![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/strycker-ptaki-poziom-300x169.jpg\")
\nRzecz o ptakach
\nPrzek\u0142ad: Micha\u0142 Radziszewski
\nWydawnictwo Muza SA, Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Chyba jako\u015b tak w 1955 roku ojciec przyni\u00f3s\u0142 do domu spor\u0105 i bogato ilustrowan\u0105 czarno-bia\u0142ymi zdj\u0119ciami ksi\u0119g\u0119 W\u0142odzimierza Puchalskiego \u201eW\u015br\u00f3d trzcin i w\u00f3d\u201d. Od tego si\u0119 dla mnie zacz\u0119\u0142a znajomo\u015b\u0107 (nadal, mimo up\u0142ywu tylu lat, niedostatecznie pog\u0142\u0119biona…) z ptactwem, awifaun\u0105 \u2013 m\u00f3wi\u0105c naukawo… W 1958 roku przyby\u0142a reedycja fundamentalnego, dwutomowego dzie\u0142a \u201ePtaki ziem polskich\u201d Jana Soko\u0142owskiego; przedwojenne wydanie zagin\u0119\u0142o podczas nieobecno\u015bci rodziny w domu, spowodowanej przymusowym wysiedleniem po przy\u0142\u0105czeniu \u0141odzi do Okr\u0119gu Warty w III Rzeszy… PS. Przy okazji dygresja malutka taka… Zwr\u00f3\u0107cie uwag\u0119 na fantazj\u0119 leksykaln\u0105; zgodnie bowiem z regu\u0142ami nazewniczymi (pewnie narzucanymi przez jakie\u015b uczone a tajne komitety akademii nauk…) ptaki egzotyczne z innych kontynent\u00f3w maja przydzielone polskie nazwy \u2013 niekt\u00f3re o niepospolitej urodzie. Taki na przyk\u0142ad dzi\u0119ciur r\u00f3\u017cowobrzuchy, rudaczek szerokosterny, szmaragdzik br\u0105zowosterny, kusogorzyk miotlasty, modrowronek zaro\u015blowy, chwostka szafirowa, torped\u00f3wka falklandzka, skalinek wielki… Noah Strycker\u00a0 Rzecz o ptakach Przek\u0142ad: Micha\u0142 Radziszewski Wydawnictwo Muza SA, Warszawa 2017 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Ptaszkowie niebiescy, jak wy to robicie? Chyba jako\u015b tak w 1955 roku ojciec przyni\u00f3s\u0142 do domu spor\u0105 i bogato ilustrowan\u0105 czarno-bia\u0142ymi zdj\u0119ciami ksi\u0119g\u0119 W\u0142odzimierza Puchalskiego \u201eW\u015br\u00f3d trzcin i w\u00f3d\u201d. Od tego si\u0119 dla mnie zacz\u0119\u0142a znajomo\u015b\u0107 (nadal, mimo up\u0142ywu tylu lat, niedostatecznie pog\u0142\u0119biona…) z ptactwem, awifaun\u0105 \u2013 m\u00f3wi\u0105c naukawo… W 1958 roku przyby\u0142a reedycja fundamentalnego, dwutomowego dzie\u0142a \u201ePtaki ziem polskich\u201d Jana Soko\u0142owskiego; przedwojenne wydanie zagin\u0119\u0142o podczas nieobecno\u015bci rodziny w domu, spowodowanej przymusowym wysiedleniem po przy\u0142\u0105czeniu \u0141odzi do Okr\u0119gu Warty w III Rzeszy… To te dwie lektury \u2013 ulubione, zaczytane \u2013 osobliwie po ka\u017cdym powrocie z wakacji (trzeba by\u0142o skonfrontowa\u0107 zapami\u0119tane wra\u017cenia z naukowymi obja\u015bnieniami…), a nawet po spacerach w parku \u2013 uformowa\u0142y moje ptasie do\u015bwiadczenie. P\u00f3\u017aniej zarzucone, wi\u0119c w zasadzie dzi\u015b amatorskie, powierzchowne. Ale i tak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tego, co lata (i nie jest owadem…) potrafi\u0119 odr\u00f3\u017cni\u0107 od innych obiekt\u00f3w lataj\u0105cych i nazwa\u0107. A poza tym lubi\u0119 swego celestrona 80 postawi\u0107 na koronie zapory zbiornika Jeziorsko i zerkn\u0105\u0107 w dal, by sprawdzi\u0107, co porabiaj\u0105 czaple, perkozy, mewy, rybitwy i ten b\u0142otniak stawowy ko\u0142uj\u0105cy nad sygnaturk\u0105 ko\u015bci\u00f3\u0142ka \u015bw. Marka w Siedl\u0105tkowie… Lubi\u0119 sikory…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":595,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[27],"tags":[98],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=338"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2090,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338\/revisions\/2090"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/595"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\nPtaszkowie niebiescy, jak wy to robicie?<\/span><\/h3>\n
\nTo te dwie lektury \u2013 ulubione, zaczytane \u2013 osobliwie po ka\u017cdym powrocie z wakacji (trzeba by\u0142o skonfrontowa\u0107 zapami\u0119tane wra\u017cenia z naukowymi obja\u015bnieniami…), a nawet po spacerach w parku \u2013 uformowa\u0142y moje ptasie do\u015bwiadczenie. P\u00f3\u017aniej zarzucone, wi\u0119c w zasadzie dzi\u015b amatorskie, powierzchowne. Ale i tak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tego, co lata (i nie jest owadem…) potrafi\u0119 odr\u00f3\u017cni\u0107 od innych obiekt\u00f3w lataj\u0105cych i nazwa\u0107. A poza tym lubi\u0119 swego celestrona 80 postawi\u0107 na koronie zapory zbiornika Jeziorsko i zerkn\u0105\u0107 w dal, by sprawdzi\u0107, co porabiaj\u0105 czaple, perkozy, mewy, rybitwy i ten b\u0142otniak stawowy ko\u0142uj\u0105cy nad sygnaturk\u0105 ko\u015bci\u00f3\u0142ka \u015bw. Marka w Siedl\u0105tkowie… Lubi\u0119 sikory (bogatki i modre) przylatuj\u0105ce po s\u0142oninkow\u0105 danin\u0119 na o\u015bnie\u017conym balkonie, lubi\u0119 prawie oswojone orzech\u00f3wki nad Morskim Okiem, lubi\u0119 zrywaj\u0105ce si\u0119 spod st\u00f3p pardwy na wrzosowiskach szkockiej wyspy Skye, lubi\u0119 jerzyki szalej\u0105ce wieczorami nad kopu\u0142\u0105 Brunelleschiego we Florencji, lubi\u0119 krzy\u017c\u00f3wki \u017cegluj\u0105ce po stawkach w osiedlowym parczku Sielanka, lubi\u0119 dostojne maskonury z ich bajecznymi dziobami na klifach wyspy Hoy w archipelagu Orkad\u00f3w, lubi\u0119 remiza w fascynuj\u0105cym gniazdku nad stawem Rydwan, i dzierzb\u0119 pilnuj\u0105c\u0105 spi\u017carni na krzaku tarniny pod Haliczem, i wiosenny klangor \u017curawi nad dolin\u0105 Bzury, i parad\u0119 batalion\u00f3w na mokradle w Kterach, i weso\u0142ego Upup\u0119 epopsa, strosz\u0105cego pi\u00f3ropusz na strzesze dziadkowej stodo\u0142y w Rog\u00f3\u017anie…
\nAle tylko lubi\u0119 i tylko troch\u0119 wiem. Za\u015b to, co o ptakach wie Strycker, przekracza ludzkie poj\u0119cie. Bo to zawodowiec. Zdumiewaj\u0105co m\u0142ody, jak na skal\u0119 do\u015bwiadcze\u0144 i przemy\u015ble\u0144. Ma tylko 31 lat; kiedy to wszystko zd\u0105\u017cy\u0142 zobaczy\u0107? Dyplom (ochrona \u015brodowiska) zrobi\u0142 na stanowym uniwersytecie Oregonu ledwie 9 lat temu. A ju\u017c zd\u0105\u017cy\u0142 pomieszka\u0107 w… kolonii pingwin\u00f3w Adeli na antarktycznym przyl\u0105dku Croziera, tu\u017c przy lodowcu Rossa, bywa\u0142 te\u017c lokatorem gniazdowiska albatros\u00f3w na Falklandach, p\u00f3\u0142 roku podgl\u0105da\u0142 w upalnym buszu australijskie chwostki i altanniki, przew\u0119drowa\u0142 42 kraje na siedmiu kontynentach (w tym samotnie cztery i \u0107wier\u0107 tysi\u0105ca kilometr\u00f3w pacyficznego szlaku z Meksyku na Alask\u0119…). Wsz\u0119dzie obserwowa\u0142 ptaki, zagl\u0105da\u0142 do gniazd, obr\u0105czkowa\u0142, przyczepia\u0142 lokalizatory GPS. I liczy\u0142… W 2015 roku ustanowi\u0142 rekord \u015bwiata w konkurencji dla elity ptasich podgl\u0105daczy: 6 042 gatunki ptak\u00f3w (ponad po\u0142owa wszystkich znanych na kuli ziemskiej!) dostrze\u017conych (i udokumentowanych) w ci\u0105gu roku kalendarzowego. Utrzymuje si\u0119 z uniwersyteckich grant\u00f3w i pensji wydawcy ameryka\u0144skiego magazynu ornitologicznego \u201eBirding\u201d. No i pisze ksi\u0105\u017cki. Na razie ma na koncie trzy, a drug\u0105 z nich w\u0142a\u015bnie mo\u017cemy podziwia\u0107…
\nW zasadzie tylko podziwia\u0107, bowiem krytycznie odnie\u015b\u0107 si\u0119 do niej nie spos\u00f3b. Na \u015bwiecie chyba nie ma nawet stu os\u00f3b, mog\u0105cych podj\u0105\u0107 dysput\u0119 ze Stryckerem na w\u0142a\u015bciwym merytorycznie poziomie. A je\u015bli s\u0105, to na straconej pozycji, albowiem Matka Natura obdarzy\u0142a m\u0142odzie\u0144ca z Oregonu nie tylko zdolno\u015bci\u0105 obserwacji, wyci\u0105gania wniosk\u00f3w uog\u00f3lniaj\u0105cych i przenikliwym zmys\u0142em antropomorfizacji. Matka Natura da\u0142a mu te\u017c niepospolity talent pisarski, wzbogacony antropologiczn\u0105, filozoficzn\u0105, psychologiczn\u0105 erudycj\u0105 \u2013 wraz z t\u0105 niezb\u0119dn\u0105 odrobin\u0105 juwenilnej zuchwa\u0142o\u015bci pewnego siebie profesjonalisty… Noah Strycker w \u201eRzeczy o ptakach\u201d daje \u015bwiadectwo, \u017ce daru tego nie zwyk\u0142 marnowa\u0107. A to przecie\u017c tylko ksi\u0105\u017cka o ptakach. Kt\u00f3re jakie s\u0105 \u2013 ka\u017cdy widzi (\u017ce pozwolimy sobie w tym miejscu sparafrazowa\u0107 i wykorzysta\u0107 dorobek naszego ukochanego encyklopedysty ksi\u0119dza Benedykta Chmielowskiego \u2013 idiotom dla nauki oczywi\u015bcie…). No, ale Strycker uwa\u017ca, \u017ce \u201eptaki powiedz\u0105 nam wiele o nas samych\u201d. Co po angielsku brzmi dok\u0142adnie: \u201ethe surprising lives of birds and what they reveal about being human\u201d<\/em>. I o to w\u0142a\u015bnie chodzi…
\nStrycker nie pisze o ptakach \u201eporz\u0105dnie\u201d – z zachowaniem regu\u0142 naukowej dyscypliny. Ani s\u0142owa o klasyfikacji, systematyce, taksonomii, biologii rozrodu, biotopach i tym podobnych naukowych wymogach. Strycker zaczyna od ciekawych pyta\u0144. Dlaczego milionowe stado szpak\u00f3w potrafi jednocze\u015bnie i b\u0142yskawicznie kr\u0119ci\u0107 skomplikowane figury akrobatyczne, a ptaki na siebie nie wpadaj\u0105? Dlaczego go\u0142\u0119bie trafiaj\u0105 do gniazd z wielokilometrowego oddalenia? Czy s\u0119pniki r\u00f3\u017cowog\u0142owe widz\u0105, czy czuj\u0105 sw\u0105 ulubion\u0105 padlin\u0119? Czego i jak boi si\u0119 pingwin? Jak orzech\u00f3wka zapami\u0119tuje, gdzie zakopa\u0142a nasiona na zim\u0119? Dlaczego albatrosy kochaj\u0105 nadzwyczaj monogamicznie i raz na ca\u0142e \u017cycie (maj\u0105 zerowy wska\u017anik \u201erozwod\u00f3w\u201d), a u bagiennika ostrosternego poziom zdrad ma\u0142\u017ce\u0144skich w ka\u017cdym l\u0119gu si\u0119ga 95 procent? Dlaczego chwostka koroniasta wsp\u00f3\u0142pracuje, a koliber walczy z pobratymcami do upad\u0142ego? Dlaczego kury dziobi\u0105 ziarno wedle \u015bci\u015ble okre\u015blonej hierarchii? Czemu sowa \u015bnie\u017cna objawia \u017c\u0105dz\u0119 podr\u00f3\u017cowania co kilka lat? Po co altanniki buduj\u0105 ofiarne o\u0142tarzyki?
\nStrycker zag\u0142\u0119bia si\u0119 w te poznawcze dylematy, udziela odpowiedzi i dopasowuje ptasi behawior do potencja\u0142u gatunku ludzkiego. Czasem nawet pyta, co bo by\u0142o, gdyby\u015bmy posiedli niekt\u00f3re ptasie umiej\u0119tno\u015bci i obyczaje. (Nie chodzi o sztuk\u0119 latania, bo to banalne; chocia\u017c mo\u017cno\u015b\u0107 zdefekowania z lotu kosz\u0105cego lub nurkowego prosto w \u015bwie\u017co rozpalony grill s\u0105siada to kusz\u0105ca perspektywa…). Wiedza, przenikliwo\u015b\u0107 i erudycja Stryckera czyni\u0105 jego wywody niezwykle atrakcyjnymi mikrodysertacjami przyrodniczymi; to wr\u0119cz eseje z obszaru historii naturalnej, bliskie dorobkowi Darwina, Audubona, Attenborougha czy zgo\u0142a Linneusza. A przy tym jak to jest napisane! Zaprawd\u0119 talent to prawdziwy. Ale nie \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce oddany sprawie w gruncie rzeczy niszowej i ezoterycznej. Um\u00f3wmy si\u0119, ludzi w swej masie \u017cycie ptak\u00f3w a\u017c tak bardzo nie obchodzi (wyj\u0105wszy mo\u017ce kanarki, papu\u017cki, bociany i dr\u00f3b jadalny…). Poza tym, \u017ce wsz\u0119dzie je wida\u0107 i s\u0142ycha\u0107. A gdy nie wida\u0107 i nie s\u0142ycha\u0107, natychmiast odczuwamy jaki\u015b dyskomfort, jask\u00f3\u0142czy niepok\u00f3j… Co\u015b bowiem w tych ptakach jest. Ale co? W gruncie rzeczy Strycker na to pytanie wystarczaj\u0105co nie odpowiada. Trzeba obserwowa\u0107 dalej… Czego wszystkim \u017cycz\u0119. Ba, wr\u0119cz domagam si\u0119!
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(22 04 2017)<\/strong><\/p>\n
\nCzysta poezja, nieprawda\u017c? S\u0142yszycie ten chichot powa\u017cnych sk\u0105din\u0105d uczonych, tworz\u0105cych komisyjnie katalog takich nazw? (TS)<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"