{"id":3664,"date":"2022-09-26T16:43:54","date_gmt":"2022-09-26T14:43:54","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3664"},"modified":"2023-02-08T16:42:06","modified_gmt":"2023-02-08T15:42:06","slug":"corka-prezydenta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/09\/26\/corka-prezydenta\/","title":{"rendered":"C\u00f3rka prezydenta"},"content":{"rendered":"\n

Bill Clinton, James Patterson<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n

\u00a0
<\/strong>C\u00f3rka prezydenta <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Magdalena Hermanowska <\/strong>
Dom Wydawniczy Rebis, Pozna\u0144 2022<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tek by\u0142 dobry, ci\u0105g dalszy jeszcze lepszy…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

W 2019 roku dotar\u0142a do nas pierwsza ksi\u0105\u017cka duetu Clinton \u2013 Patterson: \u201eGdzie jest prezydent?\u201d. Rekomendowa\u0142em j\u0105 w tym blogu 6 lutego 2019 roku \u2013 ko\u0144cz\u0105c podzi\u0119kowaniami dla Billa i Jima za kawa\u0142 dobrej zabawy. Skrycie \u017cywi\u0142em te\u017c przekonanie, \u017ce tak dobrego pomys\u0142u autorzy nie porzuc\u0105 po pierwszym razie \u2013 po debiucie. Innymi s\u0142owy \u2013 \u017ce si\u0119 jeszcze spotkamy… No i nie zawiod\u0142em si\u0119 \u2013 naprawd\u0119: sensacyjne thrillery, pisane z punktu widzenia prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych (cho\u0107by fikcyjne, zgo\u0142a ba\u015bniowe \u2013 ale gor\u0105ce od zdarze\u0144…) to koncept literacki wysokiej pr\u00f3by. Wszelako pod jednym (a w zasadzie kilkoma w jednym) warunkiem \u2013 \u017ce umiej\u0119tnie, ciekawie napisany, fabularnie wiarygodny, kompetentny w kwestii szczeg\u00f3\u0142u operacyjnego i didaskali\u00f3w tudzie\u017c zbalansowanej techniki narracyjnej (mam tu na my\u015bli r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy \u017cwaw\u0105 akcj\u0105 a pokus\u0105 patriotycznej deklamacji…). Bill Clinton z nadwy\u017ck\u0105 spe\u0142nia postulat fachowo\u015bci \u2013 w ko\u0144cu sp\u0119dzi\u0142 osiem lat w Gabinecie Owalnym i g\u0142\u0119boko zabunkrowanych centrach dowodzenia Wolnego \u015awiata, gdzie teoria sprawowania w\u0142adzy zamienia si\u0119 praktyk\u0119; a to jest do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re zgromadzi\u0142o i potrafi intelektualnie wykorzysta\u0107 mo\u017ce dw\u00f3ch ludzi \u017cyj\u0105cych dzi\u015b na \u015bwiecie. Clinton i Obama. Przy czym ten drugi na razie wyra\u017anie nie zasygnalizowa\u0142, \u017ce chcia\u0142by sw\u0105 eksperiencj\u0119 szerzej wykorzysta\u0107 literacko. Ale oczywi\u015bcie wykluczy\u0107 niczego nie mo\u017cna.<\/p>\n

Natomiast Clinton… No c\u00f3\u017c \u2013 to prawdziwa sk\u0142adnica wiedzy o rz\u0105dzeniu, o tajemnicach, ludziach, zdarzeniach, zagadkach i mechanizmach. A\u017c strach pomy\u015ble\u0107, co on tam w swej pami\u0119ci i domowych archiwach podr\u0119cznych m\u00f3g\u0142 jeszcze zgromadzi\u0107… Nawet nie usi\u0142uj\u0119 sobie tego wyobrazi\u0107 \u2013 jakie jeszcze tajemnice i inne niezbyt jawne grzeszki w\u0142adzy mog\u0105 w tym zasobie tkwi\u0107. Rzecz w tym tylko, czy przetworzenie tej wiedzy w sensacyjn\u0105, rozrywkow\u0105 narracj\u0119 nie stanowi problemu. Zak\u0142adam, \u017ce stanowi\u0107 mog\u0142o, ale problem zosta\u0142 rozwi\u0105zany elegancko, w typowy dla rozwini\u0119tego kapitalizmu spos\u00f3b \u2013 poprzez za\u0142o\u017cenie sp\u00f3\u0142ki. Bill zawar\u0142 uk\u0142ad z pisarzem \u2013 autorem prozy sensacyjnej z najwy\u017cszej ligi, bestsellerowym rekordzist\u0105 sprzeda\u017cy \u2013 Jamesem Pattersonem (rocznik 1947). To autor mo\u017ce mniej ni\u017c Grisham czy King znany i s\u0142awny na naszym rynku, ale nie mniej doskona\u0142y \u2013 mo\u017cecie wierzy\u0107 na s\u0142owo, je\u015bli sami go nie znacie. (A je\u015bli nie znacie, to nadr\u00f3bcie t\u0119 luk\u0119 natychmiast…). Jego cykl z Alexem Crossem \u2013 tropicielem seryjnych zab\u00f3jc\u00f3w (fenomenalny film \u201eKolekcjoner\u201d z tej w\u0142a\u015bnie pochodzi p\u00f3\u0142ki…) to naprawd\u0119 czo\u0142\u00f3wka \u015bwiatowej prozy sensacyjnej.<\/p>\n

W tej sytuacji wyb\u00f3r Clintona jest oczywisty \u2013 wzi\u0105\u0142 najlepszego z dost\u0119pnych. To Patterson jest w ich duecie \u201etym lepszym\u201d, i to on m\u00f3g\u0142 kr\u0119ci\u0107 nosem. Mam wra\u017cenie, \u017ce za Billem przem\u00f3wi\u0142 og\u00f3lny bilans jego udanej prezydentury \u2013 no i zas\u00f3b wiedzy, dla najlepszego nawet pisarza niedost\u0119pny bez d\u0142ugotrwa\u0142ych studi\u00f3w, kwerend i specjalnych zabieg\u00f3w epistemologicznych. W papiery im nie zagl\u0105da\u0142em, wi\u0119c nie wiem, jak\u0105 formu\u0142\u0119 prawn\u0105 ostatecznie przyj\u0105\u0142 tandem Clinton&Patterson, ale sytuacja merytoryczna jest jasna: to Bill dostarcza \u201esurowcowy wsad rzeczowy\u201d, czyli intelektualn\u0105 materi\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do produkcji; spraw\u0105 Jamesa jest za\u015b know how<\/i>, czyli wiedza o sposobach przerobienia tej u\u017cytecznej pulpy na gotowy do lektury, zadrukowany fabu\u0142\u0105 tekst…<\/p>\n

Intryga \u201eC\u00f3rki prezydenta\u201d, cho\u0107 trywializm\u00f3w, schemat\u00f3w fabularnych i oczywisto\u015bci w niej wiele, zaleca si\u0119 sporym \u0142adunkiem emocji o niepospolitym \u0142adunku \u2013 czyli zdarze\u0144 osobliwych, \u201ezakr\u0119conych\u201d i nad wyraz nieoczywistych. Ale tak to ju\u017c bywa, gdy intryga jest niekonwencjonalna i zupe\u0142nie niepowtarzalna. Wygl\u0105da na to, \u017ce Patterson potrafi literacko przetworzy\u0107 zasoby wiedzy Clintona \u2013 ju\u017c po raz drugi i z wi\u0119kszym ci\u0119\u017carem efektownych pomys\u0142\u00f3w ni\u017c za pierwszym razem. Ich sp\u00f3\u0142ka to ze wszech miar udane, dobrze rokuj\u0105ce przedsi\u0119wzi\u0119cie… I samowystarczalne, gdy chodzi o zasoby fakt\u00f3w i gotowe p\u00f3\u0142produkty. Pytanie \u2013 czy efekt ko\u0144cowy tego \u201esp\u00f3\u0142kowania\u201d zaleca si\u0119 zadowalaj\u0105c\u0105 jako\u015bci\u0105? Owszem \u2013 zaleca si\u0119; na wyobra\u017ani\u0119 i talent Pattersona zawsze mo\u017cna liczy\u0107. Dop\u00f3ki zatem s\u0105 pomys\u0142y…<\/p>\n

O co zatem chodzi z t\u0105 \u201eC\u00f3rk\u0105 prezydenta\u201d? Sytuacja zaskakuje do razu: bohater g\u0142\u00f3wny, on\u017ce podmiot liryczny i narrator \u2013 niejaki Matthew Keating \u2013 jest b y \u0142 y m prezydentem Stan\u00f3w Zjednoczonych. S\u0142owo \u201eby\u0142y\u201d robi jednak wielk\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119… A poza tym Matthew jest by\u0142ym \u017co\u0142nierzem \u2013 cz\u0142onkiem elitarnej formacji Navy SEALs, czyli komandos\u00f3w marynarki wojennej USA: wyszkolonych, zab\u00f3jczych jak diabli fachowc\u00f3w-egzekutor\u00f3w z si\u0142 specjalnych. Z czynnej s\u0142u\u017cby wyeliminowa\u0142a go kontuzja biodra w Afganistanie. (Na marginesie: wojskowe kwalifikacje i chwalebna przesz\u0142o\u015b\u0107 obu \u2013 na razie! – bohater\u00f3w cyklu \u201eprezydenckiego\u201d to rezultat sui generis<\/i> kompleks\u00f3w psychologicznych Clintona \u2013 bo on sam z armi\u0105 nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego, omin\u0105\u0142 go Wietnam; chyba nawet nie by\u0142 rezerwist\u0105 gwardii narodowej…) Politykiem Keating te\u017c w zasadzie jest by\u0142ym \u2013 i to w znacznej mierze na w\u0142asne \u017cyczenie: po nieudanej akcji antyterrorystycznej (zgin\u0119li cywile \u2013 kobiety i dzieci) publicznie przeprasza\u0142, co konkurencja przedstawi\u0142a jako dyskwalifikuj\u0105c\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107, wi\u0119c walk\u0119 o drug\u0105 kadencj\u0119 sromotnie przegra\u0142 \u2013 i to ju\u017c we wst\u0119pnej fazie, ze sw\u0105 wiceprezydentk\u0105 (ostr\u0105 i cyniczn\u0105 karierowiczk\u0105 sk\u0105din\u0105d…). Zamieszka\u0142 w domu w lasach nad jeziorem w New Hampshire (\u017cona Samantha wr\u00f3ci\u0142a do profesji profesora archeologii, c\u00f3rka Melanie posz\u0142a na studia do Dartmouth) i w zasadzie nie robi\u0142 nic \u2013 poza rozpami\u0119tywaniem swych kl\u0119sk i ostro\u017cnym zbieraniem si\u0119 do pisania wspomnie\u0144. Mia\u0142 pensj\u0119, troch\u0119 personelu i ochron\u0119 Secret Service \u2013 i tysi\u0105ce pustych dni przed sob\u0105…<\/p>\n

Tak si\u0119 jednak z\u0142o\u017cy\u0142o \u2013 fortunnie czy nie, to ju\u017c inna sprawa – \u017ce Matt jako prezydent dorobi\u0142 si\u0119 garstki wrog\u00f3w. Zaprzysi\u0119g\u0142ych, zdeterminowanych i niezgorzej wyposa\u017conych… Pami\u0119tacie t\u0119 nieudan\u0105 operacj\u0119 antyterrorystyczn\u0105 \u2013 g\u0142\u00f3wnego podejrzanego, niejakiego Asima al-Aszida, nie uj\u0119to; za to w akcji zgin\u0119\u0142a \u017cona terrorysty i jego trzy c\u00f3rki. Zatem al-Aszid ma cztery dobre powody, by si\u0119 m\u015bci\u0107. Co te\u017c czyni, porywaj\u0105c c\u00f3rk\u0119 Matta… W tym punkcie rozwoju intrygi zatrzymamy si\u0119, by nie rozpocz\u0105\u0107 ujawniania szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wydarze\u0144; wspomnie\u0107 tylko wypada, \u017ce \u201ewojenny\u201d entuzjazm obecnej administracji szybko s\u0142abnie, a determinacja, by pom\u00f3c by\u0142emu prezydentowi, r\u00f3wnie szybko stygnie, gdy okazuje si\u0119, \u017ce s\u0142upki poparcia od tego nie urosn\u0105… Matt wydaje si\u0119 by\u0107 zdany na siebie i nieznaczn\u0105 pomoc nielicznych przyjaci\u00f3\u0142.<\/p>\n

Szczeg\u00f3\u0142y oczywi\u015bcie w tej rekomendacji pominiemy, by nie zak\u0142\u00f3ca\u0107 przyjemno\u015bci z lektury. Bo te szczeg\u00f3\u0142y to w istocie jedyna przyjemno\u015b\u0107… Patterson, dysponuj\u0105cy zasobami intelektu i pami\u0119ci Clintona, zaiste wspi\u0105\u0142 si\u0119 na szczyty swych umiej\u0119tno\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci narracyjnych. Kr\u00f3tkie, dynamiczne rozdzialiki-epizodziki nieuchronnie wiod\u0105 ku zwyci\u0119stwu, aczkolwiek same w sobie zawieraj\u0105 czytelny \u0142adunek niepewno\u015bci – jak to bywa na polu bitwy. Matt i jego komando to nie wyidealizowani herosi, tylko zm\u0119czeni zawodowcy, oczywi\u015bcie nienagannie wyszkoleni, ale sw\u0105 zasadnicz\u0105 si\u0142\u0119 czerpi\u0105cy ze specyficznego kodeksu etycznego ludzi uzbrojonych, kt\u00f3rzy przysi\u0119gali s\u0142u\u017cy\u0107 i broni\u0107 s\u0142abszych. I od tamtego \u201eprzysi\u0119gowego\u201d epizodu nie pozwalaj\u0105 sobie na \u017cadne w\u0105tpliwo\u015bci. Co\u015b w \u017cyciu wybrali i tego si\u0119 trzymaj\u0105. W tej sytuacji rezultat ko\u0144cowy jest oczywisty \u2013 mimo ofiar w ludziach. Z\u0142o nie ma szans…<\/p>\n

Opowiadanie, \u017ce zdarzy\u0142o si\u0119 inaczej, nie mia\u0142oby sensu. W tego typu literaturze (w gruncie rzeczy przecie\u017c rozrywkowej) chodzi nie o fina\u0142, ten bowiem jest znany (albo zaledwie przeczuwany, lecz z narastaj\u0105c\u0105 pewno\u015bci\u0105…), tylko o to, jak wszystko zosta\u0142o zrobione. Czyli o szczeg\u00f3\u0142. Wygrywa ten, kto potrafi lepiej zaciekawi\u0107 (nawet potrz\u0105sn\u0105\u0107 ja\u017ani\u0105), kto dysponuje lepszymi danymi i ma lepsze pomys\u0142y narracyjne. Clinton&Patterson na tym poletku wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 niedo\u015bcignieni, a przecie\u017c za\u0142o\u017cy\u0107 mo\u017cna, \u017ce to nie koniec ich mo\u017cliwo\u015bci. Dlatego lektura wydaje si\u0119 zabawna i obiecuj\u0105ca w aspekcie tzw. ci\u0105gu dalszego…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(25 09 2022)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bill Clinton, James Patterson \u00a0C\u00f3rka prezydenta Prze\u0142o\u017cy\u0142a Magdalena Hermanowska Dom Wydawniczy Rebis, Pozna\u0144 2022 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Pocz\u0105tek by\u0142 dobry, ci\u0105g dalszy jeszcze lepszy… W 2019 roku dotar\u0142a do nas pierwsza ksi\u0105\u017cka duetu Clinton \u2013 Patterson: \u201eGdzie jest prezydent?\u201d. Rekomendowa\u0142em j\u0105 w tym blogu 6 lutego 2019 roku \u2013 ko\u0144cz\u0105c podzi\u0119kowaniami dla Billa i Jima za kawa\u0142 dobrej zabawy. Skrycie \u017cywi\u0142em te\u017c przekonanie, \u017ce tak dobrego pomys\u0142u autorzy nie porzuc\u0105 po pierwszym razie \u2013 po debiucie. Innymi s\u0142owy \u2013 \u017ce si\u0119 jeszcze spotkamy… No i nie zawiod\u0142em si\u0119 \u2013 naprawd\u0119: sensacyjne thrillery, pisane z punktu widzenia prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych (cho\u0107by fikcyjne, zgo\u0142a ba\u015bniowe \u2013 ale gor\u0105ce od zdarze\u0144…) to koncept literacki wysokiej pr\u00f3by. Wszelako pod jednym (a w zasadzie kilkoma w jednym) warunkiem \u2013 \u017ce umiej\u0119tnie, ciekawie napisany, fabularnie wiarygodny, kompetentny w kwestii szczeg\u00f3\u0142u operacyjnego i didaskali\u00f3w tudzie\u017c zbalansowanej techniki narracyjnej (mam tu na my\u015bli r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy \u017cwaw\u0105 akcj\u0105 a pokus\u0105 patriotycznej deklamacji…). Bill Clinton z nadwy\u017ck\u0105 spe\u0142nia postulat fachowo\u015bci \u2013 w ko\u0144cu sp\u0119dzi\u0142 osiem lat w Gabinecie Owalnym i g\u0142\u0119boko zabunkrowanych centrach dowodzenia Wolnego \u015awiata, gdzie teoria sprawowania w\u0142adzy zamienia si\u0119 praktyk\u0119; a to jest do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re zgromadzi\u0142o i potrafi intelektualnie wykorzysta\u0107 mo\u017ce dw\u00f3ch ludzi \u017cyj\u0105cych dzi\u015b…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3666,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[12,393],"tags":[238,239],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3664"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3664"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3872,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3664\/revisions\/3872"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3666"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}