{"id":3629,"date":"2022-08-17T01:04:03","date_gmt":"2022-08-16T23:04:03","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3629"},"modified":"2023-08-15T02:36:49","modified_gmt":"2023-08-15T00:36:49","slug":"powidoki-codziennosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/08\/17\/powidoki-codziennosci\/","title":{"rendered":"Powidoki codzienno\u015bci"},"content":{"rendered":"\n<h3><strong>Roch Sulima\u00a0<\/strong><\/h3>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-3630 alignright\" src=\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/sulima-powidoki-20220817-poziom-300x192.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"192\" srcset=\"https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/sulima-powidoki-20220817-poziom-300x192.jpg 300w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/sulima-powidoki-20220817-poziom-1024x657.jpg 1024w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/sulima-powidoki-20220817-poziom-768x493.jpg 768w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/sulima-powidoki-20220817-poziom-1536x986.jpg 1536w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/sulima-powidoki-20220817-poziom-2048x1314.jpg 2048w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/sulima-powidoki-20220817-poziom-50x32.jpg 50w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<h3><br \/><strong>Powidoki codzienno\u015bci <\/strong><br \/><strong>Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2022<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span><br \/><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n<h2><span style=\"color: #3366ff;\"><strong><u>\u017bycia naszego powszedniego&#8230;<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>\u017bycie codzienne Polak\u00f3w \u2013 spe\u0142niaj\u0105c do imentu staro\u017cytny chi\u0144ski postulat-przekle\u0144stwo: \u201eoby\u015b \u017cy\u0142 w ciekawych czasach\u201d &#8211; epistemologicznie nale\u017cy z pewno\u015bci\u0105 do byt\u00f3w godnych uwagi tudzie\u017c studiowania, aczkolwiek sami Polacy nie przywi\u0105zuj\u0105 wielkiej wagi do warto\u015bci rozmaitych imponderabili\u00f3w swego powszedniego bytowania. Got\u00f3w jestem si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 (byle j\u0105 tylko dokumentnie i szczerze odpyta\u0107) wola\u0142aby sw\u0105 tera\u017aniejszo\u015b\u0107 prze\u017cywa\u0107 w innym miejscu i czasie, w innym otoczeniu, z innymi lud\u017ami i w innych (domy\u015blnie: w lepszych; co im tam imaginacja podpowiada\u0142aby&#8230;) warunkach \u2013 zw\u0142aszcza materialnych. Potrzebny by\u0142by jaki\u015b ostry bodziec, by o swej tera\u017aniejszo\u015bci Polacy zacz\u0119li mniema\u0107 dobrze (albo i lepiej) jako o warto\u015bci godnej obrony. M\u00f3g\u0142by to by\u0107 jaki\u015b impuls zagro\u017cenia inwazj\u0105, jaka\u015b gro\u017aba egzystencjalna; mo\u017ce nawet wystarczy\u0142by werbalny atak, obraza lub uporczywe pomniejszanie&#8230; Badaczom \u017cycia publicznego znane jest zjawisko tzw. gromadzenia si\u0119 pod flag\u0105 w razach zagro\u017cenia. Polacy wtedy zdolni s\u0105 nawet do zgody, altruizmu, wybaczania \u2013 w ramach oczywi\u015bcie syndromu obl\u0119\u017conej twierdzy. Gdy rudymenty owego syndromu s\u0142abn\u0105, jedno\u015b\u0107 spe\u0142za na niczym, a samo \u017cycie codzienne Polaka przestaje zachwyca\u0107 czy nawet interesowa\u0107 kogokolwiek, w tym tak\u017ce samych Polak\u00f3w oczywi\u015bcie.<\/p>\n<p>Godne zachwytu b\u0105d\u017a afirmacji czy nie \u2013 nasze \u017cycie codzienne jednak istnieje. I jako takie mo\u017ce by\u0107 przedmiotem zainteresowania, analiz i ocen. W ko\u0144cu wykszta\u0142cili\u015bmy na uniwersytetach gromad\u0119 antropolog\u00f3w kulturowych (nie miesza\u0107 z fizycznymi lub biologicznymi, zajmuj\u0105cymi si\u0119 zmienno\u015bci\u0105 ewolucyjn\u0105 cz\u0142owieka jako gatunku przyrodniczego), kt\u00f3rzy czas ju\u017c jaki\u015b temu \u0142askawie zauwa\u017cyli, i\u017c \u017cycie codzienne rodak\u00f3w ma w sobie potencja\u0142 doktoryzuj\u0105cy albo zgo\u0142a habilituj\u0105cy \u2013 \u017ce o publikacjach punktowanych w czasopismach z listy ministerialnej nie wspomnimy&#8230; A wielu mniema, \u017ce do opisywania, analizowania czy zgo\u0142a krytyki \u017cycia codziennego wystarczy solidna obserwacja uczestnicz\u0105ca. (Nie wystarczy, lecz jednak du\u017co daje \u2013 ale to temat na inne opowiadanie&#8230;) Innymi s\u0142owy \u2013 badaniem mo\u017ce by\u0107 \u017cycie samo, a konkretnie: praktykowanie \u017cycia.<\/p>\n<p>Mo\u017cna oczywi\u015bcie przygl\u0105da\u0107 si\u0119 \u017cyciu badawczo, lecz z boku &#8211; od pocz\u0105tku do ko\u0144ca procesu poznawczego zachowuj\u0105c odpowiedni dystans, odpowiednie \u201eniezaanga\u017cowanie\u201d i w\u0142a\u015bciw\u0105 miar\u0119. Ale w analizie i opisywaniu codzienno\u015bci (czyli \u017cycia codziennego) istotn\u0105 rol\u0119 mog\u0105 odgrywa\u0107 (i odgrywaj\u0105 \u2013 daj\u0119 s\u0142owo&#8230;) wymiany komunikat\u00f3w mi\u0119dzy uczestnikami, kt\u00f3rych zaobserwowa\u0107, utrwali\u0107 technicznymi metodami naukowymi si\u0119 nie da, a i sami uczestnicy <i>ex post<\/i> nie bardzo potrafi\u0105 opisa\u0107, zezna\u0107 do protoko\u0142u, co si\u0119 w\u0142a\u015bciwie mi\u0119dzy nimi dzia\u0142o. W tej sytuacji obserwacja uczestnicz\u0105ca nabiera waloru narz\u0119dzia przes\u0105dzaj\u0105cego o jako\u015bci ca\u0142ej pracy badawczej (wraz z wnioskami). Wyobra\u017amy sobie bowiem na przyk\u0142ad pr\u00f3b\u0119 opisania polskich zwyczaj\u00f3w i rytua\u0142\u00f3w bachicznych bez uczestnictwa w popijawie. To mo\u017cliwe, a nawet pouczaj\u0105ce, ale&#8230; Ile\u017c niuans\u00f3w (w rezultacie niezmiernie wa\u017cnych) umknie zewn\u0119trznemu podgl\u0105daczowi, a bezpo\u015bredni uczestnik wychwyci je bezb\u0142\u0119dnie, zdefiniuje, skataloguje i nada im stosown\u0105 wa\u017cno\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie w trakcie bachicznego procesu poznawczego nale\u017cy liczy\u0107 si\u0119 z szybk\u0105 czasow\u0105 utrat\u0105 potencja\u0142u obserwacyjnego \u2013 ale wtedy czynno\u015bci, po zaleczeniu gl\u0105twy, mo\u017cna powt\u00f3rzy\u0107 (okazji nigdy nie zabraknie), ostro\u017cnie modyfikuj\u0105c tylko intensywno\u015b\u0107 uczestnictwa w procesie.<\/p>\n<p>Mo\u017cna sobie zatem wyobrazi\u0107 opisywanie na przyk\u0142ad codziennych obyczaj\u00f3w i rytua\u0142\u00f3w seksualnych Polak\u00f3w bez uczestnictwa w tym procederze. Mo\u017cna opisywa\u0107 kody i interakcje w komunikacji zbiorowej, polegaj\u0105c tylko na wywiadach z uczestnikami takowej. Ale czy obraz nie b\u0119dzie pe\u0142niejszy, gdy po prostu wsi\u0105dziemy do tramwaju albo um\u00f3wimy si\u0119 na randk\u0119 w ciemno (czytaj: ma\u0142e, niezobowi\u0105zuj\u0105ce bzykanko&#8230;)? B\u0119dzie. B\u0119dzie wzbogacony o osobiste do\u015bwiadczenie \u2013 w pracy antropologa narz\u0119dzie o osobliwej warto\u015bci: jak <i>sui generis<\/i> filtr osmotyczny,weryfikuj\u0105cy hipotezy nazbyt \u015bmia\u0142e, czy przeciwnie \u2013 niedowarto\u015bciowane, niezbyt mocne&#8230; Wiem, wiem \u2013 zasady uczciwej metodologii nakazuj\u0105 nie ulega\u0107 osobistym wra\u017ceniom, zalecaj\u0105 polega\u0107 wy\u0142\u0105cznie na wynikach pomiar\u00f3w. Ale co robi\u0107 w sytuacji, gdy obserwator-badacz sam jest zarazem narz\u0119dziem pomiaru? A gdy jest jedynym narz\u0119dziem pomiaru? A gdy jeszcze swym dzia\u0142aniem prowokuje sytuacje, kt\u00f3re mierzy\u0107 zamierza? To prawie to samo, co dla fizyk\u00f3w horror nieoznaczono\u015bci Heisenberga \u2013 gdy sam fakt dokonywania pomiaru wp\u0142ywa zmieniaj\u0105co na istotne parametry badanego obiektu czy zdarzenia. Wystarczy jednak nie polega\u0107 na jednej metodzie badawczej. Wystarczy wzbogaci\u0107 zbi\u00f3r narz\u0119dzi, by \u017cycie codzienne coraz mniej mia\u0142o tajemnic (bo do \u201ego\u0142ego\u201d ko\u0144ca chyba nikomu nie uda si\u0119 codzienno\u015bci zdemaskowa\u0107&#8230;). Istota dylemat\u00f3w opisywania \u017cycia codziennego polega na znalezieniu akceptowalnego <i>iunctim<\/i> mi\u0119dzy ogl\u0105dem z boku a uczestnictwem \u201eod \u015brodka\u201d.<\/p>\n<p>Profesor Roch Sulima jest badaczem przenikliwym, ciekawskim, ruchliwym i ofiarnym. Czym\u017ce bowiem jest dla niego prometejski gest ofiarowania procesom badawczym integralno\u015bci swej w\u0105troby na przyk\u0142ad? Ano niczym ponad zamiar pozyskania lepszego narz\u0119dzia do definitywnego zbadania polskiego obyczaju bachicznego. A przecie\u017c przyj\u0119cie do organizmu \u0142yku jabola dla jednostki niedostosowanej i nieuodpornionej to wyczyn bez ma\u0142a heroiczny. Nie sugeruj\u0119 \u017cadn\u0105 miar\u0105, \u017ce profesor zwyk\u0142 poszerza\u0107 swe mo\u017cliwo\u015bci poznawcze przy pomocy p\u0142yn\u00f3w ustalonej proweniencji. Co to, to nie. Profesor Roch Sulima zrobi\u0142 dla naszych krajowych nauk spo\u0142ecznych co\u015b w znacznie wi\u0119kszej skali. Wydana dwadzie\u015bcia dwa lata temu jego ksi\u0105\u017cka \u201eAntropologia codzienno\u015bci\u201d przesun\u0119\u0142a w istotny spos\u00f3b obszary zainteresowa\u0144 nauki \u2013 dla tej zmiany sta\u0142a si\u0119 zdarzeniem pivotalnym \u2013 wyznaczaj\u0105cym now\u0105 o\u015b penetracji, o\u015b \u017cycia codziennego. Do tej pory antropologia kulturowa tkwi\u0142a na pozycjach egzotyczno-prowincjonalnych, badaj\u0105c folklor g\u0142\u00f3wnie (bo i bezpiecznie) \u2013 <em>notabene<\/em> sam profesor objawi\u0142 si\u0119 w swoim czasie jako znawca&#8230; kol\u0119d bo\u017conarodzeniowych. Procesami spo\u0142ecznymi i wynikaj\u0105cym z nich zmianami zajmowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie socjologia \u2013 pos\u0142uguj\u0105ca si\u0119 wielkimi kwantyfikatorami, uog\u00f3lnionymi agregatami i obs\u0142uguj\u0105ca wielkie zdarzenia. Brak\u0142o w opisie \u017cycia codziennego perspektywy zwyk\u0142ego cz\u0142owieka. Tymczasem profesor Sulima zdefiniowa\u0142 si\u0119 jako \u201espacerowicz\u201d osobliwego gatunku \u2013 bystry, spostrzegawczy, dociekliwy interpretator tych wszystkich drobnych aspekt\u00f3w \u017cycia codziennego, kt\u00f3re w sumie tworzy\u0142y obraz naszej zbiorowej egzystencji \u2013 wraz z jej j\u0119zykiem (a mo\u017ce nawet wieloma j\u0119zykami), kodami i komunikatami, dekoracjami, \u015brodkami ekspresji i wszelkimi innymi imponderabiliami.<\/p>\n<p>Opisywanie codzienno\u015bci na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 trwa ju\u017c zatem dobre kilkadziesi\u0105t lat. A rezultaty? No c\u00f3\u017c, poznajemy siebie bli\u017cej nawzajem, rozpoznajemy, sm\u0119tne sk\u0105din\u0105d i bure, struktury spo\u0142ecznej organizacji i dezorganizacji, w kt\u00f3rych przysz\u0142o nam wie\u015b\u0107 to codzienne \u017cycie. Ale pod wp\u0142ywem narastaj\u0105cej samowiedzy i tak niczego nie zmieniamy. Antropologia bowiem nie ma w sobie si\u0142y projektowania \u015bwiata od nowa. Zreszt\u0105 wystarczy, \u017ce dobrze opisze ten \u015bwiat codzienno\u015bci, kt\u00f3ry jest \u2013 bez sycenia si\u0119 etnograficznymi odkryciami i zdziwieniami, bez napawania egzotyk\u0105. \u201ePowidoki codzienno\u015bci\u201d autorstwa profesora, kt\u00f3re si\u0119 dopiero co ukaza\u0142y, maj\u0105 w\u0142a\u015bnie wszelkie w\u0142a\u015bciwo\u015bci naszego ulubionego ci\u0105gu dalszego. Czyli w zbiorze kilkunastu szkic\u00f3w i esej\u00f3w po prostu dopowiadaj\u0105, co nowego da\u0142o si\u0119 opisa\u0107 w codzienno\u015bci.<\/p>\n<p>Ma to wszystko form\u0119 lu\u017anego skoroszytu-raportu z bada\u0144 i penetracji. Mikroesej definiuj\u0105cy obyczaje tudzie\u017c interakcje na daczowisku w mazurskich Zasrajach jest dla tej metody wzorcowy \u2013 to (dla umiej\u0105cych doceni\u0107 persyfla\u017cowy i nieco prze\u015bmiewczy charakter publikacji z kamienn\u0105 min\u0105 tudzie\u017c z aur\u0105 powagi co najmniej habilituj\u0105cej, sprawozdaj\u0105cej rytua\u0142 sk\u0142adania wizyt s\u0105siedzkich&#8230;) po prostu pere\u0142ka! Z kolei szkice opisuj\u0105ce poetyk\u0119, motoryk\u0119, dynamik\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i komunikacyjn\u0105 ekspresj\u0119 demonstracji ulicznej \u2013 ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem czarnych protest\u00f3w i strajku kobiet \u2013 to ju\u017c \u201ewy\u017csza szko\u0142a jazdy\u201d, czyli powa\u017cne, na \u015bwiatowym poziomie studia terenowo-filozoficzne, analizuj\u0105ce zjawisko spo\u0142ecznego starcia, opisuj\u0105ce zdarzenia z kraw\u0119dzi teorii i praktyki buntu spo\u0142ecznego, rewolucji bez ma\u0142a&#8230; A to, co profesor by\u0142 \u0142askaw napisa\u0107 o orientalno-okcydentalnych aspektach spotkania kultur na stadionowym bazarze oraz o etnograficznych osobliwo\u015bciach (w tym funkcji totemicznej bazarowej torby z polipropylenowego sznurka w bia\u0142o-niebiesk\u0105 kratk\u0119 w roli symbolu mi\u0119dzykulturowej wymiany nie tylko d\u00f3br, ale tak\u017ce idei spo\u0142ecznych&#8230;) &#8211; to ju\u017c doprawdy eseistyka z najwy\u017cszego diapazonu&#8230;<\/p>\n<p>Ze zrozumieniem i g\u0142\u0119bokim wsp\u00f3\u0142czuciem pochylam si\u0119 nad konieczno\u015bci\u0105 rezygnacji z wezwania do unacze\u015bnienia, aktualizacji opis\u00f3w i interpretacji z zakresu antropologii libacyjnej, cho\u0107 pal\u0105ca potrzeba takowej jawi si\u0119 bezspornie. Ale rozumiem: aparatura poznawcza mo\u017ce ju\u017c nie dotrzyma\u0107 poziomu niezb\u0119dnego zaanga\u017cowania; w ka\u017cdym jednak razie \u2013 panie profesorze \u2013 szklaneczka taliskera (albo lepiej dwie) zawsze aktualna, do ko\u0144ca \u015bwiata.<\/p>\n<p>Jest wiele \u2013 jak wida\u0107 \u2013 powod\u00f3w, by z uwag\u0105 czyta\u0107 Sulim\u0119. Ale o jeszcze jednym musz\u0119 wspomnie\u0107 \u2013 czuj\u0119 si\u0119 zobligowany, bo chyba nikt, jak dot\u0105d, nie podj\u0105\u0142 pr\u00f3by zwerbalizowania problemu. Idzie bowiem o to, \u017ce na naszych oczach trwa w najlepsze proces rozpadu, podzia\u0142u opisywanego z takim zaanga\u017cowaniem \u015bwiata \u017cycia codziennego. Eseje i szkice Sulimy wpr\u0119dce nabior\u0105 charakteru historycznego; przestanie bowiem istnie\u0107 jedno zbiorowisko (nazwijmy je roboczo spo\u0142ecze\u0144stwem) stanowi\u0105ce terytorium opisu \u017cycia codziennego. Dwie b\u0119d\u0105 Polski, dwa bez ma\u0142a narody, a na pewno dwa plemiona. \u0141\u0105czy\u0107 je b\u0119dzie tylko wsp\u00f3lny adres na planecie (a i to nie wszystkich; bo rozprosz\u0105 si\u0119 niechybnie). Podziel\u0105 si\u0119 ostatecznie \u2013 mentalnie, emocjonalnie, intelektualnie. Podzieli si\u0119 im j\u0119zyk \u2013 b\u0119d\u0105 si\u0119 rozumie\u0107 z grubsza, ale pojawi\u0105 si\u0119 s\u0142owniki polsko-polskie. Powstan\u0105 (ju\u017c powstaj\u0105) dwie alternatywne historie, dwie kultury, dwie nauki r\u00f3\u017cnego rodzaju, dwa zbiory imponderabili\u00f3w, warto\u015bci i ocen. Poruszanie si\u0119 bez elektronicznego, zaawansowanego konstrukcyjnie identyfikatora \u201esw\u00f3j &#8211; obcy\u201d nie b\u0119dzie mo\u017cliwe, na \u017cadnym polu, nawet wspomnianym tu wielokrotnie bachicznym. A co najgorsze \u2013 oba plemiona b\u0119d\u0105 mia\u0142y swoje fakty, ka\u017cde &#8211; odmienne ca\u0142kowicie od \u201etamtych\u201d fakt\u00f3w. W tej sytuacji prowadzenie jakichkolwiek bada\u0144 o pewnym stopniu og\u00f3lno\u015bci, uwsp\u00f3lnienia, nad codzienno\u015bci\u0105 za\u015b osobliwie, w og\u00f3le nie b\u0119dzie mo\u017cliwe (a nawet dopuszczalne!).<\/p>\n<p>Taki horror nam realnie zagra\u017ca. I tylko symetry\u015bci si\u0119 nie boj\u0105. Ale symetria \u2013 jak wiadomo \u2013 jest religi\u0105 idiot\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Tomasz Sas <\/strong><br \/><strong>(16 08 2022)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Roch Sulima\u00a0 Powidoki codzienno\u015bci Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2022 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 \u017bycia naszego powszedniego&#8230; \u017bycie codzienne Polak\u00f3w \u2013 spe\u0142niaj\u0105c do imentu staro\u017cytny chi\u0144ski postulat-przekle\u0144stwo: \u201eoby\u015b \u017cy\u0142 w ciekawych czasach\u201d &#8211; epistemologicznie nale\u017cy z pewno\u015bci\u0105 do byt\u00f3w godnych uwagi tudzie\u017c studiowania, aczkolwiek sami Polacy nie przywi\u0105zuj\u0105 wielkiej wagi do warto\u015bci rozmaitych imponderabili\u00f3w swego powszedniego bytowania. Got\u00f3w jestem si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 (byle j\u0105 tylko dokumentnie i szczerze odpyta\u0107) wola\u0142aby sw\u0105 tera\u017aniejszo\u015b\u0107 prze\u017cywa\u0107 w innym miejscu i czasie, w innym otoczeniu, z innymi lud\u017ami i w innych (domy\u015blnie: w lepszych; co im tam imaginacja podpowiada\u0142aby&#8230;) warunkach \u2013 zw\u0142aszcza materialnych. Potrzebny by\u0142by jaki\u015b ostry bodziec, by o swej tera\u017aniejszo\u015bci Polacy zacz\u0119li mniema\u0107 dobrze (albo i lepiej) jako o warto\u015bci godnej obrony. M\u00f3g\u0142by to by\u0107 jaki\u015b impuls zagro\u017cenia inwazj\u0105, jaka\u015b gro\u017aba egzystencjalna; mo\u017ce nawet wystarczy\u0142by werbalny atak, obraza lub uporczywe pomniejszanie&#8230; Badaczom \u017cycia publicznego znane jest zjawisko tzw. gromadzenia si\u0119 pod flag\u0105 w razach zagro\u017cenia. Polacy wtedy zdolni s\u0105 nawet do zgody, altruizmu, wybaczania \u2013 w ramach oczywi\u015bcie syndromu obl\u0119\u017conej twierdzy. Gdy rudymenty owego syndromu s\u0142abn\u0105, jedno\u015b\u0107 spe\u0142za na niczym, a samo \u017cycie codzienne Polaka przestaje zachwyca\u0107 czy nawet interesowa\u0107 kogokolwiek, w tym tak\u017ce samych Polak\u00f3w oczywi\u015bcie. Godne zachwytu b\u0105d\u017a afirmacji czy&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3631,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[134,342],"tags":[389],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3629"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3629"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4251,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3629\/revisions\/4251"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}