{"id":3647,"date":"2022-09-01T16:42:58","date_gmt":"2022-09-01T14:42:58","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3647"},"modified":"2024-01-31T17:07:52","modified_gmt":"2024-01-31T16:07:52","slug":"ser-dojrzewajacy-przewodnik-dla-koneserow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/09\/01\/ser-dojrzewajacy-przewodnik-dla-koneserow\/","title":{"rendered":"Ser. Dojrzewaj\u0105cy przewodnik dla koneser\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Carolina Pietyra & Kamil Wernicki\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Ser. Dojrzewaj\u0105cy przewodnik dla koneser\u00f3w <\/strong>
Wydawnictwo Znak litera nova, Krak\u00f3w 2022<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 dziury w serze?<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Na wst\u0119pie ostrze\u017cenie i dobra rada zarazem. Tekst zawiera liczne i zgo\u0142a nieprzyzwoite prowokacje intelektualne tudzie\u017c gargantuiczne wr\u0119cz obietnice i zach\u0119ty kulinarne. Wi\u0119c nie przyst\u0119pujcie do lektury bez kosteczki ementalera, tr\u00f3jk\u0105cika roqueforta lub kr\u0105\u017cka camemberta – pod r\u0119k\u0105, do pogryzania (plus kieliszek wina dla podkre\u015blenia smaku…). Lepiej przygotowa\u0107 zawczasu, bo w trakcie czytania i tak wstaniecie, by poszpera\u0107 w lod\u00f3wce, pop\u0119dzani przemo\u017cn\u0105 si\u0142\u0105 instynktu zaspokajania potrzeby dania podniebieniu odrobiny luksusu. Si\u0142\u0105, kt\u00f3r\u0105 tak sugestywnie zwerbalizowa\u0142 przed laty niejaki Anthelme Brillat-Savarin \u2013 fizjolog smaku, ten Trymalchion ery nowo\u017cytnej…<\/p>\n

Gdy kilka miesi\u0119cy temu czyta\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 Agnieszki Krzemi\u0144skiej \u201eGrody, garnki i uczeni\u201d (rekomendowan\u0105 w tym blogu 14 maja 2022 roku), natrafi\u0142em na wzmiank\u0119, i\u017c co najmniej od siedmiu tysi\u0119cy lat (czyli z czas\u00f3w neolitu) nasi terytorialni poprzednicy (mo\u017ce przodkowie w sensie genetycznym, a mo\u017ce nie…) na ziemiach polskich kultywowali na wielk\u0105 skal\u0119 serowarstwo. Technologia przerobu mleka w Europie pojawi\u0142a si\u0119 najwcze\u015bniej na Ba\u0142kanach (dzi\u0119ki koczuj\u0105cym plemionom rolniczym z Azji) i szybko zaw\u0119drowa\u0142a do Anglii i na Kujawy, gdzie funkcjonowa\u0142o w owym czasie gigantyczne \u201ezag\u0142\u0119bie\u201d produkcji ser\u00f3w. I to – jak si\u0119 wydaje \u2013 nie tylko na potrzeby w\u0142asnej konsumpcji, ale, dzi\u0119ki dost\u0119pno\u015bci soli, niezb\u0119dnej do konserwacji produktu, tak\u017ce \u201ena eksport\u201d – \u015bci\u015blej: \u201ewymian\u0119 towarow\u0105\u201d z s\u0105siadami. Mleko przerabiano krowie, a technologia, zwa\u017cywszy na ilo\u015b\u0107 i jako\u015b\u0107 odnalezionych narz\u0119dzi serowarskich, musia\u0142a by\u0107 wyrafinowana. Co zreszt\u0105 potwierdzono, badaj\u0105c mikroskopijne \u015blady biologiczne (czyli zawarto\u015b\u0107 i warto\u015b\u0107 mlecznych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych) w owych narz\u0119dziach \u2013 zw\u0142aszcza w ceramicznych pojemnikach do wyciskania i ods\u0105czania masy twarogowej. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 przerobu mleka na wielk\u0105 skal\u0119 przyczyni\u0142a si\u0119 do ekspansji gatunku: najpierw ograniczy\u0142a \u015bmiertelno\u015b\u0107 niemowl\u0105t, a potem umo\u017cliwi\u0142a d\u0142u\u017csze podr\u00f3\u017ce, bo sery by\u0142y idealnym zapasem bia\u0142ka i t\u0142uszcz\u00f3w o wyd\u0142u\u017conym okresie przydatno\u015bci do spo\u017cycia, ergo \u2013 \u0142atwym w transporcie po\u017cywieniem na zim\u0119 w ch\u0142odniejszym klimacie. Tak, tak \u2013 bez sera wci\u0105\u017c siedzieliby\u015bmy w neolitycznych ziemiankach, \u0142api\u0105c szara\u0144cz\u0119 na przemian z zaskro\u0144cami…<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, oczywi\u015bcie \u2013 bez entuzjazmu. Gdy si\u0119gam pami\u0119ci\u0105 (a wci\u0105\u017c robi\u0119 to bez \u017cadnych trudno\u015bci…) do zasz\u0142o\u015bci tzw. epoki s\u0142usznie minionej, konstatuj\u0119, \u017ce na pierwotnym poziomie egzystencjalnym ser, w handlu wyst\u0119puj\u0105cy pod og\u00f3lnymi mianami \u2013 bia\u0142y i \u017c\u00f3\u0142ty (i w takich-\u017ce dw\u00f3ch smakach…) w zasadzie nigdy nie by\u0142 jakim\u015b problemem zaopatrzeniowo-politycznym. Poza okresami, gdy wyst\u0119powa\u0142y tzw. przej\u015bciowe trudno\u015bci. Panuj\u0105ca w\u00f3wczas (czasami kultywowana i dzi\u015b) og\u00f3lna teoria wszystkiego mia\u0142a swoje liczne \u201eodpryski\u201d bran\u017cowe \u2013 na przyk\u0142ad w postaci og\u00f3lnej teorii sera… Stosowny pa\u0144stwowy instytut \u201ebadawczo-rozwojowy\u201d, wspomagany przez setki dobrze i jednolicie wykszta\u0142conych technolog\u00f3w mleczarstwa i serowarstwa w terenie, biedzi\u0142 si\u0119 nad zebraniem w jedno i kategorycznym sformu\u0142owaniem krajowych norm produkcyjnych. A gdy ju\u017c mia\u0142 w \u0142apie ujednolicone przepisy, skupia\u0142 si\u0119 na kontroli ich stosowania. W rezultacie produkt ko\u0144cowy o nazwie \u201eser\u201d by\u0142 w ca\u0142ym kraju jednakowy (niezale\u017cnie od fantazji nazwotw\u00f3rczej lokalnych sternik\u00f3w bran\u017cy) \u2013 o konsystencji gliny i smaku takim\u017c. O grze kolor\u00f3w ju\u017c nie wspominam… A propaganda skupia\u0142a si\u0119 na wy\u015bmiewaniu Francuz\u00f3w, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na Talleyranda bodaj\u017ce, kt\u00f3ry utyskiwa\u0142, jak trudno rz\u0105dzi\u0107 krajem, w kt\u00f3rym jest czterysta gatunk\u00f3w sera. Wi\u0119c gdy kto\u015b (wbrew propagandzie!) mia\u0142 ochot\u0119 na kawa\u0142ek prawdziwego sera bia\u0142ego, szed\u0142 na targowisko lub umawia\u0142 si\u0119 z domokr\u0105\u017cnymi handlarkami (na mojej Rzgowskiej ulicy kilka pa\u0144 konkurowa\u0142o w tym procederze). Serek by\u0142 \u015bwie\u017cutki, odci\u015bni\u0119ty w kszta\u0142cie serduszka (koniuszek od\u0142amywa\u0142em niezw\u0142ocznie i zjada\u0142em bez soli…) i rewelacyjnie odmienny od \u201espo\u0142emowskiego\u201d. Z \u017c\u00f3\u0142tym tego nie mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 \u2013 prywatna produkcja w zasadzie nie istnia\u0142a…<\/p>\n

Chyba \u017ce… No tak, by\u0142y jeszcze \u201eDelikatesy\u201d. Pami\u0119tam, jak moja mama, w\u00f3wczas kierowniczka stoiska z og\u00f3ln\u0105 \u201espo\u017cywk\u0105\u201d (m.in. kawa, herbata, luksusowe konserwy rybne i sery w\u0142a\u015bnie) w delikatesach przy Piotrkowskiej 29 (r\u00f3g Wi\u0119ckowskiego; tych z jedynym w \u0141odzi obrotowym neonem), wzywa\u0142a pana kierownika Szterna, bo ser si\u0119 ko\u0144czy\u0142. Pan kierownik uzbraja\u0142 si\u0119 w przemy\u015bln\u0105 r\u0119kodzielnicz\u0105 \u201egarot\u0119\u201d (dwie drewniane r\u0105czki i kawa\u0142 solidnej struny fortepianowej) i rozpoczyna\u0142 misterium (wymagaj\u0105ce sk\u0105din\u0105d sporej si\u0142y fizycznej) krojenia t\u0105 strun\u0105 wypuk\u0142ych lub p\u0142askich wielokilogramowych, o ponadp\u00f3\u0142metrowej \u015brednicy kr\u0119g\u00f3w ser\u00f3w holenderskich lub niemieckich (z tych \u201egorszych\u201d Niemiec \u2013 federalnych). Kolejka, z ujmuj\u0105co milcz\u0105cym, ale budz\u0105cym powszechne zainteresowanie pa\u0144) Leonem Niemczykiem gdzie\u015b w \u015brodku stawki, czeka\u0142a cierpliwie na koniec rytualnego r\u017cni\u0119cia…<\/p>\n

To wtedy odebra\u0142em moje pierwsze lekcje (ze sporym udzia\u0142em praktyki) serowarskiego towaroznawstwa. No i zakocha\u0142em si\u0119 w smaku prawdziwego francuskiego ple\u015bniowego roqueforta (pakowanego w sreberko, co nas by\u0142o wtedy technik\u0105 zarezerwowan\u0105 dla czekolady). I ta to trwa… Dla dobrego sera na wiele jestem got\u00f3w. Raz nawet na katastrof\u0119 lotnicz\u0105… Kiedy\u015b w Pary\u017cu obdarowany zosta\u0142em nie za ma\u0142ym, obiecuj\u0105co apetycznym kr\u0105\u017ckiem serka livarot \u2013 przewi\u0105zanym \u201eregulaminow\u0105\u201d trawk\u0105, opakowanym w standardowo spreparowany pergamin i pude\u0142eczko. Wiedzia\u0142em, \u017ce to za ma\u0142o, wi\u0119c licznymi warstwami folii spo\u017cywczej, toreb papierowych i plastikowych wzmocni\u0142em t\u0119 izolacj\u0119. I do podr\u0119cznego baga\u017cu; zreszt\u0105 innego nie mia\u0142em… Na Roissy nic jeszcze nie budzi\u0142o podejrze\u0144. Dopiero w po\u0142owie dystansu do Ok\u0119cia si\u0142y natury pokona\u0142y ludzk\u0105 technologi\u0119. Nieliczni pasa\u017cerowie-Francuzi od razu zidentyfikowali transpiruj\u0105cy zapach jako wo\u0144 przynale\u017cn\u0105 kr\u00f3lowi Normandii. Kr\u0105g podejrze\u0144 zacz\u0105\u0142 si\u0119 zacie\u015bnia\u0107 i… By unikn\u0105\u0107 proliferacji awantury, przyzna\u0142em si\u0119. Niewiele brakowa\u0142o, by terytorium Republiki Federalnej (a mo\u017ce Czech \u2013 nie wiem, kt\u00f3r\u0119dy lecieli\u015bmy) zosta\u0142o zbombardowane broni\u0105 biologiczn\u0105, czyli moim skromnym kadawerem, uzbrojonym w bomb\u0119 \u201eZ\u201d (zapachow\u0105 znaczy). Ale nim radykalny od\u0142am pasa\u017cer\u00f3w (czyli prawie wszyscy, wyj\u0105wszy Francuz\u00f3w) porozumia\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 i z za\u0142og\u0105 co do kwestii metody usuni\u0119cia \u015bmierdziela, nakazano zapi\u0105\u0107 pasy przed przyziemieniem. W zakamarkach Ok\u0119cia znikn\u0105\u0142em szybciej ni\u017c ta pami\u0119tna wo\u0144. Niemal tak samo szybko, jak nast\u0119pnego dnia szybko znikn\u0119\u0142a towarzysz\u0105ca likwidacji nieszcz\u0119snego livarota flasza zacnego, wartego swej umiarkowanej ceny, trunku z apelacji c\u00f4<\/span>tes-du-rh\u00f4<\/span>ne. A mo\u017ce to by\u0142 prowansalski gigondas? Nie pami\u0119tam…<\/p>\n

Pomny zatem swych do\u015bwiadcze\u0144 z serami, trwaj\u0105cych do dzisiaj (cho\u0107 spo\u017cywania tych t\u0142ustszych wr\u0119cz zabraniaj\u0105 mi lekarze…), ale z natury rzeczy chaotycznych i odleg\u0142ych od uporz\u0105dkowanego kolekcjonerstwa degustacyjnego, z zadowoleniem witam na rynku ka\u017cd\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 podejmuj\u0105c\u0105 zadanie uregulowania i zdefiniowania dziedziny sera. Jak si\u0119 zapewne domy\u015blacie, ksi\u0105\u017cka pani Pietyry i pana Wernickiego nie jest ani pionierska na rynku, anie jedyna. Ale wyr\u00f3\u017cnia si\u0119… Po pierwsze \u2013 bardzo praktycznym podej\u015bciem do zagadek i dylemat\u00f3w sera \u2013 jego wyszukiwania, wyboru i zjadania (same dobre rady!). Po drugie \u2013 zaleca si\u0119 ujmuj\u0105cym i nieskrywanym subiektywizmem, uroczo i przekonuj\u0105co zrelacjonowanym. A po trzecie \u2013 naprawd\u0119 stara si\u0119 obj\u0105\u0107 i poj\u0105\u0107 maksymalnie du\u017co po\u0142aci serowego koneserstwa i biznesu. W ko\u0144cu oboje pa\u0144stwo autorzy utrzymuj\u0105 si\u0119 (jak si\u0119 wydaje) z handlu serami na nader wyrafinowanym poziomie. A poniewa\u017c lubi\u0105 to, co robi\u0105 \u2013 wiedz\u0105, o czym m\u00f3wi\u0105… W bran\u017cy poradnictwa tzw. lajfstajlowego to zaleta w sensie \u015bcis\u0142ym – do\u015b\u0107 rzadka i wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca. Rynek zawalony jest bowiem poradnikami tego typu (lub ksi\u0105\u017cczynami, kt\u00f3re za takowe chcia\u0142yby uchodzi\u0107), ale ich autorzy poj\u0119cie o przedmiocie maj\u0105 nieznaczne, najcz\u0119\u015bciej wyzbyte w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 praktycznych. Mechanizm masowego pisania ksi\u0105g o serach, winach, whisky, ciasteczkach, drobiu i o czym tam jeszcze sobie pomy\u015blicie, jest prosty jak konstrukcja cepa, a ufundowany jest na opoce starej jak sama umiej\u0119tno\u015b\u0107 pisania: na zrzynaniu od innych, cytowaniu i kompilowaniu tak udatnym, by zamaskowa\u0107 \u015blady nieprawego pochodzenia dzie\u0142a.<\/p>\n

A Pietyra i Wernicki do wszystkiego doszli sami \u2013 zatapiaj\u0105c si\u0119 w starych ksi\u0119gach na d\u0142ugie jesienne wieczory, podejmuj\u0105c trudy podr\u00f3\u017cowania tropami ser\u00f3w nad serami, podejmuj\u0105c wyzwania nieustannego degustowania na lokalnych targowiskach i w salonikach recepcyjnych prowincjonalnych kooperatyw oraz wyszukiwania receptur dla prawdziwych koneSER\u00d3W, swych klient\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 oraz adept\u00f3w trudnej serowej edukacji. Tylko tym sposobem powstaj\u0105 dzie\u0142a wybitne, naznaczone wysi\u0142kiem swych autor\u00f3w. A ser jako taki jest godzien wysi\u0142ku \u2013 bo potrafi si\u0119 odwdzi\u0119czy\u0107, oferuj\u0105c zapachy i smaki najwy\u017cszego sortu, z niczym niepor\u00f3wnywalne. Dlatego za najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dzie\u0142ka Pietyry i Wernickiego uzna\u0107 nale\u017cy nie ma\u0142y leksykon popularnych i ciekawych ser\u00f3w europejskich (mniemam, \u017ce mo\u017cna je w ich firmie naby\u0107), ale rozdzia\u0142y o cz\u0119stowaniu serem. Osobliwie istotne jest odkodowanie szczeg\u00f3\u0142\u00f3w niby do\u015b\u0107 znanego (ale chyba nazbyt powierzchownie) przedsi\u0119wzi\u0119cia, opisywanego jako komponowanie tzw. deski ser\u00f3w. To jest dopiero sztuka \u2013 poczynaj\u0105c od potrzeby pewnej wra\u017cliwo\u015bci estetycznej (kolory i formy sera maj\u0105 ogromne znaczenie…), a\u017c po zestawianie smak\u00f3w, zdolnych razem doprowadzi\u0107 do ekstazy \u017co\u0142\u0105dek ka\u017cdego koneSERA.<\/p>\n

To wszystko (i mo\u017ce troch\u0119 wi\u0119cej) znajdziecie u Pietyry i Wernickiego \u2013 je\u015bli zechcecie wyruszy\u0107 w serow\u0105 podr\u00f3\u017c po naszym kontynencie (na razie; sery podobno robi\u0105 wsz\u0119dzie, gdzie da si\u0119 co\u015b wydoi\u0107). Zanim ruszycie \u2013 poczytajcie…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(1 09 2022)<\/strong><\/p>\n

P.S. 1 – Winien jestem jeszcze czytelnikom moj\u0105 w\u0142asn\u0105 short list\u0119 najlepszych ser\u00f3w; wyb\u00f3r to ca\u0142kiem subiektywny \u2013 ba, stronniczy jak cholera… Oczywi\u015bcie pierwszy jest wspomniany ju\u017c livarot ze zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w \u2013 ju\u017c to sentymentalnych, ju\u017c to smakowych. Na drugim miejscu \u2013 prowansalski banon, zacny kozi serek o smaku… s\u0142odkich kasztan\u00f3w, ale nie tych z placu Pigalle. Trzeci to bezapelacyjnie w\u0142oska mozzarella bufala \u2013 z tych kupowanych rano na targu, by jej ods\u0105czone plastry wetkn\u0105\u0107 w jeszcze ciep\u0142\u0105 rozkrojon\u0105 ciabatt\u0119, posoli\u0107, popieprzy\u0107 i… Na \u0142awce rezerwowych \u2013 czeka oscypek, ale tylko z jednej konkretnej bac\u00f3wki \u2013 na Spadowcu, za Dolin\u0105 Bia\u0142ego… TS<\/p>\n

P.S. 2 – Bogactwo formy edytorskiej ma oczywi\u015bcie spore marketingowe znaczenie, no i walory estetyczne… W przypadku podr\u0119cznika lajfstajlowego by\u0107 mo\u017ce nawet kryteria powinny ulec pewnemu rozlu\u017anieniu. Ale tradycyjna pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 te\u017c ma swoje dobre strony. \u201eSer\u201d Pietyry i Wernickiego zaleca si\u0119 form\u0105 i struktur\u0105 cokolwiek barokow\u0105 i mo\u017ce lepiej by ksi\u0105\u017cce zrobi\u0142o ma\u0142e \u201eodchudzanie\u201d z ozd\u00f3bek. Je\u015bli wolno cokolwiek zasugerowa\u0107, na pocz\u0105tek rzuci\u0142bym na po\u017carcie te \u201eoko\u0142oserowe\u201d limeryki ilustrowane \u2013 bez \u017calu, bowiem nie jest to akurat poezyjka najwy\u017cszego lotu. Autorzy, tak jak \u0142atwo przywi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do swoich edytorskich pomys\u0142\u00f3w, r\u00f3wnie prosto powinni byli da\u0107 si\u0119 od tych idei \u201eodwi\u0105zywa\u0107\u201d. Pami\u0119taj\u0105c o bezlitosnej regule brzytwy Ockhama, nakazuj\u0105cej nie mno\u017cy\u0107 byt\u00f3w ponad potrzeb\u0119. TS<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Carolina Pietyra & Kamil Wernicki\u00a0 Ser. Dojrzewaj\u0105cy przewodnik dla koneser\u00f3w Wydawnictwo Znak litera nova, Krak\u00f3w 2022 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 dziury w serze? Na wst\u0119pie ostrze\u017cenie i dobra rada zarazem. Tekst zawiera liczne i zgo\u0142a nieprzyzwoite prowokacje intelektualne tudzie\u017c gargantuiczne wr\u0119cz obietnice i zach\u0119ty kulinarne. Wi\u0119c nie przyst\u0119pujcie do lektury bez kosteczki ementalera, tr\u00f3jk\u0105cika roqueforta lub kr\u0105\u017cka camemberta – pod r\u0119k\u0105, do pogryzania (plus kieliszek wina dla podkre\u015blenia smaku…). Lepiej przygotowa\u0107 zawczasu, bo w trakcie czytania i tak wstaniecie, by poszpera\u0107 w lod\u00f3wce, pop\u0119dzani przemo\u017cn\u0105 si\u0142\u0105 instynktu zaspokajania potrzeby dania podniebieniu odrobiny luksusu. Si\u0142\u0105, kt\u00f3r\u0105 tak sugestywnie zwerbalizowa\u0142 przed laty niejaki Anthelme Brillat-Savarin \u2013 fizjolog smaku, ten Trymalchion ery nowo\u017cytnej… Gdy kilka miesi\u0119cy temu czyta\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 Agnieszki Krzemi\u0144skiej \u201eGrody, garnki i uczeni\u201d (rekomendowan\u0105 w tym blogu 14 maja 2022 roku), natrafi\u0142em na wzmiank\u0119, i\u017c co najmniej od siedmiu tysi\u0119cy lat (czyli z czas\u00f3w neolitu) nasi terytorialni poprzednicy (mo\u017ce przodkowie w sensie genetycznym, a mo\u017ce nie…) na ziemiach polskich kultywowali na wielk\u0105 skal\u0119 serowarstwo. Technologia przerobu mleka w Europie pojawi\u0142a si\u0119 najwcze\u015bniej na Ba\u0142kanach (dzi\u0119ki koczuj\u0105cym plemionom rolniczym z Azji) i szybko zaw\u0119drowa\u0142a do Anglii i na Kujawy, gdzie funkcjonowa\u0142o w owym czasie gigantyczne \u201ezag\u0142\u0119bie\u201d produkcji ser\u00f3w….<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3649,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[85],"tags":[391],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3647"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3647"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4537,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3647\/revisions\/4537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3649"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}