{"id":3194,"date":"2022-01-12T22:45:37","date_gmt":"2022-01-12T21:45:37","guid":{"rendered":"https:\/\/100zastu.pl\/?p=3194"},"modified":"2022-05-11T01:45:40","modified_gmt":"2022-05-10T23:45:40","slug":"demon-i-mroczna-ton","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/01\/12\/demon-i-mroczna-ton\/","title":{"rendered":"Demon i mroczna to\u0144"},"content":{"rendered":"\n<h3><strong>Stuart Turton\u00a0\u00a0<\/strong><\/h3>\n<h3><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-3195 alignright\" src=\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/turton-demon-20220112-poziom-300x215.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"215\" srcset=\"https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/turton-demon-20220112-poziom-300x215.jpg 300w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/turton-demon-20220112-poziom-1024x733.jpg 1024w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/turton-demon-20220112-poziom-768x550.jpg 768w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/turton-demon-20220112-poziom-1536x1099.jpg 1536w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/turton-demon-20220112-poziom-2048x1466.jpg 2048w, https:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/turton-demon-20220112-poziom-50x36.jpg 50w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/h3>\n<h3><br \/><strong>Demon i mroczna to\u0144 <\/strong><br \/><strong>Prze\u0142o\u017cy\u0142 Jacek \u017bu\u0142awnik <\/strong><br \/><strong>Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2021<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span><br \/><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n<h2><span style=\"color: #3366ff;\"><strong><u>Na tropie Lataj\u0105cego Holendra?<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>Jakie\u015b sto lat po prze\u0142omowym rejsie eskadry Cristofora Colombo &#8211; genue\u0144skiego awanturnika, nawigatora i wizjonera w s\u0142u\u017cbie Izabeli, kr\u00f3lowej hiszpa\u0144skiej Kastylii \u2013 wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce sytuacja polityczna odkrytych l\u0105d\u00f3w i tych znanych od dawna, ale do tej pory z powod\u00f3w technicznych niedost\u0119pnych, jest oczywista i ustabilizowana. Traktatami w Tordesillas i Saragossie podzielono znan\u0105 i nieznan\u0105 jeszcze powierzchni\u0119 planety na stref\u0119 dominacji hiszpa\u0144skiej i stref\u0119 przynale\u017cn\u0105 do Portugalii; Nabieraj\u0105ce si\u0142 kr\u00f3lestwa Anglii i Francji nie mia\u0142y zamiaru uznawa\u0107 tych uk\u0142ad\u00f3w za wi\u0105\u017c\u0105ce, wi\u0119c ufne w sprawno\u015b\u0107 swych flot oraz artylerii same z dobrym skutkiem wykrawa\u0142y terytoria dla siebie. Nazwiska Drake&#8217;a, Raleigha, Frobishera, Cabota czy Cartiera w krainach latynoameryka\u0144skich i luzyta\u0144skich raczej budzi\u0142y trwog\u0119. A tu jeszcze w dw\u00f3ch ostatnich dekadach XVI stulecia do konflikt\u00f3w o terytoria zamorskie do\u0142\u0105czy\u0142a kolejna, nowa pot\u0119ga europejska \u2013 republika Zjednoczonych Prowincji (we Francji zwana Pays-Bas, a w ich w\u0142asnym j\u0119zyku flamandzkim Nederlanden), kt\u00f3ra po pozbyciu si\u0119 dominacji hiszpa\u0144skich Habsburg\u00f3w zacz\u0119\u0142a rozgl\u0105da\u0107 si\u0119 za odpowiednim uj\u015bciem dla swego kapita\u0142u, si\u0142y i ponadprzeci\u0119tnej aktywno\u015bci. Nie ma co dodawa\u0107, \u017ce i oni mieli w g\u0142\u0119bokim powa\u017caniu preliminaria hiszpa\u0144sko-portugalskich traktat\u00f3w. A do tego mieli zaprawd\u0119 genialnego prawnika Huiga de Groota, kt\u00f3ry pi\u0119knie uzasadni\u0142 pryncypia wolno\u015bci m\u00f3rz, wolno\u015bci \u017ceglugi i handlu&#8230;<\/p>\n<p>Zjednoczeni kupcy Zjednoczonych Prowincji za\u0142o\u017cyli wsp\u00f3ln\u0105 firm\u0119 \u2013 <span lang=\"nl-NL\">Vereenigde Oostindische Compagnie, czyli<\/span> Zjednoczon\u0105 Kompani\u0119 Wschodnioindyjsk\u0105 &#8211; nowoczesny koncern handlowy, emituj\u0105cy akcje, by gromadzi\u0107 kapita\u0142 inwestycyjny. Zjednoczeni \u017ceglarze Zjednoczonych prowincji penetrowali oceany i doszli do wniosku, \u017ce stosunkowo \u0142atwy do obsadzenia i perspektywiczny gospodarczo (te przyprawy!) jest archipelag Wysp Sundajskich (takie tam sobie wysepki: Sumatra, Borneo, Jawa, Celebes, Moluki, Timor&#8230;) na po\u0142udnie od Azji i wsch\u00f3d od Indii, blokuj\u0105cy dost\u0119p do Pacyfiku (a zatem Chin i Japonii). Zjednoczeni cie\u015ble i szkutnicy Zjednoczonych Prowincji z d\u0119biny i so\u015bniny, sprowadzanej z Polski przez zjednoczonych kupc\u00f3w, zbudowali flot\u0119 zestandaryzowanych, dopasowanych do swych zada\u0144 statk\u00f3w &#8211; indiaman\u00f3w, a zjednoczeni bezrobotni weterani niedawnych wojen i zbiedniali ch\u0142opi tudzie\u017c inne wyrzutki zdrowego, kalwi\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa Zjednoczonych Prowincji przekwalifikowali si\u0119 na marynarzy i obsadzili t\u0119 flot\u0119 \u2013 w nadziei, \u017ce te\u017c si\u0119 troch\u0119 dorobi\u0105. Zjednoczeni s\u0142udzy Kompanii zbudowali faktori\u0119 Batawia (dzi\u015b to miasto D\u017cakarta) na wyspie Jawie (oraz par\u0119 innych, ufortyfikowanych port\u00f3w i miast tu i \u00f3wdzie). Biznes szed\u0142 tak dobrze, \u017ce ju\u017c w pierwszej po\u0142owie wieku XVII nie by\u0142o jasne, czy to Zjednoczone Prowincje posiadaj\u0105 swoj\u0105 Kompani\u0119, czy mo\u017ce to Kompania dzier\u017cy w swych \u0142apach republik\u0119 Zjednoczonych Prowincji (obok naturalnie kolonii za oceanami)&#8230;<\/p>\n<p>W takich to klimatach &#8211; krwio\u017cerczego, brutalnego, zaborczego, rodz\u0105cego si\u0119 kapitalizmu \u2013 angielski dziennikarz i pisarz Stuart Turton osadzi\u0142 akcj\u0119 swego \u201eDemona i mrocznej toni\u201d: kryminalnego studium zemsty, cynicznej zbrodni z niskich pobudek (konkretnie \u017c\u0105dzy wzbogacenia si\u0119&#8230;), wykorzystuj\u0105cej mask\u0119 religijnego fanatyzmu, studium cierpliwo\u015bci, nami\u0119tno\u015bci, odwagi i oddania. Ale nie s\u0105d\u017acie, \u017ce to powie\u015b\u0107 historyczna, historyczno-marynistyczna czy modny ostatnimi czasy krymina\u0142 historyczny, albo mo\u017ce taki\u017c romans. Cho\u0107 po cz\u0119\u015bci jest ka\u017cdym z nich. W istocie jednak to thriller metafizyczny z elementami konfesyjnego horroru \u2013 dzie\u0142o tyle\u017c demonologiczne, co racjonalistyczne \u2013 tak dla kontrastu&#8230; I przy okazji pochwalny pean dla si\u0142y ludzkiego my\u015blenia &#8211; w sensie \u015bcis\u0142ym \u2013 to znaczy dla procesu prowadzenia logicznego wywodu od znanych przes\u0142anek ku skrytym (do czasu!) wnioskom. Oczywi\u015bcie, mo\u017cna zasadnie pow\u0105tpiewa\u0107, czy w XVII wieku mogliby bezpiecznie egzystowa\u0107 detektywi \u2013 wyznawcy logiki tudzie\u017c dedukcji, nie nara\u017caj\u0105c si\u0119 na brzemienne w skutki pos\u0105dzenia o konszachty z diab\u0142em. Ale to przecie\u017c powie\u015b\u0107 historyczna (czyli nios\u0105ca zgodny z wol\u0105 autora i ca\u0142kiem dozwolony \u0142adunek fikcji) \u2013 a nie rekonstrukcja historyczna, obarczona obowi\u0105zkiem zgodno\u015bci z faktami&#8230;<\/p>\n<p>Mamy zatem rok 1634 \u2013 przy rozpalonych s\u0142o\u0144cem nabrze\u017cach portu w Batawii do rejsu powrotnego w kierunku Amsterdamu szykuje si\u0119 eskadra siedmiu indiaman\u00f3w. Na jednego z nich \u2013 \u201eSaardama\u201d, dowodzonego przez najlepszego kapitana floty Kompanii, niejakiego Crauwelsa \u2013 zaokr\u0119towa\u0142 si\u0119 z rodzin\u0105 (\u017cona Sara, c\u00f3rka Lia) i dobytkiem niejaki Jan Haan, dotychczasowy gubernator generalny jawajskiej kolonii Zjednoczonych Prowincji. Jego ekscelencja mijnheer Haan wraca\u0142 do kraju, albowiem dotar\u0142y do niego wiarygodne przecieki z najwy\u017cszych kr\u0119g\u00f3w w\u0142adzy kompanijnej, \u017ce w nagrod\u0119 za owocn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 na wysuni\u0119tym posterunku kupieckich interes\u00f3w, powierzona mu zostanie funkcja jednego z Siedemnastu Pan\u00f3w, czyli cz\u0142onka rady zarz\u0105dzaj\u0105cej Kompani\u0105 Wschodnioindyjsk\u0105. By\u0142o to stanowisko zapewniaj\u0105ce dobrobyt i do\u017cywotne szcz\u0119\u015bcie; kto wie, czy w praktycznej hierarchii Zjednoczonych Prowincji nie by\u0142o ono wa\u017cniejsze ni\u017c urz\u0105d stadhoudera Stan\u00f3w Generalnych (czyli kogo\u015b w rodzaju prezydenta republiki).<\/p>\n<p>Jak mia\u0142o by\u0107, tak by\u0107 mia\u0142o \u2013 w ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie gubernator Haan nie zamierza\u0142 pozostawi\u0107 swej przysz\u0142o\u015bci w r\u0119kach niepewnego losu, bowiem konkurencja do wygodnej godno\u015bci by\u0142a du\u017ca, a koniunktury wa\u017cy\u0142y si\u0119 do ostatniej chwili. Jan zabra\u0142 ze sob\u0105 w podr\u00f3\u017c asa w r\u0119kawie: urz\u0105dzenie, zwane roboczo Kaprysem, skonstruowane podczas d\u0142ugich wakacji w Batawii przez jego nastoletni\u0105 c\u00f3rk\u0119 Li\u0119 \u2013 m\u0142odocianego geniusza o \u015bcis\u0142ym, dociekliwym umy\u015ble i talentach in\u017cynierskich, wizjonersko wyprzedzaj\u0105cych epok\u0119&#8230; Wed\u0142ug sk\u0105pych i wielce tajemniczych informacji, udzielanych przez samego autora Turtona, Kaprys by\u0142 zapewne czym\u015b w rodzaju wysoce wyspecjalizowanego kalkulatora nawigacyjnego, dzia\u0142aj\u0105cego w szerokim spektrum \u2013 od doskonalenia taktyki p\u0142ywania, czyli wydawania precyzyjnych komend na ster \u2013 a\u017c po strategi\u0119 nawigacji, zliczanie pozycji, wykre\u015blanie kurs\u00f3w, wytyczanie nowych szlak\u00f3w \u017ceglugi, doskonalenie manewr\u00f3w flot wojennych. Gdyby Rada Siedemnastu dosta\u0142a do u\u017cytku taki instrument, przewaga holenderskiej \u017ceglugi wzros\u0142aby niepomiernie, a dostawca takiego narz\u0119dzia m\u00f3g\u0142by liczy\u0107 na powa\u017cn\u0105 nagrod\u0119. Jak ten Kaprys wygl\u0105da\u0142? Z u\u0142amkowych napomknie\u0144 Turtona wynika, \u017ce mog\u0142o to by\u0107 co\u015b w rodzaju wielofukcyjnego mechanicznego zegara, z zestawem \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 k\u00f3\u0142 z\u0119batych r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci, na skomplikowanym uk\u0142adzie osi. S\u0142owem: mog\u0142o wygl\u0105da\u0107 jak&#8230; staro\u017cytny (i wielce zagadkowy) \u201emechanizm z Antykithiry\u201d, wy\u0142owiony z greckiego wraku niedaleko Krety w roku 1900 i w zasadzie do dzi\u015b b\u0119d\u0105cy obiektem gor\u0105cych spor\u00f3w naukowc\u00f3w i \u0142owc\u00f3w sensacji (z hipotez\u0105 prezentu od Obcych w\u0142\u0105cznie&#8230;).<\/p>\n<p>Ale mniejsza z Kaprysem, kt\u00f3ry i tak&#8230; nie odegra\u0142 znacz\u0105cej roli w intrydze, bowiem zosta\u0142 zniszczony, gdy\u017c zdaniem jednego z bohater\u00f3w powie\u015bci niemoralne by\u0142oby, aby jeden kraj zyska\u0142 wielk\u0105 przewag\u0119 w dziedzinie \u017ceglugi. Mniejsza te\u017c z gubernatorem Haanem i jego nadziejami, aczkolwiek jego tajemnice s\u0105 moraln\u0105 osnow\u0105 potyczki Dobra ze Z\u0142em (a w zasadzie: mniejszego Z\u0142a ze Z\u0142em absolutnym&#8230;) w ca\u0142ej narracji \u201eDemona&#8230;\u201d. Dwie pivotalne postacie ca\u0142ej akcji to dwaj funkcjonariusze Kompanii, zaokr\u0119towani na \u201eSaardamie\u201d &#8211; pierwszy z nich to \u201eproblemariusz\u201d (sam tak siebie nazwa\u0142) Samuel Pipps, a drugi to weteran wojenny, oficer formacji muszkieter\u00f3w, porucznik Arent Hayes. Sammy Pipps (zwany te\u017c Wr\u00f3blem) by\u0142 agentem w misji specjalnej \u2013 w imieniu i na rzecz Kompanii rozwi\u0105zywa\u0142 problemy, prowadzi\u0142 dochodzenia, zaleca\u0142 spos\u00f3b post\u0119powania, dba\u0142 o bezpiecze\u0144stwo ludzi, aktyw\u00f3w i transakcji Kompanii. Arent (dla odmiany zwany Nied\u017awiedziem) \u2013 dwumetrowy olbrzym o znacznej sile i takim\u017ce do\u015bwiadczeniu bojowym \u2013 by\u0142 kim\u015b w rodzaju asystenta i ochroniarza Pippsa; pisywa\u0142 te\u017c raporty ze swoich i Sammy&#8217;ego akcji \u2013 na tyle udatnie i z takim literackim talentem, \u017ce teksty kr\u0105\u017cy\u0142y po faktoriach kolonii jako ulotne opowiadanka z dreszczykiem&#8230; Na pok\u0142ad \u201eSaardama\u201d nie trafili jednak jako partnerzy: Pipps w kajdanach, uwi\u0119ziony z rozkazu gubernatora, za\u015b Arent jako pasa\u017cer, ciesz\u0105cy si\u0119 mo\u017ce pewnymi przywilejami, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest bratankiem gubernatora.<\/p>\n<p>Rejs rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 fatalnie. Jeszcze w porcie, przed oddaniem cum i podniesieniem kotwicy statek zosta\u0142 uroczy\u015bcie&#8230; przekl\u0119ty przez tr\u0119dowatego \u017cebraka (kt\u00f3ry zreszt\u0105\u2026 zgin\u0105\u0142 w p\u0142omieniach), a potem \u2013 ju\u017c na morzu \u2013 j\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 oznaki bytno\u015bci Starego Toma \u2013 demona z legend Niskich Krain, odwiecznego uczestnika flamandzkiej rzeczywisto\u015bci metafizycznej. W tej sytuacji sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce rejs \u201eSaardama\u201d nie sko\u0144czy si\u0119 dobrze, a mo\u017ce nawet w og\u00f3le nie sko\u0144czy. I na tym poprzestaniemy relacjonowa\u0107 spl\u0105tane losy za\u0142ogi i pasa\u017cer\u00f3w, wci\u0105gni\u0119tych w zemst\u0119 rodowo-religijn\u0105, w kt\u00f3rej niczego nie zostawiono przypadkowi, a zbrodniczy (aczkolwiek usprawiedliwiony) plan rozpl\u0105ta\u0107 mo\u017ce tylko niepo\u015bledni umys\u0142 Pippsa. Wbrew pozorom jednak to nie jest manichejska walka Dobra ze Z\u0142em. To nie zmagania racjonalnego \u015bwiata z si\u0142\u0105 piekieln\u0105. To starcie dw\u00f3ch koncept\u00f3w porz\u0105dku jak najbardziej ziemskiego, intelektualnego i precyzyjnie wyspekulowanego.<\/p>\n<p>A przy okazji: dla czytelnik\u00f3w lektura \u201eDemona i mrocznej toni\u201d to po prostu wspania\u0142a zabawa, igraszka umys\u0142owa. Towarzyszenie post\u0119pom intrygi i jej obja\u015bnieniom to nieuci\u0105\u017cliwa wycieczka w \u015bwiat umiej\u0119tno\u015bci t\u0142umaczenia tego, co rzekomo niewyt\u0142umaczalne, transcendentalne&#8230; Cho\u0107 godzi si\u0119 przy okazji napomkn\u0105\u0107, \u017ce s\u0105 w literaturze (a szerzej: w krainie fantazji) zagadki i mity tak pi\u0119kne (chocia\u017c mroczne), \u017ce ka\u017cda pr\u00f3ba ich racjonalnego obja\u015bnienia to \u015bwi\u0119tokradztwo. Lataj\u0105cy Holender najlepszym przyk\u0142adem tego jest&#8230;<\/p>\n<p><strong>Tomasz Sas <\/strong><br \/><strong>(12 1 2022)<\/strong><\/p>\n<p>P.S. Taka drobna uwaga dla t\u0142umacza. Marynistyczna niestety, przed czym wzdraga\u0142 si\u0119 i od czego zawczasu op\u0119dza\u0142 si\u0119 autor Turton&#8230; Wzmiankowane w \u201eDemonie&#8230;\u201d kijki czy te\u017c dr\u0105\u017cki do kabestanu maj\u0105 fachow\u0105 i arcypolsk\u0105 zarazem nazw\u0119 \u2013 handszpaki. I nie s\u0105 to rachityczne drewienka, kt\u00f3re \u0142atwo \u201epocienkowa\u0107\u201d (u\u017cywaj\u0105c terminologii hrabiego Fredry&#8230;) heblem do rozmiar\u00f3w potrzebnego w intrydze narz\u0119dzia zbrodni. To solidne (cz\u0119sto okute) i ci\u0119\u017ckie dr\u0105gi (musia\u0142y przenosi\u0107 wielkie napr\u0119\u017cenia i obci\u0105\u017cenia) do obracania okr\u0119towego ko\u0142owrotu, zwanego kabestanem (mechanizm ideowo i mechanicznie podobny do&#8230; kieratu). Kabestany s\u0142u\u017cy\u0142y jako windy kotwiczne, a w miar\u0119 unowocze\u015bniania technologii \u017ceglowania u\u017cywano ich do przebrasowywania i stawiania rej, podnoszenia takielunku i w og\u00f3le prac wymagaj\u0105cych skoncentrowania si\u0142y fizycznej za\u0142ogi w jednym miejscu i na jednym zadaniu. Marynarze, kt\u00f3rym przytrafi\u0142o si\u0119 z\u0142ama\u0107 handszpak podczas pracy kabestanem, stawali si\u0119 niechybnie podmiotami morskich opowie\u015bci w tawernach od zatoki Delagoa po Surabaj\u0119 (i nie tylko tam)&#8230; TS<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stuart Turton\u00a0\u00a0 Demon i mroczna to\u0144 Prze\u0142o\u017cy\u0142 Jacek \u017bu\u0142awnik Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2021 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Na tropie Lataj\u0105cego Holendra? Jakie\u015b sto lat po prze\u0142omowym rejsie eskadry Cristofora Colombo &#8211; genue\u0144skiego awanturnika, nawigatora i wizjonera w s\u0142u\u017cbie Izabeli, kr\u00f3lowej hiszpa\u0144skiej Kastylii \u2013 wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce sytuacja polityczna odkrytych l\u0105d\u00f3w i tych znanych od dawna, ale do tej pory z powod\u00f3w technicznych niedost\u0119pnych, jest oczywista i ustabilizowana. Traktatami w Tordesillas i Saragossie podzielono znan\u0105 i nieznan\u0105 jeszcze powierzchni\u0119 planety na stref\u0119 dominacji hiszpa\u0144skiej i stref\u0119 przynale\u017cn\u0105 do Portugalii; Nabieraj\u0105ce si\u0142 kr\u00f3lestwa Anglii i Francji nie mia\u0142y zamiaru uznawa\u0107 tych uk\u0142ad\u00f3w za wi\u0105\u017c\u0105ce, wi\u0119c ufne w sprawno\u015b\u0107 swych flot oraz artylerii same z dobrym skutkiem wykrawa\u0142y terytoria dla siebie. Nazwiska Drake&#8217;a, Raleigha, Frobishera, Cabota czy Cartiera w krainach latynoameryka\u0144skich i luzyta\u0144skich raczej budzi\u0142y trwog\u0119. A tu jeszcze w dw\u00f3ch ostatnich dekadach XVI stulecia do konflikt\u00f3w o terytoria zamorskie do\u0142\u0105czy\u0142a kolejna, nowa pot\u0119ga europejska \u2013 republika Zjednoczonych Prowincji (we Francji zwana Pays-Bas, a w ich w\u0142asnym j\u0119zyku flamandzkim Nederlanden), kt\u00f3ra po pozbyciu si\u0119 dominacji hiszpa\u0144skich Habsburg\u00f3w zacz\u0119\u0142a rozgl\u0105da\u0107 si\u0119 za odpowiednim uj\u015bciem dla swego kapita\u0142u, si\u0142y i ponadprzeci\u0119tnej aktywno\u015bci. Nie ma co dodawa\u0107, \u017ce i oni mieli w g\u0142\u0119bokim powa\u017caniu&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3196,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[363,362],"tags":[361],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3194"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3194"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3481,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3194\/revisions\/3481"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}