{"id":3357,"date":"2022-04-07T01:09:17","date_gmt":"2022-04-06T23:09:17","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3357"},"modified":"2022-05-31T12:12:30","modified_gmt":"2022-05-31T10:12:30","slug":"o-michniku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/04\/07\/o-michniku\/","title":{"rendered":"O Michniku"},"content":{"rendered":"\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-3359 alignright\" src=\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/krasowski-o-michniku-20220403-poziom-300x209.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"209\" srcset=\"https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/krasowski-o-michniku-20220403-poziom-300x209.jpg 300w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/krasowski-o-michniku-20220403-poziom-1024x713.jpg 1024w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/krasowski-o-michniku-20220403-poziom-768x535.jpg 768w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/krasowski-o-michniku-20220403-poziom-1536x1069.jpg 1536w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/krasowski-o-michniku-20220403-poziom-2048x1426.jpg 2048w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/krasowski-o-michniku-20220403-poziom-50x35.jpg 50w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<h3><strong>Robert Krasowski\u00a0 <\/strong><br \/><strong>O Michniku <\/strong><br \/><strong>Wydawnictwo Czerwone i Czarne, Warszawa 2022<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Rekomendacja:5\/7 <\/strong><\/span><br \/><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n<h2><span style=\"color: #3366ff;\"><strong><u>Co za k\u0142opot z tym Adasiem&#8230;<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>Rok temu mniej wi\u0119cej w tym blogu (a dok\u0142adnie 2 kwietnia 2021 roku) rekomenduj\u0105c (niech\u0119tnie i bez czytelniczego entuzjazmu&#8230;) \u201eDemiurga\u201d Romana Graczyka, czyli obszern\u0105 (cho\u0107 poza t\u0105 szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci\u0105 niewiele maj\u0105c\u0105 zalet) biografi\u0119 Adama Michnika, wyrazi\u0142em pogl\u0105d, \u017ce teraz kolejni kandydaci na biograf\u00f3w tego\u017c Michnika wezm\u0105 na wstrzymanie i pozwol\u0105 publiczno\u015bci och\u0142on\u0105\u0107. Za\u0142o\u017cy\u0142em bowiem, \u017ce d\u0142ugo potrwa, zanim ktokolwiek co\u015b sensownego i szczeg\u00f3\u0142owego o Michniku napisze. Graczyk bowiem odstr\u0119cza skutecznie \u2013 jak smrodliwa ma\u015b\u0107 na szczury. Ale nie mia\u0142em racji. Wida\u0107 Michnik to atrakcyjny temat \u2013 na tyle, by zwa\u0142y usypane przez Graczyka zutylizowa\u0107, odgarn\u0105\u0107, dotkn\u0105\u0107 istoty \u201ekwestii Michnika\u201d. Roboty podj\u0105\u0142 si\u0119 Robert Krasowski, ale jej rezultatem \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie jest ponowna biografia \u2013 ani postawiona obok, ani w kontrze do Graczyka, ani neutralna, ani polemiczna. Po prostu to inna gatunkowo ksi\u0105\u017cka, na du\u017co wy\u017cszym poziomie refleksji intelektualnej, na poziomie nieosi\u0105gni\u0119tym (bo przecie\u017c sk\u0105din\u0105d nieosi\u0105galnym) dla i przez prostego biografa \u2013 Graczyka. \u201eO Michniku\u201d autorstwa Krasowskiego to wyrafinowana pr\u00f3ba (jak si\u0119 wydaje, wielce udana) rzetelnej analizy politycznej, krytycznego przetworzenia wszystkiego, co Michnik m\u00f3wi\u0142, pisa\u0142 i zdzia\u0142a\u0142 na scenie publicznej i w sprawach publicznych. Innymi s\u0142owy \u2013 rzut oka na rezultaty istnienia Michnika w przyrodzie&#8230; Opis tych rezultat\u00f3w &#8211; je\u015bli kto\u015b potrafi odrzuci\u0107 podczas lektury ca\u0142y baga\u017c uprzedze\u0144, fantazji i idiosynkrazji Krasowskiego &#8211; wielce mo\u017ce by\u0107 pouczaj\u0105cy.<\/p>\n<p>Robert Krasowski jest niew\u0105tpliwie liderem ca\u0142ej stawki polskich publicyst\u00f3w politycznych, aczkolwiek startuje tylko w jednej konkurencji, na jednym dystansie (powiedzmy: \u015brednim&#8230;), ale wytrwale. No i ma wyniki \u2013 regularnie, przy ka\u017cdej okazji startowej od lat poprawia rezultaty z czuba tabeli; na og\u00f3\u0142 oczywi\u015bcie s\u0105 to jego w\u0142asne starsze rekordy. A poza tym naprawd\u0119 biega w koszulce neutralnej \u2013 \u017cadnych barw klubowych, \u017cadnego szyldziku z logo sponsora. A konkurencja sama w sobie jest do\u015b\u0107 popularna \u2013 bo i kontrakty bywaj\u0105 apetycznie zaokr\u0105glone, i premie trafiaj\u0105 si\u0119 obfite \u2013 no i ta s\u0142awa mo\u0142ojecka! Co to za konkurencja? To analityka polityczna ludzi i dziej\u00f3w na \u015brednim dystansie \u2013 nie za blisko czasu tera\u017aniejszego, ale i nie za daleko. Krasowski jest od lat samodzielnym mistrzem \u2013 prawie nikt go nie dogania, wszyscy konkurenci zdublowani (niekt\u00f3rzy mniej intelektualnie rozwini\u0119ci i zaniedbuj\u0105cy treningi \u2013 parokrotnie&#8230;). Nikt nie jest tak szczery i brutalny jak on, nikt tak g\u0142o\u015bno i bezkompromisowo nie stosuje zasady <i>Amicus Plato, sed magis amica veritas&#8230;<\/i> Nikt nie potrafi tak konsekwentnie i bezpo\u015brednio nazywa\u0107 rzeczy po imieniu. Ma\u0142o kto tak jak on dok\u0142adnie wie, o co naprawd\u0119 chodzi w polityce \u2013 i na czym polega sprawowanie w\u0142adzy w sensie \u015bcis\u0142ym.<\/p>\n<p>Gdyby Krasowski czynnie i bezpo\u015brednio uprawia\u0142 polityk\u0119, by\u0142by najbardziej niebezpiecznym sukinsynem w tej bran\u017cy. Los szcz\u0119\u015bliwie jednak sprawi\u0142, \u017ce jego przeznaczeniem jest praca analityczna <i>ex post<\/i> \u2013 ku nauce i pami\u0119ci potomnych. I dobrze. Dobrze, \u017ce Krasowski nie startuje w innych konkurencjach publicystyki politycznej. W szczeg\u00f3lno\u015bci nie uprawia ani profetyki, ani zaawansowanego wizjonerstwa. Nie zajmuje go te\u017c polityka w sensie postulatywnym \u2013 nie pisze program\u00f3w, nie buduje projekt\u00f3w politycznych, ani w spiskach nie uczestniczy. Ale czy to dobrze, \u017ce wzi\u0105\u0142 na warsztat Michnika \u2013 z t\u0105 ca\u0142\u0105 jego wielce z\u0142o\u017con\u0105 ambiwalencj\u0105 emocji i politycznym meandrowaniem? A to zale\u017cy &#8211; jak dla kogo&#8230;<\/p>\n<p>Dla samego Michnika pewno nie&#8230; Adasiu, czuj si\u0119 zdemaskowany \u2013 tak jednym zdaniem mo\u017cna by\u0142oby skwitowa\u0107 sens roboty Krasowskiego. Technologia i metodologia pracy Krasowskiego przypomina nieco poszukiwania geologiczne. Najpierw ostrym \u015bwidrem nawierca si\u0119 kolejne warstwy i z\u0142ogi u\u0142o\u017conego chronologicznie osadu \u2013 skamienia\u0142ego nieco, bo tak w\u0142a\u015bnie Matka Natura post\u0119puje z Histori\u0105 \u2013 odk\u0142ada (w nieub\u0142aganym procesie zwanym sedymentacj\u0105) kurz i gruzy dziejowych zawirowa\u0144, rewolucji i zamieszek na zmian\u0119 z osadem lat spokojnych. Badacz po pracy wiert\u0142em uzyskuje walcowaty rdze\u0144-przek\u0142adaniec (troch\u0119 jak pischinger, tyle \u017ce nie taki smaczny&#8230;) i mo\u017ce teraz ten urobek kroi\u0107 sobie na dowolnej grubo\u015bci plasterki, wrzuca\u0107 je pod lup\u0119 czy nawet mikroskop i ogl\u0105da\u0107, spisuj\u0105c czyny i s\u0142owa, licz\u0105c ofiary i zwyci\u0119zc\u00f3w, bilansuj\u0105c zyski i straty dziejowych proces\u00f3w. Wszystko w miejscach, p\u0142aszczyznach ci\u0119\u0107 \u2013 czyli tak zwanych rzazach \u2013 si\u0119 ods\u0142ania, bezlito\u015bnie i bezwstydnie, czasem nawet uwalniaj\u0105c niezbyt atrakcyjne zapachy. I w og\u00f3le pokazuj\u0105c widoki, kt\u00f3re \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie powinny wchodzi\u0107 do oficjalnej narracji historycznej <i>ad usum populi<\/i> \u2013 zw\u0142aszcza tej produkowanej przez ob\u00f3z zwyci\u0119zc\u00f3w dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n<p>Krasowski \u2013 by zamiar sw\u00f3j osi\u0105gn\u0105\u0107 \u2013 nie potrzebowa\u0142 wykrawa\u0107 ca\u0142ego przekroju z \u017cycia Michnika. Zamiarem Krasowskiego by\u0142o bowiem przeprowadzenie (a\u017c do fazy dowodowej w stylu cbdo \u2013 co by\u0142o do okazania) tezy, \u017ce Michnik by\u0142 (by\u0142 \u2013 bo dzi\u015b w zasadzie w polityce polskiej ju\u017c go nie ma, cho\u0107 \u017cyje i ma si\u0119 dobrze&#8230;) w tej\u017ce polskiej polityce postaci\u0105 przeciwskuteczn\u0105. Jak ma\u0142o kto inny&#8230; To odwa\u017cna teza, aczkolwiek ju\u017c na pierwszy rzut oka niebezpodstawna. Wystarczy troch\u0119 si\u0119 zastanowi\u0107, by doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce mog\u0142o tak by\u0107&#8230; Krasowski w swoim lapidarnym i j\u0119zykowo bezpo\u015brednim trybie komunikuje to tak: <i>\u201e(\u2026) Michnik okaza\u0142 si\u0119 postaci\u0105 wa\u017cn\u0105, cho\u0107 odcisn\u0105\u0142 si\u0119 na wydarzeniach nie w taki spos\u00f3b, jak sobie \u017cyczy\u0142. A zatem sprawia\u0142 to, czego nie chcia\u0142, zarazem nie osi\u0105ga\u0142 tego, czego chcia\u0142.\u201d<\/i> I dalej: <i>\u201eW wyniku dzia\u0142a\u0144 Michnika pora\u017cki ponosili ludzie, kt\u00f3rym sprzyja\u0142, oraz sprawy, o kt\u00f3re walczy\u0142. Mie\u0107 w Michniku wroga to p\u00f3\u0142 biedy, ale mie\u0107 sprzymierze\u0144ca to kl\u0119ska prawdziwa, (&#8230;)<\/i>\u201d.<\/p>\n<p>Mocne? Niew\u0105tpliwie. Ale czy Krasowski przesadza? Moim zdaniem \u2013 tak. Troch\u0119 tak. Mo\u017ce nawet i sporo. Ale troch\u0119 \u2013 nie. Jaki zatem jest Michnik w uj\u0119ciu Krasowskiego? Wieloaspektowy i niejednoznaczny. Ale \u017cadne to odkrycie \u2013 prawie ka\u017cdy, kto ma niewielk\u0105 nadwy\u017ck\u0119 zwoj\u00f3w m\u00f3zgowych do dyspozycji ponad bie\u017c\u0105ce potrzeby egzystencjalne na poziomie podstawowym, taki jest&#8230; Wa\u017cne s\u0105 przybli\u017cenia i szczeg\u00f3\u0142y. Dla mnie najbardziej interesuj\u0105ca (chocia\u017c wcale nie zagadkowa) by\u0142a przemiana Michnika z antykomunistycznego (bli\u017cszego bowiem klasycznemu rewizjonizmowi) lewackiego rewolucjonisty o ateistycznych korzeniach i takim\u017ce \u015bwiatopogl\u0105dzie materialistycznym \u2013 w chrze\u015bcija\u0144skiego, radykalnego, ortodoksyjnego moralist\u0119, gorliwego stra\u017cnika porz\u0105dku czyn\u00f3w i my\u015bli oraz grupowego nadzorcy czysto\u015bci opozycyjnej doktryny. Iluminacja? Udar cieplny? Czy mo\u017ce uderzy\u0142 si\u0119 w g\u0142ow\u0119 (b\u0105d\u017a zosta\u0142 uderzony) na drodze do Damaszku?<\/p>\n<p>Je\u015bli nawet owa przemiana nie by\u0142a zdarzeniem nag\u0142ym (w sensie fizycznym \u201ejednoelementowym\u201d) &#8211; to jako proces i tak by\u0142a podejrzanie kr\u00f3tkotrwa\u0142a (gdy zestawi\u0107 j\u0105 z d\u0142ugo\u015bci\u0105 \u017cycia i sum\u0105 do\u015bwiadcze\u0144 cz\u0142owieka tak sponiewieranego egzystencjalnie jak Michnik). Bo kim\u017ce on sam by\u0142 przed owym prze\u0142omem? Ca\u0142ym jego kapita\u0142em politycznym oraz intelektualnym (nie licz\u0105c bohaterskiej m\u0142odo\u015bci, p\u00f3\u017aniej wszelako nieprzydatnej w \u017cyciu publicznym) by\u0142o do\u015bwiadczenie korowskie i oko\u0142okorowskie \u2013 r\u00f3wnie\u017c heroiczne, ale wobec wyzwania, staj\u0105cego w czasie Sierpnia przed opozycj\u0105, ma\u0142o por\u0119czne. Zreszt\u0105 w\u0142adza prewencyjnie i przewiduj\u0105co na czas Stoczni zamkn\u0119\u0142a go w pierdlu. Gdy wyszed\u0142, hierarchia ludzi i spraw w\u0142a\u015bnie ustala\u0142a si\u0119 na nowo, zatem odpowiednio eksponowanego miejsca w nowej sile &#8211; \u201eSolidarno\u015bci\u201d &#8211; dla niego ju\u017c nie by\u0142o. Oczywi\u015bcie Michnik sobie poradzi\u0142 \u2013 ulokowa\u0142 si\u0119 formalnie wprawdzie poni\u017cej ambicji, ale wesp\u00f3\u0142 z Jackiem Kuroniem utworzyli co\u015b w rodzaju samozwa\u0144czego duetu do zada\u0144 specjalnych. Je\u017adzili po kraju, tu i \u00f3wdzie gasili niewygodne strajki, gdzie indziej radykalizowali struktury, podkr\u0119cali atmosfer\u0119, zdobywali i przekonywali ludzi, \u0142agodzili nastroje, gdy trzeba by\u0142o \u2013 ale przede wszystkim usi\u0142owali zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do Wa\u0142\u0119sy (ze sporymi rezultatami). No i przy ka\u017cdej okazji obserwowali ruch w terenie, jak\u017ce odmienny jako\u015bciowo od sto\u0142ecznego, korowskiego establishmentu. Z czasem dorobili si\u0119 pozycji i aury Bestii, Dwug\u0142owego Demona, znanego jako Kuro\u0144-I-Michnik (albo Kuro\u0144-Z-Michnikiem) \u2013 strasznego zar\u00f3wno dla ludzi w\u0142adzy i partii, jak i zwi\u0105zkowych do\u0142\u00f3w, z natury rzeczy podatnych na wszelkie demagogie, populizmy, teorie spiskowe \u2013 no i g\u0142\u0119boko chrze\u015bcija\u0144skich, silnie zwi\u0105zanych z lokalnymi strukturami Ko\u015bcio\u0142a&#8230;<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie gdy stan wojenny nasta\u0142, obaj byli liderami opozycji w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej (nikt nie niuansowa\u0142 \u2013 s\u0142usznie czy nie), wi\u0119c zostali kandydatami do represji i wi\u0119ziennego m\u0119cze\u0144stwa. W\u0142adza polityczna \u2013 o ile represje (niezbyt sk\u0105din\u0105d ostre) potraktowa\u0142a jako s\u0142uszn\u0105 odp\u0142at\u0119 za swe minione upokorzenia \u2013 o tyle nie pali\u0142a si\u0119 do wykreowania m\u0119czennik\u00f3w. Przeto postanowi\u0142a lider\u00f3w opozycji udupi\u0107 i&#8230; wypu\u015bci\u0107 (nawet da\u0107 bilety na Zach\u00f3d) w zamian na obietnic\u0119 powstrzymania si\u0119 od dzia\u0142alno\u015bci politycznej i zwi\u0105zkowej. I wtedy Michnik, wiedziony zapewne politycznym i moralnym instynktem, impulsywnie i indywidualnie (oraz nieco egocentrycznie, by nie rzec \u2013 narcystycznie) zaprotestowa\u0142, zapar\u0142 si\u0119 w celi r\u0119kami i nogami. Jak dzielny i samotny \u0142amedwownik, w\u0142a\u015bciwie w pojedynk\u0119 ocali\u0142 honor, etos i legend\u0119 opozycji. Cho\u0107 koledzy nie dostrzegli dziejowego pi\u0119kna ani znaczenia tego czynu \u2013 ba, byli na Adama raczej wkurwieni za egoistyczn\u0105 samowolk\u0119. A on sam p\u00f3\u017aniej przyzna\u0142, \u017ce nie by\u0142 to efekt racjonalnego namys\u0142u \u2013 powiedzia\u0142 po prostu, \u017ce to B\u00f3g do niego przyszed\u0142 i kaza\u0142 mu tak w\u0142a\u015bnie post\u0105pi\u0107&#8230;<\/p>\n<p>Salto mortale \u2013 najwi\u0119ksza wolta w ca\u0142ym \u017cyciu Adama Michnika. Krasowski w zasadzie to wyja\u015bnienie przyjmuje za dobr\u0105 monet\u0119. Epifania to epifania&#8230; Nie spos\u00f3b dyskutowa\u0107 ani podwa\u017ca\u0107 czy dezawuowa\u0107. Kwestie transcendentalne wy\u0142\u0105czamy poza nawias polemiki politycznej, nie szukamy kontrargument\u00f3w. Mo\u017cna i tak, a nawet trzeba. Ale ja nie musz\u0119. Postanowi\u0142em, na\u015bladuj\u0105c (a mo\u017ce tylko niezgrabnie imituj\u0105c) ca\u0142\u0105 aparatur\u0119 analityczn\u0105 Krasowskiego, jednak rozgrzeba\u0107 ten konkretny plasterek odci\u0119ty z rdzenia Michnikowej osobno\u015bci&#8230; Przede wszystkim dostrzec nale\u017cy, \u017ce nasz bohater szybko zorientowa\u0142 si\u0119 w zmianie roli i statusu Ko\u015bcio\u0142a w \u017cyciu publicznym. Do tej pory Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie traktowa\u0142 opozycji powa\u017cnie (cho\u0107 mia\u0142 w niej troch\u0119 swoich ludzi \u2013 obserwator\u00f3w i moderator\u00f3w \u2013 i swoje niewielkie interesy). Wola\u0142 rozmawia\u0107 bezpo\u015brednio z w\u0142adzami, ale ostro\u017cnie i bez eskalacji napi\u0119\u0107. Dopiero gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 zyska\u0142 solidn\u0105 opok\u0119, przeciwwag\u0119 polityczn\u0105 o globalnym wr\u0119cz znaczeniu \u2013 w postaci obioru Polaka na stolic\u0119 Piotrow\u0105 i gdy przekona\u0142 si\u0119, jak\u0105 si\u0142\u0119 mo\u017ce mie\u0107 masowy ruch zwi\u0105zkowy, kt\u00f3ry przyklei\u0142 si\u0119 do Ko\u015bcio\u0142a w poszukiwaniu duchowego oparcia i parasola intelektualnego&#8230; Dopiero wtedy popularni dzia\u0142acze opozycyjni nabrali znaczenia jako m\u0142odsi bracia (pod warunkiem niewzruszonego afektu dla wiary) i uczestnicy dialogu z w\u0142adz\u0105 (b\u0105d\u017a konfrontacji \u2013 zale\u017cy co akurat by\u0142o bardziej potrzebne). Bo Ko\u015bci\u00f3\u0142, tradycyjn\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105 zawsze si\u0119 kieruj\u0105cy, wola\u0142 w takiej sytuacji wycofa\u0107 si\u0119 do drugiego szeregu, do roli arbitra, wystawiwszy na harc Wa\u0142\u0119s\u0119, oflankowanego Mazowieckim i zawczasu urobionym Geremkiem. Michnik bardzo chcia\u0142 zosta\u0107 takim harcownikiem, ale \u201eregularnym\u201d &#8211; wyposa\u017conym w pe\u0142nomocnictwa i perspektyw\u0119 udzia\u0142u w \u015bcis\u0142ym kr\u0119gu podejmuj\u0105cym sprawcze decyzje. Zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce w tej rozgrywce po stronie Ko\u015bcio\u0142a stoi ogromny autorytet (w zasadzie bezwarunkowy pos\u0142uch), \u017ce za niewielk\u0105 cen\u0119 mo\u017cna skorzysta\u0107 z opieki i zyska\u0107 poczucie bezpiecze\u0144stwa, \u017ce potencja\u0142 negocjacyjny hierarch\u00f3w jest nieograniczony, \u017ce otwiera si\u0119 swobodny i szeroki kana\u0142 komunikacji z Zachodem, \u017ce jest dost\u0119p do poka\u017anej puli \u015brodk\u00f3w materialnych, praktycznie dzielonych bezwarunkowo&#8230;<\/p>\n<p>Ale przecie\u017c do takiej gry nie wchodzi si\u0119 z pustymi r\u0119kami. Michnik zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce my\u015blicieli jego kalibru Ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze mia\u0142 na funty i p\u0119czki \u2013 r\u00f3\u017cnokolorowych i ambitnych. Po co mu lewacki, ateistyczny i radykalny rewolucjonista? Michnik zaryzykowa\u0142, przeskakuj\u0105c te \u201eniedogodno\u015bci\u201d i ofiarowa\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi&#8230; siebie \u2013 ale razem ze swym heroicznym, samotnym wyczynem obrony honoru Polak\u00f3w. Gdy jako \u017ar\u00f3d\u0142a tego czynu wskaza\u0142 objawienie, spotkanie z Bogiem &#8211; salto mortale zosta\u0142o wyko\u0144czone udanym, ustanym zeskokiem na elastyczn\u0105, komfortow\u0105 \u201emat\u0119\u201d. Na dobro bohatera zaliczmy, \u017ce mog\u0142o to by\u0107 szczere przemienienie, nie za\u015b cyniczny rezultat prawid\u0142owej analizy stanu rzeczywistego spraw publicznych. Ale to wszystko jest tylko moj\u0105 hipotez\u0105&#8230;<\/p>\n<p>No, ale tego akurat nam Krasowski nie wyt\u0142umaczy\u0142. Za to inne prze\u0142omowe momenty z \u017cycia Adama Michnika analizuje bezlito\u015bnie \u2013 Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142, wybory czerwcowe, przejmowanie w\u0142adzy, wojn\u0119 na g\u00f3rze \u2013 a\u017c po nieszcz\u0119sn\u0105 afer\u0119 Rywina, na kt\u00f3rej etos pana Adama wykopyrtn\u0105\u0142 si\u0119 chyba ju\u017c nieodwracalnie. Lektura poznawczo wielce satysfakcjonuj\u0105ca \u2013 lecz tylko dla tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zdolni podej\u015b\u0107 do bohatera <i>sine ira et studio<\/i>. Nami\u0119tno\u015bci trzeba od\u0142o\u017cy\u0107 na inn\u0105 okazj\u0119.<\/p>\n<p><strong>Tomasz Sas <\/strong><br \/><strong>(6 04 2022)<\/strong><\/p>\n<p>PS. Panie Robercie \u2013 nazwiska trzeba sprawdza\u0107. Koniecznie. Uwaga ta tyczy si\u0119 tak\u017ce pa\u0144skiego redaktora (sk\u0105din\u0105d anonimowego; czy\u017cby w og\u00f3le go nie by\u0142o?) i korekty. Oto na stronie 71 wyst\u0119puje u pana jaki\u015b \u201eGrzegorz Pa\u0142ka\u201d. By\u0142 dzia\u0142acz z czo\u0142\u00f3wki \u201eSolidarno\u015bci\u201d o tym imieniu \u2013 z \u0141odzi zreszt\u0105 \u2013 ale nazywa\u0142 si\u0119 P a l k a. Przez el w \u015brodku, nie e\u0142. Jak to mawia\u0142 Grydzewski? &#8211; Wiem, \u017ce \u201eKonrada Wallenroda\u201d napisa\u0142 S\u0142owacki, ale wszelki wypadek zawsze to sobie sprawdzam&#8230; Co i panu, panie Robercie, z pe\u0142nym uszanowaniem zalecam. Przy okazji s\u0142\u00f3wko pochwa\u0142y dla projektanta ok\u0142adki pana Paw\u0142a Panczakiewicza \u2013 bardzo mi przypad\u0142 do gustu pomys\u0142 z\u0142o\u017cenia tekstu (i potem sfotografowania&#8230;) garniturem starej metalowej czcionki tytu\u0142owej do r\u0119cznego sk\u0142adu; nie pomn\u0119 ju\u017c, jak si\u0119 ten kr\u00f3j nazywa, ale wygl\u0105da jak mocno zmodyfikowany, pogrubiony horyzontalnie Rockwell&#8230; TS.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Robert Krasowski\u00a0 O Michniku Wydawnictwo Czerwone i Czarne, Warszawa 2022 Rekomendacja:5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Co za k\u0142opot z tym Adasiem&#8230; Rok temu mniej wi\u0119cej w tym blogu (a dok\u0142adnie 2 kwietnia 2021 roku) rekomenduj\u0105c (niech\u0119tnie i bez czytelniczego entuzjazmu&#8230;) \u201eDemiurga\u201d Romana Graczyka, czyli obszern\u0105 (cho\u0107 poza t\u0105 szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci\u0105 niewiele maj\u0105c\u0105 zalet) biografi\u0119 Adama Michnika, wyrazi\u0142em pogl\u0105d, \u017ce teraz kolejni kandydaci na biograf\u00f3w tego\u017c Michnika wezm\u0105 na wstrzymanie i pozwol\u0105 publiczno\u015bci och\u0142on\u0105\u0107. Za\u0142o\u017cy\u0142em bowiem, \u017ce d\u0142ugo potrwa, zanim ktokolwiek co\u015b sensownego i szczeg\u00f3\u0142owego o Michniku napisze. Graczyk bowiem odstr\u0119cza skutecznie \u2013 jak smrodliwa ma\u015b\u0107 na szczury. Ale nie mia\u0142em racji. Wida\u0107 Michnik to atrakcyjny temat \u2013 na tyle, by zwa\u0142y usypane przez Graczyka zutylizowa\u0107, odgarn\u0105\u0107, dotkn\u0105\u0107 istoty \u201ekwestii Michnika\u201d. Roboty podj\u0105\u0142 si\u0119 Robert Krasowski, ale jej rezultatem \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie jest ponowna biografia \u2013 ani postawiona obok, ani w kontrze do Graczyka, ani neutralna, ani polemiczna. Po prostu to inna gatunkowo ksi\u0105\u017cka, na du\u017co wy\u017cszym poziomie refleksji intelektualnej, na poziomie nieosi\u0105gni\u0119tym (bo przecie\u017c sk\u0105din\u0105d nieosi\u0105galnym) dla i przez prostego biografa \u2013 Graczyka. \u201eO Michniku\u201d autorstwa Krasowskiego to wyrafinowana pr\u00f3ba (jak si\u0119 wydaje, wielce udana) rzetelnej analizy politycznej, krytycznego przetworzenia wszystkiego, co Michnik m\u00f3wi\u0142, pisa\u0142 i zdzia\u0142a\u0142 na scenie publicznej i w&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3358,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[25],"tags":[248],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3357"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3357"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3516,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3357\/revisions\/3516"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}