142askowy\u017cem Perskim. Obstawiam, \u017ce kultura obcowania osobnik\u00f3w gatunku Homo<\/i> z przetw\u00f3rstwem Vitis vinifera<\/i> zacz\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie w dolinach i na zboczach staro\u017cytnej krainy Armenii. Aczkolwiek ze zrozumieniem i tolerancj\u0105 odnosz\u0119 si\u0119 do innych badaczy, wskazuj\u0105cych, \u017ce to by\u0142o raczej gdzie\u015b w \u015ar\u00f3dziemnomorzu \u2013 mo\u017ce w okolicach Tyru, Palestyny. Istota sporu \u2013 opr\u00f3cz znaczenia kulturowo-presti\u017cowego \u2013 sprowadza si\u0119 do akceptowalnego ujednolicenia metod datowania rzadkich i sk\u0105pych znalezisk materialnych przy pomocy radioaktywnego izotopu w\u0119gla C14. O smaku, zapachu, szacie (czyli kolorze tudzie\u017c innych walorach optycznych), mocy i poziomie przyjemno\u015bci w og\u00f3le m\u00f3wi\u0107 nie mo\u017cna. Nie na po nich \u015bladu. Wolno si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, \u017ce skoro wielkim wysi\u0142kiem p\u0119dzili te p\u0142yny z Vitis vinife<\/i>ra \u2013 ba, gromadzili zapasy i handlowali nimi na pot\u0119g\u0119 – to widocznie warto by\u0142o…<\/p>\n

Oczywi\u015bcie Vitis vinifera<\/i> \u2013 jak si\u0119 zapewne domy\u015blacie \u2013 to krzew winoro\u015bli, jego cudowne owoce, kt\u00f3re posiad\u0142y bosk\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 zamiany \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego w cukier \u2013 to winogrona, a wspomniane p\u0142yny, pozyskiwane dzi\u0119ki procesowi fermentacji \u2013 to wina rozmaite, tudzie\u017c grappy, marce i koniaki. Ca\u0142e pokolenia zawodowc\u00f3w i entuzjast\u00f3w od tysi\u0119cy lat \u017cycie po\u015bwi\u0119caj\u0105, by p\u0142yny owe produkowa\u0107 i doskonali\u0107. Na tle powszechnego i odwiecznego powodzenia winiarstwa sukcesy zwolennik\u00f3w po\u017cytk\u00f3w z kultywowania ro\u015blin Hordeum<\/i> jawi\u0105 si\u0119 jako nieco mniejsze \u2013 no i s\u0105 zdecydowanie m\u0142odsze. Ale niech mi kto\u015b powie, \u017ce dziesi\u0119cioletni talisker jest wart (nie chodzi o pieni\u0105dze!) znacznie mniej ni\u017c flasza petrusa z przereklamowanego rocznika \u2013 to czeka go minimum starcie na ubitej ziemi (no, niech b\u0119dzie: na wygodnych hokerach…). No tak \u2013 Hordeum<\/i> to po prostu j\u0119czmie\u0144 \u2013 trawiaste zbo\u017ce o tysi\u0105cu po\u017cytecznych zastosowa\u0144, z kt\u00f3rych wszelako destylowanie spirytuali\u00f3w wydaje si\u0119 najpo\u017cyteczniejsze. Ale to temat na inne opowiadanie, kt\u00f3re (mam nadziej\u0119) podejmiemy przy sprzyjaj\u0105cej okazji…<\/p>\n

A wi\u0119c wino… \u201eWino przelane na papier\u201d to dzie\u0142ko czworga przyjaci\u00f3\u0142 zajmuj\u0105cych si\u0119 winem \u2013 nie tylko w sensie dos\u0142ownym i \u015bcis\u0142ym znaczeniu (to znaczy pij\u0105cych wino), ale po prostu sprzedaj\u0105cych trunki o tej nazwie w ich w\u0142asnym krakowskim lokalu, nosz\u0105cym fachowe miano gatunkowe – wine bar – i do\u015b\u0107 osobliw\u0105 nazw\u0119 w\u0142asn\u0105 – \u201eChabry z Poligonu\u201d – jak przeb\u00f3j Festiwalu Piosenki \u017bo\u0142nierskiej w Ko\u0142obrzegu, wykonany bodaj\u017ce w 1986 roku przez tenora \u0142\u00f3dzkiej opery \u2013 Jerzego Rynkiewicza (muzyka Jan Czekalla, s\u0142owa W\u0142odzimierz \u015acis\u0142owski). Piosenka fajna i mam do niej sentyment, albowiem w latach 60. ubieg\u0142ego wieku fascynuj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 edukacji wojskowej odby\u0142em w S\u0142upsku, w tamecznym pu\u0142ku desantowym \u0141u\u017cyckiej Brygady OW, uje\u017cd\u017caj\u0105c czo\u0142gi PT-76 i transportery Topas (w teorii – i praktyce podobno te\u017c – oba p\u0142ywaj\u0105ce); a berety mieli\u015bmy w\u0142a\u015bnie niebieskie… Ale sk\u0105d te \u201eChabry z Poligonu\u201d na krakowskim Kazimierzu? W<\/i>ot, wapros…<\/i><\/p>\n

Mniejsza z tym wszak\u017ce. Dzie\u0142ko, o kt\u00f3rym mowa, jest rezultatem (jednym z wielu rezultat\u00f3w sk\u0105din\u0105d) osobliwego zjawiska przyrodniczego \u2013 wi\u0119cej ludzi ksi\u0105\u017cki pisze, ni\u017c je czyta. Ale niech usprawiedliwieniem dla czworga autor\u00f3w b\u0119dzie konstatacja, \u017ce potrafi\u0105 zadowalaj\u0105co pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 j\u0119zykiem polskim, a po wt\u00f3re \u2013 nie s\u0105 nudziarzami. A to nader rzadkie kwalifikacje. Wi\u0119cej: dostrzec w ich pisaniu mo\u017cna pierwociny tego osobliwego esprit<\/i>, kt\u00f3re daje obcowanie z inteligentnymi lud\u017ami, inteligentnymi lekturami, wzbogacanymi o podr\u00f3\u017ce i nieustanne sympozjony z kielichami w d\u0142oniach; aczkolwiek niekiedy owo esprit<\/i> daje o sobie zna\u0107 zbyt intensywnie; m\u00f3wi\u0105c wprost: ma\u0142o pow\u015bci\u0105gliwie ono chichocze. Ale to ich \u201eWino…\u201d ma kilka zalet. Po pierwsze \u2013 nie jest wnikliwym kompendium wiedzy enologicznej, po drugie \u2013 nie jest podr\u0119cznikiem sommelierstwa, po trzecie \u2013 nie jest leksykonem dla amator\u00f3w trunk\u00f3w wyfermentowanych z owoc\u00f3w Vitis vinifer<\/i>a, po czwarte \u2013 j e s t<\/b>\u00a0 odrobin\u0119 pretensjonalnym, odrobin\u0119 przem\u0105drza\u0142ym i mobilizuj\u0105co snobistycznym poradnikiem lajfstajlowym – czego notabene \u201eWino…\u201d chcia\u0142oby unikn\u0105\u0107, ale si\u0119 nie uda\u0142o…<\/p>\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 zalet\u0105 czworga przyjaci\u00f3\u0142 \u2013 chabrowych barman\u00f3w \u2013 jest zainstalowanie na szyldach i sztandarach przekonania, \u017ce wino si\u0119 pije, \u017ce to trunek do konsumpcji \u2013 nawet codziennej \u2013 ale nic wi\u0119cej. W szczeg\u00f3lno\u015bci odcinaj\u0105 si\u0119 oni od mniemania, \u017ce wino mo\u017ce by\u0107 obiektem opisanego przez klasyk\u00f3w ekonomicznego procesu tezauryzacji, czyli sposobu gromadzenia kapita\u0142u w dobrach materialnych, stale zyskuj\u0105cych na warto\u015bci. \u015awiat, w kt\u00f3rym ceny butelek (pe\u0142nych \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107) oscyluj\u0105 mi\u0119dzy p\u00f3\u0142 tysi\u0105cem dolar\u00f3w a pi\u0119ciuset tysi\u0105cami tych\u017ce dolar\u00f3w, dla \u201echabrowc\u00f3w\u201d nie istnieje. Nie istnieje te\u017c dla nich religia kolekcjonerska, kt\u00f3rej wyznawcy gromadz\u0105 (w celu oddawania im czci niemal\u017ce boskiej zapewne…) flaszki z odpowiednio szacownymi etykietami (o zawarto\u015b\u0107 nie dbaj\u0105c, gdy\u017c nie zamierzaj\u0105 jej pi\u0107), wydaj\u0105c miliony na owe zbiory, a na co dzie\u0144 popijaj\u0105c s\u0142aby cydr lub cienkie piwko… Tego te\u017c nie czyni\u0105 \u201echabrowcy\u201d – oni s\u0105 wprawdzie kap\u0142anami, ale innego obrz\u0105dku. Obrz\u0105dku picia winka \u2013 takiego, jakie Matka Natura by\u0142a uprzejma stworzy\u0107.<\/p>\n

Temu procesowi stworzenia po\u015bwi\u0119caj\u0105 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swego dzie\u0142ka, co dla nowicjuszy ma znaczenie podstawowe. Porz\u0105dkuje wiedz\u0119 o procesach, obala mity i b\u0142\u0119dne przekonania, dostarcza fachowej eksperiencji w kwestii grunt\u00f3w (czyli terroir…<\/i>), odmian, chemii, beczek, butelek, nazw, etykiet, sprz\u0119tu (ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem galaktycznej wr\u0119cz roli korkoci\u0105gu), kieliszk\u00f3w, zasad degustacji i ich \u0142amania, sk\u0142adnik\u00f3w definiowania wina, dobierania takowego do pokarm\u00f3w, b\u0105belk\u00f3w i innych snobizm\u00f3w. Wyposa\u017ceni w tak\u0105 wiedz\u0119 (na sucho!) adepci mog\u0105 samodzielnie wyruszy\u0107 na zakupy i spr\u00f3bowa\u0107 si\u0119 z winem. Chocia\u017c osobi\u015bcie nie polecam od razu po lekturze \u2013 trzeba troch\u0119 po\u0107wiczy\u0107 pod okiem fachowca w terenie. Wine bary to dobre miejsca, aczkolwiek drogie; ta\u0144szych win \u2013 marketowych \u2013 u nich nie u\u015bwiadczysz. Ale lektura \u201eWina przelanego na papier\u201d w pewnym ograniczonym z pocz\u0105tku sensie pozwoli na samodzielne kroki.<\/p>\n

Fakt – \u201epiwnice\u201d, czyli oferta Carrefoura, Lidla, Auchana i Biedronki, s\u0105 komponowane z udzia\u0142em fachowc\u00f3w, a portugalska oferta Biedry (ze zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w) wprawia w os\u0142upienie. Ale snobistyczni mi\u0142o\u015bnicy win wszelakich nie maj\u0105 zrozumienia dla taniochy w cenie oko\u0142o dwudziestu z\u0142otych \u2013 dla nich picie zaczyna si\u0119 po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce. Z\u0142ociszy. A i tak niebawem zdro\u017ceje. Dlatego pr\u00f3bowa\u0107 trzeba samemu. Wszelkie lektury s\u0105 dobre, gdy gruntuj\u0105 og\u00f3lne poj\u0119cie o winie i technologii wyboru tego, kt\u00f3re nam przypadnie do gustu. Ale na konkretne podpowiedzi bym nie liczy\u0142.<\/p>\n

Kogo\u015b, kto tak jak ja, winiarsk\u0105 przygod\u0119 rozpocz\u0105\u0142 ponad p\u00f3\u0142 wieku temu z tunezyjsk\u0105 gellal\u0105, wybitnym winem czerwonym wytrawnym, mocno taninowym, kt\u00f3rego parametry w\u0119chowe i smakowe przywodzi\u0142y na my\u015bl wo\u0144 mokrego psa, harnasiowe onuce czy zapach napalmu o \u015bwicie, nic ju\u017c w tej bran\u017cy zaskoczy\u0107, dziwi\u0107 ani obruszy\u0107 nie mo\u017ce. Wszelako po lekturze ksi\u0119gi czworga \u201echabr\u00f3w\u201d zmuszony jestem przyzna\u0107, \u017ce poczyni\u0119 kroki w kierunku rozpoznania terytorium win pomara\u0144czowych. Do tej pory je pomija\u0142em z pobudek antysnobistycznych. Ale w ko\u0144cu galanty snobizm to nic zdro\u017cnego. \u201eWino przelane na papier\u201d kultywuje akurat te zdrowe snobizmy \u2013 wr\u0119cz do nich zach\u0119ca. I o to chodzi. Bez nabo\u017cnej celebry, napinki i niezdrowych manieryzm\u00f3w. Wino s\u0142u\u017cy do picia, a picie to zabawa, nie obowi\u0105zek. Je\u015bli snobujecie si\u0119 na dobr\u0105 zabaw\u0119 \u2013 to lektura dla was.<\/p>\n

Przy okazji pozwol\u0119 sobie na malutk\u0105 prywat\u0119 \u2013 ostrze\u017cenie. Dotyczy ono win ameryka\u0144skich, \u015bci\u015ble: kalifornijskich (\u017cadn\u0105 miar\u0105 nie po\u0142udniowoameryka\u0144skich: te s\u0105 poza wszelkim podejrzeniem). Oczywi\u015bcie w dolinie Napa powstaj\u0105 trunki zacne, a przez to cholernie drogie. Ale zapami\u0119tajcie \u2013 \u0142\u0105czna roczna deklarowana produkcja win kalifornijskich jest o jedn\u0105 trzeci\u0105 wy\u017csza ni\u017c obliczona przez fachowc\u00f3w najwy\u017csza mo\u017cliwa teoretyczna wydajno\u015b\u0107 wszystkich tamecznych winnic. Cud w Kanie Galilejskiej to przy tym skromna manipulacja domoros\u0142ego magika. Wi\u0119c uwa\u017cajcie z t\u0105 Kaliforni\u0105…<\/p>\n

A poza tym wino matka Natura wymy\u015bli\u0142a, by\u015bmy si\u0119 radowali. Innych powod\u00f3w jest mniej, coraz mniej.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(24 12 2022)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kuba Janicki, Tomek Kosi\u0144ski, Magdalena Kubiaczyk, Joanna Plichta\u00a0 Wino przelane na papier Wydawnictwo Znak litera nova, Krak\u00f3w 2022 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Wi\u0119c pijmy wino… Od dawna (konkretnie od po\u0142owy lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia) nale\u017c\u0119 do grona mi\u0142o\u015bnik\u00f3w, adorator\u00f3w zgo\u0142a, ro\u015bliny Vitis vinifera L. Oraz pozyskiwanych z niej, w drodze powa\u017cnych operacji biochemicznych, substancji p\u0142ynnych umiarkowanie lotnych (circa 15 proc. spiritum vini \u2013 no, chyba \u017ce koniak…), lecz za to niezwykle smakowitych, rozweselaj\u0105cych i depresjob\u00f3jczych. Cho\u0107 musz\u0119 te\u017c wyzna\u0107, \u017ce wcale nie mniejsz\u0105 sympati\u0105, po\u017c\u0105daniem zgo\u0142a, darz\u0119 r\u00f3wnocze\u015bnie produkty p\u0142ynne uzyskiwane z ro\u015bliny Hordeum L. Bez nich obu (tych ro\u015blinek znaczy) nie wyobra\u017cam sobie \u015bwiata. Gdyby jednak taki zaistnia\u0142, by\u0142by niewiarygodnie smutny, ponury, nie do \u017cycia… Tak si\u0119 jednak w toku dziej\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce Matka Natura oszcz\u0119dzi\u0142a nam losu poszukiwaczy odrobiny euforii w zjadaniu r\u00f3\u017cnych grzybk\u00f3w czy kiszeniu og\u00f3ra… Jedni sukces Vitis vinifera przypisuj\u0105 wynalazczo\u015bci i zuchwalstwu mitycznego praojca Noego, ale to raczej mo\u017cna mi\u0119dzy bajki w\u0142o\u017cy\u0107. Inni (do nich nale\u017c\u0119) upatruj\u0105 sukcesu owego w dzia\u0142aniu Ewolucji i nieodrodnej c\u00f3ry jej \u2013 Cywilizacji. Osobniki rasy kaukaskiej, kt\u00f3re zaj\u0119\u0142y stanowiska do \u017cycia akurat na po\u0142udniowych stokach wspomnianego Kaukazu, zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z bujn\u0105 ro\u015blinn\u0105 okryw\u0105 Vitis vinifera, wi\u0119c j\u0119\u0142y z wolna…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3778,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[85],"tags":[405,402,404,403],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3776"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3776"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3776\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4110,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3776\/revisions\/4110"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3776"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}