{"id":3200,"date":"2022-01-19T16:49:22","date_gmt":"2022-01-19T15:49:22","guid":{"rendered":"https:\/\/100zastu.pl\/?p=3200"},"modified":"2022-04-17T11:49:22","modified_gmt":"2022-04-17T09:49:22","slug":"joga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/01\/19\/joga\/","title":{"rendered":"Joga"},"content":{"rendered":"\n

Emmanuel Carr\u00e8<\/span>re\u00a0\u00a0<\/strong><\/h4>\n

\"\"<\/p>\n


Joga <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Magdalena Kami\u0144ska-Maurugeon <\/strong>
Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2021<\/strong><\/h4>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Wdech\/wydech, wdech\/wydech…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Joga \u2013 w sensie holistycznie pojmowanego intelektualno-fizykalnego stylu \u017cycia \u2013 nie jest dla ka\u017cdego. Praktykowanie jogi jako pewnego specyficznego sposobu pojmowania \u015bwiata, w po\u0142\u0105czeniu z nieustannym \u0107wiczeniem wszystkich anatomicznych element\u00f3w, z kt\u00f3rych sk\u0142ada si\u0119 cz\u0142owiek (\u0142\u0105cznie z lingamem<\/i> i yoni<\/i>…), dyscyplinowaniem i umartwianiem \u2013 w celu osi\u0105gni\u0119cia r\u00f3wnowagi cia\u0142a i umys\u0142u (po co?) – jest zaj\u0119ciem odpowiednim wy\u0142\u0105cznie dla zdeklarowanych narcyz\u00f3w, egoist\u00f3w i socjopat\u00f3w, z ca\u0142ym spektrum nerwicy natr\u0119ctw, tudzie\u017c nieuleczalnych perfekcjonist\u00f3w. Czego francuski pisarz Emmanuel Carr\u00e8<\/span>re niniejszym niezbicie dowi\u00f3d\u0142. Niezbicie, chocia\u017c zapewne niechc\u0105cy…<\/p>\n

Opowiadaj\u0105 ze zgroz\u0105 \u2013 ale zapewne zaprawion\u0105 nutk\u0105 mo\u017ce podziwu, mo\u017ce dekadenckiego ambiwalentnego cynizmu – o grupce Europejczyk\u00f3w (podobno w wi\u0119kszo\u015bci niemieckoj\u0119zycznych Szwajcar\u00f3w, co ju\u017c samo z siebie sporo t\u0142umaczy…) praktykuj\u0105cych joginistyczn\u0105 medytacj\u0119 na wy\u017cszym poziomie sublimacji (ergo: odpowiednio wycenion\u0105 w walucie wymienialnej) w pewnej szkole ajurwedy na Cejlonie. Akurat w czasie bo\u017conarodzeniowych urlop\u00f3w. Akurat w 2004 roku. Akurat gdy 26 grudnia zatrz\u0119s\u0142o si\u0119 pod dnem oceanu, w okolicy Sumatry. Te par\u0119 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w do Sri Lanki woda pokona\u0142a bez przeszk\u00f3d; fala wdar\u0142a si\u0119 na dwa kilometry od brzegu. Ale tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce hotelik ajurwedyk\u00f3w ocala\u0142; woda podp\u0142yn\u0119\u0142a tylko do jego st\u00f3p, ledwo mocz\u0105c bambosze pensjonariuszy… A dooko\u0142a masakra \u2013 trzydzie\u015bci tysi\u0119cy zabitych, drugie tyle zaginionych, prawie milion bez dachu nad g\u0142ow\u0105. Wszyscy rzucili si\u0119 pomaga\u0107. Tylko szwajcarscy niemieckoj\u0119zyczni adepci jogi snuli si\u0119 \u2013 z entuzjazmem i empati\u0105 mro\u017conych kartofli – w swych bia\u0142ych szlafrokach i czepkach, niemo demonstruj\u0105c dewocyjne oburzenie, \u017ce jaka\u015b fala przeszkadza im w u\u015bwi\u0119conych praktykach, \u017ce kto\u015b co\u015b od nich chce, \u017ce zak\u0142\u00f3ca, gdy powinien nie zak\u0142\u00f3ca\u0107 (przecie\u017c za to zap\u0142acili, d\u0105\u017c\u0105c do absolutu).<\/p>\n

Ta anegdota, opowiedziana te\u017c przez Carr\u00e8<\/span>re’a, sk\u0142oni\u0142a mnie ostatecznie do przyznania przed samym sob\u0105, \u017ce ewentualne spotkanie moje z praktykuj\u0105cym joginem-guru sko\u0144czy\u0142oby si\u0119 raczej soczystym wykl\u0119ciem takowego wi\u0105ch\u0105 wyraz\u00f3w powszechnie uznanych za. Raczej tak \u2013 ni\u017c \u0142agodnym dialogiem z poszanowaniem wzajemnych racji przy herbatce ceylon orange pekoe, koniecznie ze zbioru ju\u017c po sezonie, tu\u017c po pierwszych letnich monsunowych deszczach w ko\u0144cu maja. Na szcz\u0119\u015bcie nie spotka\u0142em nigdy odpowiedniego guru-jogina… I zapewne nie spotkam. Ale ludzi w r\u00f3\u017cnym stopniu skoncentrowanych na sobie spotykam ci\u0105gle; kto wie zreszt\u0105, czy sam do nich nie nale\u017c\u0119… Zastanawiam si\u0119, czy to nie dlatego \u0142atwiej ich rozpoznaj\u0119. Ale Carr\u00e8<\/span>re \u2013 aczkolwiek sam chyba narcyz jak si\u0119 patrzy \u2013 do kategorii wy\u0142\u0105cznie i wybitnie skoncentrowanych na sobie nie nale\u017cy. Z prostego powodu \u2013 jako pisarz dosta\u0142 i podj\u0105\u0142 zadanie zwerbalizowania swych do\u015bwiadcze\u0144 z jog\u0105. Sam proces odszukania i u\u017cycia odpowiednich s\u0142\u00f3w w odpowiednich zdaniach narzuca pewien dystans poznawczy i w zasadzie uniemo\u017cliwia egoistyczn\u0105 postaw\u0119 epistemologiczn\u0105. O ile bowiem sam proces medytacji mo\u017ce obej\u015b\u0107 si\u0119 bez s\u0142\u00f3w (idzie wszak o opanowanie gonitwy my\u015bli), o tyle pr\u00f3ba opowiedzenia go \u2013 ju\u017c nie. S\u0142owa w pewnym sensie obiektywizuj\u0105 ka\u017cd\u0105 my\u015bl, nadaj\u0105 jej form\u0119, czyni\u0105 zrozumia\u0142\u0105 dla innych. My\u015bl niewypowiedziana jest tylko moja; gdy zetknie si\u0119 ze s\u0142owem \u2013 ju\u017c taka nie jest. Prawo autorskie to nie to samo co niezbywalna (w sensie kwantowym) w\u0142asno\u015b\u0107 my\u015bli.<\/p>\n

W rezultacie to co\u015b, co pod tytu\u0142em \u201eJoga\u201d napisa\u0142 Carr\u00e8<\/span>re, to historia niejednorodna, szalenie zr\u00f3\u017cnicowana i pe\u0142na zaskakuj\u0105cych intelektualnych wir\u00f3w. B\u0119dziecie zadowoleni, aczkolwiek czasem lektura przypomina\u0107 b\u0119dzie trzepanie d\u0142ugo (i szcz\u0119\u015bliwie) u\u017cywanego siennika: sam kurz i sfatygowane resztki \u017ad\u017abe\u0142 siana – niegdy\u015b d\u0142ugich i pachn\u0105cych \u015bwie\u017co\u015bci\u0105… Zaczyna si\u0119 po bo\u017cemu \u2013 jako s\u0105\u017cnisty, szczeg\u00f3\u0142owy i dociekliwie szczery reporta\u017c z dziesi\u0119ciodniowego kursu medytacji \u2013 vipassany – wedle metody niejakiego Goenki, gdzie\u015b w g\u0142uszy burgundzkich pag\u00f3rk\u00f3w Morvan. Chodzi\u0142o w zasadzie o to, by w wielkim hangarze siedzie\u0107 prosto na twardej poduszce i skupi\u0107 si\u0119 na oddychaniu \u2013 przez nos: wdech\/wydech, wdech\/wydech. Tak d\u0142ugo i jednostajnie, a\u017c wejrzysz w sw\u00f3j nos, a\u017c si\u0119 nosem staniesz. Gdy si\u0119 skoncentrujesz na nosie, na byciu nosem, gdy zsublimujesz si\u0119 do fazy oddychania (lepiej wtedy nie z\u0142apa\u0107 kataru), przychodzi czas na uspokojenie, opanowanie my\u015bli, by przesta\u0142y si\u0119 k\u0142\u0119bi\u0107 bez \u0142adu i sk\u0142adu jak stado ma\u0142p na wysokim drzewie. My\u015bli maj\u0105 si\u0119 up\u0142ynni\u0107, ujednostajni\u0107 si\u0119, ujednorodni\u0107…<\/p>\n

Emmanuelowi dobrze sz\u0142o. I wtedy w jego vipassan\u0119 wtargn\u0119\u0142a HISTORIA \u2013 z tych historii przez du\u017ce H i ca\u0142\u0105 reszt\u0119 liter. Gdzie\u015b w odleg\u0142ym Pary\u017cu terrory\u015bci-islami\u015bci rozstrzelali niemal ca\u0142\u0105 redakcj\u0119 satyrycznego magazynu \u201eCharlie Hebdo\u201d – znajomych, kumpli po fachu, bliskich przyjaci\u00f3\u0142. Carr\u00e8<\/span>re’a nie mog\u0142o potem tam zabrakn\u0105\u0107 \u2013 musia\u0142: zabra\u0107 g\u0142os, skomentowa\u0107, da\u0107 \u015bwiadectwo, po\u017cegna\u0107, uczestniczy\u0107… I zanim si\u0119 rozpatrzy\u0142 w nowej sytuacji, bliskie zetkni\u0119cie z owocami islamskiego terroryzmu wp\u0119dzi\u0142o go w depresj\u0119, pog\u0142\u0119biaj\u0105c\u0105 si\u0119 depresj\u0119. Zawirowania intelektualno-emocjonalne by\u0142y tak silne, \u017ce wpr\u0119dce rozwin\u0119\u0142y si\u0119 w dojrza\u0142\u0105, pe\u0142noobjawow\u0105 chorob\u0119 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105 o tak ostrym przebiegu, \u017ce niezb\u0119dna okaza\u0142a si\u0119 hospitalizacja w lecznicy psychiatrycznej… W trybie \u015bcis\u0142ym, z pe\u0142n\u0105 ochron\u0105 antyautodestrukcyjn\u0105 \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie dobrze si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce w czasie jednej z faz intelektualnego pobudzenia – zanim wpad\u0142 w kolejny depresyjny d\u00f3\u0142 – Carr\u00e8<\/span>re przypomnia\u0142 sobie z ca\u0142\u0105 wyrazisto\u015bci\u0105 i odpowiedzialno\u015bci\u0105, kim w\u0142a\u015bciwie jest. I postanowi\u0142 robi\u0107 notatki \u2013 przynajmniej tyle; tak, jak post\u0105pi\u0142by ka\u017cdy pisarz \u2013 z powo\u0142ania i z zawodowej odpowiedzialno\u015bci. W ten spos\u00f3b wnikliwy reporta\u017c o jodze ocala\u0142 \u2013 chocia\u017c p\u0119k\u0142 na dwoje… Jego druga cz\u0119\u015b\u0107 zamieni\u0142a si\u0119 w r\u00f3wnie wnikliw\u0105, aczkolwiek z natury rzeczy solidnie, fundamentalnie ekshibicjonistyczn\u0105 relacj\u0119 ze zmaga\u0144 z \u201edwubiegun\u00f3wk\u0105\u201d.<\/p>\n

\u015awiatowa literatura autotematyczna w tym obszarze nie ma nadmiaru odpowiednik\u00f3w o podobnej g\u0119sto\u015bci i temperaturze. I do takiego stopnia wyzbytych minoderii. Carr\u00e8<\/span>re zrobi\u0142 co\u015b rzadko spotykanego: uczyni\u0142 literacki or\u0119\u017c ze swej szczero\u015bci pierwszej \u015bwie\u017co\u015bci, poddanej nieznacznej (zapewne \u2013 tak\u0105 \u017cywi\u0119 nadziej\u0119…) intelektualnej obr\u00f3bce. Nawet w obr\u0119bie literatury francuskiej, zawsze ciesz\u0105cej si\u0119 (je\u015bli jest si\u0119 z czego cieszy\u0107…) zestawem pierwszorz\u0119dnych nazwisk tw\u00f3rc\u00f3w z upodobaniem oddaj\u0105cych si\u0119 pisaniu o sobie samym, to, czego w \u201eJodze\u201d dokona\u0142 Carr\u00e8<\/span>re, l\u015bni pierwszorz\u0119dnym blaskiem. A nie s\u0105 to nazwiska tuzinkowe, byle jakie \u2013 ot, w pierwszej chwili, bez d\u0142u\u017cszego szperania w \u201eaktach\u201d przychodzi mi na my\u015bl mistrz autokreacji i autopromocji Michel Houellebecq, a zaraz po nim \u2013 Patrick Deville i Sylvain Tesson \u2013 obaj niezr\u00f3wnani, gdy chodzi o egocentryczne gaw\u0119dy, nastroszone w pi\u00f3rka i pozory. A wszyscy trzej daj\u0105 si\u0119 lubi\u0107 \u2013 bo maj\u0105 co\u015b wa\u017cnego do powiedzenia, bo opr\u00f3cz siebie dostrzegaj\u0105 \u015bwiat i potrafi\u0105 zajmuj\u0105co o swych fascynacjach opowiada\u0107. Houellebecq w mniejszym stopniu, ale Deville i Tesson? Mnie ich egocentryzm nie przeszkadza, bo to nie cel ich pisarstwa, tylko \u015brodek wyrazu \u2013 ryzykowny, przyznaj\u0119… Ale rezultaty \u2013 wi\u0119cej ni\u017c zadowalaj\u0105ce.<\/p>\n

Carr\u00e8<\/span>re do\u015b\u0107 brawurowo wszed\u0142 w ten ekscentryczny i sk\u0105din\u0105d bardzo \u201efrancuski\u201d tryb narracji. Po kartezja\u0144sku zdyscyplinowany \u2013 a zarazem po montaigne’owsku swobodny, rozbiegany, jak na prawdziwy essay<\/i> przysta\u0142o. Zrozumiecie, o co chodzi, gdy przeczytacie relacj\u0119 z jednego z etap\u00f3w emocjonalnej rehabilitacji pisarza \u2013 pobytu na greckiej wyspie Leros, gdzie w obozie dla bliskowschodnich i afga\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w prowadzi\u0142… kurs kreatywnego pisania. Trudno sobie wyobrazi\u0107 co\u015b bardziej abstrakcyjnego, zgo\u0142a absurdalnego \u2013 a jednocze\u015bnie prawdziwego, surowego i poniek\u0105d racjonalnego. Krytycy podnosili, \u017ce walorem prozy Carr\u00e8<\/span>re’a jest umiej\u0119tne, niedostrzegalne zacieranie granicy mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 a fikcj\u0105. I to akurat g\u00f3wno prawda jest. Nikt bowiem tak umiej\u0119tnie tej granicy nie wytycza, nie sprawia, by by\u0142a widoczna i rozdziela\u0142a \u015bwiaty. Z korzy\u015bci\u0105 dla prawdy materialnej, z uszczerbkiem dla fikcji. Bo na choler\u0119 komu fikcja, gdy nadrz\u0119dny aksjomat to respirowa\u0107, respirowa\u0107 przez nos: wdech\/wydech, wdech\/wydech…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(19 01 2022)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Emmanuel Carr\u00e8re\u00a0\u00a0 Joga Prze\u0142o\u017cy\u0142a Magdalena Kami\u0144ska-Maurugeon Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2021 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Wdech\/wydech, wdech\/wydech… Joga \u2013 w sensie holistycznie pojmowanego intelektualno-fizykalnego stylu \u017cycia \u2013 nie jest dla ka\u017cdego. Praktykowanie jogi jako pewnego specyficznego sposobu pojmowania \u015bwiata, w po\u0142\u0105czeniu z nieustannym \u0107wiczeniem wszystkich anatomicznych element\u00f3w, z kt\u00f3rych sk\u0142ada si\u0119 cz\u0142owiek (\u0142\u0105cznie z lingamem i yoni…), dyscyplinowaniem i umartwianiem \u2013 w celu osi\u0105gni\u0119cia r\u00f3wnowagi cia\u0142a i umys\u0142u (po co?) – jest zaj\u0119ciem odpowiednim wy\u0142\u0105cznie dla zdeklarowanych narcyz\u00f3w, egoist\u00f3w i socjopat\u00f3w, z ca\u0142ym spektrum nerwicy natr\u0119ctw, tudzie\u017c nieuleczalnych perfekcjonist\u00f3w. Czego francuski pisarz Emmanuel Carr\u00e8re niniejszym niezbicie dowi\u00f3d\u0142. Niezbicie, chocia\u017c zapewne niechc\u0105cy… Opowiadaj\u0105 ze zgroz\u0105 \u2013 ale zapewne zaprawion\u0105 nutk\u0105 mo\u017ce podziwu, mo\u017ce dekadenckiego ambiwalentnego cynizmu – o grupce Europejczyk\u00f3w (podobno w wi\u0119kszo\u015bci niemieckoj\u0119zycznych Szwajcar\u00f3w, co ju\u017c samo z siebie sporo t\u0142umaczy…) praktykuj\u0105cych joginistyczn\u0105 medytacj\u0119 na wy\u017cszym poziomie sublimacji (ergo: odpowiednio wycenion\u0105 w walucie wymienialnej) w pewnej szkole ajurwedy na Cejlonie. Akurat w czasie bo\u017conarodzeniowych urlop\u00f3w. Akurat w 2004 roku. Akurat gdy 26 grudnia zatrz\u0119s\u0142o si\u0119 pod dnem oceanu, w okolicy Sumatry. Te par\u0119 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w do Sri Lanki woda pokona\u0142a bez przeszk\u00f3d; fala wdar\u0142a si\u0119 na dwa kilometry od brzegu. Ale tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce hotelik ajurwedyk\u00f3w ocala\u0142; woda podp\u0142yn\u0119\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3202,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[353,17],"tags":[364],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3200"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3200"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3392,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3200\/revisions\/3392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}