{"id":3441,"date":"2022-05-07T02:02:39","date_gmt":"2022-05-07T00:02:39","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3441"},"modified":"2022-06-15T17:47:57","modified_gmt":"2022-06-15T15:47:57","slug":"zadnych-trupow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/05\/07\/zadnych-trupow\/","title":{"rendered":"\u017badnych trup\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Alicia Gimenez-Bartlett\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n


\u017badnych trup\u00f3w <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Maria Mr\u00f3z <\/strong>
Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2022<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

\u017byciorys intymny policjantki przez ni\u0105 sam\u0105 w\u0142asnor\u0119cznie i skrycie spisany<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Koncept fabularny nad wyraz osobliwy… A w ka\u017cdym razie niezwykle rzadko stosowany przez autor\u00f3w powie\u015bci kryminalnych (w innych gatunkach prozy odnale\u017a\u0107 mo\u017cna podobne zabiegi, ale na pewno nie z tak\u0105 wyrazisto\u015bci\u0105 zaaplikowane). C\u00f3\u017c si\u0119 bowiem takiego sta\u0142o? Oto autorka powie\u015bci kryminalnych wykreowa\u0142a posta\u0107 g\u0142\u00f3wnej bohaterki swych opowiedzianych intryg \u2013 stworzy\u0142a figur\u0119 kompetentnej policjantki, z detektywistycznymi sukcesami, twardej, nieust\u0119pliwej \u2013 ale do tego kobiecej nad wyraz, standardowo empatycznej i mi\u0142ej. Innymi s\u0142owy: kreacja, jakich wiele w literaturze kryminalnej. W zasadzie bowiem tw\u00f3rcy p\u0142ci obojga w tym gatunku, je\u015bli ju\u017c wpada im do g\u0142\u00f3w koncept seryjnego bohatera lub bohaterki, poruszaj\u0105 si\u0119 w obr\u0119bie dw\u00f3ch w gruncie rzeczy przeciwstawnych nurt\u00f3w narracyjnych. W pierwszym z nich zza zabieg\u00f3w urabiania literackiego tworzywa wy\u0142ania si\u0119 osobnik (p\u0142ci dowolnej) inteligentny (do granic geniuszu z fenomenalnym IQ), przenikliwy, bystry, sympatyczny i mi\u0142y, cho\u0107 bywa czasem obarczony jakim\u015b niewielkim natr\u0119ctwem, malutk\u0105 idiosynkrazj\u0105 czy wad\u0105 psychofizyczn\u0105 w nieznacznym stopniu. Na tyle, by nie zaburzy\u0107 wizerunku supergwiazdy profesji \u015bledczej. W drugim nurcie pozytywnie nakr\u0119cony\/nakr\u0119cona supermen\/supermenka znika \u2013 w zamian pojawia si\u0119 posta\u0107 ponura, na bank dotkni\u0119ta \u2013 i to mocno \u2013 PTSD, alkoholik\/czka, narkoman\/ka, nimfomanka lub inny dewiant \u2013 ale zawsze nienagann\u0105 inteligencj\u0105 \u015bledcz\u0105 obdarzony. Zwr\u00f3cili\u015bcie uwag\u0119, \u017ce niezwykle rzadko pierwszoplanowym, inwestygacyjnym bohaterem literatury kryminalnej (tej serio \u2013 bo w komedyjkach sytuacja staje si\u0119 dozwolona lub zgo\u0142a po\u017c\u0105dana) zostaje cymba\u0142, kretyn czy inny debil? Po prostu niezwykle trudno jest przekona\u0107 czytelnika, \u017ce taki owaki b\u0119cwa\u0142 te\u017c mo\u017ce mie\u0107 sukcesy i w og\u00f3le wie\u015b\u0107 jakie\u015b godne uwagi \u017cycie zewn\u0119trzne i wewn\u0119trzne…<\/p>\n

Mo\u017cliwo\u015bci kreacyjne wsparte przez nieograniczon\u0105 niczym fantazj\u0119 \u201erodzicielsk\u0105\u201d PT autor\u00f3w literatury kryminalnej daj\u0105 nam wielobarwny korow\u00f3d najrozmaitszych postaci \u2013 od Sherlocka Nie\u015bmiertelnego i panny Marple po komisarza Montalbano i szalon\u0105 policjantk\u0119 krajowego chowu \u2013 niejak\u0105 Klementyn\u0119 Kopp (wykoncypowan\u0105 przez autork\u0119 Puzy\u0144sk\u0105). Ta galeria osobowo\u015bci i osobliwo\u015bci (id\u0105ca zreszt\u0105 w tysi\u0105ce egzemplarzy) zas\u0142uguje na wzmo\u017con\u0105 uwag\u0119 uczonych literaturoznawc\u00f3w i takich\u017ce krytyk\u00f3w literatury. Zbiorowy (a mo\u017ce nawet uog\u00f3lniony) portret detektywa to sk\u0105din\u0105d genialny temat na doktorat \u2013 ba, setk\u0119 doktorat\u00f3w tudzie\u017c monografijek. Swoj\u0105 drog\u0105 mniemam, \u017ce ju\u017c takowe (i to licznie…) powsta\u0142y. Ale nie \u015bledz\u0119.<\/p>\n

Natomiast pani Gimenez-Bartlett zrobi\u0142a co\u015b w tej pogmatwanej sferze literackiej wyj\u0105tkowego. Jak czytelnicy zapewne pami\u0119taj\u0105, do swoich zagadek zaanga\u017cowa\u0142a ona barcelo\u0144sk\u0105 policjantk\u0119 \u2013 niejak\u0105 inspektor Petr\u0119 Delicado. Posta\u0107 jak posta\u0107 \u2013 w zasadzie nawet niespecjalnie wyj\u0105tkowa \u2013 by nie rzec: tuzinkowa. Podobnych jej policjant\u00f3w p\u0142ci obojga w literaturze pe\u0142no. W ka\u017cdym razie Petra jest napisana starannie, wiarygodnie i bez jakich\u015b psychologicznych osobliwo\u015bci tudzie\u017c skaz charakterologicznych. Czysty intelekt, twardy charakter, szerokie spektrum intelektualnych mo\u017cliwo\u015bci, uczciwo\u015b\u0107 niepokalana i umi\u0142owanie prawdy, sk\u0142onno\u015bci empatyczne w pe\u0142nym rozkwicie, \u017cadnych nawyk\u00f3w do mordobicia z obu r\u0105k (i n\u00f3g). Naprawd\u0119 mi\u0142a osoba. Autorce mi\u0142o musia\u0142o si\u0119 z ni\u0105 pracowa\u0107, skoro napisa\u0142a jedena\u015bcie powie\u015bci o kryminalnych \u015bledztwach, przygodach i awanturach pani inspektor Delicado. Ale potem zrobi\u0142a co\u015b, czego chyba nikt przed ni\u0105 nie spr\u00f3bowa\u0142 \u2013 nikt, kto mia\u0142 na sumieniu (literackim) i pisarskim \u201erozk\u0142adzie\u201d posta\u0107 \u201eseryjnego\u201d detektywa.<\/p>\n

Pani Gimenez-Bartlett sprokurowa\u0142a swej bohaterce co\u015b w rodzaju \u017ce\u0144skiej odmiany \u201ekryzysu wieku \u015bredniego\u201d (co nie mia\u0142o \u017cadnego zwi\u0105zku z fizjologi\u0105) i postawi\u0142a przed ni\u0105 fundamentalne pytania egzystencjalne: kim jestem, co ja sobie w\u0142a\u015bciwie my\u015bl\u0119 i dok\u0105d zmierzam? Czy uda mi si\u0119 odzyska\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 umys\u0142u, zak\u0142\u00f3con\u0105 (a w\u0142a\u015bciwie nieustannie zak\u0142\u00f3can\u0105) przed gromadz\u0105ce si\u0119 i w \u017caden spos\u00f3b nie daj\u0105ce si\u0119 pomin\u0105\u0107 dylematy \u017cycia codziennego? W zbo\u017cnym zamiarze uzyskania satysfakcjonuj\u0105cych odpowiedzi Petra zafundowa\u0142a sobie znienacka w po\u0142owie kt\u00f3rego\u015b niedawnego marca medytacyjno-umartwiaj\u0105cy pobyt w odosobnionym \u017ce\u0144skim klasztorku gdzie\u015b w ost\u0119pach Galicji \u2013 prowincji Hiszpanii po\u0142o\u017conej w p\u00f3\u0142nocno-zachodnim naro\u017cniku p\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego, jak mo\u017cna najdalej od wszystkiego, gdzie zupe\u0142nie spokojnie warunki przyrodnicze (w marcu naturalnie ca\u0142y czas pada deszcz) daj\u0105 podstawy do niewinnego k\u0142amstewka (dla rodziny i przyjaci\u00f3\u0142), \u017ce tam nie ma zasi\u0119gu…<\/p>\n

W rezultacie procesu oczyszczania ducha i umys\u0142u Petra zapisa\u0142a (pi\u00f3rem pani Gimenez-Bartlett oczywi\u015bcie) kilka szkolnych zeszyt\u00f3w w kratk\u0119 – rodzaj intymnej autobiografii kobiety, kt\u00f3rej \u017cy\u0107 przysz\u0142o na zderzeniu pewnych epok; w zwi\u0105zku z czym jej udzia\u0142em sta\u0142o si\u0119 dokonywanie prze\u0142om\u00f3w i wybor\u00f3w rozmaitych \u2013 od obyczajowych po profesjonalne. I z tym baga\u017cem wr\u00f3ci\u0142a do Barcelony. Za\u015b Alicia Gimenez-Bartlett przej\u0119\u0142a (mo\u017ce wy\u0142udzi\u0142a) zapiski i pobieg\u0142a do wydawcy… Domy\u015blacie si\u0119 ju\u017c zatem, \u017ce \u201e\u017badnych trup\u00f3w\u201d to nie jest nijak\u0105 miar\u0105 kolejna powie\u015b\u0107 kryminalna. To po prostu apokryficzna autobiografia policjantki, bohaterki popularnej serii krymina\u0142\u00f3w (literacko sk\u0105din\u0105d ca\u0142kiem przyzwoitych, inteligentnych i na pewno nienudnych…).<\/p>\n

Pomys\u0142 fenomenalny \u2013 pani Gimenez-Bartlett jest z zawodu profesorem literatury, wi\u0119c zapewne wykorzysta\u0142a sw\u00f3j zas\u00f3b wiedzy teoretycznej, by obmy\u015bli\u0107 i przygotowa\u0107 tak\u0105 niespodziank\u0119. W ka\u017cdym razie koncept i realizacja tej biografii jest w dziejach literatury rozrywkowej (i w wielu innych gatunkach…) czym\u015b osobliwym i nader rzadkim. Lecz mo\u017ce si\u0119 myl\u0119 \u2013 mo\u017ce dzieje literatury, kt\u00f3re znaj\u0105 niejedn\u0105 osobliwo\u015b\u0107, niejedno dziwactwo (a w zasadzie wszystko znaj\u0105), odnotowa\u0142y ju\u017c kiedy\u015b podobny pomys\u0142 kreacyjny \u2013 by seryjny detektyw \u201enapisa\u0142\u201d autobiografi\u0119. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce Raymond Chandler napisa\u0142 co\u015b takiego w imieniu Philipa Marlowe’a, a Georges Simenon do swych siedemdziesi\u0119ciu pi\u0119ciu pe\u0142noobj\u0119to\u015bciowych powie\u015bci (i dziesi\u0105tk\u00f3w opowiada\u0144) do\u0142o\u017cy\u0142 jeszcze autobiografi\u0119 komisarza Maigreta. Czujecie tego bluesa?<\/p>\n

Wi\u0119c w istocie to powie\u015b\u0107 obyczajowa, troch\u0119 psychologiczna, powie\u015b\u0107 o zmianie, mo\u017ce nawet o przewrocie. O jednym dojrzewaniu, wpisanym w dojrzewania gromadne, o przej\u015bciu mi\u0119dzy dwoma \u015bwiatami \u2013 mi\u0119dzy totalitarn\u0105 dyktatur\u0105, rozpanoszon\u0105 tak\u017ce w sferze indywidualnych zachowa\u0144, obyczaj\u00f3w, potrzeb i sk\u0142onno\u015bci oraz liberaln\u0105 republik\u0105 (cho\u0107 formalnie monarchi\u0105), kt\u00f3ra obywatelom w majtki i umys\u0142y programowo, ideowo, konstytucyjnie nie zagl\u0105da. Troch\u0119 to potrwa, zanim owo przej\u015bcie na wszystkich mo\u017cliwych p\u0142aszczyznach nast\u0105pi \u2013 ale w\u0142a\u015bnie samo przechodzenie, zrelacjonowane przez przechodz\u0105cego\/przechodz\u0105c\u0105, ma najwi\u0119kszy walor literacki… Pani Gimenez-Bartlett nie u\u017cywa wielkich s\u0142\u00f3w, znacz\u0105cych symboli i wielkich kwantyfikator\u00f3w. Historia jej bohaterki ma wymiar ma\u0142ej skali, osobistego wyboru, zwyczajnych klimat\u00f3w w zurbanizowanym (Barcelona to jednak metropolia na skal\u0119 europejsk\u0105, za czas\u00f3w Franco tak\u017ce\u2026) pejza\u017cu postfrankistowskiej Hiszpanii. Nic wielkiego, nic na skal\u0119 egzystencjalnego prze\u0142omu w ca\u0142ej narodowej substancji \u2013 ot, kobieta nie tyle po przej\u015bciach, co w ich trakcie. I bez udzia\u0142u si\u0142y wy\u017cszej, jeno na w\u0142asne \u017cyczenie.<\/p>\n

Petra Delicado przysz\u0142a na \u015bwiat sporo lat po wojnie domowej, ale w rodzinie o korzeniach republika\u0144skich; jej rodzice nawet kr\u00f3tko s\u0142u\u017cyli w armii i walczyli z faszystami. Kilka dekad byli przegranymi, obywatelami gorszego sortu, wi\u0119c upadek frankizmu by\u0142 dla Petry w pewnym sensie wyzwoleniem\/przyzwoleniem. Oczekiwa\u0142a tego, co si\u0119 sta\u0142o, a jej moralny tudzie\u017c intelektualny radykalizm zyska\u0142 tylko przyjazne otoczenie. Do pewnego stopnia \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107; katolickie wychowanie to jednak by\u0142a wtedy spora bariera na drodze post\u0119pu duchowego i liberalizacji pogl\u0105d\u00f3w. Ale Petra Delicado nie da\u0142a si\u0119 przyhamowa\u0107 \u017cyciu. Dyplom prawnika, trzy ma\u0142\u017ce\u0144stwa, uko\u0144czona akademia policyjna, liczne awanturki erotyczne, swoboda my\u015bli i czyn\u00f3w, twardy styl. Mocny charakter. Innymi s\u0142owy \u2013 nowy gatunek katalo\u0144skiej kobiety. Dla nas to mo\u017ce niewiele, ale w Hiszpanii, gdzie po latach frankistowskiej tresury objawi\u0142 si\u0119 pewien naturalny deficyt rewolucjonist\u00f3w p\u0142ci obojga, taka Petra Delicado, z u\u015bmiechem przebijaj\u0105ca szklany sufit, sta\u0142a si\u0119 objawieniem, cho\u0107 przecie\u017c funkcjonuje tylko w literaturze rozrywkowej. To oczywi\u015bcie w sumie nic wielkiego, ale Alicia Gimenez-Bartlett dowiod\u0142a, \u017ce swoj\u0105 prac\u0119 traktuje naprawd\u0119 con amore<\/i>. Pomys\u0142 osobnego obja\u015bnienia \u017ar\u00f3de\u0142 intelektualnych, emocjonalnych i \u017cyciowych wybor\u00f3w swej bohaterki uwa\u017cam za do\u015b\u0107 wprawdzie osobliwy, lecz nie mniej ni\u017c inne eksplikacje warto\u015bciowy. Na gruncie literatury sensacyjnej mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce to zbytkowny zabieg formalny \u2013 a nawet pewien przerost tej\u017ce formy nad tre\u015bci\u0105. Lecz Gimenez-Bartlett mo\u017ce by\u0107 dumna ze swego pomys\u0142u kreacyjnego \u2013 jej bohaterka nabra\u0142a cia\u0142a, sta\u0142a si\u0119 tr\u00f3jwymiarowa i barwna. A czytelnicy zyskali klucz do lektury. Teraz tylko pro\u015bba do wydawcy o nadrobienie luk w spoisto\u015bci ca\u0142ego cyklu…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(7 05 2022)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alicia Gimenez-Bartlett\u00a0 \u017badnych trup\u00f3w Prze\u0142o\u017cy\u0142a Maria Mr\u00f3z Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2022 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 \u017byciorys intymny policjantki przez ni\u0105 sam\u0105 w\u0142asnor\u0119cznie i skrycie spisany Koncept fabularny nad wyraz osobliwy… A w ka\u017cdym razie niezwykle rzadko stosowany przez autor\u00f3w powie\u015bci kryminalnych (w innych gatunkach prozy odnale\u017a\u0107 mo\u017cna podobne zabiegi, ale na pewno nie z tak\u0105 wyrazisto\u015bci\u0105 zaaplikowane). C\u00f3\u017c si\u0119 bowiem takiego sta\u0142o? Oto autorka powie\u015bci kryminalnych wykreowa\u0142a posta\u0107 g\u0142\u00f3wnej bohaterki swych opowiedzianych intryg \u2013 stworzy\u0142a figur\u0119 kompetentnej policjantki, z detektywistycznymi sukcesami, twardej, nieust\u0119pliwej \u2013 ale do tego kobiecej nad wyraz, standardowo empatycznej i mi\u0142ej. Innymi s\u0142owy: kreacja, jakich wiele w literaturze kryminalnej. W zasadzie bowiem tw\u00f3rcy p\u0142ci obojga w tym gatunku, je\u015bli ju\u017c wpada im do g\u0142\u00f3w koncept seryjnego bohatera lub bohaterki, poruszaj\u0105 si\u0119 w obr\u0119bie dw\u00f3ch w gruncie rzeczy przeciwstawnych nurt\u00f3w narracyjnych. W pierwszym z nich zza zabieg\u00f3w urabiania literackiego tworzywa wy\u0142ania si\u0119 osobnik (p\u0142ci dowolnej) inteligentny (do granic geniuszu z fenomenalnym IQ), przenikliwy, bystry, sympatyczny i mi\u0142y, cho\u0107 bywa czasem obarczony jakim\u015b niewielkim natr\u0119ctwem, malutk\u0105 idiosynkrazj\u0105 czy wad\u0105 psychofizyczn\u0105 w nieznacznym stopniu. Na tyle, by nie zaburzy\u0107 wizerunku supergwiazdy profesji \u015bledczej. W drugim nurcie pozytywnie nakr\u0119cony\/nakr\u0119cona supermen\/supermenka znika \u2013 w zamian pojawia si\u0119 posta\u0107 ponura,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3443,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[357,17],"tags":[376],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3441"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3441"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3441\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3551,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3441\/revisions\/3551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}