{"id":3587,"date":"2022-06-28T10:49:22","date_gmt":"2022-06-28T08:49:22","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3587"},"modified":"2022-10-20T17:44:11","modified_gmt":"2022-10-20T15:44:11","slug":"adopcja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/06\/28\/adopcja\/","title":{"rendered":"Adopcja"},"content":{"rendered":"\n

Donna Leon<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n


Adopcja <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Marek Fedyszak <\/strong>
Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2022<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

\u017bycie i \u015bmier\u0107 zn\u00f3w w Wenecji…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Prawo rodzinne republiki w\u0142oskiej, podobnie zreszt\u0105 jak nasz kodeks rodzinny i opieku\u0144czy z 1964 roku, wielokrotnie nowelizowany i ujednolicany \u2013 wymaga, by w przypadku adopcji dokonywanej przez osob\u0119 pozostaj\u0105c\u0105 w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim (je\u015bli nie jest to przysposobienie wsp\u00f3lne, czyli dokonywane jednocze\u015bnie przez ma\u0142\u017conk\u00f3w, w trybie jednej czynno\u015bci prawnej), koniecznym elementem samego aktu przysposobienia by\u0142a uprzednia zgoda drugiego ma\u0142\u017conka, pod rygorem niewa\u017cno\u015bci samej adopcji. Zasada ta dotyczy zar\u00f3wno nieletnich, jak i pe\u0142noletnich \u2013 prawo w\u0142oskie bowiem przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 przysposobienia osoby doros\u0142ej. Polskie prawo tak dalece liberalne nie jest \u2013 u nas przysposobionym mo\u017ce by\u0107 tylko osoba ma\u0142oletnia (i tylko dla jej dobra \u2013 art. 114 \u00a7<\/span> 1 wspomnianego kodeksu). A to oznacza, \u017ce Donna Leon nie mog\u0142aby napisa\u0107 swej \u201eAdopcji\u201d na naszym gruncie; intryga by\u0142aby bezprzedmiotowa… Ale w Wenecji? To oczywista oczywisto\u015b\u0107, cho\u0107 pe\u0142na w\u0105tpliwo\u015bci natury moralnej. Adoptio<\/i> jest instytucj\u0105 prawn\u0105, funkcjonuj\u0105c\u0105 w prawie rzymskim od zawsze (a to w zwi\u0105zku z szczeg\u00f3lnym miejscem rodziny i w\u0142adzy, jak\u0105 mia\u0142a jej g\u0142owa \u2013 pater familias<\/i> \u2013 w \u00f3wczesnej strukturze spo\u0142ecznej), najpierw w postaci prawa zwyczajowego, interpretowanego przez kap\u0142an\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w republiki, w V wieku przed nasz\u0105 er\u0105 spisanego w ustawie zwanej lex duodecim tabularum<\/i>, a potem skodyfikowanego przez cesarza Justyniana w VI wieku naszej ery… Wi\u0119c we W\u0142oszech funkcjonowanie instytucji pe\u0142nej i niepe\u0142nej adopcji, a zw\u0142aszcza jej konsekwencje prawne i ekonomiczne (a osobliwie spadkowe!), nie powinno by\u0107 niczym nieznanym i zaskakuj\u0105cym. Ale jako punkt wyj\u015bcia do intrygi kryminalnej \u2013 niekoniecznie oczywistym. Niemniej mo\u017cliwym, o czym z woli swej kreatorki Donny Leon przekona\u0142 si\u0119 komisarz Guido Brunetti. Wi\u0119c jak si\u0119 rzeczy mia\u0142y?<\/p>\n

Hrabia Orazio Falier \u2013 te\u015b\u0107 commissario<\/i> Brunettiego \u2013 poprosi\u0142 zi\u0119cia o spotkanie, by wyrazi\u0107 sw\u00f3j niepok\u00f3j w kwestii losu najbli\u017cszego przyjaciela rodziny, w zasadzie prawie jej cz\u0142onka de facto<\/i> – Gonzalo Rodrigueza de Tejedy, Hiszpana z urodzenia, ale od dawna ju\u017c obywatela W\u0142och, jedynego przyjaciela hrabiego z czas\u00f3w pobytu w szwajcarskiej szkole z internatem, ojca chrzestnego Paoli, \u017cony komisarza. Gonzalo, starszy ju\u017c d\u017centelmen, by\u0142 cz\u0142owiekiem do\u015b\u0107 zamo\u017cnym o nieskazitelnej reputacji \u2013 poza mo\u017ce jednym defektem, kt\u00f3ry utrudni\u0142 mu \u017cycie w m\u0142odo\u015bci, w do\u015b\u0107 zat\u0119ch\u0142ej i ponurej atmosferze frankistowskiej Hiszpanii. Ot\u00f3\u017c Gonzalo by\u0142 gejem \u2013 i to jawnym, co sprawi\u0142o, \u017ce we wczesnych latach 50. ubieg\u0142ego stulecia rodzina (sk\u0105din\u0105d szanowani i maj\u0119tni w\u0142a\u015bciciele fabryki… beret\u00f3w) si\u0119 go uroczy\u015bcie wyrzek\u0142a, a trybuna\u0142 hiszpa\u0144skiej szlachty oficjalnie pozbawi\u0142 praw do dziedziczenia arystokratycznych tytu\u0142\u00f3w de Tejed\u00f3w. Gonzalo nie przej\u0105\u0142 si\u0119 banicj\u0105, wyemigrowa\u0142 do Argentyny, gdzie zosta\u0142 hodowc\u0105 byd\u0142a, eksporterem wo\u0142owiny i milionerem. Po latach przeni\u00f3s\u0142 sw\u00f3j biznes do Chile z rosn\u0105cymi sukcesami, ale rok po krwawej rewolcie Pinocheta nagle opu\u015bci\u0142 Ameryk\u0119 Po\u0142udniow\u0105, wr\u00f3ci\u0142 do Europy i zacz\u0105\u0142 robi\u0107 karier\u0119 na rynku sztuki jako marszand i ekspert. Od dwudziestu lat by\u0142 posiadaczem w\u0142oskiego paszportu i popularnym w mie\u015bcie wenecjaninem.<\/p>\n

Hrabia Falier poprosi\u0142 zi\u0119cia o dyskretne zbadanie okoliczno\u015bci potencjalnie gro\u017anej aferki towarzyskiej, kt\u00f3r\u0105 zamierza\u0142 sprokurowa\u0107 jego najbli\u017cszy przyjaciel Gonzalo. Oto wenecka plotka (najwa\u017cniejsze narz\u0119dzie \u017cycia spo\u0142ecznego miasta) donios\u0142a, \u017ce pan de Tejeda zamierza w drodze formalnej adopcji usynowi\u0107 swego aktualnego partnera, m\u0142odszego o dobre czterdzie\u015bci lat (ale oczywi\u015bcie pe\u0142noletniego od dawna) \u2013 Attilia, markiza de Torrebardo, r\u00f3wnie\u017c kr\u0105\u017c\u0105cego wok\u00f3\u0142 rynku dzie\u0142 sztuki outsidera, ale sympatycznego i budz\u0105cego zaufanie w weneckim towarzystwie… Wedle ustalonej opinii Gonzalo by\u0142 w nim ewidentnie zakochany, co zreszt\u0105 nikogo nie dziwi\u0142o, wyj\u0105wszy hrabiego Faliera. Ten jednak nie tyle aspektami obyczajowymi decyzji swego przyjaciela by\u0142 poruszony, co raczej jej konsekwencjami towarzyskimi, moralnymi i prawnymi. Po prostu wyda\u0142o mu si\u0119 wysoce niestosownym, a nawet nieetycznym, wtargni\u0119cie intymnego, osobistego w\u0105tku w ustalony prawem i obyczajem porz\u0105dek spo\u0142eczny. Commissario<\/i> Brunetti nie by\u0142 a\u017c tak radykalnym stra\u017cnikiem norm, wzdraga\u0142 si\u0119 nawet na my\u015bl o policyjnej ingerencji, ale przecie\u017c pro\u015bbie te\u015bcia \u2013 i to takiego te\u015bcia \u2013 nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107…<\/p>\n

Oczywi\u015bcie ci\u0105gu dalszego tej intrygi rozwija\u0107 i opowiada\u0107 d\u0142u\u017cej nie b\u0119dziemy. Wspomn\u0119 tylko, \u017ce w tym ci\u0105gu dalszym intryga staje si\u0119 bardziej kryminalna \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 zw\u0142oki, s\u0105 ewidentne okoliczno\u015bci, wskazuj\u0105ce na zab\u00f3jstwo, a na koniec jest i aresztowanie sprawcy… Nie mog\u0119 si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce to Donna Leon obmy\u015bli\u0142a ten w\u0105tek kryminalny specjalnie, by stworzy\u0107 alibi dla swego bohatera. Podsun\u0105\u0107 wyt\u0142umaczenie, by nie musia\u0142 bez prawnie uzasadnionej przyczyny babra\u0107 si\u0119 w rzekomych towarzyskich brudach \u2013 i to na nieformaln\u0105, acz mocn\u0105, bezkompromisow\u0105 pro\u015bb\u0119 te\u015bcia. Sprawa wygl\u0105da lepiej (c\u00f3\u017c za paradoks!), gdy s\u0105 zw\u0142oki, a spos\u00f3b zej\u015bcia wydaje si\u0119 gwa\u0142towny. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce rozwa\u017canie (a przede wszystkim rozstrzyganie) dylemat\u00f3w moralnych w\u0142oskiego, weneckiego policjanta \u2013 sk\u0105din\u0105d niepodobnego do innych \u2013 nie jest a\u017c tak wa\u017cne, by traktat etyczny napisa\u0107…<\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie wci\u0105\u017c mamy w tle Wenecj\u0119. Jak zwykle u Donny Leon \u2013 Wenecja to nie atrapa, nie dekoracje z pomalowanej farbkami dykty. To miasto \u017cywe – chocia\u017c oczywi\u015bcie, zdaniem wenecjan, nie jest to \u017cywot bohaterski, awanturniczy i szalony \u2013 jak niegdy\u015b w Serenissimie<\/i> bywa\u0142o. To raczej powolna agonia, kt\u00f3rej oni \u2013 znaczy wenecjanie \u2013 wci\u0105\u017c pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 heroicznie przeciwstawia\u0107, w czym nieustanna obecno\u015b\u0107 milion\u00f3w wizytant\u00f3w wydaje si\u0119 wydatnie przeszkadza\u0107 (lecz ich pieni\u0105dze \u2013 pewnie ju\u017c nie…). Ale w tym procesie powolnego zamierania uroda Wenecji nic nie traci, nie zmniejsza si\u0119 ani proporcjonalnie do up\u0142ywu czasu, ani nie nosi wyra\u017anych \u015blad\u00f3w \u201epo przej\u015bciach\u201d. Je\u017celi zatem powoli umiera (cho\u0107 s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy zawsze czuwaj\u0105, gotowi zakwestionowa\u0107 t\u0119 agoni\u0119, pi\u0119trz\u0105c argumenty na rzecz opinii dok\u0142adnie przeciwnej…) – to umiera stoj\u0105c, niezmiennie urodziwa i dumna. Gdzie jej tam do oklapni\u0119cia i rezygnacji wielu innych miast-widm (cho\u0107, zdaniem wenecjan, coraz mniej si\u0119 nadaje do \u017cycia, coraz bardziej za\u015b tylko do pokazywania \u2013 za pieni\u0105dze, ma si\u0119 rozumie\u0107…). I co\u015b w tym chyba jest \u2013 gdyby mia\u0142 wybra\u0107 tylko jedno miasto we W\u0142oszech, gdzie m\u00f3g\u0142bym zamieszka\u0107 do ko\u0144ca \u017cycia, to, aczkolwiek kocham Wenecj\u0119, wybra\u0142bym Mediolan; za\u015b Serenissima…<\/i> Nie zmie\u015bci\u0142aby si\u0119 w pierwszej pi\u0105tce miejsc, kt\u00f3re bra\u0142bym pod uwag\u0119.<\/p>\n

Tak, uwagi i komentarze Donny Leon w kwestii gasn\u0105cego pi\u0119kna Wenecji wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 rytualne, powtarzalne i konwencjonalne \u2013 w ka\u017cdej kolejnej ksi\u0105\u017cce z komisarzem Brunettim w roli g\u0142\u00f3wnej w\u0105tek ten znajduje swoje miejsce, za\u015b aluzje i napomknienia o legendarnej wprost korupcji weneckich w\u0142adz, z\u017ceraj\u0105cej fundusze dla ratowania miasta, nawet te pochodz\u0105ce od spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej (konkretnie z UNESCO \u2013 jak si\u0119 wydaje) przybra\u0142y ju\u017c charakter uporczywego refrenu wpadaj\u0105cej w ucho melodyjki. I to zapewne jest jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych Donna Leon zabrania dokonywania przek\u0142ad\u00f3w swych ksi\u0105\u017cek (wydawanych po angielsku) na j\u0119zyk w\u0142oski. Jej opinie o w\u0142oskich sprawach (nie tylko w kwestii ratowania Wenecji) mog\u0142yby, gdyby zosta\u0142y rozpowszechnione, nadw\u0105tli\u0107 fundamenty powszechnie znanej w\u0142oskiej tolerancji, sympatii dla cudzoziemc\u00f3w i og\u00f3lnie konstytucyjnej wolno\u015bci s\u0142owa tudzie\u017c tradycyjnej w\u0142oskiej go\u015bcinno\u015bci. Podobnie rzecz si\u0119 ma z r\u00f3wnie zrytualizowanym utyskiwaniem autorki w kwestii oceny typowych \u201ew\u0142oskich charakter\u00f3w\u201d (cho\u0107 moim zdaniem wiara w istnienie tzw. charakter\u00f3w narodowych jest objawem prymitywnego socjologizmu). Ale w tym przypadku nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107 Donnie Leon przenikliwej trafno\u015bci spostrze\u017ce\u0144. A niekt\u00f3re z nich doprawdy mog\u0105 ura\u017ca\u0107 troszk\u0119 wybuja\u0142\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 w\u0142asn\u0105, u niekt\u00f3rych celnie sportretowanych reprezentant\u00f3w charakterystycznej \u201ew\u0142oszczyzny\u201d zw\u0142aszcza. Ale musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce w miar\u0119 up\u0142ywu czasu, z ksi\u0105\u017cki na ksi\u0105\u017ck\u0119, oceny i analizy Donny Leon \u0142agodniej\u0105, za\u015b nuta wyrozumia\u0142o\u015bci (a nawet pewnej wsp\u00f3lnoty \u2013 cho\u0107 w zasadzie autorka mieszka od dawna w… Szwajcarii) poczyna dominowa\u0107. Wi\u0119c co zostaje, by nadal fascynowa\u0107 si\u0119 lekturami cyklu o Brunettim? Jednak Wenecja \u2013 p\u00f3ki jeszcze stoi…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(28 06 2022)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Donna Leon Adopcja Prze\u0142o\u017cy\u0142 Marek Fedyszak Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2022 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 \u017bycie i \u015bmier\u0107 zn\u00f3w w Wenecji… Prawo rodzinne republiki w\u0142oskiej, podobnie zreszt\u0105 jak nasz kodeks rodzinny i opieku\u0144czy z 1964 roku, wielokrotnie nowelizowany i ujednolicany \u2013 wymaga, by w przypadku adopcji dokonywanej przez osob\u0119 pozostaj\u0105c\u0105 w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim (je\u015bli nie jest to przysposobienie wsp\u00f3lne, czyli dokonywane jednocze\u015bnie przez ma\u0142\u017conk\u00f3w, w trybie jednej czynno\u015bci prawnej), koniecznym elementem samego aktu przysposobienia by\u0142a uprzednia zgoda drugiego ma\u0142\u017conka, pod rygorem niewa\u017cno\u015bci samej adopcji. Zasada ta dotyczy zar\u00f3wno nieletnich, jak i pe\u0142noletnich \u2013 prawo w\u0142oskie bowiem przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 przysposobienia osoby doros\u0142ej. Polskie prawo tak dalece liberalne nie jest \u2013 u nas przysposobionym mo\u017ce by\u0107 tylko osoba ma\u0142oletnia (i tylko dla jej dobra \u2013 art. 114 \u00a7 1 wspomnianego kodeksu). A to oznacza, \u017ce Donna Leon nie mog\u0142aby napisa\u0107 swej \u201eAdopcji\u201d na naszym gruncie; intryga by\u0142aby bezprzedmiotowa… Ale w Wenecji? To oczywista oczywisto\u015b\u0107, cho\u0107 pe\u0142na w\u0105tpliwo\u015bci natury moralnej. Adoptio jest instytucj\u0105 prawn\u0105, funkcjonuj\u0105c\u0105 w prawie rzymskim od zawsze (a to w zwi\u0105zku z szczeg\u00f3lnym miejscem rodziny i w\u0142adzy, jak\u0105 mia\u0142a jej g\u0142owa \u2013 pater familias \u2013 w \u00f3wczesnej strukturze spo\u0142ecznej), najpierw w postaci prawa zwyczajowego, interpretowanego przez kap\u0142an\u00f3w i…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3589,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"Adopcja","book_review_series":"Commissario Brunetti","book_review_author":"Donna Leon","book_review_genre":"krymina\u0142","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"Wydawnictwo Literackie","book_review_release_date":"22 06 2022","book_review_format":"125 x 175 mm","book_review_pages":"340","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[10,17],"tags":[40],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3587"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3587"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3587\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3688,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3587\/revisions\/3688"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3587"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3587"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3587"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}