![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/rudnicka-\u017cycie-na-wynos-poziom-300x169.jpg\")
\n\u017bycie na wynos
\nWydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 1\/7<\/strong><\/span> W ciemnym zak\u0105tku piwnicy strze\u017conego apartamentowca – trup. Porz\u0105dnie odziany i obuty, wi\u0119c \u2013 wbrew pierwotnym przypuszczeniom znalazcy \u2013 \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie jest to niechlujny s\u0105siad-pijaczek w stanie g\u0142\u0119bokiego upojenia, jeno trup-trup, najprawdziwszy z prawdziwych, zimny i sztywny, za to z wym\u0142otkowanym \u0142bem. Nieszcz\u0119\u015bliwym znalazc\u0105 jest znana czytelnikom Rudnickiej niejaka Emilia Przecinek (nazwisko do\u015b\u0107 fantazyjne; zreszt\u0105 osobliwa inwencja onomastyczna jest warsztatow\u0105 specjalno\u015bci\u0105 Rudnickiej…) – zbli\u017caj\u0105ca si\u0119 niebezpiecznie do strefy \u201eroaring forties\u201d, z najwy\u017cszym trudem utrzymuj\u0105ca dyscyplin\u0119 cielesn\u0105 (w sensie wagi i rozmiar\u00f3w…), z r\u00f3wnie wielkim trudem balansuj\u0105ca mi\u0119dzy okrutnym bana\u0142em prokurowanym przez rzeczywisto\u015b\u0107, a grafoma\u0144sk\u0105 kreacj\u0105 na potrzeby tw\u00f3rczo\u015bci w\u0142asnej (innymi s\u0142owy: nie zawsze trafnie odr\u00f3\u017cniaj\u0105ca realny \u015bwiat od fikcji…), udr\u0119czona pisarka romansowa… Rzeczona Przecinek, odkrywszy, \u017ce obiekt w piwnicznej ciemnicy to autentyczny kadawer, nie za\u015b skalandrowany deliryk, wzruszona do g\u0142\u0119bi pada na gleb\u0119 (w piwnicy to zwykle beton), wstrz\u0105\u015bnienia m\u00f3zgu i lekkiej amnezji doznaj\u0105c, co w ca\u0142o\u015bci wyda\u0142o j\u0105 na pastw\u0119: a) medyka Pere\u0142ki, b) przystojnego policjanta-geja (rzekomego, \u017ceby nie by\u0142o…), c) jego partnerki w s\u0142u\u017cbie, d) agentki literackiej i nimfomanki Paluch, e) i co najwa\u017cniejsze \u2013 infernalnej czw\u00f3rki familijnej \u2013 dwojga m\u0142odocianych oprawc\u00f3w p\u0142ci obojga (Kropki i Kropeczka…) oraz dueciku: mamci i te\u015bciowej, pieszczotliwie zwanych pterodaktylami. Gdyby wielki Will ze Stratfordu je zna\u0142, nie musia\u0142by do \u201eMakbeta\u201d specjalnie wymy\u015bla\u0107 figur wied\u017am \u2013 opisa\u0142by mo\u017cliwie najwierniej Jadwig\u0119 i Adel\u0119… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Olga Rudnicka\u00a0 \u017bycie na wynos Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2017 Rekomendacja: 1\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Tragiczna pomy\u0142ka napalonego kadawera, czyli gehenna parodystki W ciemnym zak\u0105tku piwnicy strze\u017conego apartamentowca – trup. Porz\u0105dnie odziany i obuty, wi\u0119c \u2013 wbrew pierwotnym przypuszczeniom znalazcy \u2013 \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie jest to niechlujny s\u0105siad-pijaczek w stanie g\u0142\u0119bokiego upojenia, jeno trup-trup, najprawdziwszy z prawdziwych, zimny i sztywny, za to z wym\u0142otkowanym \u0142bem. Nieszcz\u0119\u015bliwym znalazc\u0105 jest znana czytelnikom Rudnickiej niejaka Emilia Przecinek (nazwisko do\u015b\u0107 fantazyjne; zreszt\u0105 osobliwa inwencja onomastyczna jest warsztatow\u0105 specjalno\u015bci\u0105 Rudnickiej…) – zbli\u017caj\u0105ca si\u0119 niebezpiecznie do strefy \u201eroaring forties\u201d, z najwy\u017cszym trudem utrzymuj\u0105ca dyscyplin\u0119 cielesn\u0105 (w sensie wagi i rozmiar\u00f3w…), z r\u00f3wnie wielkim trudem balansuj\u0105ca mi\u0119dzy okrutnym bana\u0142em prokurowanym przez rzeczywisto\u015b\u0107, a grafoma\u0144sk\u0105 kreacj\u0105 na potrzeby tw\u00f3rczo\u015bci w\u0142asnej (innymi s\u0142owy: nie zawsze trafnie odr\u00f3\u017cniaj\u0105ca realny \u015bwiat od fikcji…), udr\u0119czona pisarka romansowa… Rzeczona Przecinek, odkrywszy, \u017ce obiekt w piwnicznej ciemnicy to autentyczny kadawer, nie za\u015b skalandrowany deliryk, wzruszona do g\u0142\u0119bi pada na gleb\u0119 (w piwnicy to zwykle beton), wstrz\u0105\u015bnienia m\u00f3zgu i lekkiej amnezji doznaj\u0105c, co w ca\u0142o\u015bci wyda\u0142o j\u0105 na pastw\u0119: a) medyka Pere\u0142ki, b) przystojnego policjanta-geja (rzekomego, \u017ceby nie by\u0142o…), c) jego partnerki w s\u0142u\u017cbie, d) agentki literackiej i nimfomanki Paluch, e) i co najwa\u017cniejsze…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":616,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[57],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/370"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=370"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":615,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/370\/revisions\/615"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\nTragiczna pomy\u0142ka napalonego kadawera,
\nczyli gehenna parodystki<\/span><\/h3>\n
\nCa\u0142a ta kolekcja osobliwo\u015bci (pardon: osobisto\u015bci), wprawiona w ruch przez autork\u0119, funkcjonuje jak psychopatyczny teatrzyk Grand Guignol na ogarni\u0119tym panik\u0105 stadionie pi\u0142karskim klubu FC Naprz\u00f3d Rury Jezuickie. (A co? Taka dzielnica w Lublinie jest…) Rudnicka pieczo\u0142owicie wyposa\u017cy\u0142a swych bohater\u00f3w w pierwszo- i drugorz\u0119dne cechy p\u0142ciowe, \u0142acno pozwalaj\u0105ce odr\u00f3\u017cni\u0107 jednego od drugiego, przeto guignolowa intryga jest przejrzysta i wyrazista. Ka\u017cde ma sw\u00f3j kostium i rol\u0119 (po angielsku nie bez przyczyny: character…), ka\u017cde ma swoje miejsce w fabule, bo autorka energicznie poskramia pr\u00f3by wyj\u015bcia poza schemat, utr\u0105caj\u0105c bezpowrotnie w\u0105tki, kt\u00f3re jako\u015b same wylaz\u0142y, ale si\u0119 nie dopasowa\u0142y… Jak na przyk\u0142ad uzale\u017cnienie Emilii od portali randkowych. (Ale mo\u017ce to tylko tak sobie na zapas od\u0142o\u017cy\u0142a?) W ka\u017cdy razie akcja rwie przed siebie \u2013 ale niespiesznie, bo\u0107 przecie gmatwanina zap\u0119tle\u0144, pomy\u0142ek, mylnych trop\u00f3w, dygresji i fantazyjnych hipotez wymaga czasu i tysi\u0119cy znak\u00f3w pisarskich tekstu, by namota\u0107 i odmota\u0107 wira\u017ce opowiadania.
\nDetalicznie tego nie opiszemy, pomni zapewnie\u0144 i przysi\u0105g, by sensu intrygi (je\u015bli sens jest…) nie zdradza\u0107. Do\u015b\u0107 b\u0119dzie, je\u015bli powiemy, \u017ce ukatrupienie kadawera dosz\u0142o do skutku w rezultacie boskiego nieporozumienia. Ten jeden raz zawiod\u0142a guignolowa poetyka wyrazistego oddzielania bohater\u00f3w i wyposa\u017cania ich w cechy osobnicze w\u0142a\u015bciwe \u2013 ba, regulaminowo przypisane! -tylko konkretnej figurze dramatu. Oczywi\u015bcie Rudnicka zrobi\u0142a to celowo, przydzielaj\u0105c dw\u00f3m paniom podobne atrybuty charakteryzacji. Zmylony kadawer (wtedy jeszcze nie nieboszczyk…) pod\u0105\u017cy\u0142 za niew\u0142a\u015bciwym wra\u017ceniem i nadzia\u0142 si\u0119 na kontr\u0119. Po rozwik\u0142aniu zagadki (dodajmy, \u017ce dzi\u0119ki wyczerpuj\u0105cemu nat\u0119\u017ceniu intelekt\u00f3w wielu os\u00f3b…) dosz\u0142o do w\u0142a\u015bciwego fina\u0142u, czyli randki pisarki z aspirantem w jej czasowo i lito\u015bciwie opr\u00f3\u017cnionym z lokator\u00f3w lokum dwupoziomowym. Zanim do czegokolwiek dosz\u0142o, domniemane gejostwo ciachowatego aspiranta zosta\u0142o uniewa\u017cnione o\u015bwiadczeniem, z\u0142o\u017conym ciep\u0142ym barytonem przez wy\u017c. wzmiankowanego o imieniu Damian. Poczem zapewne nast\u0105pi\u0142a swobodna ocena dowod\u00f3w…
\nI w taki oto spos\u00f3b Olga Rudnicka \u2013 m\u0142oda (rocznik 1988) i p\u0142odna (literacko: autorka czternastu \u2013 je\u015bli dobrze licz\u0119 \u2013 powie\u015bci rozrywkowo-kryminalnych) niewiasta z ambicjami \u2013 doprowadzi\u0142a do ko\u0144ca intryg\u0119, w kt\u00f3rej podmiotowi lirycznemu chodzi\u0142o nie tyle o rozwi\u0105zanie zagadki, jeno o nabycie eksperiencji. W trudnej, ezoteryczno-tantrycznej (by\u0142o nie by\u0142o…) i wymagaj\u0105cej po\u015bwi\u0119ce\u0144 dziedzinie seksu. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce czytelniczki jej romans\u00f3w domagaj\u0105 si\u0119 \u201eupikantnienia\u201d fabu\u0142y. \u017beby momenty by\u0142y. No, po prostu zdrowe bzykanko \u2013 zamiast nastrojowego gaszenia \u015bwiec i zaci\u0105gania firanek, gdy ju\u017c przysz\u0142o co do czego… Brak do\u015bwiadczenia autorki w tej mierze dot\u0105d nakazywa\u0142 jej w tym miejscu narracji stawia\u0107 wielokropek. A tymczasem komercyjne wymogi rynku literatury popularnej zasz\u0142y (mo\u017ce to niew\u0142a\u015bciwe s\u0142owo, ale niech tam…) ju\u017c znacznie dalej. Trzeba nadgania\u0107, je\u015bli chce si\u0119 sp\u0142aca\u0107 regularnie kredyt hipoteczny. Taki ju\u017c los pisarza!
\nA tak si\u0119 pysznie zapowiada\u0142o… Debiut Rudnickiej – \u201eMartwe jezioro\u201d z 2008 roku, a po nim sequel \u201eCzy ten rudy kot to pies?\u201d (2009), czyta\u0142em z narastaj\u0105c\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 i satysfakcj\u0105. Oto m\u0142odziutka autorka wybija si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107, szukaj\u0105c w\u0142asnego stylu. I znajduj\u0105c \u2013 a to ju\u017c niepomiernie trudniejsze; wr\u0119cz wy\u017csza szko\u0142a jazdy bez trzymanki. Nad literatur\u0105 kryminalno-rozrywkow\u0105 l\u017cejszego kalibru (by nie rzec: komediow\u0105…) w drugiej po\u0142owie XX wieku i na pocz\u0105tku obecnego unosi\u0142 si\u0119 (nadal si\u0119 unosi, ale jakby mniejszy…) bowiem z\u0142owrogi cie\u0144 jednoosobowego (lecz piekielnie wydajnego) przedsi\u0119biorstwa pisania ksi\u0105\u017cek \u2013 Joanna Chmielewska Sp. z o.o. Niezwykle i bodaj\u017ce zas\u0142u\u017cenie popularna pisarka (par\u0119 milion\u00f3w wydanych egzemplarzy, t\u0142umaczenia na liczne j\u0119zyki, gigantyczna s\u0142awa w ZSRR i tam\u017ce co najmniej pluton utalentowanych na\u015bladowczy\u0144…), chc\u0105c – nie chc\u0105c sta\u0142a si\u0119 wzorcem, kamieniem probierczym, szablonem pomiarowym, wr\u0119cz urz\u0119dowo zatwierdzonym przez batalion rozentuzjazmowanych krytyk\u00f3w i wydawc\u00f3w algorytmem doskona\u0142o\u015bci. O fenomenie Chmielewskiej w tym miejscu ani s\u0142owa wi\u0119cej; temat zas\u0142uguje na osobne opowiadanie \u2013 ba, pe\u0142nokrwisty krytyczny esej uzbrojonego w aparat analizy filologicznej, antropologicznej, socjologicznej i filozoficznej powa\u017cnego uczonego, kt\u00f3ry do tego nie b\u0119dzie si\u0119 wstydzi\u0142 degraduj\u0105cej jakoby babraniny w popkulturowych pierdo\u0142ach…
\nB\u0119d\u0105c m\u0142od\u0105 pisark\u0105 Rudnicka zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 jak umia\u0142a, a umia\u0142a niezgorzej. Zreszt\u0105 sprawd\u017acie to sobie… Niestety, w miar\u0119 post\u0119p\u00f3w wydawniczych ow\u0142adn\u0119\u0142a ni\u0105 (a mo\u017ce zosta\u0142a sprytnie zasugerowana?) my\u015bl zdro\u017cna: jakby tu zacz\u0105\u0107 troch\u0119 pisa\u0107 \u201echmielewsk\u0105\u201d? Czyli tym jej specyficznym tropem intelektualnym, wiod\u0105cym \u015bcie\u017ck\u0105 nieoczywistych, \u015bwie\u017cych i karko\u0142omnych skojarze\u0144, wdzi\u0119cznych metafor \u2013 ostrych jak brzytew szalonego golibrody, trafnych co najmniej jak pociski kalibru magnum .44, dowcipnych i ironicznych jak Allan K\u00f6nigsberg w rozkwicie swego talentu (czyli zawsze…), tudzie\u017c nieoczywistych jak niegdysiejsze has\u0142a krzy\u017c\u00f3wek przekrojowych. Us\u0142u\u017cni piarowcy, spece od marketingu, promocji (wydawnictwa s\u0105 ich pe\u0142ne; za to mniej maj\u0105 fachowych, odpowiedzialnych i surowych redaktor\u00f3w \u2013 spolegliwych opiekun\u00f3w wedle konceptu Kotarbi\u0144skiego…) podszeptywali pewnie, \u017ce to si\u0119 sprzeda. A mo\u017ce ona\u017c sama Rudnicka uwierzy\u0142a, \u017ce tak potrafi i nale\u017cy si\u0119 jej laur na\u015bladowczyni, albo zgo\u0142a (natura horror vacui…) fotel nast\u0119pczyni? No c\u00f3\u017c \u2013 odleg\u0142a to wci\u0105\u017c perspektywa, je\u015bli w og\u00f3le osi\u0105galna (i je\u015bli warto?). Ka\u017cdy sobie mo\u017ce sprawdzi\u0107 por\u00f3wnawczo \u2013 z Lesiem\u201d, \u201eRomansem wszech czas\u00f3w\u201d, \u201eCa\u0142ym zdaniem nieboszczyka\u201d albo \u201eWszystko czerwone\u201d… W tej kategorii Rudnicka jawi si\u0119 jako nieporz\u0105dna imitatorka, mimowolna parodystka. Przynajmniej na razie. Ale czy trzeba? Ja osobi\u015bcie b\u0142agam: nie id\u017acie t\u0105 drog\u0105, droga Rudnicko!
\nAle skoro ju\u017c idziecie, musz\u0119 (tusz\u0119, i\u017c tymczasowo) obwie\u015bci\u0107, \u017ce niniejszym rozstaj\u0119 si\u0119 z Rudnick\u0105, chocia\u017c dot\u0105d murem za ni\u0105 sta\u0142em. Ale z ty\u0142u g\u0142owy my\u015bl ko\u0142acze mi si\u0119 niepewna: mo\u017ce to nie jest definitywne rozej\u015bcie si\u0119, mo\u017ce pani Olga wr\u00f3ci w dawne \u0142o\u017cysko, a obecne zostanie wysychaj\u0105cym, zapomnianym lito\u015bciwie starorzeczem? Nadziej bowiem umiera ostatnia.
\nTomasz Sas
\n(7 06 2017)<\/p>\n
\n